Garanti bittikten sonra üretici tamir ve yedek parça vermek zorunda mı?
Evet, listedeki ürünlerde üretici ya da ithalatçı garanti bittikten sonra da bakım, onarım ve yedek parça sağlamak zorundadır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 58'e göre üretici veya ithalatçılar, ürettikleri veya ithal ettikleri mallar için Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sağlamak zorundadır. Kullanım ömrü, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'ne göre malın tüketiciye teslim tarihinden başlar (md. 4).
Bu yükümlülüğü yerine getirmezlerse tüketici zararının tazminini talep edebilir: kanun, garanti süresi bittikten sonra Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince mala ilişkin satış sonrası hizmetin üretici veya ithalatçı tarafından sağlanmaması hâlinde tüketicinin zararın tazminini isteyebileceğini yazar (md. 58/7).
Hangi üründe kullanım ömrü kaç yıl?
Kullanım ömrü ürüne göre değişir ve yönetmeliğin ekindeki listede yazar. Yönetmelik yalnızca bu listedeki malları kapsar (md. 2). Sık aranan ürünlerde süreler şöyledir:
| Ürün | Kullanım ömrü | Azami tamir süresi |
|---|---|---|
| Cep telefonu, bilgisayar, tablet | 5 yıl | 20 iş günü |
| Saç kurutma makinesi | 5 yıl | 20 iş günü |
| Su ısıtıcı (kettle) | 7 yıl | 20 iş günü |
| Televizyon | 10 yıl | 20 iş günü |
| Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi | 10 yıl | 20 iş günü |
| Elektrikli süpürge | 10 yıl | 20 iş günü |
| Klima, kombi | 10 yıl | 20 iş günü |
Tablo, yönetmelik ekindeki listeden alınmıştır. Listede çok sayıda kalem vardır; bazı ürünlerde azami tamir süresi farklı olabilir. Ürününün listede olup olmadığını ve kendi süresini ilgili yönetmeliğin ekinden kontrol et. Yenilenmiş telefon gibi ürünlerde garanti süreleri ayrıdır: yenilenmiş telefon rehberine bak.
Servis tamiri ne kadar sürede bitirmek zorunda?
Kullanım ömrü süresince yetkili servisteki bakım ve onarım süresi azami tamir süresini geçemez (yönetmelik md. 10/4). Süre, arızanın yetkili servise ya da satıcıya bildirildiği tarihte (garanti içindeyse), garanti dışında ise malın yetkili servise teslim tarihinde başlar. Arıza bildirimini telefon, faks, e-posta, iadeli taahhütlü mektup gibi bir yolla yapabilirsin; ancak uyuşmazlıkta bildirimi yaptığını ispat yükü sendedir. Bu yüzden yazılı ve kayıt altına alınan bir yolu seç.
İş günü, ulusal, resmî ve dini bayram günleri ile yılbaşı, 1 Mayıs, 15 Temmuz ve pazar günleri dışındaki çalışma günleridir (md. 4/d); yani cumartesi iş günü sayılır. Tamir tamamlandığında bunu sana bildirmek servisin yükümlülüğüdür ve bildirimin yapıldığını ispat yükü servistedir (md. 10/5).
Garanti süresi içindeyken ürünün arızası servise ya da satıcıya tesliminden itibaren 10 iş günü içinde giderilemezse, üretici veya ithalatçı tamir tamamlanana kadar benzer özelliklere sahip başka bir malı kullanımına tahsis etmek zorundadır (md. 14/4). Garanti kapsamındaki seçimlik haklar için ayıplı mal ve garanti tamir süresi rehberine bak.
Yedek parça satılmıyorsa ne yaparsın?
Üretici veya ithalatçılar tüketicilerin talebi üzerine yedek parça satışından kaçınamaz (md. 12/1). Servis istasyonları yedek parça fiyat listesini tüketicilerin görebileceği bir yere asmak ya da katalog halinde veya elektronik ortamda göstermek zorundadır (md. 12/2). Yani "yedek parça yok" ya da "bulunamaz" cevabı, ürünün kullanım ömrü dolmadıysa tek başına yeterli bir gerekçe değildir.
- Parça fiyatını yazılı iste: Fiyat listesini ve parçanın stok durumunu servisten yazılı olarak al.
- Değiştirilen parçayı iste: Garanti dışında değiştirilen parçanın sana iade edilmesi zorunludur (md. 13).
- Parçaya 6 ay garanti: Garanti dışında servis tarafından değiştirilen ya da satılan parça için 6 aydan az olmamak üzere garanti verilir (md. 10/7).
- Aynı arıza yeniden çıkarsa: Garanti dışında yapılan onarımda bir yıl içinde aynı arızanın tekrarında hiçbir isim altında ücret istenemez; kılavuza aykırı kullanımdan doğan arızalar hariçtir (md. 10/6).
Servis ne zaman sorumluluktan kaçamaz?
Üretici veya ithalatçılar, yetkili servis istasyonlarının ayrı tüzel kişiliği olsa bile satış sonrası hizmetlerden servislerle birlikte müteselsilen sorumludur (md. 14/1). Tüketicinin bulunduğu yerde yetkili servis yoksa satış sonrası hizmetlerden tüketiciye en yakın yerdeki yetkili servis istasyonu sorumludur (md. 10/1).
İthalatçı faaliyetini sonlandırırsa garanti süresince satıcı, üretici ve yeni ithalatçı müteselsilen sorumludur; garanti bittikten sonra kullanım ömrü süresince bakım ve onarımı üretici veya yeni ithalatçı sunmak zorundadır (6502 md. 58/6). Herhangi bir üreticiye bağlı olmayan "özel servisler" de verdikleri hizmetten tüketiciye karşı sorumludur (md. 58/5).
Servis reddederse veya oyalarsa ne yapmalısın?
- Belge al: Servis, teslim aldığı arızalı mal için teslim belgesi düzenlemek, tamir sonrası servis fişi vermek zorundadır (md. 11). Belgeleri sakla.
- Süreyi say: Teslim tarihinden azami tamir süresini hesapla ve gecikmeyi yazılı olarak bildir.
- Yazılı itiraz et: Servis ve üreticiye kullanım ömrü dolmadığını, yönetmelik ve 6502 md. 58'e dayandığını yazıp tazminat hakkını saklı tut.
- Başvur: Çözüm çıkmazsa tüketici hakem heyetine başvurabilirsin: tüketici hakem heyeti rehberine bak.
- Telefon ekranı gibi tamirlerde: tamir mi yeni telefon mu rehberi var.