BütçoEvde içilen suyun maliyeti nasıl hesaplanır?
İçme suyunun yıllık maliyeti, günlük tüketim × 365 × litre başı fiyat formülüyle bulunur. Farklı boyutlardaki şişeleri ve cihazları karşılaştırmanın tek doğru yolu, hepsini litre başı fiyata çevirmektir.
- Litre başı fiyat: Şişe fiyatı ÷ şişenin litresi. 19 litrelik damacana 140 ₺ ise 140 ÷ 19 ≈ 7,37 ₺.
- Günlük tüketim: Yalnızca içilen değil, çay, kahve ve yemekte kullanılan su da dahil. Bir hafta boyunca boşalan şişeleri sayarak kendi rakamını bulabilirsin.
Örnek: Kişi başı günde 2 litre içen ve yemekte kullanan 4 kişilik bir ailede günlük tüketim 8 litre, yıllık tüketim 8 × 365 = 2.920 litredir.
Damacana, pet şişe ve arıtma cihazı karşılaştırması
Aynı ailenin yıllık 2.920 litre suyunu farklı yollarla karşılamasının maliyeti:
| Seçenek | Litre başı (örnek) | Yıllık hesap | Yıllık maliyet |
|---|---|---|---|
| Damacana (19 L, 140 ₺) | ≈ 7,37 ₺ | 2.920 × 7,37 | ≈ 21.500 ₺ |
| Pet şişe (5 L, 50 ₺) | 10 ₺ | 2.920 × 10 | 29.200 ₺ |
| Küçük şişe (0,5 L, 15 ₺) | 30 ₺ | 2.920 × 30 | 87.600 ₺ |
| Arıtma cihazı (2. yıldan sonra) | ≈ 1,9 ₺ | Aşağıdaki hesap | ≈ 5.540 ₺ |
Fiyatlar örnektir; marka, şehir ve kampanyaya göre çok değişir. Kendi fiyatlarını yazarak hesabı yenile. Küçük şişe satırı, evde değil dışarıda sürekli şişe su alan biri için ne kadar pahalıya geldiğini göstermek içindir.
Su arıtma cihazının gerçek maliyeti: cihaz, filtre ve atık su
Arıtma cihazının maliyeti yalnızca satın alma fiyatı değildir; filtre değişimi, şebeke suyu ve elektrik de eklenir. Ters ozmos (RO) sistemleri arıtırken suyun bir kısmını atık olarak gidere verir; bu oran cihaza göre değişir ve kutusunda ya da kullanım kılavuzunda yazar.
| Kalem | Varsayım (örnek) | Yıllık |
|---|---|---|
| Cihaz | 12.000 ₺, 5 yıl kullanım | 12.000 ÷ 5 = 2.400 ₺ |
| Filtre seti | Yılda bir set, 2.500 ₺ | 2.500 ₺ |
| Şebeke suyu | 2.920 L içme + 5.840 L atık = 8,76 m³, m³ başı 50 ₺ | 8,76 × 50 ≈ 440 ₺ |
| Elektrik (pompalı model) | Tahmini | ≈ 200 ₺ |
| Toplam | ≈ 5.540 ₺ | |
Cihazın tamamını peşin ödediğin ilk yıl nakit çıkışı 12.000 + 2.500 + 440 + 200 ≈ 15.140 ₺ olur. Damacanayla karşılaştırınca yıllık fark 21.500 − 5.540 ≈ 15.960 ₺'dir; cihaz parası yaklaşık 12.000 ÷ 15.960 ≈ 0,75 yılda, yani dokuz ay civarında çıkar. Daha az su içen bir evde bu süre uzar; tek kişilik bir evde cihaz damacanadan pahalıya gelebilir. Pompanın elektrik tüketimini nasıl hesaplayacağını cihazların elektrik tüketimi rehberinde bulabilirsin.
Hangi seçenek kime uygun?
- Kalabalık aile, ev sahibi: Yüksek tüketimde arıtma cihazı genellikle en ucuz seçenektir; tesisata bağlandığı için taşınma derdi de yoktur.
- Kiracı ya da sık taşınan: Cihaz söküp takılabilir, ama montaj ücretini ve ev sahibinin iznini hesaba kat. Damacana sözleşmesiz ve esnektir.
- Tek ya da iki kişilik ev: Tüketim düşükse cihazın sabit giderleri (filtre, bakım) litre başı maliyeti yükseltir; damacana ya da büyük pet şişe daha mantıklı olabilir.
- Şebeke suyuna güvenen: Belediyeler su analiz sonuçlarını yayımlar. Şebeke suyu içilebilir durumdaysa ama tadı ya da kokusu rahatsız ediyorsa sürahi tipi karbon filtre en düşük maliyetli seçenektir.
Hangi seçeneği seçersen seç, damacana depozitosu, montaj, servis sözleşmesi ve kampanya bitince artan fiyat gibi ek kalemleri sor. Abonelik usulü satılan arıtma cihazlarında aylık ücretin yıllık toplamını, cihazı satın alma fiyatıyla karşılaştır.
Su masrafını düşürmenin 5 yolu
- Büyük boy al: Aynı markada 19 litrelik damacananın litre fiyatı, 0,5 litrelik şişenin birkaç katı daha ucuzdur.
- Dışarıya matara götür: İşe ve okula evden doldurulmuş matara taşımak, en pahalı kalem olan küçük şişe alımını azaltır.
- Kaynatarak kullanılacak suyu ayır: Çay ve yemek için kullanılan suyu, şebeke suyunun içilebilir olduğu yerlerde ayrıca satın almak gerekmeyebilir; belediyenin açıklamasını kontrol et.
- Filtre değişimini takvime bağla: Erken değiştirmek para israfı, geç değiştirmek suyun kalitesini düşürür; üreticinin önerdiği süreye göre plan yap.
- Fiyatları yılda bir karşılaştır: Damacana ve filtre fiyatları zamanla değişir; hesabı yılda bir yenile.
Küçük ve düzenli harcamaların yıllık toplamını görmek için günlük kahve ve yemek siparişinin yıllık maliyeti, mutfak bütçesinin geri kalanı için market alışverişinde tasarruf rehberine bak.