# Bütço > iPhone için ücretsiz bütçe uygulaması: kredi kartı ekstreleri, düzenli ödemeler, taksitler, birikim hedefleri ve altın, döviz, hisse gibi yatırımlar tek yerde. Hesap yok, reklam yok, verilerin yalnızca telefonunda. Bütço, Türkiye'deki kullanıcılar için hazırlanmış Türkçe bir iPhone uygulamasıdır (iOS 17 ve üstü). Tutarlar Türk lirası ile tutulur. Banka hesabına bağlanmaz, para transferi yapmaz; tutarları kullanıcı girer, Bütço hesaplar ve hatırlatır. Tüm özellikler ücretsizdir; isteğe bağlı destek aboneliği hiçbir özelliğin kilidini açmaz. Üyelik, sunucu, reklam ve izleme yoktur; veriler yalnızca telefonda saklanır. Android sürümü yoktur. Kimler için uygun: kredi kartı ekstre ve son ödeme günlerini takip etmek, taksitlerin hangi aya düştüğünü görmek, kira, aidat, fatura, abonelik gibi düzenli ödemeleri unutmamak, altın, döviz, hisse ve kripto birikimini tek toplamda izlemek, ve bunu bir banka uygulamasına ya da hesaba bağlanmadan yapmak isteyen iPhone kullanıcıları. - İndir: [App Store](https://apps.apple.com/tr/app/b%C3%BCt%C3%A7o-b%C3%BCt%C3%A7e-ve-kart-takibi/id6814219143?l=tr) - Geliştirici: Ziynet Kuşaslan (info@netaydijital.com) ## Özellikler - Tüm kartların tek ekranda: Kesim ve son ödeme günlerini gir; güncel borcunu, ödenecek tutarı ve limit kullanımını her kart için ayrı gör. - Düzenli ödemeler ve vadeler: Kira, aidat, fatura, abonelik… Tarihi gelen her kalem için tek soru: ödendi mi? Sen onaylamadan bakiyeye dokunulmaz. - Taksit ve kredi planı: Taksitlerin ve kredilerin ay ay nereye gidiyor, hangi ay yük düşüyor, ne zaman bitiyor, hepsi tek grafikte. - Birikim hedefleri: Araba, ev peşinatı, 100 gram altın. Hangi paranın hedefe sayılacağını sen seç; ne zaman ulaşacağını Bütço hesaplasın. - Altın, döviz, hisse, kripto: Kasadaki altından BIST ve ABD hisselerine kadar tüm varlıkların tek bir toplamda. Döviz, altın ve kripto fiyatları kendiliğinden güncellenir. - Hatırlatmalar: Ekstre ve son ödeme günleri yaklaşınca haber verir. Bildirimler telefonunda kurulur, sunucudan gelmez. - Ana ekran widget'ı: Net varlığını ve yaklaşan ödemelerini uygulamayı açmadan gör. - Face ID kilidi: İstersen uygulamayı Face ID, Touch ID ya da cihaz şifrenle kilitle. - Yedeği sen taşırsın: Tek dokunuşla yedek dosyası oluştur, istediğin yere kaydet; yeni telefonunda geri yükle. ## Sık sorulanlar - Bütço ücretli mi? Hayır. Bütço'nun tüm özellikleri ücretsizdir ve reklam içermez. İstersen uygulamadaki Destek ekranından gönüllü bir abonelikle geliştiriciye destek olabilirsin; destek hiçbir özelliğin kilidini açmaz. - Banka hesabıma bağlanıyor mu? Hayır. Bütço bir banka ya da ödeme uygulaması değildir; hiçbir hesaba bağlanmaz, para transferi yapmaz. Tutarları sen girersin, Bütço hesaplar ve hatırlatır. - Verilerim nerede saklanıyor? Yalnızca telefonunda. Bizim bir sunucumuz yok; girdiğin hiçbir bilgi bize ya da başka birine gönderilmez. - Telefonumu değiştirirsem ne olur? Daha → Yedekleme'den bir yedek dosyası oluşturup yeni telefonuna taşıyabilir, orada geri yükleyebilirsin. Veriler bizde olmadığı için yedek almak önemli. - Bildirimler gelmiyor, ne yapmalıyım? iPhone'da Ayarlar → Bildirimler → Bütço'dan bildirimlerin açık olduğunu kontrol et. Odak modları da bildirimleri susturabilir. Hatırlatmalar telefonunda planlandığı için uygulamayı bir kez açman planı tazeler. - Yatırım fiyatları neden piyasadan farklı? Döviz, altın ve kripto fiyatları ücretsiz açık kaynaklardan gelir ve gecikmeli olabilir. Bir varlığa dokunup fiyatı elle de girebilirsin. Alım-satım kararı için aracı kurumundaki fiyat esas alınmalıdır. - Hisse fiyatları neden kendiliğinden güncellenmiyor? Borsa verisi lisanslıdır; ücretsiz ve uygulamada kullanım izni veren bir kaynak bulunmuyor. Bu yüzden hisse, ETF ve fon fiyatlarını varlığa dokunup kendin girersin; girdiğin fiyat sen değiştirene kadar kullanılır. - Face ID kilidini nasıl açarım? Daha → Ayarlar → Güvenlik bölümünde "Uygulama kilidi"ni açabilir, ne kadar süre sonra kilitleneceğini seçebilirsin. Doğrulamayı iPhone'un kendisi yapar; yüz ya da parmak izi verine Bütço erişemez. - Tüm verilerimi nasıl silerim? Daha → Ayarlar'daki "Hesabı ve tüm verileri sıfırla" ile her şeyi kalıcı olarak silebilirsin. Uygulamayı silmek de aynı sonucu verir. Bizde bir kopya olmadığı için silinen veriler geri getirilemez. - Kart borcum bankanınkinden farklı görünüyor. Ekstre dönemi, faiz ve taksit hesapları bankanın kurallarından farklı sonuç verebilir. Kartın kesim ve son ödeme gününün doğru girildiğini kontrol et; esas olan her zaman bankanın bildirdiği tutardır. - Destek aboneliğimi nasıl iptal ederim? iPhone'da Ayarlar → adın → Abonelikler → Bütço'dan ya da uygulamada Daha → Bütço'yu destekle ekranından iptal edebilirsin. İptal, içinde bulunduğun dönemin sonunda geçerli olur. Ödeme ve iadeleri Apple yürüttüğü için iade taleplerini reportaproblem.apple.com adresinden iletebilirsin. - Android sürümü var mı? Şimdilik yalnızca iPhone için. ## Hakkında ### Bütço'yu kim geliştiriyor? Bütço'yu **Ziynet Kuşaslan** geliştiriyor. Uygulama, bu site ve rehberlerdeki içerik aynı kişinin sorumluluğundadır. Soruların, önerilerin ve hata bildirimlerin için [info@netaydijital.com](mailto:info@netaydijital.com) adresine yazabilirsin. ### Rehberler nasıl hazırlanıyor? - **Resmî kaynağa dayanır:** Kanun hükmü, oran, süre ya da resmî ücret içeren her rehberin sonunda *Kaynaklar* bölümü vardır. Kaynak olarak mevzuat metinleri ve konunun birincil kaynağı olan resmî sayfalar kullanılır; haber, blog ya da banka tanıtım sayfası kullanılmaz. - **Mevzuatla karşılaştırılır:** Rehberlerdeki kurallar yürürlükteki kanun ve yönetmelik metinleriyle karşılaştırılır. Resmî bir kaynakla doğrulanamayan bir bilgi kesin hüküm gibi yazılmaz. - **Tarihi görünür:** Her rehberin başında son güncelleme tarihi yazar. Yıl içinde değişen tutarlar (harç, istisna, tarife) hangi yıla ait olduğu belirtilerek verilir. - **Bankaya göre değişen konularda rakam uydurmaz:** Faiz, ücret ve ekstre kuralları bankadan bankaya değiştiği için kesin rakam yerine hesabın mantığı anlatılır ve bankanın bildirdiği tutar esas alınır. - **Tavsiye değildir:** Rehberler genel bilgi verir; yatırım, vergi ya da hukuk danışmanlığının yerini tutmaz. Kendi durumun için yetkili bir uzmana danışmanını öneririz. ### Bir hata mı buldun? Mevzuat sık değişiyor ve her rehber bir gün eskiyebilir. Bir bilginin yanlış ya da güncel olmadığını düşünüyorsan rehberin adını ve dayandığın kaynağı [info@netaydijital.com](mailto:info@netaydijital.com?subject=Rehber%20d%C3%BCzeltme) adresine gönder. Doğrulanan düzeltmeler rehbere işlenir ve güncelleme tarihi ilerletilir. ### Bütço nasıl finanse ediliyor? Uygulamanın tüm özellikleri ücretsizdir; reklam, üyelik ve izleme yoktur. Geliştirmeyi sürdürmek için uygulamada isteğe bağlı bir destek aboneliği bulunur; bu abonelik hiçbir özelliğin kilidini açmaz. Rehberlerde sponsorlu içerik, reklam ya da komisyon getiren yönlendirme bağlantısı yoktur. ### Verilerin nerede? Bütço'ya girdiğin her bilgi yalnızca telefonunda saklanır; bir sunucumuz yoktur ve bize hiçbir şey gönderilmez. Ayrıntılar [Gizlilik Politikası](https://butco.app/gizlilik)'nda. # Rehberler (107) ## Kredi kartı hesap kesim tarihi nedir? Harcama hangi ekstreye düşer? Adres: https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Bir harcamanın ne zaman ödeneceğini kesim tarihi belirler. Dönemin nasıl hesaplandığını bilirsen hangi harcamanın bu ay, hangisinin gelecek ay önüne geleceğini önceden bilirsin. ### Hesap kesim tarihi nedir? Hesap kesim tarihi, bankanın kartındaki bir dönemlik harcamaları toplayıp ekstreni oluşturduğu gündür. O güne kadar yaptığın harcamalar bu ekstreye yazılır; ertesi günden itibaren yaptıkların bir sonraki ekstreyi bekler. Son ödeme tarihi ise ekstre borcunu faizsiz ödeyebileceğin son gündür ve kesim tarihinden en az 10 gün sonra gelir. Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu bu aralığın 10 günden kısa olmasına izin vermez; tam kaç gün olduğu bankadan bankaya değişir. İki tarih de ekstrende ve mobil bankacılık uygulamanda yazar. ### Ekstre dönemi nasıl hesaplanır? Bir ekstre dönemi, önceki kesim tarihinin ertesi günü başlar ve bu ayki kesim tarihinde (o gün dahil) biter. Kesim günü ayın 20'si olan bir kart için: - **Dönem:** 21 Ağustos ile 20 Eylül arası - **Ekstre:** 20 Eylül'de kesilir - **Son ödeme:** kesimden 10 gün sonraysa 30 Eylül Bu kartla 15 Eylül'de yaptığın harcamayı 30 Eylül'de ödersin; 15 gün sonra. 22 Eylül'de yaptığın harcama ise Ekim ekstresine girer ve son ödemesi 30 Ekim'dir; neredeyse 40 gün sonra. ### Kesim günü yapılan harcama hangi ekstreye girer? Bu, bankanın işleme saatine ve kuralına göre değişir. Birçok bankada kesim günü yapılan harcama bir sonraki ekstreye girer, ama her kart için böyle olduğunu varsayma. Emin olmanın en kolay yolu, geçmiş bir ekstrende kesim gününe denk gelen bir harcamanın hangi ekstrede göründüğüne bakmaktır. ### Kesim günü ayda yoksa ya da tatile denk gelirse Kesim günü ayın 31'i olan bir kartın Şubat'taki kesimi genellikle ayın son gününe kayar. Son ödeme tarihi hafta sonuna ya da resmi tatile denk geldiğinde bankalar çoğunlukla bir sonraki iş gününü kabul eder. Bu kurallar bankaya göre değiştiği için her zaman ekstrende yazan tarihi esas al. ### Ödemeye en uzun süreyi kazanmak Büyük bir harcamayı kesim tarihinin hemen ertesine denk getirirsen, ödemesi için bir sonraki son ödeme tarihine kadar yaklaşık 40 gün kazanırsın. Kesimden hemen önce yaptığın harcama ise birkaç gün içinde önüne gelir. Bu bir tasarruf değil, zamanlama avantajıdır: borç yine aynıdır, yalnızca ödeme günü değişir. ### Kesim tarihini değiştirirsen ne olur? Birçok banka kesim tarihini değiştirmene izin verir. Değişikliğin ardından gelen ilk dönem, aradaki gün farkına göre normalden kısa ya da uzun sürer. Geçmiş ekstrelerin tarihleri değişmez; yalnızca değişiklikten sonraki dönemler yeni güne göre hesaplanır. ### Sık sorulanlar **Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasındaki fark nedir?** Hesap kesim tarihi ekstrenin oluştuğu gündür; o güne kadarki harcamalar bu ekstreye yazılır. Son ödeme tarihi ise bu ekstrenin borcunu ödemen gereken son gündür ve kanun gereği kesimden en az 10 gün sonra gelir. **Hesap kesim tarihimi nereden öğrenirim?** Kredi kartı ekstrende ve bankanın mobil uygulamasında kart detayında yazar. Müşteri hizmetlerinden de öğrenebilirsin. **Kesim tarihinden bir gün sonra yapılan harcama ne zaman ödenir?** Bir sonraki ekstreye girer. Son ödeme tarihi kesimden 10 gün sonraysa, bu harcamayı yaklaşık 40 gün sonra ödersin. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (faiz; hesap kesim ile son ödeme tarihi arasında en az 10 gün)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik, md. 19 (hesap özetinde hesap kesim ve son ödeme tarihleri)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11180&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Taksitli alışveriş ekstreye nasıl yansır? Adres: https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Taksitli bir alışveriş kartına tek seferde yazılır ama ekstrelerine ay ay dağılır. Bu ayrımı bilmek, hem aylık yükünü doğru görmeni hem de harcamaları iki kez saymamanı sağlar. ### Ekstreye tamamı değil, her ay bir taksit yansır 12.000 ₺'lik bir alışverişi 12 taksitle yaptığında ekstrene 12.000 ₺ değil, her ay 1.000 ₺ yazılır. Taksitler alışverişten sonraki ekstrelere sırayla dağılır. Çoğu kartta ilk taksit, alışverişin yapıldığı dönemin ekstresinde görünür; hangi dönemin ekstresi olduğunu kesim tarihi belirler. ### Limit tek seferde düşer, taksit ödendikçe açılır Taksitli alışverişte tutarın tamamı kart limitinden hemen düşer. Her ay taksiti ödedikçe o kadarlık limit yeniden kullanılabilir hale gelir. Bu yüzden birkaç taksitli alışveriş, aylık ödemen düşük görünse bile limitini uzun süre dolu tutabilir. ### Kuruş farkı ilk taksite eklenir Tutar taksit sayısına tam bölünmüyorsa aradaki kuruş farkı genellikle ilk taksite eklenir. Örneğin 1.000 ₺'lik alışveriş 3 taksitle şöyle dağılır: | Taksit | Tutar | |---|---| | 1. taksit | 333,34 ₺ | | 2. taksit | 333,33 ₺ | | 3. taksit | 333,33 ₺ | | **Toplam** | **1.000,00 ₺** | Bankanın dağılımı farklıysa ekstrende yazan tutar geçerlidir. ### En sık yapılan hata: aynı alışverişi iki kez saymak Harcamalarını elle ya da bir tabloda takip ediyorsan, taksitli alışverişi hem tamamıyla hem de her ay gelen taksitleriyle yazmak kolaydır. O zaman 12.000 ₺'lik alışveriş ilk ay 13.000 ₺ gibi görünür. Doğrusu, alışverişin kaydını tutup ekstre hesabında yalnızca o ayın taksitini saymaktır. ### Taksit yükün ne zaman biter? Birden fazla taksitin varsa her ay ödeyeceğin toplam, taksitler bittikçe basamak basamak azalır. Hangi ay ne kadar rahatlayacağını bilmek, yeni bir taksitli alışverişe girmeden önce en işe yarayan bilgidir: en ağır ayın hangisi, son taksitin ne zaman? ([borç yükünün ne zaman biteceğini hesaplamak](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi)) ### Taksitleri erken kapatmak Birçok banka kalan taksitleri tek seferde ödemene izin verir. Bu durumda gelecek ekstrelere taksit yazılmaz; kalan tutar tek bir işlem olarak görünür. Koşullar bankaya göre değiştiği için önce bankana sor. ### Sık sorulanlar **Taksitli alışverişin tamamı limitten düşer mi?** Evet. Alışverişin tamamı limitten hemen düşer; her taksit ödendikçe o tutar kadar limit yeniden açılır. **Taksit tutarları neden birbirine eşit değil?** Tutar taksit sayısına tam bölünmediğinde aradaki kuruş farkı genellikle ilk taksite eklenir. Bu yüzden ilk taksit birkaç kuruş fazla olabilir. **İlk taksit hangi ekstreye yansır?** Çoğu kartta alışverişin yapıldığı dönemin ekstresine. Alışverişi kesim tarihinden sonra yaptıysan ilk taksit bir sonraki ekstrede görünür. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kredi kartı borcu nasıl takip edilir? Dönem borcu ile güncel borç farkı Adres: https://butco.app/rehber/kredi-karti-borcu-takibi Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kart borcunda iki farklı rakam vardır ve karıştırılınca ya fazla ya eksik ödenir. Hangisinin ne anlama geldiğini ve hangi rakamların üst üste toplanmaması gerektiğini bu rehberde bulabilirsin. ### Dönem borcu ve güncel borç **Dönem borcu** (ekstre borcu), kesilmiş ekstrende yazan ve son ödeme tarihine kadar ödemen gereken tutardır. **Güncel borç** ise buna ek olarak kesimden sonra yaptığın harcamaları ve henüz ekstreye yansımamış taksitleri de içerir. Bu ay ne ödeyeceğini merak ediyorsan dönem borcuna bakarsın. Toplamda karta ne kadar borçlu olduğunu, örneğin net varlığını hesaplarken, güncel borç gösterir. ### Asgari ödeme Asgari ödeme tutarı, kartının gecikmeye düşmemesi için o ay ödemen gereken en düşük tutardır ve ekstrende yazar. Yalnızca asgariyi ödediğinde kalan borç bir sonraki döneme devreder ve faiz işler. Oranlar ve faiz ekstrende belirtilir; mümkünse dönem borcunun tamamını ödemek en ucuz yoldur. ### Devreden borcu yeniden ekleme Geçen ayki 10.000 ₺'lik ekstrenin 4.000 ₺'sini ödediğini düşün. Bu ay gelen ekstre, kalan 6.000 ₺'yi ve faizini zaten içerir. Kendi hesabında 6.000 ₺'yi bu ayın ekstresine bir daha eklersen borcunu olduğundan fazla görürsün. Bankanın gönderdiği yeni toplam her şeyi içerir. ### Abonelikler ve faturalar ekstrenin içindedir Netflix, Spotify ya da karttan otomatik ödenen elektrik faturası ekstreye ayrı bir borç olarak eklenmez; ekstre toplamının içindedir. Ekstre 12.400 ₺ geldiyse ve içinde 310 ₺ abonelik varsa ödeyeceğin tutar yine 12.400 ₺'dir. Abonelikleri ayrıca takip etmek, paranın nereye gittiğini görmek içindir; borca eklemek için değil. ### Birden fazla kartı tek yerden takip etmek 1. Her kartın kesim ve son ödeme gününü bir yere yaz. 2. Ekstre kesilince bankanın yazdığı toplamı olduğu gibi kaydet. Tek tek harcama girmek isteğe bağlıdır; kategori görmek istersen işe yarar. 3. Kartları son ödeme tarihine göre sırala; en yakın olan en üstte dursun. 4. Ödeme yaptığında hangi hesaptan ödediğini de kaydet ki banka bakiyen de doğru kalsın. 5. Limit kullanım oranına bak. Limitin büyük kısmı doluysa, aylık ödemen düşük olsa bile yeni harcama alanın azdır. ### Sık sorulanlar **Dönem borcu ile güncel borç arasındaki fark nedir?