BütçoDeprem çantası neden gerekir?
Deprem çantası, afetten sonraki ilk 72 saatte yardım ekipleri ulaşana kadar temel ihtiyaçlarını ve önemli belgelerini yanında tutmak için hazırlanır. AFAD, bu ilk saatleri hayatta kalmak için en kritik dönem olarak tanımlar ve çantanın evin giriş kapısına yakın, kolay ulaşılan bir yerde durmasını önerir.
Afet yalnızca deprem değildir: sel, yangın ya da uzun süreli bir elektrik kesintisinde de aynı çanta işe yarar. AFAD, çantanın yalnızca evde değil iş yerinde ve okulda da bulunmasını, bebek, yaşlı, engelli ya da kronik hasta bir yakının ve evcil hayvanın ihtiyaçlarının da çantaya eklenmesini önerir.
AFAD listesine göre deprem çantasında neler olmalı?
AFAD'ın listesi su ve dayanıklı gıda, ilk yardım malzemesi, el feneri ve pilli radyo, hijyen malzemesi, yedek giysi ve önemli belgelerin fotokopilerinden oluşur. Listeyi gruplara ayırınca hem eksik kalemi hem de maliyeti görmek kolaylaşır:
| Grup | AFAD'ın önerdiği kalemler |
|---|---|
| Su ve gıda | Her aile üyesine yetecek içme suyu; konserve, kuru meyve, tahin-pekmez gibi yüksek kalorili, çabuk bozulmayan gıdalar |
| Sağlık | İlk yardım çantası, düzenli kullandığın ilaçlar |
| Araç gereç | Yedek pilli el feneri, pilli radyo, düdük, çok amaçlı çakı, küçük makas, kâğıt ve kalem |
| Giyim ve barınma | İç çamaşırı, çorap, yağmurluk, mevsime uygun giysi, battaniye ya da uyku tulumu |
| Hijyen | Sabun, dezenfektan, diş fırçası ve macunu, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı |
| Belgeler | Kimlik, ehliyet, tapu, sigorta poliçesi, diploma, pasaport ve banka belgelerinin fotokopileri |
Belgeleri su geçirmez bir dosyaya koy. Fotokopilere ek olarak telefonunda şifreli bir yedek tutmak, kimlik ya da poliçe kaybolduğunda işini hızlandırır.
Deprem çantası kaç para? Örnek maliyet
Kendin hazırladığında, aşağıdaki örnek fiyatlarla tek kişilik bir deprem çantası yaklaşık 4.750 ₺, dört kişilik bir aileninki yaklaşık 13.300 ₺ tutar. Rakamlar Ekim 2026 için varsayımsal örnektir; marka ve mağazaya göre değişir. Hesabı doğru kurmak için kalemleri ikiye ayır: el feneri ve radyo gibi hanede bir tane yeten ortak kalemler ve çanta, su, gıda gibi kişi başı kalemler.
| Kalem (örnek fiyat) | Ortak mı, kişi başı mı? | Tutar |
|---|---|---|
| İlk yardım çantası | Ortak | 450 ₺ |
| El feneri ve yedek pil | Ortak | 400 ₺ |
| Pilli ya da kurmalı radyo | Ortak | 600 ₺ |
| Çok amaçlı çakı | Ortak | 350 ₺ |
| Kâğıt, kalem, küçük makas | Ortak | 100 ₺ |
| Ortak kalemler toplamı | 1.900 ₺ | |
| Sırt çantası | Kişi başı | 750 ₺ |
| Dayanıklı gıda (konserve, kuru meyve, kraker, tahin-pekmez) | Kişi başı | 800 ₺ |
| İçme suyu | Kişi başı | 150 ₺ |
| Yedek iç çamaşırı ve çorap | Kişi başı | 400 ₺ |
| Hijyen malzemesi | Kişi başı | 300 ₺ |
| Yağmurluk | Kişi başı | 200 ₺ |
| Termal battaniye | Kişi başı | 150 ₺ |
| Düdük ve belge dosyası | Kişi başı | 100 ₺ |
| Kişi başı kalemler toplamı | 2.850 ₺ |
toplam maliyet = ortak kalemler + kişi sayısı × kişi başı kalemler
Tek kişi için 1.900 + 2.850 = 4.750 ₺; dört kişilik aile için 1.900 + 4 × 2.850 = 13.300 ₺. Evdeki el feneri, eski bir sırt çantası ya da kullanılmayan bir battaniye çantaya girerse maliyet belirgin şekilde düşer. Düzenli ilaçlar, bebek maması ve evcil hayvan maması bu hesaba dahil değildir; kendi ihtiyacına göre ekle.
