BütçoBagaj gelmeyince ilk ne yapmalısın?
Bagajın bant başında çıkmadıysa havalimanından ayrılmadan havayolunun ya da yer hizmetleri şirketinin kayıp eşya (lost and found) masasına gidip bagaj düzensizlik tutanağı (PIR, Property Irregularity Report) düzenlet. Tutanak, sonraki bütün başvuruların dayanağıdır.
- Biniş kartını ve bagaj etiketinin (bilete yapıştırılan barkodlu parça) fotoğrafını sakla.
- Valizin rengini, markasını, boyutunu ve ayırt edici özelliğini tutanağa yazdır.
- Tutanağın bir kopyasını ve dosya numarasını al; takibi bu numarayla yaparsın.
- Bagaj bulunduğunda adresine teslim edilmesi için konaklama adresini ve telefonunu ekle.
Hasarlı bagajda da aynısı geçerlidir: kırık tekerleği ya da yırtığı havalimanında göster, fotoğrafla ve tutanağa işlet. Evde fark ettiğin hasarı da süre içinde yazılı bildirebilirsin, ama ispat zorlaşır.
Şikâyet süresi kaç gün? 7 ve 21 gün kuralı
Hasarlı bagaj için havayoluna teslimden itibaren 7 gün, geciken bagaj için bagajın sana teslim edildiği günden itibaren 21 gün içinde yazılı şikâyette bulunman gerekir. Süreler Montreal Sözleşmesi'nin 31. maddesinde yer alır ve kaçırılırsa, havayolunun hilesi olmadıkça dava hakkı düşer.
| Durum | Yazılı bildirim süresi |
|---|---|
| Bagaj hasarlı geldi, içinden eşya eksik | Teslimden itibaren 7 gün |
| Bagaj geç geldi | Teslim edildiği günden itibaren 21 gün |
| Bagaj hiç gelmedi | Gelmesi gereken günden 21 gün geçince kayıp sayılır; tazminatı yazılı iste |
| Dava açma | Varış ya da uçağın varması gereken tarihten itibaren 2 yıl |
Havalimanında tutanak düzenletmek iyi bir başlangıçtır, ama masraf ve tazminat talebini ayrıca havayolunun internet sitesindeki form ya da e-postayla yazılı yap ve gönderdiğini gösteren kaydı sakla.
Bagaj tazminatı ne kadar? 1.519 SDR sınırı
Uluslararası uçuşlarda havayolunun bagaj için sorumluluğu, kayıp, hasar ve gecikme için toplamda yolcu başına 1.519 SDR ile sınırlıdır. Bu sınır, Montreal Sözleşmesi'nin beş yılda bir yapılan enflasyon güncellemesiyle 28 Aralık 2024'ten beri geçerlidir (önceki sınır 1.288 SDR idi).
SDR (Özel Çekme Hakkı), IMF'nin birkaç büyük para biriminden oluşan hesap birimidir; Türk lirası karşılığı her gün değişir. Tutar bir üst sınırdır, sabit ödeme değildir: havayolu sınırın tamamını değil, belgelediğin gerçek zararı öder.
Örnek: 1 SDR = 55 ₺ varsayımıyla üst sınır 1.519 × 55 = 83.545 ₺ eder. Kur örnektir; ödeme gününün değeriyle hesapla. Valizin ve içindekilerin belgelenmiş değeri 30.000 ₺ ise isteyebileceğin tutar sınır değil, 30.000 ₺'dir; havayolu eşyaların yaşını ve yıpranmasını hesaba katarak bu tutarı düşürebilir.
- Kabin bagajı: Yanında taşıdığın bagajdaki zarar için havayolu, kendisinin ya da çalışanının kusuru varsa sorumludur.
- Kayıtlı bagaj: Havayolunun gözetimindeyken oluşan zarardan, bagajın kendi kusurundan doğmadıkça sorumludur.
- Değer beyanı: Check-in sırasında değerli bir bagaj için özel değer beyan edip istenen ek ücreti ödediysen sınır beyan ettiğin tutara çıkar.
Bagaj gecikince alınan eşyaların parası ödenir mi?
Evet. Bagajın geç geldiyse, beklerken zorunlu olarak aldığın diş fırçası, iç çamaşırı, şarj aleti ve birkaç parça kıyafet gibi makul ihtiyaçların bedelini aynı 1.519 SDR sınırı içinde havayolundan isteyebilirsin.
- Fişleri sakla: Her alışverişin faturasını ya da fişini sakla; kart ekstresi tek başına yeterli olmayabilir.
- Makul kal: Gerekli olanı al; iki günlük gecikme için bir dolap kıyafet almak geri ödenmeyebilir.
- Havayolunun günlük ödeneğini sor: Bazı havayolları masada küçük bir peşin ödeme ya da ihtiyaç seti verir; bu tutar ilerideki ödemeden düşülür.
Masrafları kartla yaptıysan, tatil bütçesine etkisi için yurt dışı tatil bütçesi rehberindeki beklenmedik gider payına bak.
Hangi belgelerle tazminat istenir?
Talebini güçlendiren şey, zararın belgelenmesidir. Başvuruya şunları ekle:
- Bagaj düzensizlik tutanağı (PIR) ve dosya numarası
- Bilet, biniş kartı ve bagaj etiketi
- Kayıp ya da hasarlı eşyaların listesi; mümkünse alış faturaları ya da fotoğrafları
- Hasarlı valiz için fotoğraflar ve mümkünse tamir servisinden onarılamaz yazısı
- Gecikme süresince yapılan zorunlu alışverişlerin fişleri
- Tazminatın yatırılacağı hesap bilgisi
Nakit, mücevher, dizüstü bilgisayar ve ilaç gibi değerli ya da vazgeçilmez eşyaları kayıtlı bagaja koyma. Birçok havayolunun taşıma koşulları bunlar için sorumluluğu sınırlar; kabin bagajında taşımak hem riski hem tartışmayı azaltır.
Havayolu ödemezse ne yapabilirsin?
Havayolu makul bir sürede cevap vermez ya da talebini haksız reddederse, önce yazılı ve gerekçeli bir itiraz gönder. Sonuç alamazsan Türkiye'de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) yolcu şikâyet kanallarına başvurabilirsin; uyuşmazlık tutarı parasal sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine de gidebilirsin. Dava açma hakkın varış tarihinden itibaren 2 yıl içinde düşer.
Yurt içi uçuşlarda Montreal Sözleşmesi değil Türk Sivil Havacılık Kanunu uygulanır ve sorumluluk sınırları farklı olabilir; güncel durumu havayolunun taşıma koşullarından ve SHGM'den kontrol et. Uçuşun rötar yaptıysa ya da iptal edildiyse bagajdan ayrı olarak uçuş gecikme ve iptal tazminatı da isteyebilirsin. Seyahat sigortan varsa poliçende bagaj teminatı olup olmadığına bak; havayolundan alamadığın kısmı oradan isteyebilirsin.