** Dönem borcu, kesilmiş ekstrende yazan ve son ödeme tarihine kadar ödemen gereken tutardır. Güncel borç buna kesimden sonraki harcamaları ve henüz ekstreye yansımamış taksitleri de ekler. **Ekstre borcuna abonelikleri ayrıca eklemem gerekir mi?** Hayır. Karttan çekilen abonelik ve faturalar ekstre toplamının içindedir; ayrıca eklersen aynı parayı iki kez saymış olursun. **Geçen aydan kalan borç yeni ekstrede var mı?** Evet. Ödenmeyen kısım ve faizi bankanın gönderdiği yeni ekstre toplamına zaten dahildir. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (kısmi ödemede kalan bakiyeye faiz; asgari tutarın altında ödemede gecikme faizi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik, md. 17 ve 22 (asgari ödeme tutarı; asgari ödemenin ödenmemesinin sonuçları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11180&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kredi kartı limit kullanımı: kullanılabilir limit nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/kredi-karti-limit-kullanimi Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kart limitin ne kadar harcayabileceğini değil, bankanın sana ne kadar kredi açtığını gösterir. Kullanılabilir limitin ise taksitler yüzünden çoğu zaman sandığından düşüktür. ### Kullanılabilir limit nasıl hesaplanır? kullanılabilir limit = kart limiti − güncel borç Güncel borç yalnızca bu ayki ekstre değildir. Kesimden sonraki harcamalar ve henüz ekstreye yansımamış taksitlerin tamamı da limitinden düşer. 50.000 ₺ limitli bir kartta 18.000 ₺'lik 12 taksitli bir alışverişin varsa, ilk ay yalnızca 1.500 ₺ ödesen de limitinden 18.000 ₺ düşer ([taksitlerin ekstreye yansıması](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre)). ### Limit kullanım oranı limit kullanım oranı = güncel borç ÷ kart limiti Yukarıdaki örnekte 18.000 ÷ 50.000 = %36. Bu oran hem ne kadar hareket alanın kaldığını gösterir hem de genel kabule göre kredi değerlendirmelerinde dikkate alınan bilgilerden biridir; limitini sürekli dolu tutmak olumsuz bir işaret olarak görülebilir. Kesin kurallar kredi kuruluşlarına göre değişir. ### Birden fazla kartın varsa Her kartın oranına ayrı ayrı bak. Toplam limitin yüksek olsa bile tek bir kartın limiti dolmuşsa o kartla yapacağın otomatik ödemeler reddedilebilir. Abonelik ve faturaları limiti rahat olan karta bağlamak bu riski azaltır. ### Limit artışı her zaman iyi değildir Bankanın önerdiği limit artışı hareket alanını büyütür ama harcamayı kolaylaştırdığı için borcu da büyütebilir. Limit senin bütçen değildir; aylık ne kadar ödeyebileceğine göre harcamak daha sağlıklıdır ([aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). ### Sık sorulanlar **Kullanılabilir limit nasıl hesaplanır?** Kart limitinden güncel borç çıkarılır. Güncel borç, kesim sonrası harcamaları ve henüz ekstreye yansımamış taksitleri de içerir. **Taksitli alışveriş limiti ne kadar düşürür?** Alışverişin tamamı kadar. Her taksit ödendikçe o kadarlık limit yeniden açılır. **Limit kullanım oranı nedir?** Güncel borcun kart limitine oranıdır. 50.000 ₺ limitli kartta 18.000 ₺ borç, %36 limit kullanımı demektir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kredi kartından nakit avans çekmek: maliyeti ve limite etkisi Adres: https://butco.app/rehber/nakit-avans-cekmek Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Nakit avans, kartındaki limitten nakit çekmeni sağlar ama normal alışverişten farklı, genellikle daha yüksek bir maliyeti vardır ve faizi çektiğin günden itibaren işler. ### Nakit avans nedir? Nakit avans, kredi kartınla ATM'den ya da banka şubesinden nakit çekmendir. Çektiğin tutar kartının limitinden düşer ve bir işlem olarak ekstrene yazılır; ama normal alışverişten farklı bir faiz ve ücrete tabidir. ### Faiz ne zaman başlar? Normal alışverişte, ekstre borcunun tamamını son ödeme tarihine kadar öderek faizden kaçınabilirsin. Nakit avansta durum farklıdır: faiz, parayı çektiğin günden itibaren işlemeye başlar ve dönem borcunun tamamını zamanında ödesen bile bu faizi ödersin. Çoğu bankada ayrıca bir nakit avans çekim ücreti de alınır. ### Ekstreye nasıl yansır? Çektiğin tutar, işlem ücreti ve o güne kadar işleyen faiz ekstrende ayrı bir kalem olarak görünür; toplam borcunun içinde yer alır ama hesaplama şekli alışverişten farklıdır. Bazı bankalar nakit avansı taksitlendirmene de izin verir; bu durumda tutar taksitlere bölünür ama faiz oranı genellikle taksitli alışverişten yüksektir. ### Limite etkisi Nakit avans, taksitli bir alışveriş gibi, çektiğin tutarın tamamı kadar limitini hemen düşürür. Ayrıca birçok bankada kartının toplam limitinin yalnızca bir kısmı nakit avans için kullanılabilir; bu ayrı bir "nakit avans limiti" olup oranı bankaya ve karta göre değişir, alışveriş limitinden bağımsız işleyebilir. ### Ne zaman tercih edilir, ne zaman kaçınılır? Nakit avans, yalnızca nakit ödeme geçen ve başka kaynağın olmadığı acil durumlar için düşünülmesi gereken pahalı bir yöntemdir. KMH ya da düşük faizli bir ihtiyaç kredisi genellikle daha ucuza gelir ([KMH nasıl çalışır](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi)). Düzenli olarak nakit avansa başvurmak, bütçede kapatılması gereken bir açık olduğunun işaretidir. ### Sık yapılan hata: nakit avansı normal harcama gibi saymak Nakit avans faizi çekildiği andan itibaren işlediği için ekstre borcunun tamamını ödesen bile bu faiz zaten oluşmuştur. Nakit avansı harcama takibinde ayrı bir kalem olarak not etmek, gerçek maliyetini gözden kaçırmamanı sağlar. ### Sık sorulanlar **Nakit avans faizi ne zaman başlar?** Parayı çektiğin günden itibaren işler; ekstre borcunun tamamını zamanında ödesen bile bu faizden kaçınamazsın. **Nakit avans limitimi ne kadar düşürür?** Çektiğin tutarın tamamı kadar. Ayrıca birçok kartta nakit avans için ayrılmış limit, toplam kart limitinden daha düşüktür. **Nakit avans yerine ne kullanılabilir?** KMH ya da düşük faizli bir ihtiyaç kredisi genellikle daha ucuza gelir. Nakit avans, başka seçeneğin olmadığı acil durumlar için düşünülmelidir. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (faiz hesaplaması; nakit kullanımında işlem tarihi esas alınabilir)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kredi kartı aidatı geri alınır mı? Aidat iadesi, aidatsız kart ve kartın sana değip değmediği hesabı Adres: https://butco.app/rehber/kredi-karti-aidati-iadesi-aidatsiz-kart Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Yılda bir kez ekstrende beliren kart aidatı çoğu zaman fark edilmeden ödenir. Aidatın ne zaman geleceğini bilmek, bankayla konuşmak ve kartın sağladığı faydayı rakamla karşılaştırmak, her yıl ödediğin bu ücreti ya düşürür ya da gerçekten karşılığını aldığından emin olmanı sağlar. ### Kart aidatı nedir, ne zaman kesilir? Kart aidatı, bankanın kredi kartı için aldığı **yıllık üyelik ücretidir**. Çoğu bankada kartın açıldığı ayın yıldönümünde tek seferde ekstreye yansır; bazı kartlarda aylık küçük tutarlara bölünür. Ek kartlar için ayrıca ücret alınabilir. Ücretin tutarı, kesileceği ay ve ek kart ücreti kart sözleşmende ve bankanın ücret tablosunda yazar. Aidat bir harcama gibi ekstre toplamına eklenir; son ödeme tarihinde ödemezsen diğer borçlar gibi faiz işler. Bu yüzden aidatın hangi ay geleceğini bilmek, o ayın ekstresinde sürpriz yaşamamanı sağlar ([hesap kesim tarihi ve ekstre dönemi](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). ### Aidatsız kart hakkın var Mevzuat gereği bankalar, **yıllık üyelik ücreti alınmayan en az bir kredi kartı** seçeneği sunmak zorundadır. Bu kartlar genellikle puan, mil ya da ayrıcalık programı gibi ek özellikler taşımaz; alışveriş, taksit ve temel kart işlevleri ise çalışır. Kartını yalnızca alışveriş ve taksit için kullanıyorsan aidatlı bir kart taşımana gerek olmayabilir. Bankandan mevcut kartını aidatsız karta çevirmesini isteyebilirsin; banka bu talebi limitin aynı kalmasıyla yerine getirmek zorundadır. Birçok bankada bu işlem kart numarası değişmeden ya da yeni kart basılarak yapılır. ### Aidat iadesi alınır mı? Bir dönem tüketici hakem heyetleri kart aidatlarının iadesine sıkça karar veriyordu. Bankaların aidatsız kart sunma zorunluluğu ve ücretlerin sözleşmede açıkça yazılması kuralı getirildikten sonra, **aidatsız kart seçeneği sunulmuş ve ücret sözleşmede açıkça belirtilmişse** iade talepleri genellikle sonuç vermiyor. Yine de şu durumlarda itiraz etmen yerinde olur: - Ücret sözleşmende ya da sana yapılan bilgilendirmede yer almıyorsa - Kartı kapatmak için başvurduğun halde sonradan aidat kesildiyse - Sözleşmede yazandan farklı bir tutar alındıysa - Hiç talep etmediğin bir ek kart için ücret kesildiyse ya da ek kart ücreti asıl kart ücretinin yarısını aşıyorsa - Kart en az 180 gün kesintisiz hiç kullanılmadığı (hareketsiz kaldığı) halde aidat yansıtıldıysa - Kartı hiç borçlandırıcı bir işlemde kullanmadan aidat alındıysa Önce bankaya yazılı başvur; sonuç alamazsan tüketici hakem heyetine başvurabilirsin. Başvuru adımları için [iade ve tüketici hakları](https://butco.app/rehber/online-alisveris-iade-cayma-hakki) rehberine bakabilirsin. ### Bankayı aramak çoğu zaman en hızlı yol Aidat ekstrene yansıdığında bankanın müşteri hizmetlerini ya da mobil uygulamasındaki mesaj kanalını kullanarak kısa bir talepte bulunmak birçok müşteride işe yarar. Bankalar kartı elde tutmak için şu seçeneklerden birini sunabilir: 1. Aidatın tamamen ya da kısmen iptal edilmesi 2. Aidat tutarı kadar puan ya da iade kampanyası 3. Belirli bir harcama tutarına ulaşırsan aidatın geri yüklenmesi 4. Aynı bankanın aidatsız kartına geçiş Talebini kartı kapatma seçeneğini de değerlendirdiğini söyleyerek iletmek sık görülen bir yöntemdir. Hangisinin teklif edileceği bankaya, kart türüne ve kullanım geçmişine göre değişir; bir garanti yoktur. ### Kart sana değiyor mu? Örnek hesap Aidatlı bir kartın mantıklı olup olmadığı, sana yıl içinde kazandırdığı değerin aidatı geçip geçmediğine bağlıdır: yıllık net fayda = puan ve mil getirisi + gerçekten kullandığın ayrıcalıkların değeri − yıllık aidat Ayda 20.000 ₺ harcayan ve harcamanın %0,5'i kadar puan kazanan birini düşün (rakamlar örnektir): | Kalem | Hesap | Yıllık | |---|---|---| | Puan getirisi | 20.000 ₺ × 12 × %0,5 | 1.200 ₺ | | Kullanılan ayrıcalık (ör. yılda bir kez havalimanı salonu) | tahmini değer | 400 ₺ | | Yıllık aidat | | −2.000 ₺ | | **Net fayda** | | **−400 ₺** | Bu kişi için kart, sağladığı her şeye rağmen yılda 400 ₺ kaybettiriyor. Ayrıcalıkları yalnızca gerçekten kullandıkların üzerinden say; hiç girmediğin salon ya da kullanmadığın sigorta bir değer değildir. Puan kazanmak için fazladan harcamak ise hesabı tamamen bozar: %0,5 puan için 1.000 ₺'lik gereksiz alışveriş yapan, 995 ₺ kaybeder. ### Kullanmadığın kartları kapatmadan önce - **Borcu sıfırla:** Kapatma talebinden önce ekstre borcunu ve varsa taksitleri kontrol et. Kalan taksitler kart kapansa da ödenmeye devam eder. - **Otomatik ödemeleri taşı:** Karta bağlı abonelik ve fatura talimatlarını başka bir karta aktar; yoksa ödenmeyen fatura gecikmeye düşer ([düzenli ödemeler takibi](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). - **Kredi notunu düşün:** En eski ve düzenli ödenmiş kartını kapatmak, toplam limitini azaltarak limit kullanım oranını yükseltebilir ([Findeks kredi notu](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme), [limit kullanımı](https://butco.app/rehber/kredi-karti-limit-kullanimi)). - **Peşin alınan aidatı sor:** Yıllık ücret peşin alındıktan kısa süre sonra kartı kapatıyorsan, kalan aylara düşen kısmın iadesini bankandan talep et. - **Yazılı iz bırak:** Kapatma talebinin tarihini ve referans numarasını sakla. ### Sık sorulanlar **Kredi kartı aidatı geri alınabilir mi?** Aidatsız kart seçeneği sunulmuş ve ücret sözleşmede açıkça yazıyorsa iade talepleri genellikle sonuç vermiyor. Ücret sözleşmede yoksa, kapatılmış karttan kesildiyse ya da tutar farklıysa bankaya yazılı başvurup sonra tüketici hakem heyetine gidebilirsin. Bankayı arayıp aidatın iptalini ya da puan karşılığını istemek de sık işe yarar. **Aidatsız kredi kartı var mı?** Evet. Bankalar yıllık üyelik ücreti alınmayan en az bir kredi kartı seçeneği sunmak zorundadır. Bu kartlarda genellikle puan ya da mil programı bulunmaz. **Kart aidatı ne zaman kesilir?** Çoğu bankada kartın açıldığı ayın yıldönümünde ekstreye tek seferde yansır; bazı kartlarda aylık bölünür. Tarih ve tutar kart sözleşmende ve bankanın ücret tablosunda yazar. **Kartı kapatırsam kredi notum düşer mi?** Toplam limitin azaldığı için limit kullanım oranın yükselebilir ve en eski kartını kapatmak kredi geçmişinin süresini kısaltabilir. Kullanılmayan yeni bir kartı kapatmak genellikle daha az etkilidir. ### Kaynaklar - [TCMB Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7), md. 11 (yıllık üyelik ücreti alınmayan kredi kartı sunma zorunluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=34343&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Kredi Kartı Aidatlarının İadesine İlişkin Basın Açıklaması](https://ticaret.gov.tr/haberler/kredi-karti-aidatlarinin-iadesine-iliskin-basin-aciklamasi) · Ticaret Bakanlığı - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 68 (tüketici hakem heyetine başvuru)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kredi kartı puanı, bonus, mil ve chip para nasıl değerlendirilir? Sona erme tarihini kaçırma Adres: https://butco.app/rehber/kredi-karti-puani-bonus-mil-chip-para-kullanma Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Kredi kartı puanları, bankaların seni aynı kartla harcamaya devam etmen için verdiği koşullu bir avantajdır, gerçek para değildir. Sona erme kurallarını ve hangi kullanımın gerçekten değer kattığını bilmeyenler, yıl sonunda ekstrede sessizce silinen puanlarla karşılaşır. ### Puan çeşitleri: bonus, mil ve nakit iade aynı şey değil Türkiye'deki bankaların büyük çoğunluğu, kredi kartı harcamalarına karşılık bir tür sadakat puanı verir; ama bu puanların çalışma mantığı bankadan bankaya, hatta aynı bankanın farklı kartları arasında bile değişir: - **Alışveriş puanı (Bonus, Maximum, Axess ve benzerleri):** Genellikle anlaşmalı üye işyerlerindeki harcamalarda kazanılır ve yine anlaşmalı işyerlerde "puanla öde" seçeneğiyle kullanılır. - **Chip Para benzeri sistemler:** Belirli kategorilerdeki (market, akaryakıt, restoran vb.) harcamalara özel, çoğu zaman kartın tamamına yakın kullanımını gerektiren, daha kısıtlı kurallarla işleyen bir puan türüdür. - **Mil (Miles&Smiles ve benzeri ortaklı kartlar):** Harcama karşılığında uçuş miline dönüşür; belirli bir eşiğin altında biriken mil havayolu tarafından kullanılamaz ve genellikle nakde çevrilemez. - **Nakit iade / doğrudan indirim:** Bazı kartlar puan yerine doğrudan ekstreden düşülen bir nakit iade sunar; bu, kullanım kısıtı en az olan türdür. Hiçbiri "senin paran" değildir; hepsi bankanın belirlediği koşullarla verilen, bankanın tek taraflı olarak değiştirebileceği bir avantajdır. ### Puanların çoğunun bir son kullanma tarihi var Bankaların çoğu, kazanılan puana belirli bir süre (sık görülen uygulamada yaklaşık bir ile iki yıl arasında) geçerlilik tanır; bu süre dolduğunda kullanılmayan puan otomatik olarak siliniyor. Bazı sistemlerde ise kartın belirli bir süre hiç kullanılmaması, birikmiş puanın tamamen sıfırlanmasına yol açabiliyor. Puanının ne kadarının ne zaman süresi dolacak şekilde göründüğünü öğrenmenin en güvenilir yolu, bankanın mobil uygulamasındaki "puan/mil detayı" ekranıdır; çoğu banka burada puanı hangi tarihte, ne kadarının sileceğini ayrı ayrı gösterir. Yılda birkaç kez bu ekrana bakmak, tamamen boşa giden puanı önler. ### Puanı nakde çevirmek her zaman mümkün mü? Bazı bankalar belirli bir puan eşiğinin üzerinde, puanı doğrudan hesaba nakit olarak yatırmana ya da ekstreden düşmene izin verir; bazılarında ise puan yalnızca anlaşmalı işyerlerinde geçerlidir ve nakde çevrilemez. Mil sistemlerinde nakde çevirme neredeyse hiç mümkün değildir; mil yalnızca uçak bileti ya da bazı ek hizmetler için kullanılabilir ve çoğu zaman bir yakınına devretmek de banka onayına ya da ek ücrete tabidir. Kartını seçerken ya da yenilerken, ihtiyacın gerçekten mil mi yoksa günlük harcamalarda kullanabileceğin nakit iade mi olduğunu düşünmek, uzun vadede hangi kartın sana daha çok kattığını belirler. ### Puanı en verimli nasıl kullanırsın? Puanların değerini en çok düşüren davranış, "puanla öde 3 kat" gibi kampanyaların cazibesine kapılıp normalde almayacağın bir ürünü, sırf puan biriktirmek ya da bitirmek için satın almaktır. Puan yalnızca zaten yapacağın bir harcamaya karşılık kazanılırsa gerçek bir avantajdır. - Sona erme tarihi yaklaşan puanı, zaten planladığın bir alışverişte kullan; puanı bitirmek için ekstra harcama yapma. - Birden fazla kartın varsa, hangisinin puanının daha kısıtlı kullanım alanına sahip olduğunu bil; önce onu eritmeyi önceliklendir. - Yıl sonu ya da kampanya dönemlerinde puanı "ekstra indirim" gibi görüp bütçe dışı harcamaya girme; puan bir tasarruf aracı değil, zaten yapılan harcamanın bir yan getirisidir. ### Kartı kapatırsan puanların ne olur? Neredeyse tüm bankalarda, kredi kartı iptal edildiği anda üzerinde biriken puan, mil ya da chip para da kaybedilir; sonradan "aslında param vardı" diyerek geri talep etmek genellikle mümkün olmaz. Kartını kapatmayı düşünüyorsan, öncesinde güncel puan bakiyeni öğrenip mümkün olduğunca eritmen, iptal işlemini bu adımdan sonraya bırakman gerekir. Ek kart üzerinden kazanılan puanlar da genellikle ana kart hesabına ait sayılır; ek kartı iptal etmek bu puanları etkilemeyebilir, ama ana kartı kapatmak hepsini birden silebilir. ### Sık sorulanlar **Bankamı değiştirirsem eski kartımdaki puanlar yeni bankaya taşınır mı?