BütçoEşimin borcundan sorumlu muyum?
Kural olarak eşinin borcundan sorumlu değilsin. Türk Medeni Kanunu'na göre eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur. Evlenmek, eşinin adına açılmış kredi kartını, ihtiyaç kredisini ya da başka bir borcu senin borcun yapmaz.
Bunun pratik anlamı şudur: Eşinin bankası ya da alacaklısı senin maaşına, senin adına kayıtlı banka hesabına, tapusu senin adına olan eve ya da ruhsatı senin üzerine olan arabaya, eşinin borcu için haciz koyamaz. Eşinin borcu için seni arayan bir tahsilat görevlisinin senden ödeme isteme hakkı yoktur; ödersen bu senin gönüllü ödemen olur.
Hangi durumlarda eşimin borcundan sorumlu olurum?
Eşinin borcundan ancak o borca kendi imzanla ya da kanunun saydığı bir yolla bağlandıysan sorumlu olursun. Başlıca durumlar:
- Kefil olduysan: Eşinin kredisine kefil olduysan borçtan kefaletin şartlarıyla sorumlusun. Kanun, evli birinin kefil olabilmesi için kural olarak eşinin yazılı rızasını arar; rızanın en geç sözleşme imzalanırken verilmesi gerekir. Kefaletin riskleri için kefil olmak rehberine bak.
- Borca ortak borçlu olarak imza attıysan: Ortak kredi, ortak kira sözleşmesi ya da ikinizin imzaladığı bir senet, ikinizi de borçlu yapar.
- Borç evin sürekli ihtiyaçları için yapıldıysa: Eşlerden her biri, ortak hayat sürdüğü sürece ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder. Bu yetkiyle yapılan işlemlerden diğer eş de müteselsilen sorumlu olur; yeter ki işlem, üçüncü kişinin de anlayabileceği biçimde bu yetkiyi aşmasın. Gündelik gıda, ev faturaları gibi olağan giderler bu kapsamdadır; araba, pahalı elektronik ya da yüklü bir kredi değildir.
- Eşin vefat ettiyse ve mirası kabul ettiysen: Mirasçılar, mirası reddetmezse ölenin borçlarından da sorumlu olur. Reddetmek için kanuni süre ölümü öğrenmenden itibaren 3 aydır; ayrıntılar mirası reddetmek rehberinde.
Eşimin kredi kartı borcu için evime haciz gelir mi?
Eşinin borcu için icra dairesi eşinin yaşadığı eve, yani ortak evinize haciz için gelebilir; ama ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası ile ev halkının kişisel eşyaları haczedilemez. İcra ve İflas Kanunu, borçlu ve onunla birlikte yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyalarını ve ailenin ortak kullanımındaki ev eşyasını haczedilemeyen mallar arasında sayar.
Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, kanundaki mülkiyet karinesidir: Borçlunun elinde bulunan taşınır mallar, başkasıyla birlikte kullanılsa bile borçlunun malı sayılır. Ev eşyası dışında kalan ve sana ait olan bir şey (örneğin işinde kullandığın bir cihaz, koleksiyonun ya da sana ait ziynet) haczedilmek istenirse, malın senin olduğunu ispat yükü sana düşer. Bu durumda:
- Haciz sırasında malın sana ait olduğunu söyle ve tutanağa yazdır (istihkak iddiası).
- Fatura, banka dekontu, hediye belgesi gibi sahipliğini gösteren belgeleri topla.
- Süreler kısadır; vakit kaybetmeden icra dairesine ve gerekiyorsa bir avukata başvur.
Ev senin adına tapuluysa eşinin borcu için haczedilemez. Ev ikinizin adına paylıysa yalnızca eşinin payına haciz konabilir.
Maaşıma ya da banka hesabıma haciz konur mu?
Hayır, eşinin borcu için senin maaşına ya da yalnızca senin adına olan banka hesabına haciz konamaz. Maaş haczi yalnızca borçlunun kendi ücretine uygulanır; nasıl işlediğini maaş haczi rehberinde anlattık.
Ortak (müşterek) hesaplar ise risklidir: Eşinin borcu için ortak hesaptaki parada eşinin payına haciz konulabilir ve haciz pratikte hesabın tamamını bloke edebilir. Payların nasıl belirleneceği hesabın türüne ve paranın kimden geldiğine göre tartışmalı hâle gelebilir. Eşinin icra takibi varsa maaşının ve birikiminin kendi adına açılmış bir hesapta durması, seni gereksiz bir uğraştan korur.
Ek kart, ortak kredi ve kefalet: kim sorumlu? Özet tablo
Aşağıdaki tablo evli çiftlerin en sık karşılaştığı durumları özetler. Sözleşmenin metni belirleyicidir; imzaladığın belgeyi mutlaka oku.
| Durum | Sen sorumlu musun? |
|---|---|
| Eşinin adına kredi kartı ya da ihtiyaç kredisi | Hayır |
| Eşinin kredisine kefil oldun | Evet, kefalet şartlarıyla |
| İkinizin imzasıyla ortak kredi | Evet, borçlu olarak |
| Senin kartına eşin için ek kart verdin | Kart sözleşmesine göre genellikle asıl kart sahibi olarak evet |
| Eşinin ev için yaptığı olağan alışveriş ve faturalar | Evet, müteselsilen |
| Eşinin kendi adına çıkan vergi ya da ceza borcu | Hayır |
| Vefat eden eşin borçları | Mirası reddetmezsen mirastan payın oranında |
Ek kart en çok gözden kaçan kalemdir: Eşine kendi kartından ek kart verdiysen, onun harcamaları senin ekstrene yazılır ve ödenmezse takip senin hakkında başlar. Ek kartın limitini sınırlamak ya da gerekirse kapatmak senin elindedir.
Boşanırsak eşimin borçları bana geçer mi?
Hayır, boşanma eşinin kendi adına aldığı borçları sana geçirmez; borç kimin adınaysa onundur. Ama edinilmiş mallara katılma rejiminde mal paylaşımı hesaplanırken her eşin borçları kendi malvarlığından düşülür, bu yüzden borçlar dolaylı olarak paylaşımı etkiler. Kefil olduğun ya da birlikte imzaladığınız borçlar boşanmadan sonra da sürer. Ayrıntılar için boşanmada mal paylaşımı rehberine bak.
Eşinin borcu ağırlaşıyorsa kendini nasıl korursun?
Eşinin borcu senin borcun değildir, ama ortak hayatın bütçesi tektir; hangi borcun kime ait olduğunu net tutmak hem seni hem eşini korur.
- Kefalet ve ortak imzayı düşünerek ver: Kefil olmak, eşinin borcunu kendi borcun yapmanın en kısa yoludur.
- Hesapları ayır: Maaşın ve birikimin kendi adına açılmış hesapta dursun; ortak giderler için ayrı ve sınırlı bir hesap kullanın.
- Eşyanın belgesini sakla: Sana ait değerli eşyaların faturasını saklamak, olası bir hacizde istihkak iddiasını kolaylaştırır.
- Borcu birlikte planlayın: Gizli borç, evlilikteki en büyük para gerginliklerinden biridir. Borçları masaya koyup bir kapatma planı yapmak için çiftler için ortak bütçe rehberinden yararlanabilirsiniz.