Biriktirdiğin para enflasyona yeniliyor mu? Reel getiri nasıl hesaplanır?

Enflasyon birikimini nasıl aşındırır?

Enflasyon, aynı paranın zaman içinde daha az mal ve hizmet satın alabilmesi demektir. Bugün 10.000 ₺'ye aldığın bir sepeti bir yıl sonra aynı parayla alamıyorsan, elindeki 10.000 ₺'nin satın alma gücü o oranda azalmış demektir. Parayı hiç yatırmadan, faizsiz bir hesapta ya da yastık altında tutmak, tutar aynı kalsa da bu aşınmadan tamamen etkilenir.

Nominal getiri ile reel getiri farkı

Nominal getiri, hesap özetinde ya da yatırım aracında gördüğün, enflasyondan arındırılmamış yüzdedir. Reel getiri ise bu yüzdenin, aynı dönemin enflasyonu düşüldükten sonra kalan kısmıdır:

reel getiri ≈ (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon oranı) − 1

Örnek: bir yıl içinde birikimin nominal olarak %30 büyüdü, aynı dönemde enflasyon %35 oldu. 1,30 ÷ 1,35 − 1 ≈ %−3,7 reel getiri eder; yani lira sayın arttığı halde satın alma gücün küçülmüştür. Aynı formülü mevduat faizi için de kullanabilirsin (vadeli mevduat faizi ve reel getiri) ve maaşın için de (reel maaş artışı hesaplama).

Altın, döviz ve mevduat: hangisi enflasyona karşı korur?

Altın ve döviz, uzun vadede genellikle enflasyona karşı bir miktar koruma sağladığı düşünülen araçlardır; ama bu her dönem için garanti değildir, kısa vadede fiyatları enflasyonun altında da kalabilir. Vadeli mevduat ise nominal olarak sabit bir getiri sunar; bu getirinin enflasyonu geçip geçmediği yalnızca dönem sonunda belli olur. Hiçbiri her koşulda enflasyonun üstünde getiri garanti etmez; bu yüzden birikimini tek bir araca değil, birden fazla araca dağıtmak (altın, döviz) riski azaltan genel bir yaklaşımdır. Bu bir yatırım tavsiyesi değil, farklı araçların nasıl çalıştığının açıklamasıdır.

Nakitte bekletmenin gizli maliyeti

Acil durum fonun gibi her an elinde olması gereken bir tutarı nakitte ya da vadesiz hesapta tutmak mantıklıdır; bu paranın işi likit kalmaktır, getiri sağlamak değil (acil durum fonu nerede tutulur). Ama ihtiyacın olmayan, aylarca hesapta beklettiğin bir tutar için nakitte kalmak, o paranın enflasyon kadar sessizce erimesi demektir. Fark, "elimde hazır para" ile "uzun süredir kullanılmayan para" arasındaki ayrımı yapabilmektir.

Reel getiriyi izlemenin yolu

Tek bir yatırımın getirisine bakmak yerine, tüm varlıklarının toplam değerini (nakit, altın, döviz, hisse, mevduat) düzenli aralıklarla kaydedip zaman içindeki değişimi enflasyonla karşılaştırmak, gerçek resmi gösterir (net varlık hesaplama). Bir varlığı düzenli aralıklarla aldığında ortalama maliyetini takip etmek de aynı fiyattan mı yoksa daha pahalıya mı biriktirdiğini görmeni sağlar (ortalama maliyet hesaplama).

Bütço ile takip et

Bütço yatırım tavsiyesi vermez ve getiri hesaplamaz; ama altın, döviz, hisse ve mevduat gibi tüm varlıklarını tek bir toplamda gösterir. Net varlığındaki değişimi zaman içinde takip ederek, kendi hesabınla o dönemin enflasyonunu karşılaştırıp reel durumunu değerlendirebilirsin.

Ücretsiz · iPhone için · Hesap yok, veriler yalnızca telefonunda

Sık sorulanlar

Reel getiri nedir, nominal getiriden farkı ne?

Nominal getiri enflasyondan arındırılmamış, hesap özetinde gördüğün yüzdedir. Reel getiri ise bu yüzdenin aynı dönemin enflasyonu düşüldükten sonra kalan kısmıdır ve gerçek satın alma gücü değişimini gösterir.

Enflasyona karşı en iyi yatırım aracı hangisidir?

Tek bir aracın her dönemde enflasyonun üstünde kalacağının garantisi yoktur. Altın, döviz ve mevduat gibi farklı araçlara dağıtmak, riski azaltan genel bir yaklaşımdır; bu yatırım tavsiyesi değildir.

Mevduat faizi enflasyonun altında kalırsa param erir mi?

Evet, nominal olarak tutarın artsa bile reel getirin negatifse satın alma gücün azalır. Bunu görmek için net faizini aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırman gerekir.

Acil durum fonumu enflasyona karşı değerlendirmeli miyim?

Acil durum fonunun işi her an elinde hazır olmaktır, getiri sağlamak değildir. Bu fonu riskli ya da vadeli araçlara kilitlemek yerine likit tutmak, ihtiyaç anında paraya erişememe riskinden daha önemlidir.