** Hayır. Puan, mil ve chip para gibi sadakat avantajları bankaya ve o karta özeldir; kart kapatıldığında ya da başka bir bankaya geçildiğinde taşınmaz. Kartı kapatmadan önce puanını eritmen gerekir. **Chip param ya da puanım neden aniden sıfırlandı?** Çoğu sistemde puanın belirli bir süre (bankaya göre değişir) kullanılmaması ya da kartın uzun süre hiç harcama görmemesi, birikmiş puanın silinmesine yol açar. Güncel kuralı bankanın kart sözleşmesinden ya da mobil uygulamasından kontrol etmen gerekir. **Mil puanlarımı aileme devredebilir miyim?** Bazı ortaklı kart programlarında aile bireyleri arasında mil devri mümkün olabilir, ama genellikle banka onayına ve ek koşullara tabidir. Kartının sözleşmesinde ya da bankanın mil programı sayfasında bu seçeneğin olup olmadığını görebilirsin. **Ek karttan yapılan harcamayla kazanılan puan kime ait olur?** Genel uygulamada ek karttan kazanılan puan da ana kart hesabında birikir ve ana kart sahibi tarafından kullanılır. Ek kart sahibinin kendi başına puan kullanma yetkisi olup olmadığını bankanla teyit etmen en sağlıklısıdır. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Asgari ödeme tuzağı: Sadece asgari tutarı ödersen kart borcun kaç yılda biter? Adres: https://butco.app/rehber/asgari-odeme-tuzagi-kredi-karti-borcu-ne-kadar-surer Kategori: Kredi kartı · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Ekstredeki asgari tutarı ödemek kartını gecikmeye düşürmez ama borcunu da bitirmez. Kalan kısım faiziyle bir sonraki ekstreye eklenir ve her ay biraz daha büyür; bu döngüyü fark etmeden yıllarca sürdürmek mümkündür. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Kart borcun ne zaman biter?): https://butco.app/rehber/asgari-odeme-tuzagi-kredi-karti-borcu-ne-kadar-surer#hesapla ### Asgari ödeme tutarı nedir? Asgari ödeme tutarı, ekstrende yazan dönem borcunun tamamını ödeyemesen bile kartının gecikmeye düşmemesi için o ay ödemen gereken en düşük miktardır. Tutar dönem borcunun belirli bir yüzdesidir; mevzuata göre bu oran %20'den az olamaz ve BDDK tarafından %20 ile %40 arasında belirlenir, kart grupları itibarıyla farklılaştırılabilir. Oran zaman zaman değiştiği için sabit bir sayı vermek yanıltıcı olur; kendi ekstrende yazan asgari tutarı esas al. Asgari tutarı ödemek kartını gecikmiş statüsüne düşürmez, Findeks kaydını bu açıdan korur. Ama asgari ödeme, dönem borcunun yalnızca bir kısmıdır; kalan tutar kapanmaz, faiziyle birlikte bir sonraki ekstreye devreder. ### Sadece asgariyi ödersen faiz nasıl işler? Ekstrenin ödenmeyen kısmına, son ödeme tarihinden itibaren bankanın uyguladığı akdi faiz oranı işlemeye başlar. Bu faiz bir sonraki ekstrede devreden borcun üzerine eklenir. Kanun kart borçlarında bileşik faizi yasaklar, yani faize yeniden faiz işletilemez; ama kalan anapara kapanmadıkça her ay yeniden faiz doğurmaya devam eder. Örnek: 10.000 ₺'lik bir dönem borcunun asgarisi 2.000 ₺ olsun ve bunu ödeyip kalanını (8.000 ₺) devrettiğini varsayalım. Kartına o ay hiç yeni harcama yapmasan bile, bir sonraki ekstrende karşına 8.000 ₺'nin üstüne o ayki faizin eklendiği bir tutar çıkar. Rakamlar örnektir; faiz oranı ekstrende yazar, kendi kartının oranını kullanarak devreden borcunun ne kadar büyüyeceğini tahmin edebilirsin. ### Borç neden küçülmek yerine büyüyor? Asgari ödeme tuzağının asıl nedeni, sadece asgariyi ödeyen çoğu kişinin kartı kullanmaya da devam etmesidir. Her ay devreden borcun üstüne hem faiz hem de yeni harcamalar eklenince, ödenen asgari tutar bu artışı karşılamaya yetmez ve toplam borç ay be ay büyür. Bu, sabit taksitli bir kredi ya da ihtiyaç kredisinden farklıdır; onlarda taksit tutarı ve bitiş tarihi baştan bellidir (bkz. [borç bitiş tarihi](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi)). Kart borcunda ise yeni harcama girmeye devam ettiğin sürece belirli bir bitiş tarihi yoktur; borç, kartı kullanmayı bırakıp asgarinin üstünde ödeme yapmaya başlayana kadar teorik olarak sürebilir. ### Asgari ödemeyi bile yapamazsan ne olur? Asgari tutarı da ödeyemezsen borç gecikmiş sayılır: asgari tutarın ödenmeyen kısmına akdi faizden daha yüksek olan gecikme faizi, kalan bakiyeye ise akdi faiz işler. Bir takvim yılında asgari tutarı toplam üç kez ödemezsen kartın nakit kullanımına, üst üste üç kez ödemezsen tamamen kullanıma kapatılır ve dönem borcunun tamamı ödenene kadar limiti artırılamaz. gecikme Findeks'e ve kredi notuna yansır; bu da ileride kredi ya da başka bir kart başvurunu zorlaştırır (bkz. [Findeks kredi notu yükseltme](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme)). Gecikme belirli bir süreyi aşarsa borç yasal takibe de konu olabilir. ### Asgari ödeme tuzağından çıkmanın yolları - **Karta yeni harcama yapmayı bırak.** Devreden borç varken kartla harcamaya devam etmek, faiz işleyen bakiyeyi her ay büyütmek demektir. - **Asgarinin üstünde öde.** Elinden geldiğince fazla ödemek, faize giden kısmı azaltıp anaparayı küçültür. - **Birden fazla borcun varsa bir sırayla kapat.** Hangi borcu önce kapatacağını seçmenin iki yaygın yöntemi kartopu ve çığ yöntemleridir (bkz. [borç kapatma yöntemleri](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi)). - **Faizleri karşılaştır.** Kart faizi bir ihtiyaç kredisinin faizinden belirgin şekilde yüksekse, borcu tek bir kredide birleştirmek toplam maliyeti düşürebilir; karar vermeden iki faizi de aynı yöntemle karşılaştır (bkz. [efektif ve nominal faiz farkı](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki)). - **Güncel durumu takip et.** Devreden borcunun küçülüp küçülmediğini her ay karşılaştırmak, asgari ödemenin işe yarayıp yaramadığını erken görmeni sağlar (bkz. [kredi kartı borcu takibi](https://butco.app/rehber/kredi-karti-borcu-takibi)). ### Sık sorulanlar **Asgari ödeme tutarı ne kadardır?** Dönem borcunun belirli bir yüzdesidir; mevzuata göre %20'den az olamaz ve BDDK %20 ile %40 arasında belirler. Kartına uygulanan tutar ekstrende yazar. **Asgari ödemeyi düzenli yaparsam kredi notum düşer mi?** Hayır, asgari ödemeyi zamanında yaptığın sürece gecikmiş borç oluşmaz. Ama kalan bakiyeye işleyen faiz nedeniyle borcun uzun vadede beklediğinden çok daha pahalıya gelir. **Asgari ödeme ile taksitli harcama aynı şey mi?** Hayır. Taksitli harcamanın taksiti zaten ekstrede sabit görünür ve dönem borcunun içindedir; asgari ödeme, bu toplamın ödenmesi gereken en düşük kısmıdır. **Kart borcumu kapatmak için kredi çekmek mantıklı mı?** Kartın faizi ihtiyaç kredisinin faizinden yüksekse ve krediyi düzenli ödeyebiliyorsan, borcu tek kredide birleştirmek toplam maliyeti düşürebilir. Karar vermeden önce iki faizi de aynı yöntemle karşılaştır. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (faiz; hesap kesim ile son ödeme tarihi arasında en az 10 gün)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik, md. 22 (asgari tutar dönem borcunun %20-%40'ı arasında; asgarinin ödenmemesi halinde kartın kapatılması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11180&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Bankacilik+Verileri/Kredi_Karti_Islemlerinde_Uygulanacak_Azami_Faiz_Oranlari) · TCMB *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Yanlış IBAN'a para gönderdim, geri alabilir miyim? Havale, EFT ve FAST iadesi adım adım Adres: https://butco.app/rehber/yanlis-iban-para-gonderme-geri-alma Kategori: Banka ve para transferi · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Gönderilen para bir kez alıcının hesabına geçtikten sonra banka onu alıcının rızası olmadan geri çekemez. Yine de hızlı davranırsan paranın büyük kısmı çoğu zaman geri gelir: önce bankana başvurursun, alıcı iade etmezse hukuki yollar devreye girer. Hesabına yanlışlıkla gelen para ise harcanmaması gereken bir emanettir. ### İlk 30 dakikada ne yapmalı? 1. **Dekontu kaydet:** İşlem tarihini, saatini, tutarı, alıcı IBAN'ını ve adını gösteren dekontu indir ya da ekran görüntüsünü al. 2. **Bankanı hemen ara:** Müşteri hizmetlerine ya da şubeye "yanlış hesaba gönderim" için iade talebi ilet. Bazı bankalar bu talebi mobil uygulamadaki işlem detayından da alır. 3. **Talep numarasını not al:** Banka, alıcının bankasına resmi bir iade talebi iletir. Sonraki her görüşmede bu numarayı kullanırsın. 4. **Alıcıyı tanıyorsan doğrudan yaz:** Yanlışlıkla bir tanıdığa ya da eski bir alıcına gönderdiysen nazik bir mesajla durumu anlatmak çoğu zaman en hızlı çözümdür. Havale, EFT ve FAST işlemleri gerçekleştiği anda tamamlanmış sayılır. Bu yüzden "işlemi iptal et" diye bir seçenek yoktur; yapılabilecek olan, alıcıdan **iade** istemektir. ### Banka parayı neden kendiliğinden geri alamaz? Para alıcının hesabına geçtiği anda onun bakiyesinin parçası olur. Bankalar müşterilerinin hesabından, bir mahkeme kararı ya da icra işlemi olmadan, kendi başlarına para çekemez. Alıcının bankası ne yapar? - Alıcıya ulaşır ve yanlış gönderim olduğunu bildirir. - Alıcı onay verirse tutarı senin hesabına iade eder. - Alıcı ulaşılamıyorsa ya da reddederse bunu senin bankana bildirir. Alıcının kimlik ve adres bilgileri kişisel veri olduğu için sana verilmez; bu bilgiye hukuki süreçte ulaşılır. Hesapta haciz varsa ya da hesap eksi bakiyedeyse (örneğin kredili mevduat hesabı) gelen para borca mahsup edilmiş ya da bloke olmuş olabilir. Bu durumda süreç uzar ama alacağın ortadan kalkmaz. ### Alıcı parayı geri vermezse: hukuki yollar Bir başkasının hatasıyla eline geçen parayı geri vermemek hem hukuk hem ceza hukuku açısından sonuç doğurur: - **İhtarname:** Noter aracılığıyla alıcıya ödeme için süre veren bir ihtar gönderilebilir. Çoğu uyuşmazlık bu aşamada biter, çünkü alıcı işin ciddiyetini görür. - **Suç duyurusu:** Türk Ceza Kanunu'nun 160. maddesi, hata sonucu ele geçen bir mal üzerinde onu iade etmek yerine sahibi gibi tasarruf etmeyi suç olarak düzenler. Suç şikâyete bağlıdır; savcılığa başvurunun süresi, failin kim olduğunu öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır. - **Sebepsiz zenginleşme davası ya da icra takibi:** Türk Borçlar Kanunu'na göre haklı bir sebep olmadan başkasının malvarlığından zenginleşen kişi bunu geri vermekle yükümlüdür. İade, ilamsız icra takibiyle ya da alacak davasıyla istenebilir. **Zamanaşımı:** Sebepsiz zenginleşmeden doğan geri isteme hakkı, hakkın doğduğunu öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır. Küçük görünse de bekletme; süreler kaçarsa alacak zorlaşır. Tutar küçükse dava ve avukat masrafının kazanılacak paraya değip değmeyeceğini hesapla. Masraflar davayı kazanan tarafa büyük ölçüde karşı taraftan ödetilir, ama tahsil edebilmek alıcının ödeme gücüne bağlıdır. ### Hesabına yanlışlıkla para geldiyse Tanımadığın birinden hesabına para geldiyse bu para senin değildir. Harcamak, başka hesaba aktarmak ya da borca kullanmak yukarıdaki suç ve iade yükümlülüğünü sana yükler. Doğru adımlar: - **Parayı olduğu gibi bırak** ve kendi bankana bildir. - İadeyi yalnızca **bankan üzerinden, parayı gönderen hesaba** yap. - Seni arayıp "Yanlışlıkla gönderdim, lütfen şu IBAN'a geri yolla" diyen kişiye dikkat et. Bu, dolandırıcıların çalıntı parayı senin hesabın üzerinden aklamak için kullandığı yaygın bir senaryodur. Başka bir IBAN'a yaptığın "iade" seni dolandırıcılık zincirinin bir halkası yapabilir; ayrıntılar için [hesap kiralama](https://butco.app/rehber/hesap-kiralama-iban-kiralama-dolandiricilik-cezasi) rehberine bak. - Aynı kişi seni kredi kartı ya da şifre bilgisi için arıyorsa görüşmeyi hemen kapat; [sahte SMS ve telefon dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberindeki kurallar burada da geçerlidir. ### Yanlış transfer neden olur, nasıl önlenir? IBAN'ın içindeki iki haneli kontrol basamakları tek bir rakamın yanlış yazılmasını çoğu zaman yakalar; banka bu IBAN'ı geçersiz sayar. Gerçek hayatta paranın yanlış kişiye gitmesinin nedeni genellikle başkadır: | Neden | Önlem | |---|---| | Kayıtlı alıcılardan yanlış kişiyi seçmek | Alıcıya açık bir takma ad ver ("Ev sahibi Ahmet" gibi) | | Eski ya da kapanmış bir hesabın IBAN'ı | Kira ve aidat gibi düzenli transferlerde IBAN değişikliğini yazılı teyit et | | Kolay adreste (telefon numarası) yanlış hane | Onay ekranında görünen alıcı adının baş harflerini mutlaka kontrol et | | Kopyala yapıştırda başka bir IBAN'ın gelmesi | Yapıştırdıktan sonra ilk ve son dört haneyi karşılaştır | | Mesajla gelen "yeni IBAN'ım bu" bildirimi | Tanıdığını sesli arayarak doğrula; hesabı ele geçirilmiş olabilir | Büyük bir tutarı ilk kez gönderiyorsan önce küçük bir deneme tutarı yolla, alıcıdan geldiğini teyit et, sonra kalanı gönder. Birkaç liralık masraf, yüz binlerce liralık bir hatanın önüne geçer. ### Havale, EFT ve FAST arasındaki fark - **Havale:** Aynı bankadaki iki hesap arasında yapılan transfer. Anında gerçekleşir. - **EFT:** Farklı bankalar arasında, belirli çalışma saatlerinde işlenen transfer. Saat dışında verilen talimat bir sonraki iş gününe kalabilir. - **FAST:** Farklı bankalar arasında, günün her saatinde saniyeler içinde gerçekleşen anlık transfer. Tek işlemde gönderilebilecek tutar için bir üst sınır vardır. Hızın bedeli şudur: anlık gerçekleşen bir transferi durduracak zaman kalmaz. Onay ekranı, hatayı yakalayabileceğin son andır. Transfer ücretleri bankaya ve kanala göre değişir; güncel tutarı bankanın ücret tablosundan kontrol et. ### Sık sorulanlar **Yanlış IBAN'a gönderilen para geri gelir mi?** Alıcı iadeye onay verirse gelir. Bankan alıcının bankasına iade talebi iletir, alıcının bankası da alıcıya ulaşır. Alıcı iade etmezse ihtarname, icra takibi ya da sebepsiz zenginleşme davası ile para geri istenebilir. **Yanlış gönderilen parayı banka iptal edebilir mi?** Hayır. Havale, EFT ve FAST gerçekleştiği anda tamamlanır. Banka, alıcının rızası ya da bir mahkeme kararı olmadan alıcının hesabından para çekemez. **Hesabıma yanlışlıkla gelen parayı harcarsam ne olur?** Türk Ceza Kanunu'nun 160. maddesi kapsamında hata sonucu ele geçen mal üzerinde tasarruf suçu oluşabilir ve parayı faiziyle geri ödemen istenebilir. Parayı bırakıp bankana bildirmek en doğrusudur. **Yanlış gönderilen para için dava açma süresi ne kadar?** Sebepsiz zenginleşmeden doğan geri isteme hakkı, hakkın doğduğunu öğrendiğin tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde transfer tarihinden itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır. Ceza şikâyeti için süre, failin kim olduğunu öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır. **Yanlışlıkla para gönderdim diyen kişi başka IBAN'a iade istiyor, ne yapmalıyım?