BütçoB ehliyetle 125 cc motosiklet kullanılır mı?
Kendiliğinden kullanılmaz: B sınıfı sürücü belgesi sahibi, gerekli şartları sağlayıp A1 yetkisini sistem kaydına işletirse A1 sınıfı motosikletleri kullanabilir. Bu imkân, 10 Şubat 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 85. maddesine eklenen fıkrayla geldi.
Yönetmeliğe göre şartlar şunlardır:
- En az iki yıllık B belgesi: B sınıfı sürücü belgen en az iki yıllık olmalı.
- Sağlık şartları: İki tekerlekli araç sürücüleri için aranan sağlık şartlarını taşımalısın.
- Direksiyon eğitimi ve sınav: Belirlenen direksiyon eğitimini tamamlayıp uygulama sınavında başarılı olmalısın.
- Sistem kaydı: Millî Eğitim Bakanlığı'nın düzenlediği A1 sınıfı sertifika, sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenir. Belgenin üzerine ayrıca kod yazılmaz; yani kartın değişmez, yetki kayıtta görünür.
Bu yetki yalnızca şahsi kullanım içindir: her türlü ticari faaliyette kullanılan motosikletler kapsam dışındadır. Kurye olarak çalışacaksan uygun sınıfta ayrı bir motosiklet sürücü belgesi alman gerekir.
A1 sınıfı motosiklet hangisi, her 125 cc motor bu kapsamda mı?
A1 sınıfı; silindir hacmi 125 cm³'ü, gücü 11 kW'ı ve güç/ağırlık oranı 0,1 kW/kg'ı geçmeyen motosikletleri kapsar (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 39). Yani ölçü yalnızca "125 cc" değildir; üç şartın üçü de sağlanmalıdır.
Motosiklet alırken satıcının "125'lik" demesiyle yetinme. Ruhsatta ya da teknik belgede yazan silindir hacmini ve motor gücünü kontrol et. Bu sınırları aşan bir motosikleti A1 yetkisiyle kullanırsan uygun sınıfta belgen yok sayılır.
| Kontrol | A1 sınırı | Nereden bakılır? |
|---|---|---|
| Silindir hacmi | En çok 125 cm³ | Ruhsat, teknik belge |
| Motor gücü | En çok 11 kW (yaklaşık 15 beygir) | Ruhsat, teknik belge |
| Güç/ağırlık oranı | En çok 0,1 kW/kg | Güç ÷ araç ağırlığı |
B ehliyetten A1 yetkisine nasıl geçilir? Adım adım
Süreç sürücü kursuna kayıt, direksiyon eğitimi, uygulama sınavı ve sertifikanın sisteme işlenmesinden oluşur. Yönetmelikte sayılan şartlar direksiyon eğitimi ve uygulama sınavıdır; kursun istediği belgeleri kayıt sırasında sor.
- İki yılı doldurduğunu kontrol et: B belgenin veriliş tarihine e-Devlet'teki sürücü belgesi bilgilerinden bakabilirsin.
- Sağlık raporu al: İki tekerlekli araç için aranan sağlık şartlarını gösteren raporu al.
- Kursa kaydol: Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir motorlu taşıt sürücüleri kursuna kaydol. Ücret kurstan kursa değişir; neyi kapsadığını (eğitim saati, sınav, motosiklet kullanımı) yazılı al.
- Direksiyon eğitimini tamamla ve sınava gir: Uygulama sınavında başarılı olduğunda A1 sertifikan düzenlenir.
- Kaydı işlet: Sertifikanın sürücü belgesi sistemine işlendiğini kontrol et. Yönetmelik, sertifika sahiplerinin isterlerse iki yıl içinde sertifikalarını sürücü belgesine işletebileceğini söyler; süreyi kaçırmamak için işlemi geciktirme.
Yetkisiz motosiklet kullanırsan ne olur?
A1 yetkisi olmadan motosiklet kullanmak, uygun sınıfta sürücü belgesi olmadan araç sürmek sayılır ve Karayolları Trafik Kanunu md. 36'ya göre idari para cezası gerektirir. Asıl büyük risk ise bir kaza anında ortaya çıkar.
