BütçoHesabımdan izinsiz para çıkarsa banka iade etmek zorunda mı?
Yetkilendirmediğin bir ödeme işleminin yetkisiz olduğu ortaya çıkarsa bankan tutarı derhal sana iade etmek ya da hesabını işlem hiç yapılmamış gibi eski haline getirmekle yükümlüdür (Ödeme Hizmetleri Yönetmeliği md. 54/3). Bu kural, vadesiz hesabından yapılan havale, EFT, FAST ve mobil ya da internet bankacılığı işlemleri gibi ödeme hesabı işlemleri için geçerlidir.
İşlemi senin onayladığını, doğru kaydedildiğini ve bankanın sistemindeki bir arızadan etkilenmediğini ispat yükü sende değil bankadadır (md. 54/2). Banka, hileli kullanım ya da senin ağır ihmalin konusunda kuvvetli bir şüphe taşıyorsa iadeyi yapmadan önce makul bir süreyle sınırlı bir araştırma yapabilir (md. 54/3).
Bankaya ne zaman bildirmelisin? 13 ay kuralı
Yetkilendirmediğin bir işlemi öğrendiğin anda gecikmeden bankana bildirmelisin; düzeltme talebi her halükarda işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren 13 ay içinde yapılmalıdır (md. 54/1). Banka, işlemle ilgili yönetmelikte sayılan bilgilerin hepsini sana vermemişse 13 aylık süreyle bağlı olmaksızın her zaman düzeltme isteyebilirsin.
- Şekil: Bildirimin yazılı olarak ya da uzaktan iletişim aracıyla (çağrı merkezi, mobil uygulama mesajı) yapılması ve kaydın bankada saklanması esastır.
- Ödeme aracı kaybı: Ödeme aracının kaybolduğunu, çalındığını ya da iraden dışında bir işlem yapıldığını öğrenirsen durumu derhal bankana bildirmek zorundasın (md. 53/4).
- Şirket hesapları: Tüketici olmayan müşterilerde bu sürelerden bazıları sözleşmeyle farklı belirlenebilir (md. 72).
Ne kadarından sen sorumlu olursun?
Yetkisiz işlemlerde sorumluluğun, olayın nasıl gerçekleştiğine göre değişir. Yönetmeliğin md. 54 hükümlerini şöyle özetleyebiliriz:
| Durum | Senin sorumluluğun |
|---|---|
| Ödeme aracın kayboldu ya da çalındı, ya da güvenlik bilgilerin gereği gibi korunmadı; bildirimden önceki 24 saat | Bu 24 saatteki yetkisiz işlemlerden doğan zararın yönetmelikte yazan 250 TL'ye kadar olan kısmı (md. 54/4) |
| Bildirimden sonra gerçekleşen yetkisiz işlemler | Sorumlu tutulamazsın (md. 54/4) |
| Ödeme aracını hileli kullanman ya da güvenlik bilgilerini koruma yükümlülüğünü kasten veya ağır ihmalle ihlal etmen | Zararın tamamı (md. 54/5) |
| Bankanın bildirimi alacak tedbirleri almamış olması ya da bildirdiğin hâlde hesabı veya aracı kapatamaması | Sorumlu tutulamazsın (md. 54/6) |
| Bankanın gerekli kimlik doğrulamayı zorunlu tutmaması (hile ya da ağır ihmal yoksa) | Sorumlu tutulamazsın (md. 54/9) |
| Zararın sebebi bankanın çalışanı, temsilcisi ya da dış hizmet aldığı kuruluş | Sorumlu tutulamazsın (md. 54/4) |
Kredi kartı ve banka kartı kullanımları 5464 sayılı Kanun'a tabidir; 6493 sayılı Kanun, 5464'te düzenlenen hususlarda uygulanmaz (6493 md. 24/1). Kayıp ya da çalıntı kart için ayrı kural işler: kredi kartı çalındı ya da kayboldu rehberine bak.
Doğrulama kodunu ya da onayı sen verdiysen ne olur?
Onayı sen verdiysen banka işlemi yetkilendirilmiş sayabilir, çünkü yönetmelik ödeme işlemini gönderenin onay vermesiyle yetkilendirilmiş sayar (md. 52/2); mutabık kalınan yönteme uygun onaylanmamış işlem ise yetkilendirilmemiş sayılır (md. 52/3). Dolandırıcılara kod verdiysen ya da sahte bir aramada işlemi onayladıysan bankayla anlaşmazlık çıkması bu yüzden olasıdır.
Md. 52 ile 54, onayı veren kişi bakımından ayrıca "kandırılma" ayrımı yapmaz. Yine de hemen bildirim yap: banka, işlemin senin tarafından onaylandığını, doğru kaydedildiğini ve teknik bir sorundan etkilenmediğini kayıtlarıyla göstermek zorundadır (md. 54/2). Olayın nasıl geliştiğini, bankanın hangi doğrulama adımlarını uyguladığını ve ne zaman bildirdiğini belgele. Banka iadeyi reddederse sonucu hakem heyeti ya da mahkeme olayın ayrıntılarına göre değerlendirir. Dolandırıcılık senaryoları için polis ve savcı adıyla arayan dolandırıcılar ve sahte SMS rehberlerine bak.
Adım adım: izinsiz işlemi fark edince ne yapmalısın?
- Hesabı ve ödeme aracını hemen kapat: Bankanın çağrı merkezi ya da mobil uygulaması üzerinden kartı, internet bankacılığı erişimini ve gerekirse hesabı kullanıma kapattır. Banka bildirimin ücretsiz yapılabilmesini sağlamak zorundadır (md. 53/5-d); bildirimden sonra gerçekleşen yetkisiz işlemlerden sorumlu tutulmazsın (md. 54/4).
- Bildirimin kaydını al: Talep edersen banka bildirim yapıldığına ilişkin kanıtları sana vermekle yükümlüdür (md. 53/5-c). Referans numarasını, tarih ve saati not et, ekran görüntüsü al.
- Yazılı itiraz et: İzinsiz işlemlerin tarihini, tutarını ve gittiği IBAN'ı yaz; bu işlemleri yetkilendirmediğini ve iade istediğini belirt. Dilekçeyi şubeye ya da bankanın yazılı başvuru kanalına ver.
- Suç duyurusunda bulun: Polise ya da savcılığa başvurup tutanak tutturmak, hem soruşturmayı başlatır hem de bankaya yapacağın itirazı destekler.
- Cevabı bekle: Ödeme hizmeti sağlayıcıları şikâyet ve itirazları başvuru tarihinden itibaren 20 gün içinde, kanıtlanabilir ve gerekçeli olarak cevaplamak zorundadır (md. 74/1).
- Banka iade etmezse: Uyuşmazlık tutarı 2026 için 186.000 TL'nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu tutarın üzerindeyse önce arabulucuya başvurup anlaşılamazsa tüketici mahkemesine gidersin (6502 md. 68 ve 73/A). Ayrıntı için tüketici hakem heyetine başvuru rehberine bak.
Yanlış bir havaleyle karıştırma
IBAN'ı yanlış yazıp parayı başka birine gönderdiysen bu, yetkisiz değil hatalı bir işlemdir ve farklı yürür; bunun çözümü yanlış IBAN'a para gönderdim rehberindedir. Havale ve EFT'nin sınırlarını FAST, EFT ve havale farkı rehberinde bulabilirsin.