Şimdi al sonra öde: Alışveriş kredisi ve sıfır faizli taksit gerçekten faizsiz mi?

Alışveriş kredisi ve şimdi al sonra öde nedir?

Alışveriş kredisi, online mağazanın ödeme ekranında bir banka ya da finansman şirketinin birkaç dakika içinde onayladığı, yalnızca o alışverişin bedelini ödemek için kullandırılan bir tüketici kredisidir. Ürün bedeli satıcıya ödenir; sen taksitleri krediyi veren kuruluşa ödersin. "Şimdi al sonra öde" adıyla sunulan ve ödemeyi birkaç hafta ya da ay erteleyen seçenekler de çoğunlukla aynı yapıdadır.

Kredi kartı taksidinden farkı şudur: kart limitini kullanmaz, ayrı bir kredi olarak açılır ve kredi kayıtlarına ayrı bir kredi olarak işlenir. Tüketici kredisi olduğu için de kanundaki korumalar geçerlidir:

• Sözleşmeden önce sana toplam maliyeti gösteren bir bilgi formu verilmelidir (6502 md. 23).
• 14 gün içinde gerekçesiz cayabilirsin (6502 md. 24); ayrıntısı tüketici kredisinde cayma hakkı rehberinde.
• Borcu erken kapatırsan kalan sürenin faizi düşülür (6502 md. 27).

Sıfır faiz gerçekten faizsiz mi?

Faiz oranı gerçekten %0 ise ve ücret alınmıyorsa ödeyeceğin toplam, ürünün fiyatına eşittir; ama maliyet çoğu zaman faiz oranında değil, başka kalemlerde saklıdır. Kontrol etmen gereken üç yer var:

1. Peşin fiyat: Aynı ürün peşin ödemede ya da başka bir mağazada daha ucuzsa, kredili fiyat ile peşin fiyat arasındaki fark aslında ödediğin faizdir.
2. Ücretler: Kredi tahsis ücreti gibi masraflar sıfır faizli kredide de olabilir.
3. Toplam geri ödeme: Sözleşme öncesi bilgi formunda yazan toplam geri ödeme tutarı ve yıllık maliyet oranı, reklamdaki faiz oranından daha doğru bilgidir. Bu iki kavramın farkı için efektif ve nominal faiz rehberine bak.

Peşin indirimden vazgeçmenin gizli faizi nasıl hesaplanır?

Peşin fiyat ile taksitli toplam arasındaki farkı, taksit sayısına yayarak bir faiz oranına çevirebilirsin; bu oran, "faizsiz" taksidin sana gerçekte kaça mal olduğunu gösterir.

Örnek (rakamlar örnektir, ilk taksit bir ay sonra ödeniyor): Bir telefon 6 × 5.000 ₺ = 30.000 ₺ sıfır faizli taksitle ya da peşin ödemede daha ucuza satılıyor.

Hesap, taksitlerin bugünkü değerini peşin fiyata eşitleyen aylık oranı bulmaktır. Aynı sonucu bir kredi hesaplayıcısına "kredi tutarı 28.500 ₺, taksit 5.000 ₺, vade 6 ay" yazarak da bulabilirsin. Bulduğun oranı bankaların ihtiyaç kredisi faiziyle karşılaştır: daha yüksekse "faizsiz" taksit, aslında pahalı bir kredidir.

Enflasyon varken taksitle almak kârlı mı?

Peşin fiyat ile taksitli toplam gerçekten aynıysa, fiyatlar artarken ödemeyi zamana yaymak senin lehinedir; çünkü sonraki taksitleri değeri azalmış parayla ödersin. Ama bu avantaj ancak iki şart sağlanırsa gerçekleşir: ürünü zaten alacaktın ve taksitleri hiç geciktirmeden ödeyebiliyorsun.

Asıl risk faiz değil, taksitlerin birikmesidir. Ayda 1.500 ₺'lik üç ayrı "küçük" taksit, aylık bütçende 4.500 ₺'lik sabit bir gidere dönüşür. Birden fazla taksit ve kredinin ne zaman biteceğini ve aylık yükünü borç bitiş tarihi rehberindeki yöntemle hesapla. Kampanya dönemlerinde taksit seçeneğinin seni nasıl daha çok harcamaya ittiğini indirim tuzakları rehberinde anlattık.

Taksiti geciktirirsen ne olur?

Taksit geciktiğinde sözleşmedeki gecikme faizi işler ve gecikme kredi kayıtlarına yansıyarak kredi notunu düşürebilir. Küçük bir alışveriş kredisindeki gecikme, aylar sonra çekmek istediğin konut ya da taşıt kredisinin faizini etkileyebilir; notun nasıl hesaplandığını Findeks kredi notu rehberinde bulabilirsin.

Kanun, kredi verenin kalan borcun tamamını bir anda istemesini sınırlar: belirli süreli kredilerde bu hak ancak birbirini izleyen en az iki taksidi ödemediğinde ve sana en az 30 gün süre verilerek muacceliyet uyarısı yapıldığında kullanılabilir (6502 md. 28). Bu süre içinde gecikmiş taksitleri ödersen borcun tamamı muaccel olmaz.

Ürünü iade edersen kredi ne olur?

Alışveriş kredisi yalnızca o ürünün parasını ödemek için verildiyse bu bir bağlı kredidir. Ürünü cayma hakkıyla iade ettiğinde ve cayma bildirimini süresi içinde kredi verene de ilettiğinde kredi sözleşmesi de tazminat ya da cezai şart olmadan sona erer (6502 md. 30). Yalnızca satıcıya bildirim yapıp krediyi unutursan, taksitler işlemeye devam edebilir.

1. Satıcıya cayma bildirimini yap ve ürünü gönder; online alışverişte 14 günlük cayma süresi için online alışverişte iade rehberine bak.
2. Aynı süre içinde krediyi veren bankaya ya da finansman şirketine yazılı olarak ürün sözleşmesinden caydığını bildir.
3. Kredinin kapandığını ve ödediğin taksit varsa iadesini yazılı olarak teyit et.

Ürün hiç teslim edilmez ya da ayıplı çıkar ve sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi hakkını kullanırsan, kredi veren de satıcıyla birlikte sorumludur; bu sorumluluk kullandırılan kredi tutarıyla ve teslim tarihinden itibaren 1 yılla sınırlıdır (6502 md. 30).

Alışveriş kredisi kullanmadan önce kontrol listesi

• Peşin fiyatı sor: Aynı ürünün peşin ve kredili fiyatını yan yana koy, farkı gizli faize çevir.
• Bilgi formunu oku: Toplam geri ödeme, yıllık maliyet oranı ve varsa ücretler yazıyor mu?
• Bütçeye sığdır: Yeni taksitle birlikte tüm taksit ve kredi ödemelerin net gelirinin ne kadarını tutuyor?
• Ödeme gününü sabitle: Taksiti maaş gününden sonraya denk getir ve otomatik ödeme talimatı ver.
• Ertele ve düşün: Kredi birkaç dakikada onaylandığı için karar da aceleye gelir; sepeti bir gün bekletmek çoğu dürtüsel alışverişi kendiliğinden eler.