Anlaşmalı kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur? Polis ne zaman çağrılır, kusur oranı ve itiraz

Kazada polis çağırmak zorunlu mu?

Hayır, her kazada değil: yalnızca maddi hasar olan kazalarda, kazaya karışanların hepsi görevli çağrılmasına gerek görmezse kazayı aralarında yazılı olarak tespit edip olay yerinden ayrılabilir. Bu hak Karayolları Trafik Kanunu'nun 81. maddesinde yazar ve uygulamada "anlaşmalı kaza tespit tutanağı" ile kullanılır.

Tutanak düzenlemeden olay yerinden ayrılmak ise kurala aykırıdır; hem cezaya yol açabilir hem de sonradan hasarını kanıtlamanı zorlaştırır. Anlaşma olmuyorsa ya da karşı taraf tutanağı imzalamıyorsa trafik polisini (155) ya da jandarmayı (156) ara.

Hangi durumlarda polis ya da jandarma çağırmalısın?

Şu durumlardan biri varsa tutanağı sürücüler kendi aralarında düzenlemez, görevli çağrılır:

• Kazada ölen ya da yaralanan biri varsa.
• Kamu malına (direk, bariyer, refüj, trafik levhası gibi) zarar verildiyse.
• Sürücülerden biri alkollüyse ya da sürücü belgesi yoksa veya kullandığı araç için yeterli değilse.
• Araçlardan birinin zorunlu trafik sigortası yoksa.
• Kazaya karışan araçlardan biri resmî araçsa.
• Sürücüler kazanın oluşu ya da kusur konusunda anlaşamıyorsa.

Karşı tarafın trafik sigortası yoksa hasarını nasıl alacağını sigortasız araç çarptı rehberinde anlattık.

Kaza tespit tutanağı adım adım nasıl doldurulur?

Tutanağı iki sürücü birlikte, olay yerinde, tek bir form üzerinde doldurur ve imzalar; her biri bir nüsha alır.

1. Önce güvenlik ve fotoğraf: Dörtlüleri yak, reflektörü koy. Araçların konumunu, hasarları, plakaları ve yol işaretlerini farklı açılardan fotoğrafla; sonra trafiği tıkamayacak bir yere çekin.
2. Belgeleri karşılaştır: Sürücü belgesi, ruhsat ve trafik sigortası poliçesindeki bilgileri (poliçe numarası, sigorta şirketi) karşılıklı kontrol ederek yaz. Sürücü ile araç sahibi farklı kişilerse ikisini de ayrı yaz.
3. Kaza durumunu işaretle: Formdaki seçeneklerden kazanın nasıl olduğunu anlatanları her sürücü kendi sütununa işaretler (ör. "arkadan çarpma", "şerit değiştirirken", "kavşakta geçiş hakkına uymama").
4. Krokiyi çiz: Yolu, şeritleri, araçların hareket yönünü ve çarpışma noktasını basitçe çiz.
5. Görüşünü yaz: Kazayı farklı görüyorsan bunu görüş bölümüne yaz; boş bırakma.
6. İmzala ve nüshanı al: Doldurulmamış alanları çiz, iki taraf imzalasın. İmzalamadan önce karşı tarafın işaretlediği kutucuklara mutlaka bak; imzaladığın tutanak kusur oranının ana dayanağıdır.

Mobil kaza tutanağı nedir, kâğıt form yerine geçer mi?

Evet: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin (SBM) uygulamasıyla elektronik olarak doldurulan ve cihaz ekranında imzalanan tutanak da geçerlidir. Mobil kaza tutanağı SBM'nin Sigortam360 uygulamasında sunulur; e-Devlet ile giriş yapılır, konum otomatik alınır ve kroki ekranda çizilir.

Mobil tutanağın avantajı, araçta form ve kalem aramaman ve bilgilerin poliçe kayıtlarından çekildiği için yazım hatası riskinin azalmasıdır. İki sürücünün de akıllı telefonu ve e-Devlet şifresi yanında değilse kâğıt form kullanmak daha hızlı olabilir; torpido gözünde bir boş form bulundur.

Kusur oranı nasıl belirlenir, nereden sorgulanır?

Kusur oranını, tutanaktaki işaretlere, krokiye ve fotoğraflara bakarak sigorta şirketleri belirler. Trafik Kanunu bazı ihlalleri asli kusur sayar; arkadan çarpma, kırmızı ışıkta geçme, şerit ihlali ve geçiş hakkına uymama gibi durumlarda kusur çoğunlukla bu ihlali yapan sürücüde toplanır.

Belirlenen kusur oranını e-Devlet'teki kaza tespit tutanağı sorgulama hizmetinden, SBM'nin internet sitesinden ya da Sigortam360 uygulamasından görebilirsin. Kusur oranı, karşı taraftan alacağın tazminatı ve trafik sigortası primini birlikte etkiler: kusurlu bulunursan bir sonraki poliçende hasarsızlık basamağın düşer (ayrıntılar trafik sigortası basamak sistemi rehberinde).

Kusur oranına nasıl itiraz edilir?

Kusur oranına katılmıyorsan yeni bilgi ve belgelerle (fotoğraf, kamera kaydı, tanık) SBM'nin kaza tespit tutanağı sorgulama ve itiraz ekranından ya da sigorta şirketinden itiraz edebilirsin. İtiraz süresi kısadır; SBM, kusur oranının bildirilmesinden sonraki 5 iş günü içinde itiraz edilmesini ister. Güncel süreyi SBM'nin sayfasından kontrol et.

İtirazın sonuç vermezse uyuşmazlığı, mahkemeye göre daha hızlı ve düşük masraflı olan Sigorta Tahkim Komisyonu'na taşıyabilirsin. Dava açmayı düşünüyorsan önce zorunlu arabuluculuğun gerekip gerekmediğini bir hukukçuyla kontrol et; aksi hâlde davan usulden reddedilebilir.

Hasar başvurusu ve tazminat ne kadar sürede ödenir?

Kusurlu tarafın trafik sigortasından tazminat istemek için önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapman gerekir. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse ya da cevap seni tatmin etmezse dava açabilir veya tahkime başvurabilirsin. Gerekli belgeleri teslim ettikten sonra sigortacı tazminatı en geç 8 iş günü içinde ödemekle yükümlüdür.

Aracının onarım bedeli dışında piyasa değerindeki düşüşü de ayrıca isteyebilirsin; hesabını araç değer kaybı tazminatı rehberinde anlattık. Kendi aracının hasarını kaskodan mı, karşı tarafın trafik sigortasından mı alacağını ise kasko ile trafik sigortası farkı rehberi anlatır.