Usta kaporayı aldı, işi yarım bıraktı ya da hiç gelmedi: paranı nasıl geri alırsın?

Usta kaporayı alıp gelmezse kapora geri alınır mı?

Evet; ustaya verdiğin kapora, aksine bir anlaşma ya da yerel âdet yoksa cayma parası değil, sözleşmenin yapıldığının kanıtıdır ve iş yapılırsa toplam bedelden düşülür (Türk Borçlar Kanunu md. 177). Yani kapora, ustanın "işi bırakırsam bu para bende kalır" diyebileceği bir para değildir; işin bir kısmı için yapılmış peşin ödemedir.

Usta işe hiç başlamaz ya da başlayıp bırakırsa borcunu yerine getirmemiş olur. Ona uygun bir süre verdikten sonra sözleşmeden dönersen taraflar birbirlerine verdiklerini geri verir: sen kaporanı geri istersin, ayrıca sözleşme yüzünden uğradığın zararı (örneğin boşa ödediğin nakliye ya da kiraladığın ekipman) talep edebilirsin (md. 123 ve 125).

Kapora ancak açıkça cayma parası olarak kararlaştırıldıysa durum değişir: o zaman sözleşmeden cayan taraf bu parayı gözden çıkarır. Bu yüzden ustanın verdiği kâğıtta ya da mesajda "cayma hâlinde kapora iade edilmez" gibi bir ifade olup olmadığına bak; yoksa kural olarak kapora iade edilir.

Usta işi yarım bıraktı ya da çok geciktiriyor: hangi hakların var?

Usta işe zamanında başlamaz ya da işi öyle geciktirir ki kararlaştırılan tarihte bitiremeyeceği açıkça belli olursa, teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilirsin (Türk Borçlar Kanunu md. 473). İş sürerken kusurlu ya da anlaşmaya aykırı yapılacağı açıkça görülüyorsa ustaya uygun bir süre verip hatayı düzeltmesini isteyebilir, düzeltmezse onarımı ya da işin devamını masrafı ve riski ustaya ait olmak üzere başka birine yaptırabilirsin (aynı madde).

Genel kurala göre de borcunu yapmayan ustaya uygun bir süre verdikten sonra şu üç yoldan birini seçersin (md. 123 ve 125):

Seçimini ustaya yazılı bildir ve sonra değiştirmemeye çalış; "hem işi bitir hem paramı geri ver" gibi birbiriyle çelişen talepler, uyuşmazlığı uzatır. İş bitmiş ama kötü yapılmışsa yol farklıdır; teslim aldığın işteki ayıplar için hakların ev tadilatı rehberinde anlatılıyor.

Adım adım: ustaya nasıl süre verilir, ihtar nasıl çekilir?

Ustaya verdiğin süre ve seçtiğin hak yazılı ve tarihli olmalıdır; uyuşmazlık büyürse elindeki en güçlü kanıt bu bildirim olur.

1. Kanıtları topla: Teklif ya da anlaşma metni, mesajlar, kapora dekontu, yapılan işin ve yarım kalan yerlerin tarihli fotoğrafları. Kaporayı açıklamalı havale ya da kartla ödediysen dekont tek başına güçlü bir kanıttır.
2. Yazılı süre ver: Mesaj ya da e-postayla "işe en geç şu tarihte başlamazsan / şu tarihe kadar bitirmezsen sözleşmeden döneceğim ve kaporamı geri isteyeceğim" diye yaz. Süre, işin büyüklüğüne göre makul olsun (birkaç gün ile iki hafta arası çoğu ev işi için yeterlidir).
3. Cevap yoksa noter ihtarnamesi: Usta mesajlara cevap vermiyorsa aynı içeriği notere çektir. Noter ücretli bir yoldur ama tebliğ edildiği tarih tartışmasız kanıtlanır.
4. Yarım işi belgele: Başka bir ustaya devam ettirmeden önce mevcut durumu fotoğraf ve videoyla kaydet; tutar büyükse yeni ustadan yapılan ve kalan işi gösteren yazılı bir teklif al.
5. Süre dolunca seçimini bildir: Sözleşmeden döndüğünü ya da işi başkasına yaptıracağını ve istediğin tutarı tek bir mesajla yaz.

Yarım kalan iş için ne kadar isteyebilirsin? Örnek hesap

İşi başka bir ustaya bitirttiysen isteyebileceğin tutar, toplamda ödediğin paranın ilk anlaşmadaki bedeli aştığı kısımdır; yani ustanın işi bırakması yüzünden cebinden çıkan fazla para.

talep = (ilk ustaya ödenen + yeni ustaya ödenen) − ilk anlaşmadaki toplam bedel

Örnek (rakamlar örnektir): Banyo yenilemesi için bir ustayla götürü 100.000 ₺'ye anlaştın ve 30.000 ₺ kapora verdin. Usta seramiğin yarısını döşeyip işi bıraktı. Uygun süre verdin, gelmedi; kalan işi başka bir usta 85.000 ₺'ye bitirdi.

