Hayat ve sağlık sigortası primi vergiden düşülür mü? Gelir vergisi indirimi şartları

Hayat ve sağlık sigortası primi gelir vergisinden düşülür mü?

Evet, belirli şartlarla düşülür: Gelir Vergisi Kanunu md. 89/1, mükellefin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası primlerinin yüzde 50'sinin ve şahıs sigorta primlerinin yıllık beyannamedeki gelirden indirilmesine izin verir. Kanun şahıs sigortalarını "ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi" diye sayar.

İndirim vergiden doğrudan düşülen bir tutar değildir; matrahtan düşülür. Sağladığın tasarruf, matrahının düştüğü vergi diliminin oranı kadardır. Eğitim ve sağlık harcamaları için ayrı bir indirim vardır; onu eğitim ve sağlık harcaması indirimi rehberinde anlattık.

Hangi şartlar aranır?

Kanun metni indirim için birkaç şartı birlikte arar. Hepsi sağlanmazsa prim indirilemez.

• Sigortanın yeri: Sigorta, Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olmalı.
• Ödeme yılı: Prim tutarları gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olmalı.
• Çifte indirim yok: Ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin safi tutarı hesaplanırken bu prim ayrıca indirilmiş olmamalı.
• Kimin için: Mükellefin şahsı, eşi ve küçük çocukları. Eşler veya çocuklar ayrı beyanname verirse bunlara ait prim kendi gelirlerinden indirilir.

İndirim sınırı nedir?

İndirilecek tutar iki sınırı birden aşamaz: beyan edilen gelirin yüzde 15'i ve asgari ücretin yıllık tutarı (GVK md. 89/1). Bu sınırın hesabında işverenlerin ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödediği katkı payları da, 63. maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi kapsamındaki prim ödemeleriyle birlikte dikkate alınır; yani başka kalemlerle birlikte aynı sınırı paylaşır.

Kanun, Cumhurbaşkanına bu oranları yarısına kadar indirme, iki katına kadar artırma ve haddi asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmeyecek şekilde yeniden belirleme yetkisi de verir. Bu yüzden uygulanacak güncel oranı ve haddi beyan döneminde Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan (gib.gov.tr) kontrol et.

Örnek hesap

Aşağıdaki rakamlar yalnızca mantığı göstermek için uydurulmuş örnektir; kendi gelirini, primini ve o yılın asgari ücret sınırını koyarak yeniden hesapla. Asgari ücret sınırının örnekteki gelirden yüksek olduğunu varsayıyoruz.

İlk örnekte prim sınırın altında kaldığı için primin yarısının tamamı indirilir. İkinci örnekte primin yarısı sınırı aştığı için indirim gelirin yüzde 15'iyle sınırlanır. Matrahın örneğin yüzde 30'luk dilimde olduğunu varsayarsan, 30.000 ₺'lik indirim yaklaşık 9.000 ₺ vergi tasarrufu sağlar.

Kimler bu indirimden yararlanabilir?

İndirim, yıllık gelir vergisi beyannamesinde bildirilen gelirden yapıldığı için beyanname vermiyorsan kullanamazsın. Yalnızca tek işverenden maaş alan ve tarifedeki sınırı aşmayan çalışanlar çoğunlukla beyanname vermez. Kira geliri, serbest meslek ya da ticari kazanç nedeniyle beyanname verenler ise primlerini indirim konusu yapabilir; kira geliri örneği için kira geliri beyanı rehberine bak.

Sağlık sigortası seçerken prim farkını ve teminat kapsamını tamamlayıcı ve özel sağlık sigortası rehberinde bulabilirsin. Primin tutarı ve sözleşme koşulları şirkete göre değişir; bu rehber vergi indiriminin kanundaki çerçevesini anlatır.

Beyanname verirken ne yapmalısın?

1. Prim ödemelerini yıl sonunda topla: Sigorta şirketinden o yıl ödediğin primleri gösteren belgeyi iste.
2. Sözleşmenin türünü ve şirketi kontrol et: Sigorta, merkezi Türkiye'de bulunan bir şirketle yapılmış olmalı ve ödemeler gelirin elde edildiği yıla ait olmalı.
3. Ücret gelirinde mükerrer indirim olmadığından emin ol: İşverenin bordroda bu primi zaten indirip indirmediğini kontrol et.
4. Sınırları hesapla: Gelirin yüzde 15'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını güncel kurallara göre bul; indirimi küçük olanla sınırla.
5. Şüphede danış: Tutarlar ve oranlar değişebildiği için emin olamadığın noktayı mali müşavire ya da GİB'e sor.