BütçoVergi borcunu vadesinde ödemezsen ne olur?
Vadesinde ödenmeyen vergi borcuna, vadenin bitiminden itibaren her ay için ayrı ayrı gecikme zammı uygulanır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun md. 51'e göre ay kesirlerine isabet eden zam günlük hesaplanır ve zammın önceden borçluya bildirilmesi gerekmez (md. 52). Yani borç, sen bir yazı almasan da büyür.
Vade geçtikten sonra tahsil dairesi ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde borcun 15 gün içinde ödenmesi ya da mal bildiriminde bulunulması istenir (md. 55). Bu süre de geçerse takip cebren sürer: borçlunun mallarına, bankadaki hesaplarına ve üçüncü kişilerdeki alacaklarına haciz konabilir (md. 62 ve 79). Haciz bildirisini alan üçüncü kişi (banka, işveren, kiracı gibi) borcunu bundan sonra ancak tahsil dairesine ödeyebilir; sana yapacağı ödeme geçerli olmaz (md. 79).
Gecikme zammı nasıl hesaplanır?
Kanundaki aylık oran yüzde 4'tür, ancak Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oran uygulanır; 13 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla bu oran her ay için yüzde 3,7 olarak belirlenmiştir. Bu rakam kanunun mevzuat.gov.tr metnindeki dipnottan alınmıştır. Oran yeni bir kararla değişebilir; ödeme yapmadan önce vergi dairesinden ya da Gelir İdaresi Başkanlığının sayfasından güncel oranı kontrol et.
Aşağıdaki tablo, aylık yüzde 3,7 oranıyla 100.000 ₺'lik bir borç için işleyen zammı gösteren örnek bir hesaptır. Aylık oranların her ay için ayrı uygulanıp toplandığı varsayılmıştır; rakamlar örnektir ve kendi borcunun tutarı farklı olacaktır.
| Gecikme | Hesap | Gecikme zammı (örnek) |
|---|---|---|
| 1 ay | 100.000 × 0,037 | 3.700 ₺ |
| 2 ay | 100.000 × 0,037 × 2 | 7.400 ₺ |
| 3 ay | 100.000 × 0,037 × 3 | 11.100 ₺ |
| 6 ay | 100.000 × 0,037 × 6 | 22.200 ₺ |
Kanun, Cumhurbaşkanına gecikme zammını bileşik faiz usulüyle hesaplatma yetkisi de verir (md. 51); böyle bir karar varsa sonuç tablodan yüksek çıkar. Zam, Vergi Usul Kanununa göre kesilen vergi ziyaı cezalarına da aynı oranda uygulanır; mahkemelerin verdiği ceza niteliğindeki alacaklara bu oranın yarısı işler; bunların dışındaki ceza niteliğindeki alacaklara gecikme zammı uygulanmaz (md. 51). Genel borç faizi için yasal faiz rehberine bak; vergi borcundaki zam bundan ayrı bir orandır.
Vergi borcunu taksitlendirebilir misin?
Evet, ödeme güçlüğündeysen tecil (taksitlendirme) isteyebilirsin; borç en fazla 72 ay vadeyle ve faiz alınarak ertelenebilir. 6183 md. 48'e göre borcun vadesinde ödenmesi ya da haczin uygulanması seni çok zor duruma düşürecekse, yazılı başvuru yapmış ve teminat göstermiş olman şartıyla alacaklı idare borcu tecil edebilir. Azami süre 21 Mayıs 2026 tarihli 7582 sayılı Kanunla 36 aydan 72 aya çıkarılmıştır (mevzuat.gov.tr dipnotu).
| Konu | Kural |
|---|---|
| Başvuru | Borçlu tarafından yazı ile istenir |
| Koşul | Ödeme ya da haciz borçluyu çok zor duruma düşürecek olmalı |
| En uzun vade | 72 ay (7582 sayılı Kanunla 36 aydan çıkarıldı) |
| Faiz | Tecil edilen borca faiz uygulanır |
| Teminat | Alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen toplam borç belirli tutarı aşmıyorsa aranmaz; tutar kanunda 1 milyon ₺, 13 Haziran 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla 10 milyon ₺ olarak uygulanır |
| Haciz varsa | Haczedilen mal, değeri kadar teminat yerine geçer |
Teminatsız tecil tutarının üzerindeki borç için teminat gösterilmesi gerekir; ne kadar teminat isteneceğini tahsil dairesinden öğren. Tecil, alacaklı idare ya da onun yetkilendirdiği makamca yapılır; başvuruyu nereye yapacağını borcu takip eden tahsil dairesinden öğren. Faiz oranı ve başvuru usulü için ilgili idarenin güncel duyurusuna bak.
