BütçoBir çocuk 18 yaşına kadar kaça mal olur?
Bir çocuğun 18 yaşına kadar toplam maliyeti, devlet okuluna giden ve özel kreş kullanmayan bir çocuk için bile bugünün fiyatlarıyla iki milyon liranın üzerine çıkabilir. Bu rakam herkes için aynı değildir: şehir, okul tercihi, kreş ya da bakıcı ihtiyacı ve hanenin harcama alışkanlıkları toplamı yarıya da indirebilir, iki katına da çıkarabilir.
Tek bir rakam ezberlemek yerine hesabı kendin kurman daha işe yarar. Bunun için 18 yılı ihtiyaçları birbirine benzeyen dört döneme ayır, her dönem için aylık bütçe çıkar ve süreyle çarp.
18 yıllık maliyet = Σ (dönemin aylık gideri × 12 × dönemin yıl sayısı)
Hesabı bugünün fiyatlarıyla yap. Enflasyon yüzünden ileride ödeyeceğin liralar daha fazla olacak, ama gelirin de zamanla artacağı için bugünün parasıyla düşünmek yükü doğru tartmanın en kolay yoludur.
Yaş dönemlerine göre aylık çocuk masrafı
Bir çocuğun aylık masrafı yaşla birlikte artar ve en yüksek seviyesine genellikle lise yıllarında ulaşır. Aşağıdaki rakamlar, devlet okuluna giden ve özel kreş kullanmayan bir çocuk için 2026 fiyatlarıyla örnek tutarlardır; kendi rakamlarınla değiştir.
| Dönem | Başlıca kalemler | Örnek aylık gider |
|---|---|---|
| 0-2 yaş | Bez, mama, kıyafet, sağlık ve bakım ürünleri | 8.000 ₺ |
| 3-5 yaş | Beslenme, kıyafet, okul öncesi eğitim, oyuncak ve etkinlik | 7.500 ₺ |
| 6-13 yaş | Beslenme, okul masrafları, kıyafet, kurs ve spor, harçlık | 10.000 ₺ |
| 14-17 yaş | Beslenme, kıyafet, kurs ya da özel ders, harçlık, telefon | 14.000 ₺ |
0-2 yaş rakamı bebeğin ilk yılı rehberindeki örnek aylık giderle aynıdır. 6-13 yaş satırındaki okul masrafının nasıl hesaplandığını okul masrafları rehberinde bulabilirsin.
Örnek hesap: 18 yılın toplamı
Yukarıdaki örnek rakamlarla 18 yılın toplamı yaklaşık 2.190.000 ₺ eder:
- 0-2 yaş: 8.000 × 12 × 3 = 288.000 ₺
- 3-5 yaş: 7.500 × 12 × 3 = 270.000 ₺
- 6-13 yaş: 10.000 × 12 × 8 = 960.000 ₺
- 14-17 yaş: 14.000 × 12 × 4 = 672.000 ₺
288.000 + 270.000 + 960.000 + 672.000 = 2.190.000 ₺, yani 18 yıl boyunca ayda ortalama yaklaşık 10.100 ₺. Bu toplama doğum öncesi hazırlık, doğum masrafı ve aşağıdaki büyük kalemler dahil değildir:
- Özel kreş ya da bakıcı: İki ebeveyn de çalışıyorsa 1-5 yaş arasında tek başına aylık giderin birkaç katına çıkabilir.
- Özel okul: Yıllık ücret çoğu zaman yukarıdaki yıllık giderin tamamını aşar.
- Daha büyük ev: Çocuk için bir oda daha gerekiyorsa kiradaki fark da çocuğun maliyetidir. Ayda 5.000 ₺ fark 18 yılda 1.080.000 ₺ eder.
Bütçede unutulan çocuk masrafları
Çocuk bütçesini en çok bozan şey aylık giderler değil, yılda birkaç kez gelen ve unutulan kalemlerdir. En sık atlananlar:
- Sağlık: Diş tedavisi, ortodonti, gözlük ve sigortanın karşılamadığı muayeneler.
- Teknoloji: Okul ya da ergenlik döneminde tablet, bilgisayar ve telefon. Yeni yerine yenilenmiş telefon düşünmek bu kalemi belirgin şekilde düşürebilir.
- Sosyal giderler: Doğum günleri, arkadaş doğum günlerine hediye, okul gezileri ve bayramlar.
- Büyüme: Ayakkabı ve kıyafetin sık değişmesi, spor ekipmanı, okul üniforması.
- Dijital harcamalar: Oyun içi satın almalar ve abonelikler; kontrolsüz kalırsa oyun içi harcama faturası sürpriz olur.
Bu kalemleri yıllık tahmin edip 12'ye bölerek aylık bütçeye bir "çocuk yedeği" satırı olarak eklersen, geldikleri ayda bütçe dağılmaz.
Çocuğun masrafı 18 yaşında biter mi?
Hayır, her zaman bitmez. Türk Medeni Kanunu'na göre çocuğun bakım, eğitim ve korunma giderlerini ana ve baba karşılar; çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre makul görülebildiği ölçüde eğitimi sona erinceye kadar ona bakmakla yükümlüdür.
Bu, üniversite yıllarının da bütçeye girmesi demektir. Başka bir şehirde okuyan bir öğrencinin kira, yemek ve ulaşım gideri lise yıllarındaki giderin üzerine çıkabilir. Bu dönemi planlamak için üniversite öğrencisi bütçesi rehberine bak. Boşanma hâlinde çocuğun giderlerine katılım iştirak nafakasıyla düzenlenir.
Çocuk için ayda ne kadar birikim yapmalısın?
Çocuk için ayda ne kadar biriktirmen gerektiği, 18 yaşında elinde olmasını istediğin tutara ve paranın enflasyonun üzerinde ne kadar getiri sağladığına bağlıdır. Hedefi bugünün parasıyla koyup reel getiriyle hesaplamak en sade yoldur.
Örnek: Çocuğun üniversite yılları için bugünün parasıyla 500.000 ₺ biriktirmek istiyorsun ve 18 yılın var (216 ay).
- Birikim enflasyon kadar değerleniyorsa (reel getiri sıfır): 500.000 ÷ 216 = ayda yaklaşık 2.315 ₺.
- Birikim enflasyonun üzerinde yıllık yaklaşık %3 getiri sağlarsa: ayda yaklaşık 1.750 ₺.
Erken başlamak burada en güçlü araçtır: aynı hedefe çocuk 10 yaşındayken başlarsan kalan 96 ayda, sıfır reel getiriyle ayda yaklaşık 5.200 ₺ ayırman gerekir. Kendi hedefini hesaplamak için birikim hedefi nasıl hesaplanır rehberini kullanabilirsin. Getiri oranları örnektir; hiçbir birikim aracı belirli bir getiriyi garanti etmez.