Okulda zorunlu bağış istendi: Okul aile birliği kayıt parası alabilir mi, veli ne yapmalı?

Devlet okulunda zorunlu bağış istenebilir mi?

Hayır. Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'ne göre birlikler velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlayamaz (md. 15). Bağış, ancak gönüllü olarak yapılır.

• Baskı yok: Yönetmelik zorlamayı "hiçbir surette" yasakladığı için sabit bir tutar dayatmak ya da kaydı, devamı bağışa bağlamak bu yasağın kapsamındadır.
• Veli olarak üyesin: Veliler birliğin tabii üyesidir (md. 7); üyelik bağış yükümlülüğü doğurmaz.
• Bağış gelirin bir parçasıdır: Birliğin gelirleri arasında ayni ve nakdî bağışlar, kantin geliri ve etkinlik gelirleri sayılır (md. 15); yani birliğin bir bütçesi olması bağışı zorunlu kılmaz.

Okul kayıt döneminde para ya da bağış istenebilir mi?

Hayır. Birlikler okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplayamaz (Okul-Aile Birliği Yönetmeliği md. 15).

• Anayasa: İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır (Anayasa md. 42). Kaydı yaptırmak için para istenmesi bu ilkeyle bağdaşmaz.
• "Kayıt parası" ya da "dosya ücreti": Kayıt döneminde bağış adıyla para toplamak yönetmelikte yasaktır.
• Sonra istenirse: Kayıt döneminin dışında yapılacak bağış da gönüllü kalır; kayıt ya da devam bağışa bağlanamaz.

Bu yönetmelik resmî okulları anlatır. Özel okulda ücret, okulla yaptığın sözleşmeyle belirlenir; özel okul ve devlet okulu masraflarının karşılaştırması için okul masrafları rehberine bak.

Bağış yapmak istersen nasıl yapılır? Makbuz ve banka hesabı

Nakdî bağışlar öncelikle birliğin banka hesabına yatırılır; bu mümkün olmazsa gelir makbuzu karşılığında kabul edilir (md. 16). Elden verilen bağış en geç beş iş günü içinde birliğin banka hesabına yatırılmalıdır.

1. Hesaba yatır: Birlik adına açılmış banka hesabına havale ya da EFT yap; dekont senin belgendir.
2. Elden vereceksen makbuz iste: Makbuzlar seri, cilt ve sıra numaralı ciltli makbuzlardır ve kurum mührüyle mühürlenir.
3. Şartlı bağış: Belirli bir amaca (örneğin kütüphane kitabı) yapılan şartlı bağış amacı dışında kullanılamaz.
4. Ayni bağış: Nakde çevrilemeyen ayni yardımlar belge karşılığında okul müdürlüğüne teslim edilir.

Bağışın nereye harcandığını öğrenebilir misin?

Birliğin gelir ve gider kayıtları her eğitim öğretim yılında her dönem en az bir kez velilerin görebileceği şekilde okul ilan panosunda ve internet sayfasında duyurulur; birliğin tahmini bütçesi de aynı şekilde duyurulur (md. 13).

• Denetim: Birlikler en az yılda bir defa Bakanlık, valilik ya da il/ilçe millî eğitim müdürlükleri denetim elemanlarınca denetlenir (md. 26).
• Okul müdürü: Birliğin iş ve işlemlerinin mevzuata uygunluğunu okul müdürü denetler; usulsüzlük görürse önce birlik başkanını yazılı olarak uyarır, devam ederse il/ilçe millî eğitim müdürlüğünden denetim ister (md. 27).

Zorlanırsan ne yapmalısın?

Zorlanırsan sakin kal, isteneni yazılı hâle getir ve bağış yapmayı kabul etmediğini yazılı ya da kayıtlı bir yolla bildir; yönetmelik bağış için zorlamayı yasakladığından kaydın buna bağlanamaz.

1. İsteği yazıya dök: Sözlü talep varsa mesajını, duyuruyu ya da listeyi saklamak için fotoğrafla.
2. Okul müdürüne yaz: Müdür, birliğin işlemlerinin mevzuata uygunluğunu denetler (md. 27).
3. İl/ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvur: Yönetmeliğin uygulanmasında çıkan sorunlar öncelikle mülki idare amirlerince değerlendirilir (md. 28); denetim yetkisi il/ilçe millî eğitim müdürlüklerindedir (md. 26).
4. Kanıt ekle: Kaydın ya da devamın bağışa bağlandığını düşünüyorsan, isteğin yazılı kanıtını başvurunla birlikte ver.

Okul için ne kadar ayırmalısın?

Bağış gönüllü olduğu için bütçende yeri "zorunlu gider" değil "istersen yapılacak katkı" satırıdır; yapacaksan yıllık bir tutar belirleyip aylara bölebilirsin.

Rakamlar örnektir; bağış tutarını sen belirlersin. Okulun diğer yıllık kalemleri için okul masrafları, çocuğun harçlığı için harçlık rehberine bak.