Başvurun reddedilirse ya da taksitleri ödeyemezsen ne olur?
Başvurun reddedilirse ret yazısının tebliğinden itibaren idarenin vereceği en fazla 30 günlük süre içinde borcu ödersen borç, ödenme tarihine kadar faiz alınarak tecil edilmiş sayılır. Md. 48 bunu açıkça yazar. Bu süre içinde ödeyemezsen normal takip yoluna dönülür.
Tecil edildikten sonra şartlara uymamak da sonuç doğurur: tecil şartlarına riayet edilmemesi, değer kaybeden teminatın tamamlanmaması ya da mahcuz malların yerine başkasının gösterilmemesi hâllerinde tecil edilen alacak muaccel olur, yani kalan borcun tamamı bir anda istenebilir (md. 48). Gecikme zammı ise tecilin yapıldığı güne kadar işler (md. 52). Bu yüzden taksit takvimini kaçırmamak için ödeme günlerini baştan not et.
Vergiye uyumlu mükellefler için ayrı bir tecil yolu var mı?
Evet, md. 48/A uyumlu mükelleflere 36 aya kadar tecil imkânı tanır. Bu yol devlete ait, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilen ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamındaki vergi, resim, harç ve cezalar ile bunlara bağlı gecikme faizi ve zammı için geçerlidir. Alacağın vadesi bir yılı geçmemiş olmalı; faiz ve teminat alınır ve borçlunun yazılı talebi gerekir (md. 48/A).
- Mükellefiyet süresi: Başvuru tarihi itibarıyla en az 3 yıldır ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle yıllık gelir ya da kurumlar vergisi mükellefi olmak.
- Beyanname şartı: Başvuru tarihinden geriye doğru 3 yıla ait vergi beyannamelerini kanuni sürelerinde vermiş olmak (kanuni süresinde verilen bir beyannamenin sonradan düzeltilmesi ya da pişmanlıkla verilmesi bu şartı ihlal saymaz).
- Diğer şartlar: Madde başka şartlar da sayar; başvurudan önce md. 48/A metnini ve Gelir İdaresi Başkanlığının güncel duyurusunu oku.
Ödeme emri geldiyse ne yapmalısın?
Ödeme emri aldıysan ilk iş tebliğ tarihini yazıp 15 günlük süreyi takvime koymaktır; bu süre hem ödeme hem itiraz için önemlidir. Md. 58'e göre ödeme emri tebliğ edilen kişi, borcunun olmadığı, kısmen ödediği ya da borcun zamanaşımına uğradığı iddiasıyla tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edebilir. Borcun bir kısmına itiraz ediyorsan o kısmın cihetini ve miktarını açıkça göstermen gerekir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.
- Borcu kontrol et: Tutarı, vergi türünü ve dönemi vergi dairesinden ya da e-Devlet'ten teyit et; ödemelerinin işlendiğinden emin ol.
- Hata varsa itiraz et: Süre 15 gündür. İtirazın nereye yapılacağı ve nasıl yazılacağı ödeme emri ekinde ve vergi dairesinde yazar.
- Ödeyemiyorsan tecil iste: Tecil talebi yazılı yapılır; başvuruyu ödeme emri sürelerini beklemeden, mümkün olduğunca erken yap.
- Mal bildirimi: Borçlu ödeme emrinde ya ödemeyi ya da mal bildirimini yapmak durumundadır (md. 55); bildirimin ne anlama geldiği ödeme emrinde yazar.
- Haciz geldiyse: Maaş ve banka hesabındaki haciz için maaş haczi rehberine bak. Para cezalarına itirazda ise idari para cezasına itiraz rehberi geçerlidir.
Vergi borcu zamanaşımına uğrar mı?
Evet; vergi borcu vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar (6183 md. 102). Örneğin 2026 yılında vadesi gelen bir borç için süre 1 Ocak 2027'de başlar. Süre dolmadan önce tahsil dairesi işlem yaparsa zamanaşımı kesilir: ödeme, haciz uygulanması, ödeme emrinin tebliği ve mal bildirimi bunlar arasındadır (md. 103). Zamanaşımı kesildiğinde, kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren yeniden işlemeye başlar (md. 103).
Zamanaşımından sonra borçlunun rızasıyla yapacağı ödemeler kabul edilir (md. 102). Vadesi gelen bir borcu zamanaşımına güvenerek bırakma, çünkü süre tahsil işlemleriyle kesilir ve yeniden başlar: MTV ve emlak vergisi taksit tarihleri gibi yıllık ödemeleri de vadesinde ödemek en ucuz yoldur.