Hazır deprem çantası mı, kendin mi hazırlamalı?
Hazır deprem çantası zaman kazandırır ama çoğu zaman kendin hazırladığından pahalıdır ve içindekiler senin ihtiyacına göre seçilmemiştir. Hazır set alacaksan şu üç soruyu sor:
- İçinde ne var? Ürün listesini AFAD'ın listesiyle karşılaştır. Bazı setlerde gıda ve su hiç yoktur; fiyat düşük görünür ama eksikleri ayrıca alırsın.
- Son kullanma tarihleri ne zaman? Gıda, su ve ilk yardım malzemesinin tarihine bak; tarihi yakın bir set kısa sürede yenileme masrafı çıkarır.
- Kalite yeterli mi? Çakı, fener ve radyo ucuz ve dayanıksızsa ihtiyaç anında çalışmayabilir.
Orta yol en ekonomik olanıdır: çanta, fener ve radyo gibi dayanıklı kalemleri bir kez iyisinden al, gıda ve suyu marketten kendin ekle.
Deprem çantası ne sıklıkla yenilenir? Yenileme maliyeti
AFAD, afet çantasının altı ayda bir kontrol edilip güncellenmesini önerir. Kontrolde gıda, su, ilaç ve pillerin son kullanma tarihlerine, çocukların büyüdükçe değişen giysi bedenlerine ve mevsime uygun giysilere bakılır.
Yenileme maliyetini neredeyse sıfıra indirmenin yolu, tarihi yaklaşan gıdayı çöpe atmak yerine mutfakta tüketmek ve yerine yenisini koymaktır. Böylece yenileme ek bir harcama değil, zaten yapacağın market alışverişinin bir parçası olur. Örnek hesap (varsayımsal): kişi başı 800 ₺ gıda ve 150 ₺ suyu yılda iki kez yenilersen ve bunları tüketirsen ek maliyetin yalnızca pil ve ilaç gibi tüketemediğin kalemlerden oluşur.
- Takvimine altı ayda bir hatırlatma koy; örneğin saatlerin ve mevsimin değiştiği dönemler.
- Çantayı boşalt, tarihleri kontrol et, tarihi bir sonraki kontrole kadar dolacak ürünleri mutfağa al.
- Yerlerine yenilerini koy; pillerin ve fenerin çalıştığını dene.
- Belge fotokopilerini ve iletişim listesini güncelle; yeni bir poliçe ya da adres değişikliği olduysa ekle.
Deprem çantasına nakit para konur mu?
Çantaya bir miktar küçük banknot koymak mantıklıdır; afetten sonra elektrik ve iletişim kesilirse kartla ödeme ve para çekme bir süre mümkün olmayabilir. Bu para bir harcama değil, çantada duran bir birikimdir; tutarı birkaç günlük temel alışverişe yetecek kadar tut ve harcarsan yerine koy.
Afetin asıl mali yükü çantadan sonra gelir: barınma, onarım ve kaybedilen gelir. Bunun için ayrı bir acil durum fonu biriktirmek, konutun için zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesinin güncel olduğunu kontrol etmek ve eşyalarını da korumak istiyorsan konut sigortasının DASK'tan farkına bakmak gerekir. Poliçe numaralarını çantadaki belge dosyasına yazmayı unutma.