** Başka bir IBAN'a iade yapma. Bu yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. Bankana bildir ve iade gerekiyorsa yalnızca bankan aracılığıyla, paranın geldiği hesaba yap. ### Kaynaklar - [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 160 (hata sonucu ele geçen eşya üzerinde tasarruf; şikâyete bağlı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 73 (şikâyet süresi altı ay)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 77 ve 82 (sebepsiz zenginleşme; iki ve on yıllık zamanaşımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## FAST, EFT ve havale arasındaki fark nedir? Ücretler ve günlük limitler Adres: https://butco.app/rehber/fast-eft-havale-farki-ucretleri-limitleri Kategori: Banka ve para transferi · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Üç transfer yöntemi de parayı karşı tarafa gönderir ama hızı, çalışma saati ve ücreti farklıdır. Hangisini ne zaman seçeceğini bilmek, hem zaman hem masraf kazandırır. ### FAST, EFT ve havale arasındaki fark **Havale**, aynı bankadaki iki hesap arasında yapılan transferdir; genellikle anında gerçekleşir ve çoğu bankada ücretsizdir. **EFT**, farklı bankalar arasında yapılan ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın sistemi üzerinden akan transferdir; bankanın çalışma saatleri içinde gönderilirse aynı gün, mesai dışında gönderilirse bir sonraki iş günü karşı tarafa ulaşır. **FAST** (Fonların Anlık ve Sürekli Transferi), farklı bankalar arasında da olsa günün her saati, hafta sonu ve resmi tatiller dahil saniyeler içinde gerçekleşen transferdir. | Yöntem | Banka | Hız | Çalışma saati | |---|---|---|---| | Havale | Aynı banka | Anında | 7/24 | | EFT | Farklı banka | Dakikalar - bir sonraki iş günü | Bankanın mesai saatleri | | FAST | Farklı banka | Saniyeler | 7/24, hafta sonu ve tatil dahil | Uygulamada IBAN'a para gönderirken çoğu banka FAST'i varsayılan yöntem olarak sunar; EFT genellikle FAST'in desteklemediği büyük tutarlarda ya da FAST kapsamındaki bankalar dışında bir hesaba gönderim yaparken devreye girer. ### Hangi transfer ücretsiz, hangisi ücretli? Kendi hesapların arasındaki ve aynı bankadaki havale işlemleri neredeyse tüm bankalarda ücretsizdir. Farklı bankaya yapılan FAST ve EFT işlemleri ise Merkez Bankası'nın belirlediği azami ücret tarifesine tabidir: küçük tutarlı transferler genellikle ücretsiz ya da çok düşük ücretlidir, tutar büyüdükçe ücret kademeli olarak artar. Bankalar bu tavanın altında kalmak koşuluyla kendi ücretini belirleyebilir; birçok banka mobil uygulama üzerinden yapılan transferlerde şube veya ATM'ye göre daha düşük ya da sıfır ücret uygular. Tarife zaman içinde değiştiği için gönderim ekranında çıkan "işlem ücreti" satırına her seferinde bakmak en güvenlisidir; çoğu bankacılık uygulaması parayı göndermeden önce ücreti ayrıca gösterir. ### FAST günlük ve işlem başı limit Merkez Bankası, FAST sisteminde tek bir işlemin tutarına sistem genelinde bir tavan koyar: 26 Ağustos 2026'dan beri para transferlerinde bu tavan **300.000 TL**'dir. Bu tavanın altında, hem tek işlem başına hem de günlük toplamda bankanın kendi belirlediği sınırlar vardır; bu sınırlar bankadan bankaya ve kullandığın kanaldan (mobil uygulama, internet şubesi, ATM) kanala göre değişir. Limit dolduğunda kalan tutarı EFT ile göndermek ya da ertesi gün beklemek gerekir. Çoğu banka, mobil uygulama üzerinden kimlik doğrulamasını artırarak (örneğin biyometrik onay ya da ek bir güvenlik adımı) günlük FAST limitini yükseltmene izin verir; bu ayar genellikle "limit yönetimi" ya da "transfer limitleri" başlığı altında bulunur. ### Ne zaman FAST, ne zaman EFT ya da havale? - **Aynı bankaya gönderiyorsan:** havale kullan; en hızlı ve genelde ücretsiz seçenektir. - **Farklı bankaya, hemen ulaşması gerekiyorsa** (kira son günü, acil ödeme, hafta sonu): FAST. - **FAST limitini aşan büyük bir tutar göndereceksen:** EFT; mesai saatleri içinde gönderirsen aynı gün ulaşır. FAST yalnızca Türkiye içindeki TL transferleri içindir; yurt dışına ya da döviz cinsinden gönderim için SWIFT gibi ayrı bir sistem kullanılır, bu FAST'in kapsamına girmez. ### Sık yapılan hatalar Açıklama (referans) alanına doğru bilgiyi yazmamak, özellikle kira ya da fatura ödemelerinde alıcının parayı neye karşılık geldiğini anlamasını zorlaştırır. IBAN'ı elle yazmak yerine kopyala-yapıştır ya da kayıtlı alıcı listesinden seçmek, rakam hatasını önlemenin en kolay yoludur. Yanlışlıkla hatalı bir IBAN'a para gönderdiysen işlemi geri almanın yolları için [yanlış IBAN'a giden parayı geri alma rehberine](https://butco.app/rehber/yanlis-iban-para-gonderme-geri-alma) bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **FAST ücretsiz mi?** Bankadan bankaya değişir. Küçük tutarlı transferler genellikle ücretsiz ya da çok düşük ücretlidir; tutar büyüdükçe Merkez Bankası'nın belirlediği tavan içinde kademeli ücret uygulanabilir. Gönderim ekranında çıkan ücreti göndermeden önce kontrol et. **FAST günlük limiti ne kadar?** Tek işlem için Merkez Bankası'nın sistem tavanı 26 Ağustos 2026'dan beri 300.000 TL'dir. Bu tavanın altındaki günlük ve işlem başı limit bankadan bankaya ve kullandığın kanala göre değişir. Çoğu bankacılık uygulaması, kimlik doğrulamasını artırarak günlük FAST limitini yükseltmene izin verir. **FAST ile EFT arasındaki temel fark nedir?** FAST günün her saati saniyeler içinde gerçekleşir, hafta sonu ve tatilde de çalışır. EFT ise bankanın mesai saatleri içinde gönderilmezse bir sonraki iş gününe kalabilir. **Hafta sonu para göndermek istiyorum, hangi yöntemi kullanmalıyım?** FAST. Havale ve FAST 7/24 çalışır; EFT ise mesai saatleri dışında bir sonraki iş gününe kalır. ### Kaynaklar - [Elektronik Fon Transfer Sistemi ve FAST Sistemi (EFT hafta içi 08.30-17.30; FAST 7/24, saniyeler içinde)](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Odeme+Sistemleri/Turkiyedeki+Odeme+Sistemleri/Elektronik+Fon+Transfer+(EFT)+Sistemi) · TCMB - [FAST Sistemi İşlem Tutar Limitinin Artırılması Hakkında Basın Duyurusu (2026-36): 26 Ağustos 2026'dan itibaren para transferlerinde 300.000 TL](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Duyurular/Basin/2026/DUY2026-36) · TCMB - [TCMB Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7), md. 12 (EFT ve havale için tutar ve kanala göre azami ücret)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=34343&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kira, aidat, fatura ve abonelikler nasıl takip edilir? Adres: https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bütçeyi en çok zorlayan şey büyük harcamalar değil, her ay sessizce tekrar eden ödemelerdir. Hepsini tek listede toplamak hem unutmayı önler hem de aylık sabit yükünü gösterir. ### Sabit ve değişken ödemeler Düzenli ödemeleri ikiye ayırmak işi kolaylaştırır: - **Sabit:** tutarı her ay aynı olanlar. Kira, aidat, okul taksiti, dijital abonelikler. - **Değişken:** her ay gelen ama tutarı değişenler. Elektrik, doğalgaz, su, telefon faturası. Sabit ödemeleri bir kez yazman yeter. Değişkenlerde tutarı fatura gelince girersin; girilmemiş aylar için son birkaç ayın ortalaması iyi bir tahmindir. ### Aylık sabit gider yükünü hesaplamak Her şeyi aylık tutara çevirip toplamak, gelirinin ne kadarının daha ay başlamadan bağlandığını gösterir: | Sıklık | Aylık karşılığı | |---|---| | Yıllık | tutar ÷ 12 | | 3 aylık | tutar ÷ 3 | | Haftalık | tutar × 4,33 | Yıllık ödenen bir sigorta ya da abonelik, ödeme ayı gelene kadar görünmez; aylığa çevirince gerçek yükü ortaya çıkar. ### Karttan çekilenler ile hesaptan ödenenler Kredi kartından otomatik çekilen abonelik ve faturalar ekstrenin içindedir; ekstreyi ödediğinde onları da ödemiş olursun. Kira ya da aidat gibi hesaptan ödenenler ise doğrudan bakiyeden düşer. İkisini ayırmazsan kart ekstresini öderken aynı aboneliği bir de ayrıca ödenmiş sayabilirsin. ### Ödendi mi, ödenmedi mi? Tarihi gelen her kalem için tek bir soruyu yanıtlamak yeterli: bu ay ödendi mi? Ödendiyse kaydını düş, bu ay çıkmadıysa (abonelik iptal edildi, fatura gecikti) atla. Tutarın bakiyeden kendiliğinden düşmemesi, ödemediğin bir şeyin ödenmiş görünmesini engeller. ### Unutulan abonelikleri bulmak Son üç ayın kart ekstresini açıp her ay aynı tutarla tekrar eden satırları işaretle. Deneme süresi bitip ücretliye dönen uygulamalar, kullanmadığın yayın servisleri ve yıllık yenilenen üyelikler genellikle burada çıkar. Bulduklarını listene ekle ya da iptal et. ### Sık sorulanlar **Aylık sabit giderlerimi nasıl hesaplarım?** Tüm düzenli ödemeleri aylık karşılığına çevirip topla: yıllık olanları 12'ye, 3 aylık olanları 3'e böl, haftalık olanları 4,33 ile çarp. **Karttan çekilen abonelikleri bütçede ayrıca saymalı mıyım?** Kart ekstresini ödediğinde abonelikleri de ödemiş olursun. Bütçende ya ekstreyi ya da içindeki kalemleri say; ikisini birden sayma. **Değişken faturaları nasıl tahmin ederim?** Son üç ayın ortalaması iyi bir başlangıçtır. Mevsime göre değişen faturalarda geçen yılın aynı ayına da bakabilirsin. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Aylık bütçe nasıl yapılır? Adım adım rehber Adres: https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 İyi bir bütçe karmaşık bir tablo değildir: ne kadar geldiğini, ne kadarının baştan bağlı olduğunu ve kalanın nereye gideceğini gösterir. Bu rehber bunu beş adımda kurmanı sağlar. ### 1. Gelirini yaz Maaş, kira geliri, düzenli ek işler gibi her ay kesin gelen tutarları topla. Prim, ikramiye ya da ne zaman geleceği belli olmayan ek gelirleri bütçenin temeline koyma; geldiklerinde birikime ya da borç kapatmaya ayırmak daha güvenlidir. ### 2. Sabit giderlerini çıkar Kira, aidat, faturalar, okul taksiti, abonelikler, kredi ve kart taksitleri. Bunlar ay başlamadan bağlanmış paradır. Yıllık ya da üç aylık ödemeleri aylığa çevirmeyi unutma ([düzenli ödemeleri takip etmek](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). ### 3. Kart harcamalarını iki kez sayma Bütçede en sık yapılan hata budur. Kartla 5.000 ₺ market alışverişi yaptın ve ay sonunda ekstreyi ödedin. Harcaman 5.000 ₺'dir, 10.000 ₺ değil. Kart harcamasını **harcadığın gün** gider say, ekstre ödemesini ise gider değil, bir borcun kapanması olarak düşün. Aksi halde aynı market alışverişi bir kez harcarken, bir kez de öderken sayılır. ### 4. Kategorilere gerçekçi limit koy Market, yeme içme, ulaşım, eğlence gibi değişken kalemler için son üç ayda ortalama ne harcadığına bak. İlk limitini bu ortalamanın biraz altına koy; çok düşük bir limit ilk haftada aşılır ve bütçeyi bırakmana neden olur. Limitin %80'ine yaklaştığında bir uyarı almak, ay sonunu beklemeden harcamayı yavaşlatmana yeter. ### 5. Birikimi baştan ayır Gelirden sabit giderleri ve kategori limitlerini çıkardıktan sonra kalanı ay sonunu bekleyerek biriktirmek genellikle işe yaramaz; kalan harcanır. Maaş yatar yatmaz birikim tutarını ayrı bir hesaba almak daha kolay sürdürülür. Ne kadar ayırman gerektiğini hedefine göre hesaplayabilirsin ([birikim hedefi hesaplamak](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama)). ### Ay sonunda gözden geçir Hangi kategori limiti aştı, hangisi hiç yaklaşmadı? Limitleri gerçeğe göre güncelle. Bir ay hiç kayıt girmediysen o ayı sıfır harcama gibi değil, bilinmeyen bir ay gibi düşün; ortalamalarını bozmasın. ### Sık sorulanlar **Kredi kartı ekstre ödemesi bütçede gider sayılır mı?** Kart harcamalarını harcadığın gün gider saydıysan hayır. Ekstre ödemesini de gider sayarsan aynı harcamayı iki kez saymış olursun. **Kategori bütçe limitini nasıl belirlerim?** Son üç ayda o kategoriye ortalama ne harcadığına bak ve ilk limiti bu ortalamanın biraz altına koy. Gerçekçi olmayan limitler kısa sürede terk edilir. **Düzensiz gelirleri bütçeye katmalı mıyım?** Temel bütçeyi yalnızca kesin gelen gelirle kur. Düzensiz gelirler geldiğinde birikime ya da borç kapatmaya ayrılabilir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Ay sonunda ne kadar param kalır? Nakit akışı tahmini Adres: https://butco.app/rehber/ay-sonu-bakiye-tahmini Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Ay sonu rakamı artıda görünse bile ay içinde bir gün bakiyen eksiye düşebilir. Nakit akışını gün gün düşünmek, hangi ödemenin hangi gün sorun çıkaracağını önceden gösterir. ### Ay sonu bakiyesi formülü ay sonu bakiyesi = bugünkü bakiye + gelecek gelirler − sabit giderler − kart ekstre ödemeleri − kredi taksitleri Burada önemli olan her kalemin **hangi gün** hesabından çıktığıdır. Kartla yaptığın harcama o gün değil, ekstrenin son ödeme gününde hesabından çıkar. ### Örnek: ay sonu artıda, ay ortası eksi | Tarih | Olay | Bakiye | |---|---|---| | 1 Ekim | Başlangıç | 20.000 ₺ | | 5 Ekim | Kira −15.000 ₺ | 5.000 ₺ | | 10 Ekim | Kart ekstresi −12.400 ₺ | **−7.400 ₺** | | 15 Ekim | Maaş +45.000 ₺ | 37.600 ₺ | | 20 Ekim | Faturalar −2.600 ₺ | 35.000 ₺ | Ay 35.000 ₺ artıyla bitiyor ama 10 ile 15 Ekim arasında bakiye eksiye düşüyor. Bunu önceden görmek, ekstre ödemesini maaş sonrasına denk gelecek şekilde planlamanı ya da o günler için bir miktar para ayırmanı sağlar. Kartın son ödeme günü maaş gününden önceyse, bankandan kesim tarihini değiştirmeyi de düşünebilirsin ([hesap kesim tarihi](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). ### Tutarı belli olmayan kalemler Elektrik ya da doğalgaz faturası gibi değişken giderlerin tutarı fatura gelmeden bilinmez. Son üç ayın ortalamasını kullanmak makul bir tahmindir. Bu rakamların tahmin olduğunu unutma; kesin tutar gelince hesabını güncelle. ### Kart borcunu hangi gün düşmeli? Ekstre kesilmişse ödeyeceğin tutar bellidir ve son ödeme gününde hesaptan çıkar. Henüz kesilmemiş dönemin harcamaları ise bir sonraki son ödeme gününe kadar hesabını etkilemez. Bu yüzden bugün kartla yaptığın büyük bir harcama, ay sonu tahminini değil gelecek ayınkini değiştirir. ### Sık sorulanlar **Ay sonunda ne kadar param kalacağını nasıl hesaplarım?** Bugünkü bakiyene ay sonuna kadar gelecek gelirleri ekle; kira, fatura, kredi taksiti ve kart ekstre ödemelerini çıkar. Her kalemin çıkış tarihine dikkat et. **Kartla yaptığım harcama bakiyemden ne zaman düşer?** Harcadığın gün değil, o harcamanın girdiği ekstrenin son ödeme gününde, ekstreyi ödediğinde düşer. **Ay sonu artıdaysam ay içinde eksiye düşebilir miyim?** Evet. Büyük ödemeler gelirden önce gelirse bakiye ay içinde birkaç günlüğüne eksiye düşebilir. Gün gün bakmak bunu önceden gösterir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Harcama takibi nasıl yapılır? Her fişi yazmadan pratik yöntem Adres: https://butco.app/rehber/harcama-takibi-nasil-yapilir Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Harcama takibini çoğu kişi ilk iki haftada bırakır, çünkü her kahveyi yazmak yorucudur. Oysa paranın nereye gittiğini görmek için her kuruşu kaydetmek gerekmez. ### Her şeyi yazmak zorunda değilsin Harcama takibinin amacı muhasebe tutmak değil, büyük resmi görmektir: ayda ne kadar harcıyorsun, bunun ne kadarı sabit, ne kadarı kontrol edebileceğin harcamalar? Bu soruların cevabı için birkaç büyük rakam, yüzlerce küçük fişten daha değerlidir. ### Kart harcamalarında ekstre toplamı yeter Harcamalarının büyük kısmı karttan geçiyorsa en kolay yöntem, ekstre kesildiğinde bankanın yazdığı toplamı kaydetmektir. Bu rakam o dönemin her harcamasını, taksitini ve aboneliğini içerir ve kesinlikle doğrudur. İstersen market ya da yakıt gibi merak ettiğin birkaç kalemi ayrıca girersin; geri kalanı "sınıflandırılmamış" olarak kalır ve bu bir eksiklik değildir. ### Nakit ve banka hesabı Nakit harcamaları tek tek yazmak yerine cüzdanına ne kadar para koyduğunu kaydetmek çoğu zaman yeterlidir. Banka hesabından yapılan ödemelerde de ayda bir bakiyeyi bankadaki rakamla eşitlemek, unutulan küçük kalemleri toplu olarak yakalar. ### Haftada beş dakika 1. Hafta sonu banka uygulamanı aç, hesabından çıkan büyük tutarlara bak. 2. Kart ekstresi kesildiyse toplamını gir. 3. Tarihi gelen düzenli ödemeleri ödendi olarak işaretle ([düzenli ödemeleri takip etmek](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). 4. Hesap bakiyen bankayla tutmuyorsa farkı tek seferde düzelt. Bu kadarı ay sonunda gelirin, giderin ve birikimin hakkında güvenilir bir tablo verir. ### Aynı parayı iki kez sayma Kartla yaptığın bir harcamayı hem harcarken hem de ekstreyi öderken gider olarak yazarsan harcamaların iki katı görünür. Kart harcamasını bir kez, ya tek tek ya da ekstre toplamı olarak say; ekstre ödemesi yalnızca borcun kapanmasıdır ([aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). ### Sık sorulanlar **Harcama takibi için her fişi yazmak gerekir mi?** Hayır. Kart ekstresinin toplamını ve hesap bakiyelerini kaydetmek, paranın nereye gittiğini görmek için çoğu zaman yeterlidir. **Kart harcamalarını nasıl takip ederim?