BütçoBorcun varlık yönetim şirketine satılması ne demek?
Borcunun bir varlık yönetim şirketine satılması, bankanın senden olan alacağını bu şirkete devretmesi demektir. Hukuktaki adı alacağın devri (temlik) olup Türk Borçlar Kanunu md. 183 ve devamında düzenlenir. Devir için senin onayın gerekmez; devir yazılı yapılır (md. 184).
Bankalar, uzun süre ödenmeyen kredi kartı, ihtiyaç kredisi ve KMH alacaklarını paketler hâlinde, genellikle borcun nominal tutarının altında bir fiyatla satar. Bu şirketler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) izniyle kurulur ve denetimine tabidir. Senin açından değişen tek şey, artık kime ödeme yapacağındır.
Borç satılınca artar mı, silinir mi?
Borç ne silinir ne de devir yüzünden artar; devreden bankanın sana karşı sahip olduğu alacak, aynı tutar ve koşullarla yeni alacaklıya geçer. Kanun, devirle birlikte devredene sıkı sıkıya bağlı olanlar dışındaki öncelik ve bağlı hakların da devralana geçtiğini söyler (TBK md. 189). Yani kefil ya da rehin varsa, onlar da alacakla birlikte varlık yönetim şirketine geçer.
Borç büyüyorsa nedeni devir değil, işleyen faiz ve varsa icra masraflarıdır. Bankanın başlattığı bir icra takibi devam ediyorsa, şirket dosyaya alacaklı olarak girer ve takibe kaldığı yerden devam eder. Faizin borcu nasıl büyüttüğünü asgari ödeme tuzağı rehberinde gösterdik.
Bankaya ödersem borcum düşer mi?
Devir sana bildirilmeden önce iyi niyetle eski alacaklıya, yani bankaya yaptığın ödeme seni borçtan kurtarır (TBK md. 186). Devir sana bildirildikten sonra ise ödemeyi yeni alacaklıya yapman gerekir; bankaya yapacağın ödeme seni tam olarak kurtarmayabilir.
Alacağın kime ait olduğu konusunda gerçekten bir belirsizlik varsa, ödemeyi yapmayı reddedebilir ya da borcu mahkemenin belirleyeceği yere tevdi ederek borçtan kurtulabilirsin (TBK md. 187). Pratikte en güvenli yol, bankadan alacağın devredildiğini ve kime devredildiğini yazılı olarak sormaktır.
Bankaya karşı itirazlarımı ileri sürebilir miyim?
Evet. Borçlu, devri öğrendiği anda devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilir (TBK md. 188). Örneğin hesaplanan faizin hatalı olduğunu, borcun bir kısmının ödendiğini ya da borcun zamanaşımına uğradığını düşünüyorsan bunu varlık yönetim şirketine karşı da söyleyebilirsin.
Zamanaşımı burada sık karıştırılır. Devir zamanaşımını kesmez; ama borcu yazılı olarak kabul etmen, kısmi ödeme yapman ya da taksit planı imzalaman zamanaşımını keser ve süre yeniden başlar (TBK md. 154 ve 156). Eski bir borç için gelen teklife imza atmadan önce borç zamanaşımı rehberine bak.
Varlık yönetim şirketiyle indirimli kapatma nasıl yapılır?
Varlık yönetim şirketleri çoğu zaman faizin bir kısmından ya da tamamından vazgeçen, bazen anaparada da indirim içeren peşin kapatma ya da taksit teklifleri yapar; çünkü alacağı nominal tutarın altında bir fiyatla satın almışlardır. Teklifin ne kadar iyi olduğu şirkete, borcun yaşına ve icra dosyasının durumuna göre değişir.
Örnek (rakamlar örnektir): Toplam 90.000 ₺ görünen bir dosya için şirket 54.000 ₺ peşin ya da 12 ayda 6.000 ₺ (toplam 72.000 ₺) teklif etsin.
| Seçenek | Toplam ödeme | Görünen borca göre indirim |
|---|---|---|
| Peşin kapatma | 54.000 ₺ | 36.000 ₺ (%40) |
| 12 taksit | 72.000 ₺ | 18.000 ₺ (%20) |
| Hiçbir şey yapmamak | 90.000 ₺ ve işleyen faiz, masraflar | Yok |
Peşin ödemeyi birikiminden yapmayı düşünüyorsan, acil durum fonunu tamamen sıfırlamadan yapabileceğin bir tutarda anlaşmaya çalış. Birden fazla borcun varsa hangisini önce kapatacağını kartopu ve çığ yöntemi ile planlayabilirsin.
Ödeme yapmadan önce kontrol listesi
Varlık yönetim şirketi adına arayıp para isteyen dolandırıcılar da vardır. Ödemeyi yalnızca kimliğini doğruladığın şirkete ve yazılı bir anlaşmayla yap.
- Şirketi doğrula: Şirketin BDDK'nın sitesindeki faaliyet izni olan kuruluşlar arasında olduğunu kontrol et; telefonla verilen kişisel IBAN'a para gönderme.
- Devri doğrula: Bankana borcun gerçekten bu şirkete devredilip devredilmediğini sor.
- Dosyayı gör: İcra takibi varsa dosyanı e-Devlet'te Adalet Bakanlığı İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden kontrol et; alacaklının adı ve tutar uyuşmalı.
- Anlaşmayı yazılı al: Toplam tutar, taksitler, ödeme hesabı ve borç bitince icra dosyasının kapatılacağı açıkça yazsın.
- Bitince belge iste: Son ödemeden sonra borcun kapandığını gösteren yazıyı ve icra dosyasının kapandığını kontrol et.
Sahte icra ve tahsilat mesajlarının nasıl ayırt edileceğini sahte icra mesajı rehberinde anlattık.
Borcu kapatınca kredi notum düzelir mi?
Borcu kapatman kredi notunu düzeltmenin ilk adımıdır, ama geçmişteki gecikme kaydı hemen silinmez. Kredi sicilinde borcun kapandığı bilgisi görünür; notun düzenli ödemelerle zaman içinde yükselir. Ne kadar sürede ne değiştiğini Findeks raporundan takip edebilirsin; notu yükseltmek için yapılabilecekleri Findeks kredi notu yükseltme rehberinde topladık.