BütçoKredi için önce para istemek dolandırıcılık mı?
Kredi çıkarmak için senden bir kişinin hesabına önceden para göndermen isteniyorsa bu, büyük olasılıkla dolandırıcılıktır. Bankalar kredi başvurusunu kendi şubesinden, mobil uygulamasından ya da internet şubesinden alır; krediyi onaylamak için tanımadığın birinin IBAN'ına "dosya masrafı", "sigorta bedeli" ya da "teminat" adıyla para gönderilmesini şart koşmaz.
Bankanın krediyle ilgili aldığı bir ücret ya da kredi sigortası varsa bu, imzaladığın sözleşmede ve ödeme planında yazar; kredi tutarından kesilir ya da kendi hesabından banka tarafından tahsil edilir. Ödeme hiçbir zaman bir "danışmanın" ya da şahsın hesabına yapılmaz.
Dolandırıcılar nasıl kandırıyor? En sık 5 senaryo
- "Kredi notu düşüğe kredi": Sosyal medyada ya da SMS'le "Findeks notuna bakmadan kredi", "icralıya kredi" ilanı verilir. Başvurunun "onaylandığı" söylenir, ardından dosya masrafı istenir.
- Masrafın ardından masraf: İlk ödemeden sonra "sigorta", "vergi", "ekspertiz" ya da "hesabın bloke oldu, açılış ücreti" diye yeni ödemeler istenir. Kredi hiçbir zaman yatmaz.
- Banka ya da kurum adıyla arama: Kendini bir bankanın, BDDK'nın ya da bir kamu kurumunun çalışanı olarak tanıtıp "kredi masrafların iade edilecek" ya da "kredin hazır" diyen kişi şifre ve SMS kodu ister.
- Hesabına para yatırıp geri istemek: "Kredin yattı, fazla yattı, farkı şu hesaba gönder" denir. Hesabına gelen para başka bir dolandırıcılığın parası olabilir; geri gönderdiğinde para aktarımına alet olursun.
- e-Devlet şifresi ve kimlik fotoğrafı: "Başvuru için" e-Devlet şifren ya da kimliğinin iki yüzünün fotoğrafı istenir; bunlarla senin adına hat açılıp kredi çekilebilir.
Sahte kredi teklifi nasıl anlaşılır?
Sahte kredi teklifinin en kesin işareti, krediden önce para istenmesidir. Aşağıdaki işaretlerden biri bile varsa işlemi durdur.
| İşaret | Gerçek bankada | Dolandırıcıda |
|---|---|---|
| Ön ödeme | İstenmez | Dosya masrafı, sigorta, teminat istenir |
| Ödeme yapılan hesap | Ödeme yoksa hesap da yok | Bir şahsın ya da şirketin IBAN'ı |
| İletişim | Bankanın şubesi, uygulaması, kayıtlı numarası | WhatsApp, sosyal medya mesajı, cep numarası |
| Kredi notu | Başvuru Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarıyla değerlendirilir | "Nota bakmadan", "icralıya bile" vaadi |
| Şifre ve kod | Telefonda asla istenmez | Şifre, SMS kodu, e-Devlet şifresi istenir |
| Acele | Süre baskısı yok | "Bugün yatırmazsan onay iptal olur" |
Emin olamıyorsan teklif veren kişiyle değil, bankanın internet sitesinde yazan resmî numarayla konuş. Kredi notunu neyin belirlediğini ve nasıl yükseltileceğini Findeks kredi notu rehberinde anlattık; kimse parayla notunu silemez ya da kaydını temizleyemez.
Para gönderdiysen ne yapmalısın?
Para gönderdiysen vakit kaybetmeden bankanı ara, ardından savcılığa suç duyurusunda bulun. İlk saatler önemlidir: para karşı hesapta henüz duruyorsa bankaların işlem yapabilme ihtimali vardır, ama bu bir garanti değildir.
- Bankanı ara: Kendi bankanın resmî müşteri hattından gönderdiğin işlemi dolandırıcılık olarak bildir; işlemin tarihini, tutarını ve alıcı IBAN'ını ver. Bildirim numarası al.
- Suç duyurusu: Cumhuriyet başsavcılığına, polise ya da jandarmaya başvur. Dekontları, mesaj ekran görüntülerini, ilanın bağlantısını ve konuştuğun numaraları yanına al.
- Şifre verdiysen değiştir: İnternet bankacılığı, e-Devlet ve e-posta şifrelerini hemen değiştir; bankana hesaplarını kontrol ettir.
- Kimliğini verdiysen kontrol et: Adına hat ya da kredi açılıp açılmadığını adıma kredi çekilmiş mi rehberindeki adımlarla kontrol et.
- "Paranı geri alırız" diyenlere dikkat: Dolandırılanlara ulaşıp ücret karşılığı parayı geri getirmeyi vaat eden ikinci bir dolandırıcılık dalgası yaygındır.
Hesabına gelen parayı geri gönderirsen ne olur?
Tanımadığın birinden hesabına gelen parayı, "kredi farkı" ya da "yanlışlıkla yattı" denerek başka bir hesaba göndermen istenirse gönderme. Bu para çoğunlukla başka bir dolandırıcılığın parasıdır ve sen farkında olmadan bu paranın aktarıldığı hesap sahibi olursun.
Böyle bir durumda hesabın bankaca kısıtlanabilir ve hakkında soruşturma açılabilir. Yanlışlıkla gelen gerçek bir ödemeyi iade etmenin doğru yolu, parayı kişinin istediği hesaba değil, bankan aracılığıyla geldiği hesaba iade etmektir. Hesabını başkasına kullandırmanın sonuçlarını hesap kiralama ve IBAN kiralama rehberinde anlattık.
Bu dolandırıcılığın cezası nedir?
Kredi vaadiyle para almak dolandırıcılıktır; banka ya da kredi kurumlarının adı ya da bilişim sistemleri araç olarak kullanıldığında Türk Ceza Kanunu'na göre nitelikli dolandırıcılık sayılır ve hapis ile adli para cezası gerektirir. Suç duyurusu, hem failin bulunması hem de paranın izinin sürülmesi için gereklidir.
Sahte SMS ve bağlantılarla yapılan benzer dolandırıcılıkları tanımak için kart dolandırıcılığı ve sahte SMS rehberine de bak. Gerçekten krediye ihtiyacın varsa önce bankanın sana sunduğu teklifin toplam maliyetini efektif faiz üzerinden karşılaştır.