** En kolay yol, ekstre kesildiğinde bankanın yazdığı toplamı kaydetmektir. Merak ettiğin kalemleri ayrıca girebilirsin. **Harcama takibine ne kadar zaman ayırmalıyım?** Haftada birkaç dakika yeterlidir: büyük harcamalara göz at, ekstre toplamını gir ve bakiyeleri bankayla eşitle. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Bütçe uygulaması seçerken nelere dikkat etmeli? Adres: https://butco.app/rehber/butce-uygulamasi-secimi Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bütçe uygulamasına girdiğin bilgiler, telefonundaki en hassas verilerdendir. Özellikleri karşılaştırmadan önce, bu bilgilerin nereye gittiğini ve uygulamanın senin gibi harcayan birine uyup uymadığını sormak gerekir. ### 1. Verilerin nerede saklanıyor? Bazı uygulamalar verilerini kendi sunucularında tutar, bazıları yalnızca telefonunda. Sunucuda tutulan veri başka cihazlardan erişim kolaylığı sağlar ama bir şirketin elinde durur. Gizlilik politikasında verilerin nerede saklandığına, kimlerle paylaşıldığına ve reklam amaçlı kullanılıp kullanılmadığına bak. ### 2. Banka hesabına bağlanmak gerekiyor mu? Bankaya bağlanan uygulamalar harcamaları kendiliğinden çeker, bu da zaman kazandırır. Karşılığında hesap hareketlerine erişim izni verirsin. Tutarları elle girdiğin uygulamalar biraz daha emek ister ama hiçbir hesaba erişmez. Hangisinin sana uygun olduğu, kolaylık ile gizlilik arasında nerede durduğuna bağlıdır. ### 3. Hesap açmak ve reklam Üyelik zorunlu mu? Uygulama ücretsizse gelirini nereden elde ediyor: reklam, veri ya da isteğe bağlı bir abonelik? Reklam gösteren uygulamalar genellikle kullanım verisini reklam ağlarıyla paylaşır. ### 4. Türkiye'deki kredi kartı düzenine uyuyor mu? Yurt dışında geliştirilen birçok bütçe uygulaması taksitli alışverişi, hesap kesim tarihini ve TL'yi hesaba katmaz. Türkiye'de kart kullanan biri için şu sorular önemlidir: - Taksitli alışveriş ay ay doğru ekstrelere dağılıyor mu? - Bir harcamanın hangi ekstreye düşeceği kesim tarihine göre hesaplanıyor mu? - Ekstre toplamını girdiğinde taksitler ve abonelikler bir daha eklenip borç iki kat görünüyor mu? - Altın (çeyrek, gram), döviz ve BIST hisseleri takip edilebiliyor mu? ### 5. Verilerini alıp gidebilir misin? Telefon değiştirdiğinde ya da başka bir uygulamaya geçmek istediğinde verilerini yedekleyebiliyor ve CSV gibi açık bir biçimde dışa aktarabiliyor musun? Verilerini dışarı alamadığın bir uygulamada yıllarca tuttuğun kayıtlar ona bağlı kalır. ### Sık sorulanlar **Bütçe uygulamaları verilerimi nerede saklıyor?** Uygulamaya göre değişir: bazıları şirketin sunucularında, bazıları yalnızca telefonunda saklar. Gizlilik politikasında bu açıkça yazmalıdır. **Banka hesabına bağlanmayan bütçe uygulaması var mı?** Evet. Tutarları elle girdiğin uygulamalar hiçbir banka hesabına erişmez; Bütço bunlardan biridir. **Türkiye'de kredi kartı için bütçe uygulamasında nelere bakmalıyım?** Taksitlerin doğru ekstrelere dağılmasına, kesim tarihinin hesaba katılmasına, TL ve altın desteğine ve ekstre toplamının iki kez sayılmamasına. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Maaş zammın enflasyonu karşıladı mı? Reel maaş artışı hesaplama Adres: https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Yüzde 30 zam yüksek görünebilir, ama aynı dönemde fiyatlar yüzde 35 arttıysa alım gücün düşmüştür. Zammın gerçek karşılığını görmek için nominal artışı enflasyonla karşılaştırman gerekir. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Zammın enflasyonu yendi mi?): https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama#hesapla ### Nominal zam ile reel zam arasındaki fark Bordronda gördüğün artış **nominal** zamdır: maaşın kaç liradan kaç liraya çıktığını söyler. **Reel** zam ise bu yeni maaşla eskisine göre ne kadar daha fazla (ya da daha az) şey alabildiğini gösterir. Fiyatlar maaşından hızlı arttıysa, zam almış olsan bile reel olarak kayıptasın. ### Reel maaş artışı nasıl hesaplanır? İki oranı birbirinden çıkarmak yaklaşık bir sonuç verir, ama enflasyon yüksek olduğunda yanıltır. Doğru hesap bölme ile yapılır: reel artış = (1 + zam oranı) ÷ (1 + enflasyon oranı) − 1 | Zam | Enflasyon | Basit fark | Reel artış | |---|---|---|---| | %30 | %35 | −5 puan | %−3,7 | | %45 | %35 | +10 puan | %7,4 | | %20 | %20 | 0 puan | %0 | Tablodaki oranlar hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir. Kendi hesabında son zammından bu yana geçen dönemin gerçek enflasyonunu kullan. ### Alım gücü: yeni maaşın eski parayla kaç lira eder? Aynı hesabı tutar üzerinden de yapabilirsin. Yeni maaşı dönemin enflasyonuna bölmek, onu bir yıl önceki fiyatlarla ifade eder: bugünkü maaşın eski fiyatlarla karşılığı = yeni maaş ÷ (1 + enflasyon oranı) Örnek: maaşın 40.000 ₺'den 52.000 ₺'ye çıktı (%30 zam), aynı dönemde enflasyon %35 oldu. 52.000 ÷ 1,35 ≈ 38.500 ₺. Yani yeni maaşın, bir yıl önceki fiyatlarla 40.000 ₺ değil yaklaşık 38.500 ₺ değerinde; ayda yaklaşık 1.500 ₺'lik alım gücü kaybı. Enflasyonu yakalamak için gereken maaşı bulmak için de tersini yaparsın: 40.000 × 1,35 = 54.000 ₺. ### Hangi enflasyon oranını kullanmalısın? Karşılaştırma yapılacak dönem, **iki zam arasındaki süre**dir. Yılda bir zam alıyorsan TÜİK'in açıkladığı yıllık TÜFE (bir önceki yılın aynı ayına göre değişim) uygundur. Yılda iki zam alıyorsan, son zammını o altı ayın enflasyonuyla karşılaştır; yıllık oranla karşılaştırmak zammını olduğundan kötü gösterir. Kira artışında kullanılan TÜFE oniki aylık ortalaması farklı bir göstergedir ([kira artış oranı nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama)); maaş karşılaştırmasında yıllık değişim oranı daha doğru sonuç verir. ### Kişisel enflasyonun neden farklı olabilir? Resmi enflasyon, ortalama bir hanenin harcama sepetine göre hesaplanır. Gelirinin büyük kısmı kiraya, gıdaya ya da ulaşıma gidiyorsa ve bu kalemler ortalamadan hızlı arttıysa, kendi enflasyonun resmi rakamdan yüksek olabilir. Tersine, evi kendine ait biri için daha düşük olabilir. Kendi enflasyonunu kabaca görmek için geçen yılın ve bu yılın aynı ayındaki harcamalarını kategori kategori karşılaştırabilirsin. Bunun için [düzenli harcama takibi](https://butco.app/rehber/harcama-takibi-nasil-yapilir) gerekir. ### Sık yapılan hata: brüt ile net maaşı karıştırmak Zam oranı çoğu zaman brüt maaş üzerinden duyurulur. Oysa eline geçen net maaş, yıl içinde vergi dilimi değiştikçe aydan aya değişebilir. Alım gücünü hesaplarken aynı türde iki rakamı karşılaştır: ya iki brütü ya da aynı ayın iki netini. Yıl başındaki net maaşı yıl sonundaki netle karşılaştırmak, vergi etkisini zam sanmana yol açabilir. ### Sık sorulanlar **Reel maaş artışı nasıl hesaplanır?** (1 + zam oranı) ÷ (1 + enflasyon oranı) − 1. Örneğin %30 zam ve %35 enflasyonda reel artış yaklaşık %−3,7'dir. **Zammın enflasyonu karşılayıp karşılamadığını nasıl anlarım?** Eski maaşını dönemin enflasyonuyla çarp. Yeni maaşın bu tutarın altındaysa zam enflasyonu karşılamamıştır. **Maaş karşılaştırmasında hangi enflasyon kullanılır?** İki zam arasındaki dönemin enflasyonu. Yılda bir zam için TÜİK'in yıllık TÜFE oranı, yılda iki zam için ilgili altı ayın enflasyonu uygundur. **Zam oranından enflasyonu çıkarmak neden yanlış sonuç verir?** Basit çıkarma, enflasyon yüksek olduğunda reel değişimi olduğundan farklı gösterir. Doğru sonuç için oranlar bölünerek karşılaştırılır. ### Kaynaklar - [Tüketici Fiyatları: TÜİK TÜFE yıllık ve aylık % değişim tablosu](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Enflasyon+Verileri/Tuketici+Fiyatlari) · TCMB *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Abonelik yorgunluğu: dijital abonelikler ve spor salonu üyeliği nasıl iptal edilir, ayda ne kadar ödüyorsun? Adres: https://butco.app/rehber/abonelik-iptali-dijital-abonelik-spor-salonu Kategori: Bütçe ve harcama · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Tek tek bakınca birkaç yüz lira görünen abonelikler, toplandığında çoğu evde bir faturadan daha büyük bir kalem olur. Üstelik ücretsiz denemeler sessizce ücretliye döner, zamlar e-postada kaybolur. Bir kez oturup hepsini listelemek ve kullanmadıklarını iptal etmek, bütçede hemen hissedilen bir tasarruftur. ### Abonelik yorgunluğu nedir? Dizi, müzik, bulut depolama, oyun, haber, fitness uygulaması, yemek teslimat üyeliği... Her biri tek başına küçük bir tutardır ve genellikle kredi kartından otomatik çekilir. Sayı arttıkça hangisini ne kadar kullandığını takip etmek zorlaşır; buna **abonelik yorgunluğu** denir. Sonuç, kullanılmayan servislere her ay para ödemektir. Abonelikler iki yönden bütçeyi zorlar: Ödeme görünmezdir, çünkü sen bir şey yapmadan çekilir. Fiyat artışları sessizdir, çünkü çoğu zaman yalnızca bir e-postayla duyurulur. Kur değiştikçe dolar ya da euro bazlı fiyatlanan servisler de Türk lirası karşılığında pahalanır. ### Önce toplamı gör: aylık abonelik hesabı Son üç ayın kart ekstrelerini ve banka hesap hareketlerini aç, tekrar eden her çekimi bir listeye yaz. Yıllık ödenenleri de on ikiye bölerek listeye ekle: aylık abonelik yükü = aylık aboneliklerin toplamı + (yıllık aboneliklerin toplamı ÷ 12) | Abonelik (örnek) | Aylık | Son ay kullanım | |---|---|---| | Dizi ve film platformu 1 | 230 ₺ | Haftada birkaç kez | | Dizi ve film platformu 2 | 180 ₺ | Hiç | | Müzik | 80 ₺ | Her gün | | Bulut depolama | 150 ₺ | Sürekli | | Fitness uygulaması | 200 ₺ | Hiç | | Spor salonu | 1.500 ₺ | 2 kez | | **Toplam** | **2.340 ₺** | Yılda 28.080 ₺ | Bu örnekte hiç kullanılmayan iki servis ve iki kez gidilen spor salonu, ayda 1.880 ₺ yani yılda 22.560 ₺ eder. Fiyatlar örnektir; kendi listende "son ay kullanım" sütununu dürüstçe doldurmak, kararın yarısıdır. ### Unutulan abonelikleri bulmak - **Kart ekstresi:** Yurt dışı kaynaklı küçük tutarlar ve "APPLE.COM/BILL", "GOOGLE" gibi uygulama mağazası çekimleri genellikle aboneliktir. - **Uygulama mağazası:** iPhone'da **Ayarlar > adın > Abonelikler** ekranı, App Store üzerinden alınan tüm abonelikleri ve yenilenme tarihlerini gösterir. Android'de **Play Store > profil > Ödemeler ve abonelikler > Abonelikler** yolunu izle. - **E-posta:** Gelen kutusunda "abonelik", "yenileme", "receipt", "subscription" kelimeleriyle arama yap. - **Operatör faturası:** Cep telefonu faturasına eklenen katma değerli servisler ve içerik abonelikleri de düzenli çekimdir; faturanın ayrıntılı dökümüne bak. Tanımadığın bir çekim görürsen bankanı hemen ara; bu bir dolandırıcılık izi olabilir. [Kart dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberi yapılacakları anlatır. ### Ücretsiz deneme tuzağı Ücretsiz denemeler kart bilgisi ister ve süre bitince kendiliğinden ücretli aboneliğe döner. Apple'ın kurallarına göre App Store aboneliklerinde, dönem bitmeden **en az 24 saat önce** iptal edilmezse abonelik otomatik yenilenir. Diğer platformlarda da benzer bir kural vardır. - Denemeye başladığın gün, bitişinden iki gün öncesine bir hatırlatma kur. - Çoğu serviste denemeyi başlatır başlatmaz iptal edebilirsin; deneme süresinin sonuna kadar kullanmaya devam edersin ve ücretliye geçmez. - Denemeler için limiti düşük bir sanal kart kullanmak, unutulan bir çekimin tutarını sınırlar. ### Spor salonu ve taahhütlü aboneliklerde fesih hakkı Spor salonu, internet, dergi ve benzeri abonelik sözleşmeleri Ticaret Bakanlığı'nın **Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği**'ne tabidir. Yönetmeliğe göre tüketici, belirsiz süreli ya da süresi bir yıl veya daha uzun olan abonelik sözleşmesini **herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden** feshedebilir. Süresi bir yıldan kısa sözleşmede ise fesih, işletmenin sözleşme koşullarını değiştirmesi ya da hizmetten yararlanmana engel olan geçerli bir sebep bulunması gibi durumlarla sınırlıdır. - **Taahhütlü sözleşmede cayma bedeli:** Bir yıllık taahhüt karşılığında indirim aldıysan erken fesihte cayma bedeli istenebilir. Ancak bu bedel, taahhüt süresince sana sağlanan indirimlerin toplamından ve kalan süreye ait ücretten fazla olamaz. - **Fesih yolu:** Genel kural olarak sözleşme hangi yolla kurulduysa (şubede, internette, telefonla) fesih bildiriminin de aynı kolaylıkla yapılabilmesi gerekir. Bildirimi yazılı, e-posta ya da kayıtlı bir kanaldan yap ve tarihini sakla. - **Sözleşmeyi oku:** "Dondurma" hakkı, otomatik yenileme ve fesih için bildirim süresi genellikle sözleşmede yazar. Kaydolmadan önce bu maddeleri sor. İşletme fesih talebini kabul etmez ya da fazla bedel isterse, e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden tüketici hakem heyetine başvurabilirsin. İnternetten alınan ürün ve hizmetlerdeki 14 günlük cayma hakkı için [online alışverişte iade](https://butco.app/rehber/online-alisveris-iade-cayma-hakki) rehberine bak. ### Tutmak istediklerini daha ucuza almak - **Aile ve paylaşım planları:** Müzik, video ve bulut depolama servislerinin aile planları, aynı evde yaşayanlar için kişi başı maliyeti belirgin şekilde düşürür. iPhone'da Aile Paylaşımı, uygun abonelikleri aile üyeleriyle paylaşmanı sağlar. - **Yıllık ödeme:** Gerçekten her gün kullandığın bir servisi yıllık ödemek genellikle birkaç aylık ücret kadar ucuzdur. Emin olmadığın serviste aylıkta kal. - **Dönüşümlü abonelik:** Aynı anda üç dizi platformu yerine, izlemek istediğin dizi hangisindeyse o ay yalnızca onu aç, bitince kapatıp diğerine geç. - **Öğrenci indirimleri:** Birçok müzik ve yazılım servisi, öğrenci belgesiyle indirimli plan sunar. - **Paket kampanyaları:** Operatör ya da banka kampanyalarıyla gelen abonelikler, kampanya bitince tam fiyata döner; bitiş tarihini not et. Kullanmadıklarını kesmenin bir yolu da 30 gün boyunca yalnızca zorunlu harcamaları yapmaktır; hangi aboneliği gerçekten özlediğini böylece görürsün. Ayrıntılar için [harcama orucu](https://butco.app/rehber/harcama-orucu-30-gun-tasarruf) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **iPhone'da abonelik nasıl iptal edilir?** Ayarlar'da adına dokunup Abonelikler ekranını aç, iptal etmek istediğin aboneliği seçip Aboneliği İptal Et'e dokun. Abonelik, ödenmiş dönemin sonuna kadar kullanılabilir. **Ücretsiz deneme bitince otomatik ücret çekilir mi?** Evet, çoğu serviste deneme süresi bitince abonelik ücretliye döner. App Store aboneliklerinde dönem bitmeden en az 24 saat önce iptal edilmezse otomatik yenilenir. **Spor salonu üyeliği taahhüt süresi dolmadan iptal edilebilir mi?** Belirsiz süreli ya da bir yıl ve daha uzun süreli üyelikte evet: Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği'ne göre tüketici gerekçe göstermeden feshedebilir. Bir yıldan kısa üyelikte fesih ancak koşullar değişirse ya da geçerli bir sebep varsa mümkündür. Taahhüt karşılığı indirim aldıysan cayma bedeli istenebilir; bu bedel sağlanan indirimlerin toplamını ve kalan süre ücretini geçemez. **Kullanmadığım abonelikleri nasıl bulurum?** Son üç ayın kart ekstresindeki tekrar eden çekimleri listele, telefonundaki uygulama mağazasının Abonelikler ekranına ve e-postandaki yenileme bildirimlerine bak. **Aylık abonelik harcaması nasıl hesaplanır?** Aylık ödenen aboneliklerin toplamına, yıllık ödenenlerin on ikide birini ekle. Bu, aboneliklerin bütçendeki gerçek aylık yüküdür. ### Kaynaklar - [Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği, md. 2, 16, 22-24 (kapsam, taahhütlü abonelikte cayma bedeli sınırı, fesih hakkı ve fesih bildirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20480&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## İndirim tuzakları: Efsane Cuma ve Black Friday'de dürtüsel harcama nasıl önlenir? Adres: https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama Kategori: Alışveriş ve tasarruf · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 İndirim günleri tasarruf gibi görünür ama çoğu kişi bu günlerde plansız harcar. Önceden bir liste ve tavan belirlemek, indirimi gerçekten kazanca çevirmenin tek yoludur. ### İndirim dönemleri neden daha çok harcatır? Büyük indirim günleri (Kasım'ın son cumasına denk gelen Efsane Cuma ve Black Friday, 11.11, yılbaşı ve sezon sonu indirimleri) kararı hızlandırmak için tasarlanır. Geri sayan sayaçlar, "son 3 ürün" uyarıları ve yalnızca bugün geçerli kuponlar, ihtiyaç olup olmadığını düşünmeden almaya iter. Buna sepette ek indirim, belli tutarın üstünde ücretsiz kargo ve taksit seçenekleri eklenince, planlamadığın ürünler de sepete girer. Sonuç çoğu zaman şudur: ürün başına tasarruf edilir, ama toplamda planlanandan fazla harcanır. ### Sahte indirim nasıl anlaşılır? - **Fiyatı haftalar önceden takip et.