BütçoÖğretmene hediye almak yasak mı?
Devlet okulunda görev yapan öğretmene maddi değeri olan hediye vermek yasak kapsamındadır; çiçek, kart, çocuğun yaptığı resim gibi sembolik hediyeler ise yasak değildir. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik md. 15'e göre kamu görevlileri, yürüttükleri görevle ilgili iş, hizmet ya da menfaat ilişkisi olan kişilerden kendileri ya da yakınları için doğrudan ya da aracı eliyle hediye alamaz.
Öğretmen ile öğrencisinin velisi arasında tam olarak böyle bir ilişki vardır: öğretmen çocuğuna not verir, değerlendirir. Yönetmelik hediyeyi ekonomik değeri olsun ya da olmasın, kamu görevlisinin tarafsızlığını ya da kararını etkileme ihtimali olan her türlü eşya ve menfaat olarak tanımlar. Millî Eğitim Bakanlığı da son yıllarda Öğretmenler Günü öncesinde okullara, sembolik hediyeler dışında hediye kabul edilmemesini hatırlatan yazılar göndermiştir.
Hangi hediyeler uygun, hangileri değil?
Ölçü, hediyenin maddi değeri ve öğretmenin tarafsızlığını etkileyip etkilemeyeceğidir. Yönetmelik kitap, dergi ve takvim gibi ürünleri ile herkese dağıtılan sembolik değerdeki tanıtım ve el sanatları ürünlerini yasak dışında sayar.
| Hediye | Durum |
|---|---|
| Çiçek, saksı çiçeği | Uygun (sembolik) |
| Çocuğun yazdığı mektup, çizdiği resim, el yapımı kart | Uygun ve genellikle en çok hatırlanan |
| Kitap | Uygun; yönetmelik kitabı yasak dışında sayar |
| Altın, takı, parfüm, elektronik ürün | Uygun değil (maddi değeri yüksek) |
| Hediye çeki, para, alışveriş kartı | Uygun değil (doğrudan maddi menfaat) |
| Sınıfça para toplayıp alınan pahalı hediye | Uygun değil; toplu olması yasağı ortadan kaldırmaz |
Kararsız kaldığın bir hediyede şu soruyu sor: "Bu hediye başka bir velinin çocuğuna karşı benim çocuğumu kayırma beklentisi gibi görünür mü?" Cevap evetse alma.
Sınıfta hediye için para toplamak zorunlu mu?
Hayır. Veli grubunda toplanan hediye parası tamamen gönüllüdür; katılmadın diye çocuğuna farklı davranılması kabul edilemez. Üstelik toplanan parayla alınan pahalı bir hediye, öğretmeni yönetmeliğe aykırı bir hediyeyi kabul etmek zorunda bırakır.
Toplu bir şey yapmak isteyen sınıflar için iyi bir alternatif, her çocuğun bir cümle yazdığı ortak bir kart ya da sınıfça hazırlanan bir anı defteridir: neredeyse hiç masrafı yoktur ve öğretmen için çok daha anlamlıdır. Okulda "gönüllü" denip zorunlu tutulan diğer ödemeler için okulda zorunlu bağış rehberine bakabilirsin.
Öğretmenler Günü için ne kadar harcamak gerekir?
Yasak ve sınıf içi eşitlik birlikte düşünüldüğünde, 24 Kasım için anlamlı bir hediyenin maliyeti bir demet çiçek ya da bir kartı geçmemelidir. Asıl bütçe yükü hediyeden değil, yıl içinde üst üste gelen küçük harcamalardan doğar:
- Öğretmenler Günü (24 Kasım)
- Yılbaşı, karne ve yıl sonu kutlamaları
- Sınıf etkinlikleri, geziler ve doğum günü partileri
- Birden fazla çocuğun varsa her biri için ayrı ayrı
Bunları okul yılının başında tek bir "okul ve özel günler" kalemine koymak, ayın ortasında sürpriz harcamaları önler (bkz. okul masrafları için yıllık bütçe). Yıl boyu gelen düğün, doğum günü gibi diğer özel gün harcamaları için de düğün takısı bütçesi rehberindeki yöntem işe yarar.
Bütçeyi zorlamayan anlamlı hediye fikirleri
- Çocuğun mektubu: Öğretmenden öğrendiği bir şeyi ya da sevdiği bir anı yazması. Öğretmenlerin yıllarca sakladığı hediye genellikle budur.
- El yapımı kart ya da resim: Küçük yaştaki çocuklar için ideal; hiçbir maliyeti yoktur.
- Tek bir çiçek ya da küçük bir saksı: Sembolik ve yönetmeliğe uygun.
- Sınıfın ortak anı defteri: Her öğrencinin bir sayfa doldurduğu, toplamda birkaç liralık bir defter.
- Velilerden teşekkür notu: Öğretmenin emeğini fark ettiğini yazılı olarak söylemek, pahalı bir hediyeden daha değerli bulunur.
Özel okul öğretmenleri için de aynı kural mı geçerli?
Etik yönetmelik kamu görevlilerine uygulanır; özel okulda çalışan öğretmen kamu görevlisi değildir, bu yüzden yönetmeliğin hediye yasağı onu doğrudan bağlamaz. Bununla birlikte birçok özel okulun kendi hediye kuralı vardır ve tarafsızlık ilkesi orada da aynı şekilde geçerlidir. Okulun bir kuralı olup olmadığını öğrenmenin en kolay yolu okul idaresine sormaktır; kural yoksa da sembolik hediye en güvenli seçimdir.