Uçak rötar yaptı ya da iptal edildi: Kaç Avro tazminat alırsın? Yolcu hakları ve başvuru

Uçağın rötar yaptığında ya da iptal olduğunda kaç Avro tazminat alırsın?

Yönetmeliğe göre tazminat iç hat uçuşlarda 100 Avro, dış hat uçuşlarda ise uçuş mesafesine göre 250, 400 ya da 600 Avro'dur; ancak bu tutar her rötarda değil, yönetmelikte sayılan durumlarda ödenir.

Mesafe, büyük çember yöntemiyle iki nokta arasındaki en kısa mesafe olarak hesaplanır. Tazminat Avro cinsinden belirlenir; Türk lirası karşılığı, ödemenin yapıldığı güne ait TCMB döviz satış kuruyla hesaplanır. Tutar nakit, elektronik havale ya da banka ödeme emriyle ödenebilir; senin yazılı onayınla seyahat fişi ya da başka hizmet olarak da ödenebilir. Bu madde 10 Aralık 2024 tarihli değişiklikle bugünkü hâlini almıştır.

Hangi durumlarda tazminat hakkın doğar?

Tazminat hakkı üç durumda doğar: uçağa kabul edilmemek, uçuşun iptali ve teknik ya da operasyonel nedenle geciken uçuşta varış yerine 3 saat ve daha fazla gecikmeyle ulaşmak.

• Uçağa kabul edilmeme (md. 5): Uçak dolu olduğu için kendi isteğin dışında bindirilmezsen. Gönüllü olup rezervasyonundan feragat edenler tazminat isteyemez (md. 13).
• İptal (md. 6): İptalden yeterince önce haberdar edilmediysen.
• Teknik ve operasyonel gecikme (md. 7/3): Uçuş teknik ya da operasyonel nedenlerle ertelenmiş ve planlanan son varış yerine 3 saat ve daha fazla sürede ulaştırılıyorsan, havayolu tazminat ve geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirir.

İptalde tazminat, haber verilme zamanına bağlıdır:

Yolcuya haber verilip verilmediğini ve ne zaman verildiğini ispat yükü havayolundadır.

Hangi durumlarda tazminat alamazsın?

İptalin sebebi olağanüstü hâl ise ve havayolu tüm tedbirleri almasına rağmen bu hâlin iptale yol açtığını kanıtlarsa tazminat ödemez (md. 6/4). Yönetmelik olağanüstü halleri siyasi istikrarsızlık, uçuşa uygun olmayan hava koşulları, doğal afetler, güvenlik riskleri, beklenmedik uçuş emniyeti eksiklikleri ve grev olarak sayar (md. 4).

• Gönüllü feragat: Uçağa kabul edilmeme durumunda rezervasyonundan gönüllü feragat edenler tazminat isteyemez.
• Kapsam ve check-in: Yönetmelik, onaylı rezervasyonun yanında check-in'e zamanında başvurmayı arar; bilet satışında bir süre belirtilmemişse kalkıştan en geç 45 dakika önce başvurmuş olman gerekir (md. 2).
• İletişim bilgisi: Havayolu talep ettiği hâlde iletişim bilgini vermediysen ya da yanlış verdiysen iptal bildirimi konusunda havayolu sorumluluktan kurtulur (md. 6/6).
• Alternatif uçuş: Sana planlanan varıştan 1500 km ve altı uçuşlarda en fazla 2 saat, 1500-3500 km arasında en fazla 3 saat, 3500 km üzerinde en fazla 4 saat geç varan alternatif bir uçuş teklif edilirse havayolu tazminatı %50 düşürebilir (md. 8/3).

Olağanüstü hallerin gecikmelerde tazminatı nasıl etkilediği yönetmelikte iptaldeki kadar açık yazılmamıştır; hava koşulu ya da grev nedeniyle geciken uçuşta tazminat hakkın için havayolunun gerekçesini yazılı iste.

Tazminat dışında yemek, otel ve bilet iadesi hakların

Tazminat almasan bile rötar süresine göre havayolundan bedelsiz yemek-içecek, gerekirse otel ve bilet iadesi isteyebilirsin. Bu haklar, planlanan kalkıştan itibaren şu süreler dolduğunda başlar: iç hatta ve 1500 km altında 2 saat, 1500-3500 km arasında 3 saat, 3500 km üzerinde 4 saat (md. 7). Aşağıdaki tablo bekleme süresine göredir; uzun mesafeli uçuşlarda hizmet hakkı bu eşiklerden sonra başlar.

Bilet iadesini seçersen bilet ücretinin tamamı satın alma fiyatı üzerinden en geç yedi gün içinde ödenir. Seyahatin ilk başlangıç noktasına dönmen gerekiyorsa ücretsiz dönüş uçuşu da hakkındır. İptalde ve uçağa kabul edilmemede ayrıca benzer koşullarla en erken uçuşa ya da sonraki bir tarihe güzergah değişikliği seçeneğin vardır (md. 9). Ayrıca süre kısıtlaması olmaksızın iki telefon görüşmesi, faks ya da e-posta hakkın vardır.

Örnek hesap: tazminat kaç lira eder?

Tutarı Avro ile bulur, ödeme günündeki TCMB döviz satış kuruyla Türk lirasına çevirirsin. Aşağıdaki kur örnektir (1 Avro = 50 ₺ varsayımı):

• İç hat, uygun sürede haber verilmeyen iptal: 100 Avro × 50 = 5.000 ₺.
• 1500 ile 3500 km arası dış hat: 400 Avro × 50 = 20.000 ₺. Yakın bir alternatif uçuş teklif edildiyse havayolu %50 indirebilir: 200 Avro × 50 = 10.000 ₺.
• 3500 km üzeri dış hat: 600 Avro × 50 = 30.000 ₺.

Tazminat, başka kanunlardan doğan tazminat haklarını ortadan kaldırmaz; ancak ayrıca bir tazminat alırsan bu tutar ondan mahsup edilebilir (md. 13). Hak sözleşmeyle sınırlanamaz (md. 16).

Nasıl başvurursun?

1. Belgeleri topla: Bilet ya da rezervasyon, biniş kartı, gecikme veya iptali gösteren mesaj ve bildirimler, yemek ve konaklama fişleri.
2. Havayoluna yazılı başvur: Tazminat tutarını yönetmelik maddesiyle birlikte iste, yazışmaları sakla.
3. Sonuç alamazsan SHGM'ye başvur: Yönetmelik kapsamındaki işletmeleri Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü denetler; kurallara uymayanlara 2920 sayılı Kanun md. 143'e göre işlem yapılır (md. 20). Yolcu hakları başvurusu için SHGM'nin yolcu hakları sayfasını kullanabilirsin.
4. Mahkeme yolu saklıdır (md. 19): Dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğu kontrol et. Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 sayılı Kanun md. 73/A). Uyuşmazlığının hangi mahkemede görüleceği için bir avukata danış.

Paket turdaki uçuşlarda paket tur mevzuatından doğan haklar da saklıdır. Yurt dışı tatili planlıyorsan yurt dışı tatil bütçesi ve Schengen vizesi masrafları rehberlerine, internetten aldığın biletlerde iade konusunda online alışverişte iade ve cayma hakkı rehberine bak.