BütçoOkul masraflarını ikiye ayır: tek seferlik ve aylık
Okul giderlerinin büyük kısmı sanıldığı gibi Eylül'de bitmez. Planlamayı kolaylaştırmak için kalemleri iki gruba ayır:
| Tek seferlik (dönem başı) | Aylık ya da düzenli |
|---|---|
| Kırtasiye ve defter listesi | Okul servisi |
| Okul çantası, beslenme çantası, matara | Okul yemeği ya da beslenme |
| Okul kıyafeti ve spor kıyafeti | Harçlık (ne kadar verilmeli?) |
| Yardımcı kaynak ve test kitapları | Kurs, etüt, özel ders |
| Okul aile birliği bağışı (gönüllü) | Spor, müzik ya da sanat kursu |
| Özel okulda kayıt ve yıllık ücret | Özel okul taksiti |
Bunlara yıl içinde gelen gezi, proje malzemesi, fotoğraf, mezuniyet ve ikinci dönem kırtasiye yenilemesi eklenir. Bu küçük kalemler için yıllık toplamın yüzde 10'u kadar bir "okul sürprizleri" payı ayırmak gerçekçi olur.
Örnek hesap: devlet okulunda bir öğrencinin yılı
İlkokul ya da ortaokula devam eden, servisle giden bir çocuğun yıllık okul bütçesi şöyle olabilir (rakamlar örnektir, şehre ve okula göre çok değişir):
| Kalem | Hesap | Yıllık |
|---|---|---|
| Kırtasiye, çanta, kıyafet | dönem başı | 9.000 ₺ |
| Okul servisi | 2.500 ₺ × 9 ay | 22.500 ₺ |
| Beslenme ve kantin | 1.500 ₺ × 9 ay | 13.500 ₺ |
| Hafta sonu kursu | 1.800 ₺ × 8 ay | 14.400 ₺ |
| Kaynak kitaplar | yılda iki kez | 3.000 ₺ |
| Okul sürprizleri payı | toplamın %10'u | 6.240 ₺ |
| Toplam | 68.640 ₺ |
aylık okul payı = yıllık okul bütçesi ÷ 12 = 68.640 ÷ 12 ≈ 5.720 ₺
Servis ve yemek dokuz ay ödenir ama maaş on iki ay gelir. Yaz aylarında servis ücreti ödenmezken aylık payı biriktirmeye devam etmek, bir sonraki Eylül'ün kırtasiye ve kıyafet alışverişini hazır bekletir.
Özel okulda peşin indirim mi, taksit mi?
Özel okullar genellikle yıllık ücreti peşin ödeyenlere indirim, taksitle ödeyenlere ise indirimsiz fiyat sunar. Aradaki fark, aslında taksit seçeneğinin gizli faizidir. Yıllık ücreti 400.000 ₺ olan bir okulu düşün:
- Peşin: %8 indirimle 368.000 ₺
- Taksit: ilki bugün olmak üzere 10 × 40.000 ₺ = 400.000 ₺
Taksiti seçen veli, 32.000 ₺ fazla ödeyerek 368.000 ₺'yi dokuz ay boyunca parça parça ödemiş olur. Bu, aylık yaklaşık %1,9'luk, yıllık bileşik olarak da yaklaşık %25'lik bir faize denk gelir. Karşılaştırma şöyle yapılır:
- Peşin ödeyecek paran varsa ve bu parayı başka bir yerde yıllık %25'ten daha yüksek, benzer güvenlikte bir getiriyle değerlendiremiyorsan peşin ödemek kazançlıdır (efektif ve nominal faiz farkı).
- Peşin ödemek için kredi çekeceksen, kredinin toplam maliyeti bu örtük faizden yüksekse taksit daha ucuzdur.
- Peşin ödeme acil durum fonunu sıfırlıyorsa indirim riskine değmeyebilir (acil durum fonu).
Kredi kartıyla taksitli ödeme seçeneğinde toplam tutarın kart limitini uzun süre dolduracağını da hesaba kat (kredi kartı limit kullanımı).
Kırtasiye ve okul alışverişinde tasarruf
- Önce evdekini say: Geçen yıldan kalan kalem, cetvel, boya ve çanta çoğu zaman bir yıl daha dayanır. Listeyi evdekilerle karşılaştırmadan alışverişe çıkma.
- Listedeki marka şart mı? Öğretmenin listede belirttiği ürünün muadilini almak çoğu zaman sorun olmaz; emin değilsen sor.
- Fiyat karşılaştır, toplu al: Aynı listeyi birkaç veliyle birlikte toptancıdan almak birim fiyatı düşürür.
- Karakterli ürün tuzağı: Çizgi film karakterli defter ve çantalar aynı kalitede ürünlerden belirgin şekilde pahalıdır.
- Kıyafette büyüme payı: Okul kıyafetini bir beden büyük almak ikinci dönemde yeniden alışverişi önleyebilir.
- İkinci el kitap: Bir üst sınıftaki öğrencilerin kaynak kitaplarını devralmak ya da değiş tokuş etmek ciddi tasarruf sağlar.
Okul aile birliği bağışı ve diğer katkılar
Devlet okullarında okul aile birliğine yapılan bağış gönüllüdür; öğrencinin kaydı ya da okula devamı bağış yapılmasına bağlanamaz. Bağış yapmak istiyorsan tutarı bütçene göre belirleyebilir, makbuz isteyebilirsin. Sınıf etkinliği, gezi ve proje için toplanan paralar için de sınıf içinde yıllık bir tahmini tutar üzerinde anlaşmak, velilerin bütçe planını kolaylaştırır.
Okul bütçesini yıla yaymak için pratik bir plan
- Haziran: Gelecek yılın tahmini yıllık okul bütçesini çıkar, aylık payı hesapla.
- Temmuz ve Ağustos: Servis ve yemek ödenmezken aylık payı biriktirmeye devam et; kırtasiye indirimlerini okul listesiyle birlikte takip et.
- Eylül: Dönem başı alışverişini birikmiş paradan yap, karta yığılmasın.
- Ocak: İkinci dönem yenilemeleri ve yarıyıl tatili giderlerini ekle.
- Her ay: Servis, yemek ve kurs ödemelerini düzenli ödeme olarak takip et.
Birden fazla çocuğu olan aileler için bu plan daha da önemlidir; iki çocuğun Eylül masrafları tek maaşı kolayca aşabilir. Genel aile bütçesi için aylık bütçe nasıl yapılır rehberine bakabilirsin.