** Almak istediğin ürünlerin fiyatını indirim döneminden birkaç hafta önce not al. İndirim öncesinde yükseltilip sonra "indirime giren" fiyat, bu sayede kendini belli eder. - **Üstü çizili fiyata değil, satış fiyatına bak.** Türkiye'de fiyat etiketi kuralları, indirim ilanında indirim öncesi fiyat olarak indirimden önceki 10 gün içindeki en düşük fiyatın gösterilmesini ister (meyve, sebze gibi çabuk bozulan mallarda ve hizmetlerde bir önceki fiyat esas alınır). Yine de en güvenilir karşılaştırma, kendi tuttuğun fiyattır. - **Birden fazla satıcıyı karşılaştır.** Aynı ürün başka bir mağazada indirimsiz haliyle de daha ucuz olabilir. - **Birim fiyatı hesapla.** "3 al 2 öde" ya da büyük paket kampanyalarında kilogram, litre ya da adet başı fiyatı karşılaştır; büyük paket her zaman daha ucuz değildir. ### Dürtüsel harcamayı önlemenin 5 yolu 1. **Liste ve tavan belirle.** İndirim gününden önce gerçekten ihtiyacın olan ürünleri ve bu alışverişe ayırdığın toplam tutarı yaz. Listede olmayan ürün sepete girmez. 2. **30 gün kuralı:** Listede olmayan, pahalı bir ürünü istediğinde tarihini not et ve 30 gün bekle. Bir ay sonra hâlâ istiyorsan ve bütçen elveriyorsa al. Küçük tutarlar için 24 saat beklemek bile çoğu isteği söndürür. 3. **Kayıtlı kartı sil, bildirimleri kapat.** Tek tıkla ödeme ve "sepetinde ürün kaldı" bildirimleri düşünme süresini kısaltır. 4. **Ücretsiz kargo eşiğine takılma.** 50 ₺ kargo ücretinden kurtulmak için 400 ₺'lik ek ürün almak, tasarruf değil ek harcamadır. 5. **İndirim oranını değil, ödeyeceğin tutarı düşün.** %50 indirimle 3.000 ₺ harcamak, 3.000 ₺ harcamaktır. Kazancın yalnızca zaten alacağın bir ürün ucuza geldiyse vardır. ### Fiyatı saat olarak düşün Bir ürünün fiyatını kazancına çevirmek, "buna değer mi" sorusunu somutlaştırır: çalışma saati = ürün fiyatı ÷ (aylık net gelir ÷ aylık çalışma saati) Aylık net geliri 45.000 ₺ olan ve ayda yaklaşık 180 saat çalışan birinin saatlik kazancı 250 ₺'dir. İndirimde 7.500 ₺'ye satılan bir kulaklık bu kişi için **30 saatlik**, yani neredeyse bir haftalık emektir. Aynı soruyu rakamla değil saatle sormak, çoğu plansız alışverişi kendiliğinden eler. ### Taksit tuzağı: küçük taksitler, büyük toplam İndirim günlerinde "peşin fiyatına taksit" seçenekleri yaygındır. Tek bir alışverişin taksiti küçük görünür, ama aynı hafta yapılan beş alışverişin taksitleri üst üste binerek önümüzdeki aylarda ekstreni büyütür. Taksite bölmeden önce toplam taksit yükünün ay ay ne olacağını gör ([taksitlerin ekstreye yansıması](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre)). Kasım sonundaki alışverişlerin, kartının kesim tarihine göre Aralık ya da Ocak ekstresine düşeceğini de unutma ([hesap kesim tarihi](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). ### İnternetten aldığın ürünü iade edebilir misin? İnternetten yapılan alışverişlerde, mesafeli sözleşmeler kuralları gereği ürünü teslim aldığın günden itibaren **14 gün içinde** gerekçe göstermeden cayma hakkın vardır. Kişiye özel üretilen ürünler, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve bazı dijital içerikler gibi istisnalar bulunur. Dürtüyle aldığın ve pişman olduğun bir ürünü bu süre içinde iade etmek, harcamayı geri almanın en kolay yoludur; satıcının iade koşullarını sipariş öncesinde oku. ### Sık yapılan hata: indirimi bütçenin dışında saymak "Nasılsa indirimdeydi" diye yapılan harcamalar, ay sonunda diğer tüm harcamalarla aynı ekstrede toplanır. İndirim alışverişini ayrı bir bütçe kalemi olarak planla ve kaydını tut; ay sonunda ne kadar harcadığını, önceden koyduğun tavanla karşılaştır ([harcama takibi nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/harcama-takibi-nasil-yapilir)). ### Sık sorulanlar **Sahte indirim nasıl anlaşılır?** Ürünün fiyatını indirim döneminden birkaç hafta önce not al ve farklı satıcılarla karşılaştır. İndirimden hemen önce yükseltilen fiyat bu sayede anlaşılır. **30 gün kuralı nedir?** Plansız ve pahalı bir ürünü istediğinde hemen almak yerine 30 gün beklemektir. Bir ay sonra hâlâ istiyorsan ve bütçen elveriyorsa alırsın; çoğu istek bu sürede kendiliğinden geçer. **İnternetten alınan ürün kaç gün içinde iade edilir?** Mesafeli satışlarda ürünü teslim aldığın günden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkın vardır. Kişiye özel ürünler ve açılmış hijyen ürünleri gibi istisnalar bulunur. **Efsane Cuma ne zaman?** Efsane Cuma ve Black Friday genellikle Kasım ayının son cumasına denk gelir; birçok mağaza indirimleri o haftanın tamamına ya da ayın geneline yayar. ### Kaynaklar - [Fiyat Etiketi Yönetmeliği, md. 11 (indirimli satışlarda önceki fiyatın tespiti)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19819&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, md. 14 (indirimli satış reklamlarında önceki fiyat)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20435&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, md. 9 (14 günlük cayma hakkı) ve md. 15 (cayma hakkının istisnaları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20237&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Harcama orucu nedir? 30 günlük tasarruf challenge'ı ile ne kadar para biriktirirsin? Adres: https://butco.app/rehber/harcama-orucu-30-gun-tasarruf Kategori: Alışveriş ve tasarruf · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Harcama orucu, belirli bir süre boyunca zorunlu giderler dışında para harcamamayı hedefleyen bir tasarruf denemesidir. Asıl kazancı biriken para kadar, bir ay sonunda hangi harcamaları gerçekten özlediğini ve hangilerini alışkanlıkla yaptığını görmektir. ### Harcama orucu (no spend challenge) nedir? Harcama orucu, belirlediğin bir süre boyunca (genellikle bir hafta, bir ay ya da bir hafta sonu dizisi) yalnızca önceden kabul ettiğin zorunlu giderleri ödeyip geri kalan her harcamayı durdurduğun bir tasarruf yöntemidir. Kira, fatura, market ve ulaşım devam eder; dışarıda yemek, kahve, sipariş, kıyafet, oyun içi satın alma ve "indirimdeydi" alışverişleri bekler. Amaç kendini cezalandırmak değildir. Bir ay boyunca harcamayı bilinçli olarak durdurduğunda hangi alışkanlığın sana gerçekten değer kattığını, hangisinin sıkıntıdan, yorgunluktan ya da reklamdan kaynaklandığını açıkça görürsün. ### Başlamadan önce kurallarını yaz Harcama orucunun en sık bozulma nedeni belirsiz kurallardır. Başlamadan önce üç liste hazırla: | Serbest (zorunlu) | Yasak | Gri bölge (önceden karar ver) | |---|---|---| | Kira, aidat, faturalar | Dışarıdan yemek siparişi | Doğum günü hediyesi | | Market (temel gıda, temizlik) | Kafede kahve | Arkadaşlarla bir akşam yemeği | | Toplu taşıma, yakıt | Kıyafet, ayakkabı, aksesuar | Bozulan bir eşyanın yenisi | | İlaç ve sağlık | Yeni abonelikler, uygulama içi satın alma | Kitap | | Kredi ve kart ödemeleri | "Sepette indirim" alışverişleri | Hobi malzemesi | Gri bölgeye bir tavan koymak da işe yarar: "Ay boyunca sosyal harcamalar için en fazla 1.500 ₺" gibi. Kuralları yazıya dökmek, anlık kararlarda kendinle pazarlık etmeni önler. ### Örnek hesap: bir ayda ne kadar biriktirirsin? - İş günlerinde kafede kahve: 120 ₺ × 22 gün = 2.640 ₺ - Haftada dört yemek siparişi: 450 ₺ × 17 = 7.650 ₺ - Ayda iki "ihtiyaç gibi görünen" online alışveriş: 2 × 1.200 = 2.400 ₺ - Kullanılmayan iki dijital abonelik: 350 ₺ - Market dışı atıştırmalık ve içecek: 1.500 ₺ aylık tasarruf = durdurulan harcamalar − yerine yapılan harcamalar Bu kalemlerin toplamı 14.540 ₺ eder. Evde yemek yapmanın ek market maliyeti için 4.000 ₺ düşersen net tasarruf yaklaşık **10.500 ₺** olur. Aynı alışkanlıkların yarısını kalıcı olarak bıraksan bile yılda 60.000 ₺'nin üzerinde bir fark çıkar. Rakamlar örnektir; kendi son iki ayının ekstresinden gerçek kalemlerini çıkarmak en doğrusudur ([harcama takibi nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/harcama-takibi-nasil-yapilir)). ### Ay boyunca işine yarayacak 6 taktik 1. **Abonelik temizliği ile başla:** Kullanmadığın dijital platform, uygulama ve üyelikleri ilk gün iptal et. Deneme süresi biten ve ücretliye dönen abonelikler en sık gözden kaçan harcamalardır. 2. **48 saat kuralı:** İstediğin bir şeyi hemen alma; bir "istek listesine" yaz. İki gün sonra hâlâ istiyorsan listede kalsın, oruç bittiğinde karar verirsin. Listenin çoğu kendiliğinden silinir. 3. **Kayıtlı kartları sil:** Alışveriş sitelerinde ve yemek uygulamalarında kayıtlı kart bilgisini kaldırmak, tek dokunuşla harcamanın önüne bir engel koyar. 4. **Bildirimleri kapat:** Kampanya e-postaları ve uygulama bildirimleri ay boyunca sessize alınsın. 5. **Ücretsiz alternatif bul:** Kafe yerine termosla kahve, sinema yerine belediye etkinlikleri, alışveriş merkezi yerine yürüyüş. 6. **Haftalık kontrol:** Her pazar kısa bir değerlendirme yap: nerede zorlandın, neyi hiç özlemedin? ### Sık yapılan hatalar - **Oruç biter bitmez telafi alışverişi:** Ayın sonunda ertelenen her şeyi bir haftada almak, bir aylık tasarrufu silip atar. İstek listesini oruç bittikten sonra bir kez daha 48 saat bekletmek bunu önler. - **Zorunlu gideri ertelemek:** Faturayı, kart ödemesini ya da sağlık harcamasını ertelemek tasarruf değildir; gecikme faizi ve sorun olarak geri döner. - **Biriken parayı hesapta bırakmak:** Tasarruf ettiğin para vadesiz hesapta kalırsa başka bir harcamaya kolayca karışır. Ayın sonunda hemen bir hedefe ayır. - **Kendini fazla sıkmak:** İlk denemede bir ay zor geliyorsa önce "harcamasız hafta sonu" ya da yalnızca tek bir kategori (örneğin yemek siparişi) ile başla. ### Oruçtan sonra: alışkanlığı bütçeye çevirmek Bir ay sonunda elinde iki değerli bilgi olur: ne kadar biriktirebildiğin ve hangi harcamaları gerçekten özlediğin. Özlediğin kalemleri bilinçli olarak aylık bütçene geri ekle, özlemediklerini kalıcı olarak bırak. Her kategoriye gerçekçi bir aylık sınır koymak, orucun kazanımlarını kalıcı hale getirir ([aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). İndirim dönemleri yaklaşırken aynı disiplini korumak için [indirim tuzakları rehberine](https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama) de göz atabilirsin. ### Sık sorulanlar **Harcama orucu nedir?** Belirli bir süre boyunca kira, fatura, market ve ulaşım gibi zorunlu giderler dışında harcama yapmamayı hedefleyen bir tasarruf yöntemidir. İngilizcede no spend challenge olarak bilinir. **Harcama orucunda market alışverişi yapılır mı?** Evet. Temel gıda ve temizlik gibi zorunlu market alışverişleri serbesttir. Atıştırmalık ve lüks ürünler için önceden bir kural belirlemek işe yarar. **30 günlük harcama orucuyla ne kadar tasarruf edilir?** Bu tamamen harcama alışkanlıklarına bağlıdır. Son iki ayın ekstresinden dışarıda yemek, kahve, sipariş ve online alışveriş kalemlerini toplamak, durdurabileceğin tutarı gösterir. **Harcama orucundan sonra harcamalar neden tekrar artar?** Ertelenen alışverişlerin bir anda yapılması en yaygın nedendir. İstek listesini oruç bittikten sonra bir kez daha bekletmek ve biriken parayı hemen bir hedefe ayırmak bunu önler. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Online alışverişte iade ve cayma hakkı: 14 gün kuralı, ayıplı mal ve paranı geri almak Adres: https://butco.app/rehber/online-alisveris-iade-cayma-hakki Kategori: Alışveriş ve tasarruf · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 İnternetten, telefonla ya da kapıda satın aldığın çoğu ürünü teslimden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden geri verebilirsin. Hangi ürünlerin istisna olduğunu, paranın ne zaman dönmesi gerektiğini ve satıcı iade etmezse nereye başvuracağını bilmek, küçük kayıpların birikmesini önler. ### Cayma hakkı nedir? Cayma hakkı, mesafeli satışlarda (internet sitesi, mobil uygulama, sosyal medya, telefonla sipariş) tüketiciye tanınan, **hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden** sözleşmeden vazgeçme hakkıdır. Ürünü beğenmemen, bedeninin olmaması ya da fikrini değiştirmen yeterlidir. - **Süre:** Ürünlerde teslim aldığın günden, hizmetlerde sözleşmenin kurulduğu günden itibaren **14 gün**. - **Bildirim:** Süre içinde satıcıya yazılı olarak (sitedeki iade formu, e-posta ya da uygulamadaki iade talebi) bildirmen gerekir. Bildirimin ekran görüntüsünü ve tarihini sakla. - **Ürünü geri gönderme:** Cayma bildiriminden itibaren en geç 14 gün içinde ürünü satıcıya geri göndermen gerekir. - **Kargo ücreti:** Satıcının iade için belirttiği anlaşmalı kargo firmasıyla gönderdiğinde iade kargo bedeli senden istenemez. Ürünü denemek için makul ölçüde kullanabilirsin; ama olağan kullanımın ötesinde yıpranmış ya da hasar görmüş bir ürün için satıcı değer kaybını talep edebilir. ### Hangi ürünlerde cayma hakkı yoktur? Yönetmelik bazı ürün ve hizmetleri cayma hakkının dışında tutar. En sık karşılaşılanlar: - Kişiye özel üretilen ya da senin isteğinle kişiselleştirilen ürünler (isim yazdırılmış kolye, ölçüye göre perde) - Çabuk bozulan ya da son kullanma tarihi geçebilecek ürünler (taze gıda, çiçek) - Ambalajı açıldıktan sonra sağlık ve hijyen açısından iadesi uygun olmayan ürünler (açılmış kozmetik, iç çamaşırı) - Ambalajı açılmış yazılım, dijital içerik, oyun ve anında kullanılan dijital ürünler - Gazete, dergi gibi süreli yayınlar - Belirli bir tarihe bağlı konaklama, uçak ve otobüs bileti, etkinlik ve konser biletleri Satıcı bu istisnaları sipariş öncesinde açıkça bildirmek zorundadır. Bu ürünlerde cayma hakkı olmasa da ürün **ayıplıysa** aşağıdaki ayıplı mal hakların geçerlidir. ### Para ne zaman ve nasıl geri döner? Satıcı, ödediğin tutarı varsa teslimat ücretiyle birlikte, ödemeyi yaptığın yöntemle ve tek seferde iade etmek zorundadır. Süre **14 gündür** ama başlangıcı duruma göre değişir: ürünü satıcının iade için belirttiği kargo firmasına teslim ettiysen bu teslim tarihinden, başka bir kargoyla gönderdiysen ürünün satıcıya ulaştığı tarihten başlar. Ürün sana teslim edilmeden caydıysan ya da bir hizmetten caydıysan süre, cayma bildiriminin ulaştığı tarihten işler. Kartla ödediysen para kartına döner. - **Tek çekim:** İade tutarı kartına alacak olarak yazılır; bankanın işlem süresine göre birkaç gün içinde görünür. Ekstre kesildikten sonra gelen iade bir sonraki ekstrede alacak olarak düşer ([hesap kesim tarihi](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). - **Taksitli alışveriş:** Bankalar iadeyi çoğunlukla kalan taksitleri iptal ederek ya da tüm tutarı tek seferde alacak yazarak yansıtır; yöntem bankadan bankaya değişir. Ödenmiş taksitlerin karşılığı kartına alacak olarak geçer ([taksitlerin ekstreye yansıması](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre)). - **Limit:** İade işlenene kadar alışveriş tutarı limitini meşgul etmeye devam eder. İade süresi dolduğu halde para hesabına geçmediyse önce satıcıdan iade dekontunu, sonra bankandan işlemin durumunu iste. ### Ayıplı mal: bozuk ya da eksik ürün geldiyse Ürün siparişteki özellikleri taşımıyor, bozuk ya da eksik geliyorsa bu cayma hakkından ayrı bir durumdur ve 14 günle sınırlı değildir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ayıplı malda dört seçimlik hakkın vardır: 1. **Sözleşmeden dönme:** Ürünü iade edip paranı geri almak 2. **Bedel indirimi:** Ürünü tutup ayıp oranında indirim istemek 3. **Ücretsiz onarım** 4. **Ayıpsız misliyle değiştirme** Hangisini kullanacağını sen seçersin, satıcı seni belirli bir seçeneğe zorlayamaz. Ayıplı mal için sorumluluk süresi teslimden itibaren genellikle iki yıldır; garanti belgesi verilen ürünlerde garanti süresi de en az iki yıldır. Garanti kapsamındaki onarımın azami süresi aşılırsa ya da aynı arıza tekrar ederse değişim ya da iade isteme hakkın doğabilir. ### Satıcı iade etmezse: adım adım başvuru 1. **Yazılı talep:** Satıcıya siparişi, tarihi ve talebini (iade, değişim, onarım) içeren yazılı bir başvuru yap. Pazar yeri üzerinden aldıysan pazar yerinin müşteri hizmetlerine de bildir. 2. **Tüketici Hakem Heyeti:** Uyuşmazlık tutarı her yıl belirlenen parasal sınırın altındaysa, e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) üzerinden ücretsiz başvurabilirsin. Başvuru için avukat gerekmez. 3. **Tüketici mahkemesi:** Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda, önce zorunlu arabuluculuk aşaması gelebilir, ardından tüketici mahkemesine gidilir. 