Eski kiracının elektrik borcu yeni kiracıya yansır mı?
Hayır. Yönetmeliğe göre eski kiracının ödenmemiş borcu önce kendi güvence bedelinden düşülür, yetmezse kalan kısım eski kiracıdan tahsil edilir (Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği md. 24/5). Bir önceki tüketicinin sözleşmeyi sonlandırarak ya da sonlandırmadan ayrılması fark etmez; aynı kullanım yeri için yeni bir kişi başvurduğunda bu işlem uygulanır ve gerekli bilgi ve belgeler sunulduğunda yeni başvuru sahibiyle yeni bir perakende satış sözleşmesi düzenlenir.
Yönetmelik bu konuda yalnızca elektriği düzenler. Doğalgaz abonelik ve güvence bedeli için doğalgaz güvence bedeli iadesi rehberine bak; o konu için ayrı bir yönetmelik geçerlidir.
Yeni abonelik için borcu yoktur belgesi istenir mi?
İstenmez. Perakende satış sözleşmesi başvurusunda kimlik fotokopisi, ikametgâh belgesi, tapu fotokopisi, kira sözleşmesi ve daha önce kullanımda bulunduğun yerde elektrik borcunun olmadığını gösteren "borcu yoktur" belgesi istenmez (md. 21/3). Başvuruda kimlik ve adres gibi bilgiler beyan edilir.
Bunun bir istisnası vardır: iş yeri açan gerçek ve tüzel kişilerden, başvurulan kullanım yerinde önceki tüketiciye ait tüketim borcu ya da kaçak elektrik tüketim borcu varsa, iş yeri açma ruhsatı veya ilgili belgeler istenebilir (md. 21/3, 2025 değişikliği). Metin iş yeri açanlar için yazılmıştır; ev aboneliği için böyle bir belge şartı geçmez.
Eski abone sözleşmeyi kapatmadan çıkarsa ne olur?
Bir önceki tüketici sözleşmesini sonlandırmadan kullanım yerinden ayrılmışsa görevli tedarik şirketi yeni başvuru sahibinden o kullanım yerinin kullanım hakkına sahip olduğunu belgelemesini ister (md. 24/6). Kiracı için bu belge genellikle kira sözleşmesidir.
Eski tüketici daha sonra kullanım hakkının devam ettiğini belgelerse yeni perakende satış sözleşmesi sonlandırılır ve eski sözleşmenin sonlandırılması işlemi iptal edilir (md. 24/8). Yani eski abone kullanım hakkının sürdüğünü ispatlarsa abonelik ona geri dönebilir. Bu yüzden kira sözleşmenin ve anahtar teslim tarihinin kayıt altında olması önemlidir.
Eve girerken neler yapmalısın?
- Sayaç endeksini fotoğrafla: Taşındığın gün sayacın değerini tarihli bir fotoğrafla kaydet. Yönetmelikte zorunlu değildir; bu bir öneridir, ama ilk fatura gelince hangi tüketimin sana ait olduğunu göstermeni kolaylaştırır.
- Aboneliği kendi adına aç: Şirketin kurumsal iletişim kanalları ya da e-Devlet üzerinden başvurabilirsin (md. 21/1). Yeni sözleşmede güvence bedeli talep edilir (md. 25).
- İlk faturada endeksi kontrol et: Faturadaki ilk endeks senin kaydettiğin değerle uyuşmuyorsa itiraz hakkını elektrik faturası itiraz rehberindeki adımlarla kullan.
- Kira sözleşmeni ve anahtar teslim belgesini sakla.
Çıkarken aboneliği nasıl kapatırsın?
Sözleşmeyi sonlandırma başvurusu şirketin kurumsal iletişim kanalları, e-Devlet kapısı ya da yazılı olarak yapılır (md. 24/2). Dağıtım şirketi bildirimi izleyen en geç 1 gün içinde (kentsel ve kentaltı bölgelerde), kırsal bölgelerde en geç 2 gün içinde son endeks değerlerini alarak elektriği keser ve sözleşme elektriğin kesildiği tarihte sona erer.
Taşınma tarihini önceden biliyorsan 5 günden az olmamak üzere ileri tarihli sonlandırma talebi verebilirsin; dağıtım şirketi o tarihte sayaç değerlerini okuyup elektriği keser (md. 24/3). Bu sayede son faturanı taşınma tarihine göre kapatırsın. Taşınma masraflarını bütçelemek için ev taşıma masrafları rehberine bak.
Güvence bedeli nedir, kimden alınır?
Güvence bedeli, tüketicinin elektrik tüketim bedelini ödememesi ihtimaline karşılık borca mahsup edilmek üzere alınan tutardır (md. 25/1); yeni perakende satış sözleşmesi yapan tüketiciler genel olarak kapsamdadır (md. 25/2). Tutar, kullanım yerinin gücü (kW) dikkate alınarak tüketici grupları itibarıyla belirlenen birim bedel üzerinden hesaplanır (md. 26) ve TÜFE dikkate alınarak Kurul (EPDK) kararıyla belirlenir; tutar değiştiği için rehberde rakam vermiyoruz.
Kendi borcun yüzünden daha önce sözleşmen feshedildiyse ve sözleşme gücü 100 kW'ın altındaysa, yeniden sözleşme yaparken o yıla ait güvence bedelinin yüzde elli fazlası uygulanır (md. 26/5).
Borcun sana yansıtıldığını düşünüyorsan ne yapabilirsin?
Faturanda senin tüketimine ait olmayan bir kalem ya da geçmiş döneme ilişkin borç görürsen önce dağıtım ve tedarik şirketine yazılı olarak itiraz et, dayanak olarak md. 24/5'i göster. Yanıt alamazsan ya da sonuç tatmin edici değilse şikâyet yollarını elektrik faturası itirazı rehberinde anlattık.