Hızlı tren mi uçak mı otobüs mü? İstanbul-Ankara kapıdan kapıya yolculuk maliyeti ve süresi

Hızlı tren mi, uçak mı, otobüs mü daha ucuz?

Tek kişilik bir İstanbul-Ankara yolculuğunda toplam maliyet çoğu zaman otobüste ve hızlı trende birbirine yakın, uçakta ise belirgin şekilde yüksektir. Fark bilet fiyatından değil, bilete eklenen havalimanı ya da gar ulaşımı ve bagaj gibi kalemlerden doğar.

Örnek karşılaştırma, tek kişi, tek yön (rakamlar örnektir; tarih, saat, ne kadar önceden aldığın ve evinin istasyona uzaklığı sonucu çok değiştirir):

Arabanın yakıt satırı 450 km, 100 km'de 7 litre ve litresi 50 ₺ varsayımıyla hesaplandı. Aynı hesabı kendi aracınla yapmak için yakıt maliyeti hesaplama rehberine bak. Arabanın bu tablodaki maliyetine lastik, bakım ve değer kaybı dahil değildir.

Kapıdan kapıya hangisi daha hızlı?

Uçuş süresi bir saat olsa da uçakla kapıdan kapıya İstanbul-Ankara yolculuğu çoğu zaman 4-5 saat sürer; bu, hızlı trenle arasındaki farkı bir iki saate indirir. Doğru karşılaştırma, araçta geçen süreyi değil, evden çıktığın andan varış adresine ulaştığın ana kadar geçen süreyi ölçer.

kapıdan kapıya süre = kalkış noktasına ulaşım + bekleme ve kontrol + yolculuk + varıştan hedefe ulaşım

Süreler örnektir ve trafik, istasyonun evine uzaklığı ve uçuşta rötar gibi etkenlerle değişir. Trende ve otobüste yolculuk süresi çalışmaya, okumaya ya da uyumaya kullanılabilir; araba kullanırken ve havalimanı kuyruklarında bu mümkün değildir. Bu fark, kâğıt üzerindeki sürelerden daha önemli olabilir.

Zamanın değerini de katınca hangisi kârlı?

Zamanını parayla ölçersen uçak ancak saatinin değeri yüksekse ve yolculukta çalışamıyorsan öne geçer. Bunun için toplam maliyete, yolda geçen ve başka bir işe kullanamadığın saatlerin karşılığını eklersin.

gerçek maliyet = toplam yolculuk masrafı + (kullanılamayan saat × saatinin değeri)

Örnek: Saatinin değeri 300 ₺ olsun. Trende 4,5 saatlik yolculuğun yarısında çalışabildiğini, uçakta ve otobüste hiç çalışamadığını varsay:

• Hızlı tren: 1.000 + (6 - 2,25) × 300 = 1.000 + 1.125 = 2.125 ₺
• Uçak: 2.050 + 4,67 × 300 = 2.050 + 1.400 = 3.450 ₺
• Otobüs: 1.010 + 8,33 × 300 = 1.010 + 2.500 = 3.510 ₺

Bu örnekte hızlı tren hem ucuz hem verimli çıkar; otobüs bilet fiyatıyla ucuz, ama süre eklenince en pahalı seçenektir. Saatinin değerini bilmiyorsan gerçek saatlik ücret rehberindeki yöntemle hesapla.

Kaç kişiyle gidiyorsan hesap değişir

Araba, yolcu sayısı arttıkça kişi başına en ucuz seçeneğe dönüşür; çünkü yakıt ve otoyol masrafı kişi sayısına bölünür, bilet ise herkes için ayrı ödenir.

Bu örnekte iki kişide tren ve otobüs hâlâ biraz ucuzdur; üç kişiden itibaren araba açık ara öne geçer. Gruplar taksi ya da havalimanı servisini de paylaşabildiği için uçağın kişi başı ulaşım masrafı da düşebilir. Tren ve otobüs satırları kişi sayısıyla doğrusal artar; hiçbir indirim dahil değildir.

Bilet fiyatında görünmeyen masraflar nelerdir?

Uçakta en sık atlanan masraflar bagaj, koltuk seçimi ve havalimanı ulaşımıdır; otobüs ve trende ise ek masraf genellikle gara ulaşımla sınırlıdır. Bileti karşılaştırmadan önce şunlara bak:

• Bagaj: En ucuz uçak bileti sınıflarında çoğu zaman yalnızca küçük bir kabin çantası vardır; bavul eklemek bilet fiyatını belirgin şekilde artırabilir. Trende ve otobüste makul ölçüde bagaj genellikle bilete dahildir.
• Koltuk seçimi ve değişiklik ücreti: Havayolları bunları ayrı satabilir; plan değişebilecekse değişiklik ve iade şartlarını bilet alırken oku.
• İptal: Şehirlerarası otobüs biletini hareketten en az 12 saat önce iptal edersen ücretin tamamı iade edilir; ayrıntılar otobüs bileti iptali rehberinde.
• Gece yolculuğu: Gece otobüsü bir gecelik otel parasını kurtarabilir; ertesi günün verimini de hesaba kat.
• Yemek: Havalimanında ve yolda yemek, şehirdekinden çoğu zaman pahalıdır; yanına su ve atıştırmalık almak küçük ama düzenli bir tasarruftur.

Uçak biletinin en uygun ne zaman alınacağını uçak bileti ne zaman alınmalı rehberinde anlattık.

65 yaş üstü, engelli ve gençler için indirim var mı?

65 yaş ve üzeri Türk vatandaşları şehirlerarası trende yüzde 50 indirimli, yüzde 40 ve üzeri engelliler ise ücretsiz seyahat eder; bu haklar 4736 sayılı Kanun'dan gelir. Ağır engelli olarak raporlanan kişinin bir refakatçisi de ücretsizdir.

Özel şehirlerarası otobüs firmaları ve havayolları için kanunda böyle bir hak yoktur; bunların öğrenci, genç ya da yaşlı indirimleri firmanın kendi kampanyasıdır ve dönemden döneme değişir. Bu yüzden 65 yaş üstü bir yakınınla yolculukta tren, yukarıdaki tablolardan da ucuz çıkabilir. Şehir içi ulaşımdaki ücretsiz hakları 65 yaş ücretsiz toplu taşıma rehberinde anlattık.

Hangi durumda hangisini seçmelisin?

Karar verirken aynı gün ve saatteki gerçek bilet fiyatlarını yan yana yaz, her seçeneğe ulaşım ve bagaj masrafını ekle; tablo kendi rakamlarınla yeniden kurulduğunda sonuç bu örnekten farklı çıkabilir.