Usta hiç başlamadan kaybolduysa hesap daha basittir: sözleşmeden döner ve 30.000 ₺ kaporanın tamamını geri istersin. Yeni ustanın fiyatının makul olup olmadığı tartışılırsa karar verecek olan hakem heyeti ya da mahkemedir; gerekirse bilirkişi inceler. Bu yüzden yeni ustanın teklifini ve faturasını sakla.

Tüketici hakem heyetine mi, mahkemeye mi başvurmalısın?

Ustayla bir tüketici olarak anlaştıysan ve tutar 2026 için 186.000 ₺'nin altındaysa tüketici hakem heyetine ücretsiz başvurursun (6502 sayılı Kanun md. 68). Bu işi meslek olarak yapan bir usta ya da firma, tüketiciye hizmet veren bir sağlayıcıdır; başvuru e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden yapılır ve avukat gerekmez. Ayrıntılar için tüketici hakem heyeti rehberine bak.

• Tutar sınırın üstündeyse: Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6502 md. 73/A); bu adımı atlarsan dava usulden reddedilir.
• İş bitti ama kötü yapıldıysa: Ayıplı hizmette yeniden yapılmasını, ücretsiz onarımı, bedelden indirimi ya da sözleşmeden dönmeyi seçebilirsin (6502 md. 13 ve 15). Bu haklar, kanunda ya da sözleşmede daha uzun bir süre yoksa hizmetin yapıldığı tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (md. 16).
• Ustanın kim olduğunu bil: Başvuruda ustanın adı, soyadı ve adresi ya da firmanın unvanı gerekir. Yalnızca bir telefon numarası ve ilk adıyla anlaştığın biriyle takip zorlaşır; iş başlamadan kimlik ya da vergi levhası bilgisi istemenin nedeni budur.

Usta kaporayı alıp kayboldu: dolandırıcılık mı?

İşi yapmayan her usta dolandırıcı değildir; sözleşmeye uymamak kural olarak hukuki bir uyuşmazlıktır ve çözüm yolu hakem heyeti ya da mahkemedir. Savcılığa yapılan şikâyetlerde, ustanın baştan işi yapma niyeti olmadığı gösterilemezse "hukuki uyuşmazlık" denerek kovuşturma yapılmayabilir.

Şu işaretler ise baştan aldatma niyetine, yani dolandırıcılık suçuna (Türk Ceza Kanunu md. 157) işaret edebilir ve savcılığa ya da kolluğa suç duyurusunu anlamlı kılar:

• Ustanın sahte isim ya da başkasına ait bir IBAN kullanması,
• Aynı yöntemle birden fazla kişiden kapora toplamış olması,
• Kaporayı aldıktan hemen sonra numarasını kapatması ve hiç işe gelmemesi,
• Var olmayan bir firma, sahte bir referans ya da başkasına ait iş fotoğrafları göstermesi.

Suç duyurusu, paranı geri almak için ayrıca hakem heyetine ya da mahkemeye gitmeni gereksiz kılmaz. İnternet ilanlarında kapora isteyen sahte satıcıların kullandığı yöntemleri kapora dolandırıcılığı rehberinde anlattık.

Ustaya kapora vermeden önce riski nasıl azaltırsın?

Riski azaltmanın en etkili yolu küçük bir kapora vermek ve kalan ödemeyi işin ilerleyişine bağlamaktır. Ödediğin para, yapılan işin önüne geçmediği sürece usta işi bıraksa bile kaybın sınırlı kalır.

• Yazılı teklif: Yapılacak işlerin listesi, malzemenin dahil olup olmadığı, toplam bedel, başlangıç ve bitiş tarihi tek bir mesajda ya da kâğıtta olsun.
• Küçük kapora: Malzeme ustadan alınacaksa malzeme bedeli kadar, değilse toplamın küçük bir kısmı kadar kapora ver. Malzemeyi kendin alıp evine teslim ettirmek de bir seçenektir.
• Aşamalı ödeme: "Söküm bitince", "seramik bitince", "iş teslim alınınca" gibi aşamalara bağlı ödeme yap; son ödemeyi işi kontrol ettikten sonra yap.
• Açıklamalı havale: Nakit yerine ustanın kendi adına kayıtlı hesabına, açıklamasına işi yazarak gönder ("banyo tadilatı kaporası" gibi). Hesap sahibinin adı ustanın adıyla uyuşmuyorsa dur ve sor.
• Referans ve kimlik: Ustanın daha önce iş yaptığı birine ulaş; adını, soyadını ve adresini ya da firma unvanını not al.

Tadilatın bütçesini ve usta ile anlaşmanın inceliklerini ev tadilatı ne kadar tutar rehberinde ayrıntılı anlattık; ilk bütçenin neden çoğu zaman aşıldığını da planlama yanılgısı rehberinde bulabilirsin.