4. **Bankadan harcama itirazı:** Ürün hiç gelmediyse ya da satıcıya ulaşamıyorsan kart hamili olarak bankana harcama itirazında bulunabilirsin. Bankalar itirazı kart kuruluşunun kurallarına göre inceler; süreler sınırlı olduğu için geç kalma. Sipariş onayı, fatura, kargo takip numarası ve yazışmaların ekran görüntüleri her aşamada en güçlü kanıtındır. Sosyal medyada "çok ucuz" fiyatla satış yapan, havale isteyen ve fatura kesmeyen hesaplardan alışveriş yapmak ise bu hakların hiçbirini pratikte kullanamaman anlamına gelebilir ([kart dolandırıcılığı ve sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms)). ### İade hakkını dürtüsel alışverişin bahanesi yapma "Beğenmezsem iade ederim" düşüncesi sepeti büyütür. Oysa iade etmeyi unutmak, kargo kuyruğu ya da süreyi kaçırmak çok sık olur ve iade edilmeyen her ürün harcama olarak kalır. Özellikle indirim dönemlerinde sepeti onaylamadan önce kendine "iade hakkı olmasaydı alır mıydım?" diye sormak işe yarar ([indirim dönemi ve dürtüsel harcama](https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama)). ### Sık sorulanlar **İnternetten aldığım ürünü kaç gün içinde iade edebilirim?** Mesafeli satışlarda ürünü teslim aldığın günden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilirsin. Kişiye özel üretilen, çabuk bozulan ya da ambalajı açılmış hijyen ürünleri gibi istisnalar vardır. **İade parası kaç günde hesaba yatar?** Satıcı, ürünü iade için belirttiği kargo firmasına teslim ettiğin tarihten (başka bir kargoyla gönderdiysen ürünün satıcıya ulaştığı tarihten) itibaren en geç 14 gün içinde ödemeyi iade etmek zorundadır. Kartla ödemelerde tutarın karta yansıması bankanın işlem süresine göre birkaç gün daha sürebilir. **İade kargo ücretini kim öder?** Satıcının iade için belirttiği anlaşmalı kargo firmasıyla gönderdiğinde iade kargo ücreti tüketiciden istenemez. Başka bir firmayla gönderirsen ücreti ödemen gerekebilir. **Taksitli alışverişte iade nasıl yapılır?** İade tutarı ödeme yaptığın karta döner. Bankalar bunu çoğunlukla kalan taksitleri iptal ederek ya da tutarın tamamını tek seferde alacak yazarak yansıtır; yöntem bankaya göre değişir. **Satıcı iadeyi kabul etmezse nereye şikâyet ederim?** Önce satıcıya yazılı başvur. Sonuç alamazsan tutar parasal sınırın altındaysa e-Devlet'teki TÜBİS üzerinden Tüketici Hakem Heyeti'ne, üzerindeyse tüketici mahkemesine başvurabilirsin. ### Kaynaklar - [Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, md. 9, 12, 13 ve 15 (14 günlük cayma süresi, iade süresi, malın geri gönderilmesi, istisnalar)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20237&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 11 ve 12 (ayıplı malda seçimlik haklar, iki yıllık zamanaşımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 68 (tüketici hakem heyetine başvuru ve parasal sınır)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Market alışverişinde tasarruf: haftalık mutfak bütçesi, market listesi ve birim fiyat hesabı Adres: https://butco.app/rehber/market-alisverisi-tasarruf-mutfak-butcesi Kategori: Alışveriş ve tasarruf · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kira ve faturalardan sonra bütçenin en büyük kalemi çoğu evde mutfaktır ve en esnek olanı da odur. Market fişlerini küçük tasarruflarla değil, bir plan ve bir liste ile yönetirsen, aynı sofrayı daha az parayla kurabilirsin. ### Önce gerçek market harcamanı bul Tasarrufa bir hedefle başlamak için önce bugün ne harcadığını bilmen gerekir. Son üç ayın market, fırın, manav, kasap ve pazar harcamalarını topla ve üçe böl. Kartla ödediklerini ekstreden, nakitleri hatırladığın kadarıyla ekle; yemek siparişini ayrı tut, çünkü o ayrı bir alışkanlıktır. haftalık market bütçesi = (son 3 ayın mutfak harcaması ÷ 3) × 12 ÷ 52 Üç ayda 45.000 ₺ harcayan bir ev için aylık ortalama 15.000 ₺, haftalık bütçe yaklaşık 3.460 ₺ olur. İlk hedef bunu %10 düşürmek olsun: haftada yaklaşık 3.100 ₺. Küçük ama tutarlı bir hedef, bir anda yarıya indirmekten daha kalıcıdır. ### Haftalık yemek planı: tasarrufun temeli Plansız market alışverişi, eve gelince "bu akşam ne pişirsek" sorusunu ve bozulan sebzeleri beraberinde getirir. Hafta sonu 15 dakikanı ayırıp akşam yemeklerini planla. İşin püf noktası, aynı malzemeyi birden fazla yemekte kullanmaktır: | Gün | Akşam yemeği | Ortak malzeme | |---|---|---| | Pazartesi | Fırında tavuk ve patates | Bütün tavuk | | Salı | Tavuk suyuna şehriye çorbası, pilav | Tavuk suyu ve artan tavuk | | Çarşamba | Kuru fasulye, pilav, turşu | Bakliyat ve pirinç | | Perşembe | Kıymalı ıspanak, yoğurt | Kıyma (yarısı) | | Cuma | Kıymalı makarna | Kıymanın kalanı | | Cumartesi | Menemen ve salata | Haftadan kalan sebzeler | | Pazar | Mercimek çorbası ve börek | Bakliyat ve un | Plan yaptıktan sonra dolabı, buzdolabını ve dondurucuyu kontrol et; evde olanı listeden çıkar. Alışverişe giderken buzdolabının fotoğrafını çekmek aynı ürünü ikinci kez almayı engeller. ### Market listesinin kuralları - **Reyon sırasıyla yaz:** Manav, et, süt ürünleri, kuru gıda, temizlik. Markette dolaşma süresi kısaldıkça sepete giren plansız ürün azalır. - **Miktarı da yaz:** "Domates" değil, "1 kg domates". Miktarsız liste fazla alıma kapı açar. - **Liste dışı ürün için kural koy:** Listede olmayan bir ürünü almadan önce listeden bir şeyi çıkar ya da gelecek haftaya bırak. - **Aç karnına gitme:** Aç giden alışverişçinin sepeti daha kalabalık olur; bu, hem deneyimle hem de tüketici araştırmalarıyla bilinen bir etkidir. - **Sıklığı azalt:** Her gün markete uğramak yerine haftada bir büyük, bir küçük alışveriş yap. Her ziyaret yeni bir dürtüsel harcama fırsatıdır. ### Birim fiyatla karşılaştır: büyük paket her zaman ucuz değil Raf etiketlerinde ürünün satış fiyatının yanında **birim fiyatı** da yazar: kilogram, litre ya da adet başına fiyat. Farklı gramajdaki paketleri doğru karşılaştırmanın tek yolu budur: birim fiyat = paket fiyatı ÷ paketteki miktar | Ürün (örnek) | Fiyat | Kilogram fiyatı | |---|---|---| | Makarna 500 g | 30 ₺ | 60 ₺ | | Makarna 1 kg ("avantajlı paket") | 65 ₺ | 65 ₺ | | Makarna 500 g, market markası | 22 ₺ | 44 ₺ | Bu örnekte "avantajlı" büyük paket küçüğünden pahalıdır. Büyük paket gerçekten ucuz olsa bile, yalnızca bozulmadan tüketebileceğin ürünlerde avantajlıdır; atılan yarım paket indirimi siler. ### Market markası, aktüel ürünler ve pazar - **Market markası:** Un, şeker, pirinç, bakliyat, makarna, deterjan gibi temel ürünlerde market markaları çoğu zaman bilinen markalardan belirgin şekilde ucuzdur. Önce birkaç üründe dene, beğendiklerinde kalıcı olarak değiştir. - **Aktüel ürün tuzağı:** Haftalık kataloglardaki elektronik, mutfak eşyası ve tekstil ürünleri planlanmamış alımların en büyük kaynağıdır. İhtiyaç listesinde yoksa broşürü açmadan geç. - **Semt pazarı:** Mevsiminde sebze ve meyve pazarda çoğu zaman daha ucuzdur; pazarın kapanışına yakın saatlerde fiyatlar daha da düşebilir. Mevsim dışı ürünler hem pahalı hem daha az lezzetlidir. - **Fiyat karşılaştırma:** Ticaret Bakanlığı destekli Market Fiyatı gibi karşılaştırma siteleri ve marketlerin uygulamaları, aynı ürünün farklı marketlerdeki fiyatını görmeni sağlar. - **Sadakat kartları:** Kart indirimleri yalnızca zaten alacağın ürünlerde tasarruftur. "Üç al iki öde" kampanyası, ihtiyacın bir taneyse sana fazladan harcama yaptırır. İndirim dönemlerinde sepete giren fazladan ürünlerin psikolojisi için [dürtüsel harcama](https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama) rehberine bakabilirsin. ### Atılan yemek, atılan paradır Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne göre dünyada üretilen gıdanın önemli bir kısmı tüketilmeden kaybolur ya da çöpe gider; bunun büyük bölümü evlerde olur. Evde israfı azaltmak, market bütçesini hiçbir şeyden vazgeçmeden düşürmenin en kolay yoludur: - Yeni aldığını dolabın arkasına, eskiyi öne koy. - Son kullanma tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihini ayırt et: İlki güvenlik, ikincisi kalite içindir. - Bayatlayan ekmeği dondur ya da galeta, kıtır ekmek yap; olgunlaşan meyveyi reçel, komposto ya da kek yap. - Bir haftada neyi attığını not et; bir sonraki listede o üründen daha az al. ### Etiket fiyatı ile kasa fiyatı farklıysa Rafta yazan fiyat ile kasada okunan fiyat farklıysa, Fiyat Etiketi Yönetmeliği'ne göre **tüketicinin lehine olan fiyattan** satış yapılması gerekir. Fişini kasada kontrol et; fark varsa etiketi göstererek düzeltme iste. Sorun çözülmezse ALO 175 Tüketici Danışma Hattı'na ya da e-Devlet'teki Tüketici Bilgi Sistemi'ne başvurabilirsin. Özellikle indirim etiketlerinin güncellenmediği kampanya dönemlerinde bu fark sık görülür. ### Sık sorulanlar **Aylık market bütçesi nasıl hesaplanır?** Son üç ayın market, manav, kasap ve pazar harcamalarını toplayıp üçe böl. Bu ortalama gerçek harcamandır; ilk hedef olarak bunun %10 altını belirlemek gerçekçi bir başlangıçtır. **Market alışverişinde en çok nasıl tasarruf edilir?** Haftalık yemek planı yapıp buna göre miktarlı bir liste hazırlamak, liste dışı ürün almamak, birim fiyatla karşılaştırmak ve evde gıda israfını azaltmak en büyük farkı yaratır. **Birim fiyat nedir, nerede yazar?** Birim fiyat, ürünün kilogram, litre ya da adet başına fiyatıdır ve raf etiketinde satış fiyatıyla birlikte yazar. Farklı gramajdaki paketleri karşılaştırmak için kullanılır. **Rafta yazan fiyat ile kasadaki fiyat farklıysa ne yapmalıyım?** Tüketici lehine olan fiyattan satış yapılması gerekir. Kasada etiketi gösterip düzeltme iste; çözülmezse ALO 175 ya da Tüketici Bilgi Sistemi üzerinden başvur. **Büyük paket almak her zaman daha ucuz mu?** Hayır. Bazen büyük paketin kilogram fiyatı küçük paketten yüksektir. Ucuz olsa bile yalnızca bozulmadan tüketebileceğin ürünlerde avantajlıdır. ### Kaynaklar - [Fiyat Etiketi Yönetmeliği, md. 10 (satış fiyatı ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine fiyat) ve birim fiyat tanımı](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19819&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 54 (etikette satış fiyatı ve birim fiyat zorunluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Technical Platform on the Measurement and Reduction of Food Loss and Waste (kayıp ve israf oranları, israfın %60'ı hanelerde)](https://www.fao.org/platform-food-loss-waste/en/) · Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Sigarayı bırakınca ne kadar para biriktirilir? Sigaranın yıllık maliyetini hesaplama Adres: https://butco.app/rehber/sigara-maliyeti-hesaplama-birakinca-birikim Kategori: Alışkanlıklar · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Sigara, bütçede en çok gözden kaçan kalemdir: her gün küçük tutarlarla çıkar, bu yüzden yıllık toplamı çoğu kişiyi şaşırtır. Kendi rakamlarınla hesap yapmak ve bıraktığın her günün parasını ayrı bir birikim hedefine aktarmak, bırakma kararını hem somut hem kalıcı hale getirir. ### Sigaranın maliyetini kendin hesapla Hesap basittir; tek ihtiyacın, bir paketin bugünkü fiyatı ve günde kaç paket içtiğin: yıllık maliyet = paket fiyatı × günlük paket sayısı × 365 Paket fiyatı 110 ₺ olarak alındığında (fiyat örnektir, kendi markanın fiyatını yaz): | Günlük tüketim | Aylık | Yıllık | 10 yılda (bugünün fiyatıyla) | |---|---|---|---| | Yarım paket (10 dal) | 1.673 ₺ | 20.075 ₺ | 200.750 ₺ | | 1 paket | 3.346 ₺ | 40.150 ₺ | 401.500 ₺ | | 1,5 paket | 5.019 ₺ | 60.225 ₺ | 602.250 ₺ | | 2 paket | 6.692 ₺ | 80.300 ₺ | 803.000 ₺ | Sigara fiyatları vergi ve enflasyon nedeniyle yılda birkaç kez artar. Bu yüzden gelecekteki gerçek harcama tablodaki rakamlardan çok daha yüksek olur; tabloyu "bugünün parasıyla" okumak en doğrusudur. ### Bir paket sigara kaç dakikalık çalışma? Parayı saatle ölçmek, harcamanın gerçek bedelini daha iyi gösterir. Net saatlik kazancını bulmak için net aylık maaşını 225'e böl: bir paketin çalışma süresi = paket fiyatı ÷ (net aylık maaş ÷ 225) Net maaşı 40.000 ₺ olan biri saatte yaklaşık 178 ₺ kazanır; 110 ₺'lik bir paket için yaklaşık **37 dakika** çalışır. Günde bir paket içen bu kişi yılda yaklaşık 226 saat, yani **30 iş gününe yakın** bir süreyi yalnızca sigara parası için çalışarak geçirir. Bu, bir buçuk aylık maaş demektir. ### Paketin dışındaki gizli masraflar Sigaranın bütçeye maliyeti paket fiyatıyla bitmez. Kalem kalem düşününce toplam daha da büyür: - **Eşlikçiler:** Sigara molasında alınan çay, kahve, enerji içeceği; çakmak ve kül tablası. - **Diş ve ağız sağlığı:** Leke temizliği, diş taşı, beyazlatma ve diş eti tedavileri. - **Eşya ve koku:** Araba, koltuk ve perdelerin daha sık temizlenmesi; ikinci el araba ve evde düşük satış değeri. - **Sigorta:** Hayat sigortası ve bazı özel sağlık sigortalarında başvuru formunda tütün kullanımı sorulur; tütün kullananlar için prim çoğu zaman daha yüksek belirlenir ([sağlık sigortası seçimi](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss)). - **Sağlık:** Uzun vadede sigaraya bağlı hastalıkların tedavi, ilaç ve iş gücü kaybı maliyeti; bu kalem hesaplanamayacak kadar büyük olabilir. ### Sigara parası birikime dönüşürse Bıraktığın gün, sigaraya giden parayı **harcamadan önce** ayrı bir yere aktarmazsan, o para fark etmeden başka harcamalara dağılır. En etkili yöntem, halk arasında "sigara parası kavanozu" denen yöntemin dijital halidir: Her gün ya da her hafta, içmediğin sigaranın parasını ayrı bir hesaba aktarırsın. Günde bir paketlik tasarruf ayda 3.346 ₺, yılda 40.150 ₺ eder. Bu para, enflasyonun üzerinde yıllık %3 reel getiri sağlayan bir birikime her yıl eklenirse 10 yılın sonunda bugünün parasıyla yaklaşık **460.000 ₺** olur (getiri örnektir, garanti değildir). Bu, birçok şehirde bir araba peşinatına ya da birkaç yıllık tatil bütçesine denk gelir. Birikimi bir hedefe bağlamak için [birikim hedefi](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama) rehberine bakabilirsin. ### Bırakmanın vücuda ilk faydaları Dünya Sağlık Örgütü'nün özetine göre sigarayı bıraktıktan sonra vücutta şu değişiklikler başlar: | Bıraktıktan sonra | Değişiklik | |---|---| | 20 dakika | Kalp atış hızı ve kan basıncı düşer | | 12 saat | Kandaki karbonmonoksit düzeyi normale döner | | 2 ile 12 hafta | Kan dolaşımı ve akciğer fonksiyonları iyileşir | | 1 ile 9 ay | Öksürük ve nefes darlığı azalır | | 1 yıl | Koroner kalp hastalığı riski sigara içen birine göre yaklaşık yarıya iner | | 10 yıl | Akciğer kanserinden ölüm riski sigara içen birine göre yaklaşık yarıya iner | Bu bilgiler genel niteliktedir; kendi sağlık durumun için bir hekime danış. ### Ücretsiz destek: ALO 171 ve sigara bırakma poliklinikleri Sigarayı tek başına bırakmak zordur; destek almak başarı şansını artırır. Türkiye'de ücretsiz ya da düşük maliyetli seçenekler: - **ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı:** Sağlık Bakanlığı'nın danışma hattıdır; sabit hatlardan ücretsiz aranır, cep telefonundan aramalar operatör tarifesine göre ücretlendirilir. Bırakma planı ve yönlendirme için arayabilirsin. - **Sigara bırakma poliklinikleri:** Birçok devlet ve eğitim araştırma hastanesinde bulunur; Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden randevu alınabilir. Hekim uygun görürse ilaç ya da nikotin replasman tedavisi önerebilir. - **Aile hekimi:** İlk adım için aile hekimine de danışabilirsin. Türkiye'de elektronik sigaranın satışı ve ithalatı yasaktır; kaçak ürünlerin içeriği denetlenmez ve bırakma yöntemi olarak önerilmez. Kaçak ya da sahte sigaralar da aynı nedenle hem sağlık hem hukuk açısından risklidir. ### Diğer alışkanlıklar için aynı hesap Aynı formül her günlük alışkanlık için işler. Her gün alınan 120 ₺'lik bir kahve yılda 43.800 ₺, haftada iki kez verilen 400 ₺'lik yemek siparişi yılda 41.600 ₺ eder. Amaç her şeyi bırakmak değil, hangi alışkanlığın sana gerçekten değer kattığına bilinçli karar vermektir. Bir ay boyunca seçtiğin harcamalara ara vermek için [30 günlük harcama orucu](https://butco.app/rehber/harcama-orucu-30-gun-tasarruf) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Günde bir paket sigara yılda kaç lira eder?** Paket fiyatını 365 ile çarp. Paketi 110 ₺ olan bir sigara için günde bir paket ayda yaklaşık 3.346 ₺, yılda 40.150 ₺ eder; fiyat artışlarıyla gerçek tutar daha yüksek olur. **Sigarayı bırakınca 10 yılda ne kadar para biriktirilir?