- Sigorta rücu edebilir: Zorunlu trafik sigortası kazada karşı tarafın zararını öder; ama gerekli sürücü belgesi olmadan araç kullanmak sigorta genel şartlarında rücu sebebi sayılır. Sigorta şirketi ödediği tazminatı sonradan senden isteyebilir.
- Kask ve gözlük zorunludur: Motosiklet sürücüsünün koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcunun koruma başlığı takması zorunludur (Karayolları Trafik Kanunu md. 78 ve Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 150). Kasksız kaza, cezanın yanında tazminatında indirime de yol açabilir.
Aracını yetkisi olmayan birine kullandırırsan araç sahibi olarak senin de sorumluluğun doğar; ayrıntıları arabamı arkadaşıma verdim kaza yaptı rehberinde anlattık.
Motosikletin aylık maliyeti ne kadar? Araba ile karşılaştırma
Şehir içinde ayda 1.000 km yapan biri için motosikletin en büyük avantajı yakıttadır: 100 km'de 2,5 litre yakan bir 125 cc motor, 7 litre yakan bir otomobilin yaklaşık üçte biri kadar yakıt harcar. Ama ekipman, lastik ve bakım gibi kalemler motosiklette daha sık yenilenir.
Örnek (benzinin litresi 60 ₺ varsayıldı; tüm rakamlar örnektir):
| Aylık kalem | 125 cc motosiklet | Küçük otomobil |
|---|---|---|
| Yakıt (1.000 km) | 2,5 L × 10 × 60 ₺ = 1.500 ₺ | 7 L × 10 × 60 ₺ = 4.200 ₺ |
| Zorunlu trafik sigortası (yıllığın 12'de biri) | Poliçeye göre | Poliçeye göre |
| Bakım, yağ ve lastik | 400 ₺ | 900 ₺ |
| Kask, mont, eldiven (3 yıla bölünmüş) | 350 ₺ | Yok |
| Otopark | Çoğu zaman düşük | Şehre göre değişir |
| Toplam (sigorta ve otopark hariç) | 2.250 ₺ | 5.100 ₺ |
Bu örnekte motosiklet ayda yaklaşık 2.850 ₺, yılda 34.000 ₺ civarında daha ucuzdur. Kendi aracının 100 km'de ne kadar yaktığını yakıt maliyeti hesaplama rehberindeki formülle bulabilir, arabanın diğer kalemlerini araba masrafları rehberinde görebilirsin.
Motosiklet alırken hangi zorunlu masraflar çıkar?
Motosiklet alırken zorunlu trafik sigortası, motorlu taşıtlar vergisi ve sürüş ekipmanı ilk gün çıkan masraflardır; ikinci el alıyorsan noter ve ekspertiz de eklenir.
- Zorunlu trafik sigortası: Motosiklet de motorlu araçtır; trafiğe çıkmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmalıdır (Karayolları Trafik Kanunu md. 91). Prim; il, araç türü ve hasar geçmişine göre değişir.
- Motorlu taşıtlar vergisi: Motosikletler MTV tarifesinde silindir hacmine ve yaşına göre ayrı satırda yer alır ve vergi ocak ile temmuzda iki taksitte ödenir. Planlamasını MTV ve yıllık ödemeler rehberinde anlattık.
- Ekipman: Kask ve koruma gözlüğü yasal zorunluluktur; mont, eldiven ve dizlik de düşmede zararı azaltır. Ucuz ve sertifikasız kask, tasarruf değil risktir.
- İkinci el alım: Satış noterde yapılır; borç, haciz ve hasar kaydını sorgulamadan kapora verme. Kontrol listesini ikinci el araba alırken masraflar rehberinde bulabilirsin.
Kısa mesafeler için motosiklet yerine bisiklet ya da kiralık scooter da seçenektir; maliyetlerini elektrikli scooter kiralama rehberinde karşılaştırdık.