Balkonda sebze yetiştirmek ucuz mu? Balkon bahçesi maliyeti ve sonbaharda ne ekilir

Balkonda sebze yetiştirmek ucuz mu?

Balkonda sebze yetiştirmek ilk sezonda genellikle ucuz değildir; saksılar ikinci ve sonraki sezonlarda kullanıldıkça ekonomik hâle gelir. Masrafın büyük kısmı bir kez alınan saksı ve topraktır; tohum, fide ve su ise küçük kalemlerdir.

Hangi bitkiyi seçtiğin de sonucu belirler. Marketten küçük miktarlarda ama pahalıya alınan ve tekrar tekrar kesilebilen yeşillikler (roka, maydanoz, fesleğen, nane, tere) balkonda en çok kazandıranlardır. Patates, soğan ya da kabak gibi markette ucuz olan ve çok yer isteyen ürünler ise parasal olarak neredeyse hiç kazandırmaz.

Balkon bahçesi kurmanın masrafları neler?

Balkon bahçesinin masrafı saksı, toprak, tohum ya da fide ve gübreden oluşur. Su, harcanan miktar çok küçük olduğu için faturada neredeyse görünmez.

• Saksı: En büyük tek kalemdir ama yıllarca kullanılır. Plastik balkon saksıları hafif ve ucuzdur; altında su deliği olmalıdır.
• Toprak: Bahçe toprağı yerine saksı toprağı ya da torf ve kompost karışımı kullanılır. Ertesi sezon tamamen değiştirmek yerine üstünü kompostla tazelemek masrafı düşürür.
• Tohum ya da fide: Tohum çok ucuzdur ve bir paket birkaç sezona yeter; fide pahalıdır ama hasada daha hızlı ulaşırsın.
• Gübre: Yapraklı sebzelerde az, domates ve biber gibi meyve veren bitkilerde daha çok gerekir.
• Su: Bir saksı günde yaklaşık yarım ile bir litre su ister. Suyun litresi 4 kuruş ise ayda 30 litre 1,20 ₺ eder (rakam örnektir).

Balkonda yetiştirmek kendini ne zaman öder? Örnek hesap

Bir saksının kazancı, hasadın marketteki karşılığından o sezonun masrafları çıkarılarak bulunur. Saksı birkaç yıl kullanılacağı için fiyatının o yıla düşen payı hesaba katılır.

sezon kazancı = (hasat miktarı × market fiyatı) − (toprak + tohum ya da fide + gübre + saksının yıllık payı)

Örnek hesap (fiyatlar ve verimler örnektir; kendi şehrindeki fide ve market fiyatlarıyla değiştir):

Tabloda saksının fiyatı ilk sezona tamamen masraf olarak yazıldı. Bu örnekte ilk sezonda maydanoz ve fesleğen başa baş, roka ve domates zararda kalır. İkinci sezonda saksı yeniden kullanıldığı için roka 40 ₺, maydanoz ve fesleğen 140 ₺ kazandırır; domates yine başa baş çıkar. Tohumdan yetiştirmek ve toprağı kompostla tazelemek kazancı artırır.

Sonbaharda balkona ne ekilir?

Sonbaharda balkona serin havayı seven yapraklı sebzeler ekilir: roka, tere, marul, ıspanak, maydanoz, dereotu, yeşil soğan ve sarımsak. Bu bitkiler ekim ve kasımın ılık günlerinde hızla büyür, birçoğu kışa da dayanır.

• Tere: En hızlısıdır; birkaç hafta içinde kesilebilir.
• Roka ve marul: Ekimden yaklaşık bir buçuk iki ay sonra hasat edilir; roka kesildikçe yeniden sürer.
• Ispanak: Soğuğa dayanıklıdır, yaprakları tek tek koparılarak uzun süre toplanır.
• Sarımsak ve yeşil soğan: Diş ya da arpacık soğanıyla ekilir; yeşil soğan aylarca kesilebilir.
• Maydanoz: Tohumdan yavaş çimlenir; hızlı sonuç istiyorsan fide al.

Kışı sert geçen bölgelerde ve açık balkonlarda don bitkileri öldürebilir. Böyle yerlerde ıspanak, roka ve sarımsak gibi dayanıklı bitkileri seç, saksıları rüzgâr almayan duvar dibine çek; camla kapatılmış bir balkonda ise kış boyunca yetiştirmek mümkündür. Domates, biber ve fesleğen ilkbahar ve yaz bitkileridir.

Balkon güneş almıyorsa ne yetişir?

Günde 4-5 saat güneş alan bir balkonda yapraklı sebzeler ve maydanoz, nane gibi yeşillikler yetişir; domates ve biber ise günde 6-8 saat doğrudan güneş ister. Güneş az olduğunda meyve veren bitkiler büyür ama az ürün verir.

• Güney ve batı cepheler: En çok güneş alır; yazın domates ve biber için uygundur, sıcakta sık sulama ister.
• Doğu cephesi: Sabah güneşi alır; yeşillikler ve marul için idealdir.
• Kuzey cephesi: Az güneş alır; nane, maydanoz ve tere gibi gölgeye dayanıklı bitkilerle yetin.

Bitki lambasıyla eksik ışığı tamamlamak mümkündür ama elektrik masrafı yeşilliklerin değerini çabuk geçebilir. Bir lambanın aylık tüketimini cihazların elektrik tüketimi rehberindeki yöntemle hesaplayabilirsin.

Balkon bahçesinde masrafı düşürmenin yolları

Masrafı en çok saksıyı ve toprağı yeniden kullanmak, tohumdan başlamak ve marketten pahalı alınan bitkileri seçmek düşürür.

1. Pahalı yeşillikleri seç: Marketten bağla alıp yarısını çöpe attığın maydanoz, dereotu ve fesleğen, balkonda ihtiyaç kadar kesildiği için hem para hem israf kazandırır.
2. Tohumdan başla: Bir paket tohum birkaç sezona yeter; serin ve kuru yerde sakla.
3. Saksıyı geri dönüştür: Altı delinmiş büyük yoğurt kovaları ve kasalar saksı yerine kullanılabilir.
4. Kompost yap: Sebze kabukları ve çay posası küçük bir kompost kutusunda toprağa dönüşür; ertesi sezon toprak masrafını azaltır.
5. Ağır saksıları içeriye koy: Balkon korkuluğunun dışına asılan ya da üzerine konan saksılar düşebilir; güvenlik için saksıları balkonun iç tarafına yerleştir.

Balkon sana yetmiyor ve tarla ya da hobi bahçesi almayı düşünüyorsan, önce hisseli tarla ve hobi bahçesi rehberindeki riskleri oku. Mutfak masraflarını düşürmenin diğer yollarını market alışverişinde tasarruf rehberinde topladık.