BütçoFirmalar bana izinsiz reklam SMS'i gönderebilir mi?
Hayır. Ticari elektronik ileti, yani reklam ve tanıtım amaçlı SMS, e-posta ve arama, ancak alıcının önceden onayı varsa gönderilebilir (6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun md. 6). Onay yazılı olarak ya da her türlü elektronik iletişim aracıyla alınabilir ve firmalar bu onayları İleti Yönetim Sistemi'ne (İYS) kaydetmek zorundadır; İYS'de onayın görünmüyorsa sana reklam iletisi gönderilemez.
Kural yalnızca SMS için değildir: Çağrı merkezinden ya da otomatik arama makinesiyle yapılan tanıtım aramaları da ticari elektronik ileti sayılır.
Onay gerekmeyen iki önemli durum vardır:
- Bilgilendirme mesajları: Mevcut aboneliğin, üyeliğin, borç hatırlatman, siparişin ve teslimatın gibi konularda gönderilen iletiler için önceden onay şartı yoktur. Bankanın ekstre bildirimi ya da kargonun teslimat mesajı reklam sayılmaz.
- Tacir ve esnaf alıcılar: İşletmelere gönderilen iletilerde önceden onay şartı aranmaz; ama işletme ret verdiyse ona da gönderilemez.
İYS nedir, reklam mesajları nasıl reddedilir?
İleti Yönetim Sistemi (İYS), hangi firmaya reklam izni verdiğini tek ekranda görüp istediğini geri çekebildiğin resmî kayıt sistemidir. Kanuna göre ret hakkını hiçbir gerekçe göstermeden, istediğin zaman kullanabilirsin; firma da ret bildirimini kolay ve ücretsiz yapmanı sağlamak zorundadır (md. 8).
- iys.org.tr ya da e-Devlet'e gir: e-Devlet'te "İleti Yönetim Sistemi" hizmetini arat ya da iys.org.tr'de vatandaş girişi yap.
- İzinlerini listele: Hangi markanın hangi kanaldan (SMS, arama, e-posta) iznin olduğunu görürsün.
- Ret ver: İstemediğin markaları tek tek ya da toplu olarak reddet.
- Mesajdaki ret yolunu da kullanabilirsin: Reklam mesajlarının sonunda yer alan kısa numaraya "RET" yazmak ya da e-postadaki abonelikten çıkma bağlantısı da ret bildirimidir.
Firmalar ret bildirimini aldıktan sonra 3 iş günü içinde ileti göndermeyi durdurmak zorundadır. Bu süre içinde gelen birkaç mesaj kurala aykırı sayılmaz; sonrasında gelenler sayılır.
Ret verdim ama mesajlar gelmeye devam ediyor, ne yapmalıyım?
Ret verdikten sonra 3 iş günü geçtiği hâlde reklam iletisi gelmeye devam ediyorsa ya da hiç onay vermediğin bir firma reklam gönderiyorsa Ticaret Bakanlığı'na şikâyet edebilirsin. Şikâyet e-Devlet, İYS ya da Bakanlığın internet sitesi üzerinden ya da yazılı olarak yaşadığın ildeki ticaret il müdürlüğüne yapılır.
Süre önemlidir: Şikâyet, iletinin gönderildiği tarihten itibaren 3 ay içinde yapılmalıdır. Süre geçen ileti için başvurun incelenmeyebilir; bu yüzden mesajları silmeden önce ekran görüntüsü al.
| İleti türü | Şikâyette hazır olması gerekenler |
|---|---|
| SMS | Gönderenin numarası ya da başlığı, tarih ve saat, mesajın ekran görüntüsü |
| Arama | Arayan numara (yoksa marka adı), tarih, saat, konuşmanın konusu, abonesi olduğun operatör |
| E-posta | Gönderen adres, tarih, iletinin kendisi |
Kurala aykırı ileti gönderen firmaya Kanun md. 12 uyarınca idari para cezası uygulanır. Aynı anda birden fazla alıcıya onaysız ileti gönderilmesi hâlinde ceza on katına kadar artırılabilir. Ceza devlete ödenir; sana tazminat olarak dönmez.
Reklam SMS'leri bana para kaybettirir mi?
Reklam mesajının kendisi sana ücret yansıtmaz; asıl maliyet, mesajın yönlendirdiği harcama ve mesaj kılığındaki dolandırıcılıktır. "Son 3 saat", "sana özel kod" gibi mesajlar planlamadığın alışverişe iter. Bütçe açısından en etkili yöntem, gerçekten kullandığın birkaç marka dışındaki tüm izinleri kapatmaktır.
Daha tehlikelisi, reklam görünümündeki sahte mesajlardır. Kargo, banka ya da ödül vaadiyle gelen bağlantılar kart bilgini çalmaya çalışabilir; tanıyıp korunmanın yollarını kart dolandırıcılığı ve sahte SMS ve sahte kargo SMS'i rehberlerinde anlattık. İYS yalnızca kayıtlı firmaların iletilerini yönetir; dolandırıcılar İYS'ye uymaz, bu yüzden ret vermek onları durdurmaz.
Bir de faturana yansıyan abonelikler var: Bilmediğin bir içerik servisine abone edilip telefon faturandan ücret alındıysa bunun iadesini faturaya yansıyan servis ücreti iadesi rehberinde anlattık.
Onay vermeden nasıl korunurum?
İzinlerin çoğu bir üyelik formunda, kampanya katılımında ya da kasada telefon numaranı verirken alınır. Gelecekteki mesajları baştan önlemek için:
- Üye olurken "kampanya ve duyurulardan haberdar olmak istiyorum" kutucuğunu işaretleme; bu kutu önceden işaretliyse kaldır.
- Kasada numara istendiğinde neden istendiğini sor; puan ya da fatura için gerekmiyorsa verme.
- Çekiliş ve "anket doldur kazan" sayfalarında iletişim izni çoğu zaman katılım şartına gizlenir.
- Ayda bir İYS'ye girip yeni eklenen izinlere bak; tanımadığın markayı hemen reddet.