BütçoEmekliler emlak vergisi öder mi?
Geliri yalnızca emekli aylığından oluşan ve Türkiye'de brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek konutu olan emekli, bu konut için emlak vergisi ödemez. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 8. maddesi bu kişilerin tek konutunda vergi oranını sıfıra kadar indirme yetkisi verir; oran 2007'den bu yana sıfır olarak uygulanır.
Teknik olarak bu bir "muafiyet" değil, sıfır oranlı vergidir; sonuç aynıdır: o konut için bina vergisi çıkmaz. Ama uygulama otomatik değildir. Emekli olduğun belediyeye bildirilmezse vergi her yıl tahakkuk etmeye devam eder.
Emlak vergisi muafiyetinden kimler yararlanır?
Sıfır oranlı emlak vergisinden geliri olmayanlar, geliri yalnızca sosyal güvenlik kurumundan aldığı aylık olanlar, gaziler, engelliler ve şehitlerin dul ve yetimleri yararlanır. Ortak şart, Türkiye'de brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek konuta sahip olmaktır (hisseli sahiplik dahil).
| Kim? | Gelir şartı |
|---|---|
| Emekli (emekli aylığı alan) | Aylık dışında geliri olmamalı |
| Dul ya da yetim aylığı alan | Aylık dışında geliri olmamalı |
| Hiçbir geliri olmayan (ör. ev hanımı, işsiz) | Hiç geliri olmamalı |
| Engelli | Gelir şartı aranmaz |
| Gazi, şehidin dul ve yetimi | Gelir şartı aranmaz |
Engelli, gazi ve şehit yakınları çalışsa ya da başka geliri olsa bile 200 metrekare ve tek konut şartını sağlıyorsa yararlanabilir. Emekliler ve geliri olmayanlar için ise asıl belirleyici gelir şartıdır.
200 metrekare ve tek konut şartı nasıl hesaplanır?
200 metrekare sınırı brüt alana, yani ortak alan payı dahil alana bakılarak uygulanır ve bu konutun Türkiye'deki tek konutun olması gerekir. Brüt 201 metrekarelik bir dairede sıfır oran uygulanmaz; sınır aşıldığında konutun tamamı için normal vergi ödenir.
- Hisseli konut: Tek konutun hisseli olabilir; ör. eşinle yarı yarıya sahip olduğun ev.
- İkinci konutta hisse: Başka bir konutta, miras yoluyla gelen küçük bir hissen bile olsa "tek konut" şartı bozulabilir. Durumunu başvururken belediyeye sor.
- Arsa, tarla, dükkan: Gelir getirmeyen arsa, arazi ya da işyerinin olması tek başına engel değildir. Bunlardan kira geliri elde ediyorsan gelir şartı bozulur. Bu taşınmazların kendi emlak vergisini ise ödemeye devam edersin.
- Konutta oturmak: Kanun, tek konutta senin oturmanı ayrıca şart koşmaz; ama kiraya verirsen kira geliri doğduğu için yararlanamazsın.
Kira, faiz ya da maaş geliri olan emekli yararlanır mı?
Emekli aylığı dışında kira geliri ya da ücret geliri olan emekli sıfır oranlı emlak vergisinden yararlanamaz. Bu yüzden emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden ve sosyal güvenlik destek primi ödenen emekli, ücret geliri olduğu için uygulamanın dışında kalır.
- Kira geliri: Evini, dükkanını ya da başka bir taşınmazını kiraya verirsen, kira tutarı küçük olsa bile hak kaybedilir.
- Ücret ya da ticari kazanç: Çalışan emekli ya da esnaf olan emekli yararlanamaz.
- Banka faizi ve benzeri: Kaynağında vergisi kesilmiş ve yıllık beyan sınırını aşmayan faiz gibi menkul sermaye iratlarının engel sayılmadığı yönünde Maliye açıklamaları vardır. Tutarın büyükse belediyene ya da vergi dairesine danış.
Hangi işin sonra emekli aylığını etkileyeceğini emekli olduktan sonra çalışmak rehberinde anlattık.
Emlak vergisi muafiyeti için nasıl başvurulur?
Başvuru, konutun bağlı olduğu belediyeye dilekçeyle ya da belediyenin e-belediye hizmetinden yapılır; başvurmadığın sürece vergi normal oranla tahakkuk eder. Çoğu belediye şu belgeleri ister:
- Dilekçe: Tek konutun olduğunu ve emekli aylığı dışında gelirin olmadığını beyan eden dilekçe (belediyelerin hazır formu vardır).
- Emekli belgesi: e-Devlet'ten alınan emekli aylık bilgisi ya da SGK yazısı.
- Tapu bilgisi: Konutun brüt alanını gösteren tapu ya da belediyedeki beyan kaydı.
- Engelli, gazi ya da şehit yakınıysan: Durumunu gösteren belge.
Başvurunun hangi taksitten itibaren uygulanacağını ve geçmiş yıllar için bir düzeltme yapılıp yapılmayacağını belediyene sor. Emlak vergisinin ikinci taksiti Kasım sonunda ödendiği için Ekim ayı, başvuruyu yapmak için iyi bir zamandır.
Şartlar bozulursa ne olur?
Kiraya verme, ikinci bir konut alma, işe girme ya da 200 metrekareyi aşan bir eve taşınma gibi değişiklikler sıfır oran hakkını sona erdirir ve bunu belediyeye bildirmen gerekir. Bildirmezsen belediye durumu sonradan tespit ettiğinde ödenmeyen vergiyi gecikme zammı ve ceza ile isteyebilir.
Örnek (rakamlar örnektir): Yıllık emlak vergisi 4.000 ₺ olan bir konutta, şart bozulduğu hâlde üç yıl boyunca sıfır oran uygulanmaya devam ettiyse 12.000 ₺'lik vergi, üstüne gecikme zammı ve ceza ile birlikte tek seferde istenebilir. Bu yüzden durumun değiştiği yıl belediyeye gidip kaydını güncellemek, sonradan çıkacak yükten çok daha ucuzdur.
Muaf değilsen emlak vergisini nasıl planlarsın?
Emlak vergisi iki taksitte ödenir: birinci taksit Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksit Kasım ayında. Yıllık tutarı 12'ye bölüp her ay kenara koymak, Mayıs ve Kasım sıkışmasını önler.
aylık birikim = yıllık emlak vergisi ÷ 12
Örnek: Yıllık emlak vergin 4.000 ₺ ise (rakam örnektir) her ay yaklaşık 334 ₺ ayırman yeter. Emlak vergisini MTV, DASK ve diğer yıllık ödemelerle birlikte nasıl planlayacağını MTV ve emlak vergisi rehberinde gösterdik; emekli gelirinin takvimi için emekli maaşıyla bütçe rehberine de bakabilirsin.