Kaçak elektrik faturası nasıl hesaplanır? Tarifenin 2 katı, süre sınırları ve itiraz için 6 ay

Hangi durumlar kaçak elektrik sayılır?

Yönetmelik dört hali kaçak elektrik tüketimi sayar (Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği md. 42):

• Sözleşme yokken dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik tüketmek,
• Sözleşme varken ayrı bir hat çekerek sayaçtan geçirmeden elektrik tüketmek,
• Sözleşme varken sayaca ya da ölçü sistemine müdahale ederek eksik, hatalı ya da hiç ölçülmeden tüketmek,
• Dağıtım şirketinin mevzuata uygun olarak kestiği elektriği mücbir sebep dışında kendi başına açmak.

Bunlardan farklı olarak usulsüz tüketim vardır: örneğin bulunduğun tüketici grubunun dışında elektrik kullanmak, ölçme noktasından sonraki tesisattan üçüncü kişilere elektrik vermek ya da kendi adına sözleşme yapmadan önceki tüketici adına düzenlenen ödeme bildirimlerini ödeyerek elektrik tüketmek (md. 48). Usulsüz kullanımda tespit edilirse 15 gün içinde yükümlülüğü yerine getirmen için kesme ihbarı bırakılır; yerine getirmezsen o yıl için belirlenen kesme bağlama bedelinin 5 katı ücret tahsil edilerek elektrik kesilir.

Tespit nasıl yapılır, tutanak ne işe yarar?

Dağıtım şirketi tespitin sonucunu kaçak elektrik tespit tutanağıyla belgeler. Sayaca müdahale şüphesi varsa sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılır, sökülen sayaç incelemeye alınır ve sayaç değiştirme tutanağının bir örneği kullanım yerine bırakılır. Müdahale laboratuvar raporuyla belirlenirse tutanak düzenlenir; laboratuvar raporu, kaçak tespit tutanağı ve ödeme bildirimi birlikte tüketiciye bildirilir (md. 43).

Yönetmeliğe göre tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve/veya video kaydına alınır; düzenlenen tutanakların bir örneği kullanım yerine bırakılır, bırakılamıyorsa iadeli taahhütlü postayla gönderilir (md. 43). Şirketin tespiti doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarını ihlal etmemesi esastır. Dağıtım şirketi kaçak elektrik tüketimi tespit edilen kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda da bulunabilir.

Tutanağı ve fotoğraf ya da video kaydını talep edip sakla; itirazın dayanağı çoğunlukla bunlardır.

Fatura nasıl hesaplanır?

Fatura üç adımda çıkar: tüketim miktarı belirlenir, süre sınırı uygulanır, tarifenin 2 katı ile çarpılır.

1. Miktar: Önce doğru kaydeden sayaç değerine, o yoksa ihtilafsız aynı dönem tüketimine bakılır. Bunlar da yoksa kurulu gücün (proje yoksa tespit edilen kurulu gücün) 0,60 ile çarpımı bağlantı gücü sayılır; bu değer 5 kW'ın altında olamaz ve ortalama günlük çalışma saatiyle çarpılır. Günlük çalışma saati mesken amaçlı kullanım yerlerinde 5 saat kabul edilir; sanayi, turistik tesis, tarımsal faaliyet gibi diğer gruplar için yönetmelikte farklı saatler tanımlıdır (md. 44 ve 45).
2. Süre: Hesap, yönetmelikteki azami günle sınırlıdır (aşağıdaki tabloya bak). Aynı dönemde zaten faturalanmış tüketim varsa hesaplanan kaçak miktardan düşülür (md. 44).
3. Bedel: Miktar, tüketici grubuna ilişkin tek terimli, tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden hesaplanır; reaktif enerji ve trafo kayıpları dikkate alınmaz. Bulunan tutar tespit tarihindeki tarifenin 2 katı ile çarpılır (md. 46).

kaçak bedeli = tüketim miktarı (kWh) × birim fiyat × 2

Geçmiş 3 yıl içinde aynı ya da başka bir kullanım yerinde yeniden kaçak elektrik tüketimi tespit edilirse çarpan 2,5 olur (md. 46).

Geriye dönük en çok kaç gün hesaplanır? Örnek hesap

Geriye gidilebilecek süre, müdahalenin türüne göre sınırlıdır (md. 45):

Örnek (rakamlar varsayımdır, gerçek birim fiyatı tarifeden öğren; aynı dönemde faturalanmış tüketim olmadığı varsayılıyor): Sözleşmeli bir konutta sayaca müdahale tespit edildi, doğru ölçüm ya da ihtilafsız dönem yok, tesisin kurulu gücü 10 kW.

• Bağlantı gücü: 10 × 0,60 = 6 kW (5 kW'ın altında olmadığı için olduğu gibi kalır)
• Günlük tüketim: 6 kW × 5 saat = 30 kWh
• Güç üzerinden hesapta azami süre 60 gün: 30 × 60 = 1.800 kWh
• Birim fiyat 4 ₺/kWh varsayımıyla: 1.800 × 4 × 2 = 14.400 ₺

Faturanda yer alan miktar ve süre bu sınırları aşıyorsa itiraz gerekçesi vardır.

Ne zaman ve nasıl ödenir? Elektrik bağlanır mı?

Kaçak elektrik faturası tespit tarihinden itibaren en geç 3 iş günü içinde sana gönderilir; sayaç değerlerine dayanan bazı faturalar hariç iadeli taahhütlü postayla iletilir. Faturada ödeme için en az 10 gün verilir ve fatura kredi kartıyla ödenebilir (md. 47).

Önemli: itiraz etmiş olman ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (md. 47). İtiraz sonuçlanıncaya kadar mağduriyetin önlenmesi için itiraza esas tutarın teminata bağlanması şartıyla elektrik enerjisi bağlanabilir.

Fatura ödenmezse yasal takip başlatılmadan önce sana borcun 15 gün içinde ödenmesi gerektiği yazılı olarak bildirilmelidir. Bu bildirim yapılmadan başlatılan takip işlemleri sonlandırılır ve oluşan masraflar senden istenemez (md. 47).

İtiraz nasıl yapılır, ne kadar süre var?

Ödeme bildirimine, bildirim tarihinden itibaren 6 ay içinde itiraz edebilirsin. İtirazda şunlardan birini kanıt ve belgelerle ileri sürersin: kaçak elektrik tüketmediğini, hesaba esas miktar ve sürenin yönetmelikteki sınırların dışında olduğunu ya da uygulanan tarife veya parametrelerde yanlışlık olduğunu (md. 47).

İtiraz en geç 10 iş günü içinde sonuçlandırılır. Haklı çıkar ve bildirimdeki tutarı ödemişsen iade tutarına, ödeme tarihinden başlayarak günlük gecikme zammı uygulanır (md. 47).

1. Tutanağı, fotoğraf ve video kaydını ve fatura ayrıntılarını iste.
2. Hesaplanan miktarı, süreyi ve tarifeyi yukarıdaki kurallarla karşılaştır.
3. Dağıtım şirketine yazılı itiraz ver; sonuç olumsuzsa şikâyet yollarını elektrik faturası itirazı rehberinde bulabilirsin.

Taşındığın evde önceki kiracıdan kalan borçlar için eski kiracının elektrik borcu rehberine bak. Yüksek tüketimin tarifeye etkisi için 4.000 kWh limiti rehberi faydalı olur.