BütçoKart borcunu ödemezsen ilk ne olur?
Son ödeme tarihine kadar en az asgari tutarı ödemezsen borcun gecikmeye düşer: asgari tutarın ödenmeyen kısmına akdi faizden yüksek olan gecikme faizi, dönem borcunun kalan kısmına ise akdi faiz işler (Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu md. 26). Kart borçlarında faize yeniden faiz işletilemez, ama ödenmeyen anapara her ay faiz doğurmaya devam eder.
Bankaların uygulayabileceği en yüksek akdi faiz ve gecikme faizi oranlarını TCMB belirler ve dönem dönem günceller. Kartına uygulanan oranlar ekstrende yazar. Asgari tutarı ödersen gecikmeye düşmezsin, ama kalan borç faiziyle devreder; bunun maliyeti için asgari ödeme tuzağı rehberine bak.
Asgariyi ödemezsen kart ne zaman kapanır?
Bir takvim yılı içinde asgari tutarı toplam üç kez ödemezsen kartın nakit kullanımına (nakit avans) kapatılır. Asgari tutarı üst üste üç kez ödemezsen kart hem nakit kullanımına hem de alışverişe kapatılır. Bu kartların limiti dönem borcunun tamamı ödenene kadar artırılmaz ve kart kapalı kalır (Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik md. 22).
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Asgari tutar ödendi | Gecikme yok; kalan borca akdi faiz işler. |
| Asgari tutar ödenmedi | Ödenmeyen asgari kısma gecikme faizi; gecikme kredi kayıtlarına yansır. |
| Yılda toplam 3 kez asgari ödenmedi | Kart nakit kullanımına kapanır, limit artırılmaz. |
| Üst üste 3 kez asgari ödenmedi | Kart tamamen kullanıma kapanır, limit artırılmaz. |
Kartın kapanması borcu silmez; borç ve faizi işlemeye devam eder. Dönem borcunun tamamını ödediğinde kartın yeniden kullanıma açılması bankanın değerlendirmesine bağlıdır.
Ödenmeyen kart borcu Findeks'i nasıl etkiler?
Bankalar gecikmeleri Kredi Kayıt Bürosu'na bildirir ve bu bilgi Findeks kredi notuna yansır. Gecikme ne kadar uzun sürer ve ne kadar sık tekrarlanırsa not o kadar düşer. Düşük not, ileride kredi, yeni kart ya da bazı durumlarda taksitli alışveriş başvurularının reddedilmesine yol açabilir.
Borcu kapattığında gecikme kaydı hemen silinmez; geçmişteki gecikmeler bir süre kredi geçmişinde görünmeye devam eder. Notunu toparlamanın yolları için Findeks kredi notu yükseltme rehberine bak.
Kart borcu ne zaman yasal takibe gider?
Kesin bir gün sayısı kanunda yazmaz, ama bankacılık mevzuatı 90 günü geçen gecikmeleri tahsili gecikmiş (donuk) alacak sınıfına alır. Bankalar çoğu zaman bu aşamaya gelen borçlar için hesabı kat eder, yani borcun tamamını muaccel hale getirir, sana ihtarname gönderir ve dosyayı yasal takip birimine ya da avukatına devreder.
Yasal takipte en sık yol icra takibidir. Sana gelen ödeme emrinde borç, faiz, icra masrafları ve avukatlık ücreti birlikte yazar. Ödeme emrinden sonra itiraz için 7 günlük süren vardır; itiraz etmez ya da ödemezsen takip kesinleşir ve maaşına, banka hesabına ya da malvarlığına haciz konabilir. Bu sürecin ayrıntıları ve maaştan ne kadar kesilebileceği için maaş haczi rehberine bak. Çok eski bir borç için borç zamanaşımı rehberinde sürelerin nasıl işlediğini okuyabilirsin.
Borç büyürken toplam neye ulaşır?
Örnek: Dönem borcu 40.000 ₺ olan bir kartın asgarisini hiç ödemediğini düşün. Borç kapanana kadar şu kalemler birikir:
- Anapara: 40.000 ₺
- Faiz: Asgari kısma gecikme faizi, kalan kısma akdi faiz; her ay ödenmeyen anaparaya yeniden hesaplanır.
- Takip başlarsa: İcra harç ve masrafları ile alacaklı bankanın avukatlık ücreti.
toplam borç = anapara + işleyen faizler + (takip başladıysa) icra masrafları + avukatlık ücreti
Rakam örnektir; faiz oranları ve masraflar bankaya ve döneme göre değişir. Önemli olan şudur: borç takibe gittiğinde aynı anaparanın maliyeti belirgin şekilde artar, bu yüzden erken davranmak her zaman daha ucuzdur.
Kart borcunu ödeyemiyorsan ne yapmalısın?
- Kartla harcamayı durdur: Yeni harcama, ödeyemediğin borcun üstüne eklenir.
- En azından asgariyi öde: Asgari tutarı ödemek gecikmeye düşmeni ve kartın kapanmasını önler.
- Bankanı son ödeme tarihinden önce ara: Borcun taksitlendirilmesini ya da yapılandırılmasını iste. Bankalar bunu sunmak zorunda değildir, ama takibe gitmeden önce teklif yapmaları yaygındır. Geçmişte BDDK dönem dönem geçici yapılandırma imkânı tanıdı; güncel bir düzenleme olup olmadığını bankandan öğren.
- Teklifin toplam maliyetini karşılaştır: Yapılandırmanın aylık taksitine değil, vade sonunda ödeyeceğin toplam tutara bak.
- Bir kartı başka kartla kapatma: Nakit avansla kart borcu ödemek, daha pahalı bir borçla eski borcu değiştirmektir (bkz. nakit avans).
- Borçları sıraya koy: Birden fazla borcun varsa hangisini önce kapatacağını kartopu ve çığ yöntemleri ile belirle.