Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir (Türk Medeni Kanunu md. 166). Hâkim eşleri bizzat dinler ve iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.
Hâkim ayrıca boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında eşlerin anlaştığı düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Bu düzenleme genellikle "anlaşmalı boşanma protokolü" adı verilen yazılı bir metindir. Hâkim tarafların ve çocukların menfaatine göre protokolde değişiklik yapabilir; eşler değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Evlilik bir yıldan kısa sürdüyse anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; boşanma ancak çekişmeli dava ile mümkündür ve süre ile masraf çoğunlukla artar.
Anlaşmalı boşanmanın masraf kalemleri nelerdir?
Anlaşmalı boşanmanın maliyeti mahkeme harçları, gider avansı ve varsa avukat ücretinden oluşur. Boşanma davası para ile ölçülemeyen bir dava olduğu için harçlar dava değerine göre değil, her yıl belirlenen sabit (maktu) tutarlar üzerinden alınır.
| Kalem | Ne için? | Kim belirler? |
|---|---|---|
| Başvurma harcı ve peşin karar harcı | Davanın açılması | Harçlar Kanunu tarifesi, her yıl güncellenir |
| Gider avansı | Tebligat ve posta giderleri | Mahkeme veznesi |
| Vekâlet harcı ve pulu | Avukatla çalışıyorsan | Tarife ve baro |
| Avukat ücreti | Protokol, dilekçe ve duruşma | Avukatla yapılan sözleşme, asgari ücret tarifesinin altında olamaz |
| Noter ve tercüme | Vekâletname, yurt dışında yaşayan eş | Noter ücret tarifesi |
Harç ve gider avansı toplamı, avukat ücretinin yanında küçük kalır. Güncel tutarları dava açacağın adliyenin veznesinden ya da e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portal'dan öğrenebilirsin.
Anlaşmalı boşanmada avukat ücreti ne kadar?
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 2025-2026 dönemine göre aile mahkemelerinde görülen dava ve işler için asgari ücret 45.000 ₺'dir (Resmî Gazete, 4 Kasım 2025). Avukatla yapılan ücret sözleşmesinde bu tutarın altına inilemez; avukat daha yüksek bir ücret isteyebilir ve barolar ayrıca tavsiye niteliğinde daha yüksek tarifeler yayımlar.
- Ücreti yazılı al: Ücrete KDV'nin, harç ve masrafların dahil olup olmadığını ve kaç taksitte ödeneceğini sözleşmede gör.
- Tek avukat mı, iki avukat mı? Eşlerin menfaatleri çatışabileceği için bir avukatın iki eşi birden temsil etmesi meslek kuralları açısından uygun görülmez. Uygulamada ya her eşin ayrı avukatı olur ya da bir eş avukatla, diğeri kendisi takip eder.
- Tarife yeni dönemde değişir: Asgari ücret tarifesi her yıl yenilenir; avukatla anlaşma yaptığın tarihte yürürlükte olan tarifeye bak.
Avukatsız anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Evet. Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu değildir; eşler protokolü hazırlayıp dilekçeyle aile mahkemesine (aile mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk mahkemesine) kendileri başvurabilir. Bu durumda maliyet, harçlar ve gider avansıyla sınırlı kalır.
Avukatsız yolda en büyük risk, protokolde unutulan bir kalemdir. Mal paylaşımı, nafaka ve çocukla ilgili konular net yazılmazsa sonradan ayrı bir dava açmak gerekebilir ve o dava, kazandığını sandığın parayı geri götürebilir. Kendini takip etmek istiyorsan protokolü imzadan önce en azından bir kez bir avukata okutmayı düşün.
Gelirin dava masraflarını karşılamaya yetmiyorsa Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki adli yardımdan yararlanmak için mahkemeye başvurabilirsin; adli yardım kabul edilirse harç ve masraflar geçici olarak ödenmez, avukat da baro tarafından atanabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde parayla ilgili neler yazmalı?
Protokol, boşanmanın en pahalı hatalarının yapıldığı belgedir; parayla ilgili her konu açık tutar, tarih ve yöntemle yazılmalıdır.
- Nafaka: Yoksulluk ve iştirak nafakasının tutarı, ödeme günü, hangi hesaba yatacağı ve her yıl nasıl artacağı. Türleri için nafaka çeşitleri rehberine bak.
- Mal paylaşımı: Ev, araba, birikim ve ziynet eşyasının kime kalacağı ve karşılığında ödenecek tutar. Hiç yazılmazsa mal rejiminin tasfiyesi için sonradan ayrı dava gerekebilir; kuralları boşanmada mal paylaşımı rehberinde anlattık.
- Ortak borçlar: Ortak kredi, kredi kartı ve kefaletlerin kim tarafından ödeneceği. Protokol bankayı bağlamaz; kredi sözleşmesinde borçlu olan kimse bankaya karşı borçlu kalır. Eşinin borcundan sorumluluk için eşimin borcundan sorumlu muyum rehberine bak.
- Tazminat ve masraflar: Eşlerin birbirinden maddi ve manevi tazminat isteyip istemediği, yargılama giderleri ve avukat ücretlerinin kimde kalacağı.
- Çocuk giderleri: Okul, sağlık ve özel giderlerin nafakaya dahil olup olmadığı.
Boşanmanın asıl maliyeti: iki ayrı ev
Boşanmanın en büyük maliyeti mahkemede değil, sonrasında oluşur: tek gelir ve tek kira ile yürüyen bir ev, iki ayrı kira, iki ayrı fatura ve iki ayrı mutfağa dönüşür. Aşağıdaki hesap yalnızca bir örnektir:
| Aylık kalem | Evliyken (tek ev) | Boşandıktan sonra (iki ev) |
|---|---|---|
| Kira | 25.000 ₺ | 20.000 + 18.000 = 38.000 ₺ |
| Faturalar (elektrik, doğalgaz, su, internet) | 5.000 ₺ | 4.000 + 3.500 = 7.500 ₺ |
| Mutfak | 15.000 ₺ | 10.000 + 8.000 = 18.000 ₺ |
| Toplam | 45.000 ₺ | 63.500 ₺ |
Örnekte aynı insanların aylık sabit gideri 18.500 ₺ artıyor; buna yeni evin eşyası, taşınma ve depozito da eklenir. Rakamları kendi şehrinin kiralarıyla yeniden hesapla. Yeni evi kurmanın tek seferlik masraflarını taşınma masrafları, tek başına yaşamanın aylık bütçesini de tek başına yaşamak için ne kadar para gerekir rehberinde anlattık.