** Günde bir paket içen biri bugünün fiyatlarıyla 10 yılda 400 bin liranın üzerinde para harcar. Bu tutar düzenli olarak yıllık %3 reel getirili bir birikime aktarılırsa bugünün parasıyla yaklaşık 460 bin liraya ulaşabilir. **Sigara parasını biriktirmenin en kolay yolu nedir?** Bıraktığın günden itibaren içmediğin sigaranın parasını her gün ya da her hafta ayrı bir hesaba ya da birikim hedefine aktarmak. Para ayrılmazsa başka harcamalara dağılır. **Sigara bırakma desteği ücretsiz mi?** Evet. Sağlık Bakanlığı'nın ALO 171 danışmanlığı ücretsizdir (sabit hattan arama ücretsiz, cep telefonundan operatör tarifesiyle); birçok hastanedeki sigara bırakma polikliniklerinden MHRS üzerinden randevu alınabilir. **Sigara içmek sigorta primlerini etkiler mi?** Hayat sigortası ve bazı özel sağlık sigortalarında tütün kullanımı sorulur ve tütün kullananlar için prim çoğu zaman daha yüksek belirlenir. ### Kaynaklar - [Tobacco: Health benefits of smoking cessation (bıraktıktan sonra 20 dakika–10 yıl arası sağlık kazanımları)](https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-health-benefits-of-smoking-cessation) · Dünya Sağlık Örgütü (WHO) - [ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı](https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/alo-171.html) · T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Bahis ve şans oyunları gerçekte kaça mal oluyor? Kayıp kovalamak, kombine kupon ve yasa dışı bahis Adres: https://butco.app/rehber/bahis-kumar-kayiplari-hesaplama-kayip-kovalamak Kategori: Alışkanlıklar · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bahiste ve şans oyunlarında oranlara oyunu düzenleyenin payı eklenir; bu yüzden uzun vadede oynayan taraf ortalamada kaybeder. Kombine kuponda bu kayıp her maçla katlanır, kaybı geri almak için oynamak ise küçük bir alışkanlığı büyük bir borca çevirir. Rakamları görmek, kontrolü geri almanın ilk adımıdır. ### Oranların içindeki gizli pay Yazı tura gibi iki ihtimalin eşit olduğu bir olayda adil oran 2,00'dır: 100 ₺ yatırıp kazanırsan 200 ₺ alırsın. Bahis şirketleri ise aynı olaya örneğin 1,85 oran verir. Aradaki fark, oyunu düzenleyenin payıdır ve her kuponda sessizce senden alınır. Bu oranla 100 ₺'lik bahsin **ortalama** getirisi 0,5 × 185 = 92,50 ₺'dir. Yani her 100 ₺'de ortalama 7,50 ₺ kaybedersin. Tek bir kuponda kazanabilirsin; ama ne kadar çok oynarsan sonuçlar bu ortalamaya o kadar yaklaşır. Kazanan oyuncuların hikâyeleri anlatılır, bu matematiğin sessizce işlediği binlerce oyuncunun hikâyesi anlatılmaz. Piyango ve loto gibi şans oyunlarında toplanan paranın önemli bir kısmı ikramiyeye dağıtılmaz; vergiye, masraflara ve kuruma gider. Büyük ikramiye kazanma ihtimali ise milyonda birlerle ifade edilir. ### Kombine kupon: kayıp her maçla katlanır Kombine kupon, birkaç maçın hepsini doğru bilmeyi gerektirir ve yüksek oranıyla cazip görünür. Ama her maçtaki pay kupona **çarpılarak** eklenir. Her maçta adil orana göre %7,5 düşük oran verildiğini varsayarsak (varsayımsal hesap): | Kupondaki maç sayısı | 100 ₺'nin ortalama getirisi | Ortalama kayıp | |---|---|---| | 1 maç | 92,50 ₺ | %7,5 | | 3 maç | 79,15 ₺ | %20,9 | | 5 maç | 67,72 ₺ | %32,3 | | 8 maç | 53,60 ₺ | %46,4 | Yüksek oranlı sekiz maçlık kupon, ortalamada paranın neredeyse yarısını götürür. "Az parayla çok kazanma" hissi, aslında en pahalı oyun türüdür. ### Yılda ne kadar tutuyor? Bahse giden parayı haftalık değil yıllık düşünmek tabloyu değiştirir. Aşağıdaki rakamlar yalnızca yatırılan tutardır; kazançlar ve kayıplar hesaba katılmamıştır: | Haftalık kupon | Yıllık | 5 yılda | |---|---|---| | 250 ₺ | 13.000 ₺ | 65.000 ₺ | | 500 ₺ | 26.000 ₺ | 130.000 ₺ | | 1.500 ₺ | 78.000 ₺ | 390.000 ₺ | Aynı parayla neler yapılabileceğini görmek için benzer hesabı [sigara maliyeti](https://butco.app/rehber/sigara-maliyeti-hesaplama-birakinca-birikim) rehberinde bulabilirsin: bırakılan alışkanlığın parası düzenli olarak ayrılırsa birkaç yılda ciddi bir birikime dönüşür. ### Kayıp kovalamak ve kumarbaz yanılgısı **Kayıp kovalamak**, kaybedilen parayı geri almak için daha büyük ya da daha sık oynamaktır. Kötü bir haftanın ardından "bir kupon daha, kaybı çıkarayım" düşüncesi bahsin en pahalı anıdır: oranların içindeki pay değişmez, yalnızca ortaya konan para büyür. **Kumarbaz yanılgısı** ise üst üste kaybedince "artık sıra bende" diye düşünmektir. Her maç ve her çekiliş öncekilerden bağımsızdır; geçmiş kayıplar bir sonraki kazancın ihtimalini artırmaz. Şu işaretlerden birkaçı sende varsa durup bakmanın zamanı gelmiştir: - Bahse ayırdığın tutarı sürekli aşıyorsun ya da kaybı saklıyorsun. - Kira, fatura ya da kart borcu için ayrılan parayla oynuyorsun. - Oynamak için borç alıyor, kredi kartından nakit çekiyorsun. - Kaybedince huzursuz oluyor, hemen yeniden oynamak istiyorsun. ### Yasa dışı bahis siteleri: paran da hesabın da risk altında Türkiye'de yasal olarak yalnızca lisanslı kurumların düzenlediği bahis ve şans oyunları oynanabilir. Yurt dışı kaynaklı yasa dışı bahis sitelerinde oynamak idari para cezası gerektirir; bu siteleri düzenleyenlere, reklamını yapanlara ve para transferine aracılık edenlere ise hapis cezası öngörülür. Cezanın ötesinde asıl risk şudur: - **Kazancın ödenmemesi:** Site, büyük bir kazancı "kural ihlali" gerekçesiyle ödemeyebilir ve başvurabileceğin bir merci yoktur. - **Kart ve kimlik bilgileri:** Siteye verilen bilgiler başka dolandırıcılıklarda kullanılabilir. - **Hesabının aracılığa kullanılması:** Para yatırmak için sana verilen kişisel IBAN'lar ya da "hesabını kullanalım, komisyon verelim" teklifleri seni ağır suçların bir parçası yapabilir. Ayrıntılar için [hesap kiralama](https://butco.app/rehber/hesap-kiralama-iban-kiralama-dolandiricilik-cezasi) rehberine bak. ### Kontrolü geri almak ve borçtan çıkmak 1. **Gerçek rakamı yaz:** Son üç ayın banka ve kart dökümlerinden bahse giden tutarları topla. Çoğu kişi bu rakamı tahmin ettiğinden çok daha yüksek bulur. 2. **Erişimi zorlaştır:** Bahis uygulamalarını sil, kayıtlı kartlarını kaldır. Kartında internet alışverişini kapatıp yalnızca gerektiğinde açabilirsin. 3. **Borçları listele:** Kart borcu, nakit avans ve kişisel borçları tek listede topla. Nakit avans ve asgari ödemeyle döndürülen kart borcu en pahalı borçlardır; önce bunları kapatmak için [kartopu ve çığ yöntemleri](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi) rehberine bak. 4. **Güvendiğin birine anlat:** Borcu saklamak, onu kapatmak için yeniden oynama baskısını artırır. 5. **Ücretsiz destek al:** Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM), kumar bağımlılığı dahil bağımlılıklar için ücretsiz psikolojik destek verir; Yeşilay'ın 115 numaralı danışmanlık hattından ulaşabilirsin. ### Sık sorulanlar **Bahiste uzun vadede kazanmak mümkün mü?** Oranlara bahis şirketinin payı eklendiği için ortalamada oynayan kaybeder. Tek tek kuponlarda kazanç olabilir, ama ne kadar çok oynanırsa sonuçlar ortalama kayba o kadar yaklaşır. **Kombine kupon neden daha çok kaybettirir?** Her maçın oranındaki pay kupona çarpılarak eklenir. Maç başına %7,5 payla beş maçlık bir kuponda ortalama kayıp yaklaşık %32'ye, sekiz maçta yaklaşık %46'ya çıkar. **Yasa dışı bahis oynamanın cezası var mı?** Evet. Türkiye'de yasa dışı bahis sitelerinde oynamak idari para cezası gerektirir; bu siteleri düzenleyenlere ve para transferine aracılık edenlere hapis cezası öngörülür. **Kayıp kovalamak nedir?** Kaybedilen parayı geri almak için daha büyük ya da daha sık oynamaktır. Oranlardaki pay değişmediği için kayıp kovalamak genellikle kaybı büyütür ve borca yol açar. **Kumar bağımlılığı için ücretsiz destek nereden alınır?** Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM), kumar bağımlılığı dahil bağımlılıklar için ücretsiz psikolojik destek verir. Yeşilay'ın 115 numaralı danışmanlık hattı üzerinden ulaşılabilir. ### Kaynaklar - [7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun, md. 5 (yasa dışı bahiste hapis ve oynayanlara idari para cezası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7258&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Doğalgaz faturası nasıl düşürülür? Kışa girmeden kombi ayarı ve elektrik tasarrufu Adres: https://butco.app/rehber/dogalgaz-elektrik-faturasi-dusurme Kategori: Ev ve faturalar · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kış faturası çoğu evde yılın en büyük sürprizidir. Kombi ayarındaki birkaç küçük değişiklik ve faturayı önceden aylara yaymak, hem tüketimi hem de ocak ayındaki bütçe şokunu azaltır. ### Kış faturası neden bütçeyi sarsar? Doğalgaz tüketimi yıl içinde eşit dağılmaz. Yazın yalnızca sıcak su ve ocak için kullanılan gaz, kışın ısınmayla birlikte kat kat artar. Aşağıdaki örnekte yazın 450 ₺ gelen fatura ocakta 3.400 ₺'ye çıkıyor: | Dönem | Aylar | Toplam fatura | |---|---|---| | Kış | Aralık, Ocak, Şubat | 9.600 ₺ | | İlkbahar | Mart, Nisan, Mayıs | 4.700 ₺ | | Yaz | Haziran, Temmuz, Ağustos | 1.400 ₺ | | Sonbahar | Eylül, Ekim, Kasım | 3.700 ₺ | | **Yıllık** | | **19.400 ₺** | Bu evin yıllık faturası aylık ortalama yaklaşık 1.620 ₺ eder; ama kış aylarında bütçeye her ay bunun iki katı yük biner. Sorun yalnızca tüketim değil, bu yükün birkaç aya sıkışmasıdır. ### Kombi kaç derecede çalışmalı? Kombide iki ayrı sıcaklık vardır ve karıştırılması en sık yapılan hatadır: - **Oda sıcaklığı:** Evin içinde hissettiğin sıcaklıktır. Oturma odası için 20 ile 21 derece, yatak odası ve gece için 17 ile 18 derece çoğu kişiye yeterlidir. - **Kalorifer suyu (petek) sıcaklığı:** Kombinin peteklere gönderdiği suyun sıcaklığıdır. Yoğuşmalı kombiler, dönüş suyu görece serin kaldığında baca gazındaki ısıyı da geri kazanır ve en verimli bu aralıkta çalışır. Petek suyunu en yükseğe almak yerine çoğu evde 55 ile 60 derece civarı yeterlidir; çok soğuk günlerde gerektikçe artırılır. Genel kabul gören bir kurala göre oda sıcaklığını **1 derece düşürmek, ısınma enerjisinden yaklaşık %6 tasarruf** sağlar. Faturanın büyük kısmı ısınmaya gidiyorsa, yukarıdaki örnek evde bu yılda 1.000 ₺ civarı demektir. Kendi kombinin önerilen ayarı için kullanım kılavuzuna ya da yetkili servise danış. ### Oda termostatı ve termostatik vana Termostatsız bir kombi, petek suyunu belirlediğin sıcaklıkta tutar ama evin kaç derece olduğunu bilmez; ev ısındıktan sonra da çalışmaya devam eder. **Oda termostatı** evin sıcaklığını ölçer ve hedefe ulaşınca kombiyi durdurur. Programlanabilir ya da akıllı termostatlarla evde olmadığın saatlerde ve gece sıcaklığı kendiliğinden düşürebilirsin. **Termostatik radyatör vanası** ise her peteği ayrı ayarlamanı sağlar. Kullanılmayan bir odayı daha serin tutmak, bütün evi aynı sıcaklıkta ısıtmaktan ucuzdur. Termostatın bulunduğu odadaki peteği tam açık bırakmak, kombinin doğru ölçüm yapması için önemlidir. ### Sezon başlamadan yapılacak 6 şey 1. **Kombi bakımı:** Yılda bir kez, ısınma sezonundan önce yetkili servise bakım yaptır. Kirli bir brülör ve eşanjör aynı ısı için daha çok gaz yakar. 2. **Peteklerin havasını al:** Üstü soğuk, altı sıcak kalan petekte hava vardır. Hava alma vidasını açıp su gelene kadar beklemek petek verimini geri getirir; ardından kombinin su basıncını kontrol et. 3. **Petek temizliği:** Yıllar içinde biriken tortu, peteğin ortasının ısınmamasına yol açar. Birkaç yılda bir yapılan temizlik bu sorunu giderir. 4. **Petek önünü aç:** Petek önündeki kalın perde, koltuk ya da kapalı petek kapağı ısının odaya yayılmasını engeller. 5. **Isı kaçağını kapat:** Pencere contalarını ve kapı altlarını kontrol et; ucuz bir fitil bile hissedilir fark yaratır. Dış duvara bakan peteklerin arkasına ısı yansıtıcı folyo yapıştırılabilir. 6. **Havalandırmayı kısa ve hızlı yap:** Pencereyi saatlerce aralık bırakmak yerine günde birkaç kez 5 ile 10 dakika tam açmak, duvarları soğutmadan havayı tazeler. ### Elektrik faturası nasıl düşürülür? - **Çok zamanlı tarife:** Elektrik gündüz (06.00 ile 17.00), puant (17.00 ile 22.00) ve gece (22.00 ile 06.00) olarak üç zamanlı tarifeyle de satılır. Gece tarifesi en ucuzdur. Çamaşır ve bulaşık makinesini gece çalıştırabiliyorsan, görevli tedarik şirketine başvurup çok zamanlı tarifeye geçmek faturayı düşürebilir. Sayacının uygun olması gerekir; puant saatlerde yoğun tüketen bir evde ise tek zamanlı tarife daha avantajlı kalabilir. - **Bekleme modu:** Televizyon, oyun konsolu, modem ve şarj aletleri kapalı görünürken de elektrik çeker. Bekleme tüketiminin bir evin elektriğinin yaklaşık %5 ile %10'unu oluşturabildiği tahmin ediliyor. Anahtarlı priz, bu cihazları tek hareketle tamamen kapatır. - **Düşük sıcaklıkta yıkama:** Çamaşır makinesinin enerjisinin büyük kısmı suyu ısıtmaya gider. Az kirli çamaşırda 60 derece yerine 30 ile 40 derece ve eko programı belirgin fark yaratır. - **Elektrikli ısıtıcıya dikkat:** Fanlı ve yağlı ısıtıcılar çok elektrik çeker; kısa süreli ve tek oda için mantıklıdır, evin ana ısıtması olarak faturayı hızla büyütür. - **Kademeli tarifeyi kontrol et:** Mesken aboneliklerinde yıllık tüketim belli bir sınırı aşınca daha yüksek birim fiyat uygulanabiliyor. Sınır zaman zaman değiştiği için güncel bilgiyi faturanda ve dağıtım şirketinin sitesinde gör. ### Kış faturasını aylara yay Tüketimi düşürmek kadar önemli olan, kış faturasının bütçeyi bir anda sarsmasını önlemektir. Geçen yılın faturalarını toplayıp 12'ye bölersen, her ay kenara ayırman gereken tutarı bulursun: aylık fatura payı = son 12 ayın fatura toplamı ÷ 12 Örnekteki ev için bu 19.400 ÷ 12 ≈ **1.620 ₺**. Yaz aylarında fatura 450 ₺ gelirken 1.620 ₺ ayırırsan aradaki fark birikir ve ocak ayındaki 3.400 ₺'lik faturayı karşılar. Fatura birim fiyatları yıl içinde arttığı için bu tutarı biraz yukarı yuvarlamak güvenlidir. Artan birim fiyatları doğru değerlendirmek için geçen kışla karşılaştırmayı tutar yerine faturadaki tüketim miktarıyla yap. ### Sık yapılan hata: kombiyi en yükseğe açmak Eve soğuk girildiğinde oda termostatını en yükseğe almak evi daha hızlı ısıtmaz. Termostat yalnızca kombinin ne zaman duracağını belirler; hedef yüksek olduğunda kombi daha uzun çalışır ve ev gereğinden fazla ısınır. İstediğin sıcaklığı ayarlayıp beklemek aynı sonucu daha az gazla verir. Birkaç saatlik yokluklarda da sıcaklığı birkaç derece düşürmek ya da programlanabilir termostat kullanmak, her dönüşte en yüksek ayara basmaktan tasarrufludur. ### Sık sorulanlar **Kombi kaç derecede çalışırsa daha az yakar?** Oda sıcaklığı için 20 ile 21 derece çoğu kişiye yeterlidir. Yoğuşmalı kombilerde petek suyunu en yükseğe almak yerine 55 ile 60 derece civarında tutmak verimi artırır. Kendi kombinin önerilen ayarı için kılavuzuna bak. **Termostatı 1 derece düşürmek ne kadar tasarruf sağlar?** Genel kabul gören kurala göre oda sıcaklığını 1 derece düşürmek, ısınma enerjisinden yaklaşık %6 tasarruf sağlar. **Çok zamanlı elektrik tarifesi mantıklı mı?** Çamaşır, bulaşık gibi yoğun tüketimi gece 22.00 ile 06.00 arasına kaydırabiliyorsan faturayı düşürebilir. Tüketiminin çoğu akşam 17.00 ile 22.00 arasındaysa tek zamanlı tarife daha avantajlı olabilir. **Kombiyi evden çıkarken kapatmalı mıyım?** Birkaç saatlik yokluklarda tamamen kapatmak yerine sıcaklığı birkaç derece düşürmek ya da programlanabilir termostat kullanmak yaygın öneridir. Uzun yolculuklarda kombinin donma koruması açık kalmalıdır. ### Kaynaklar - [Son Kaynak Tedarik Tarifesi sıkça sorulan sorular (mesken yıllık tüketim limiti: 2025'te 5.000 kWh, 2026'da 4.000 kWh)](https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/16-38/son-kaynak-tedarik-tarifesi-sktt-sikca-sorulan-) · Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Ev taşıma masrafları: yeni eve taşınmak kiranın kaç katına mal olur? Adres: https://butco.app/rehber/ev-tasima-masraflari-tasinma-butcesi Kategori: Ev ve faturalar · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Taşınmanın maliyeti nakliye faturasından ibaret değildir. İlk kira, depozito, komisyon, abonelikler ve yeni evin eksikleri bir araya geldiğinde toplam, çoğu zaman aylık kiranın birkaç katına ulaşır; önceden hesaplanırsa sürpriz olmaktan çıkar. ### Taşınmanın gerçek maliyeti Kiralık bir eve taşınan biri çoğu zaman yalnızca nakliye fiyatını araştırır. Oysa yeni evin anahtarını almadan önce ödenen ilk kira, depozito ve emlakçı hizmet bedeli tek başına birkaç aylık kira eder. Üstüne nakliye, abonelikler, montaj ve eksik eşyalar eklenir. Bu yüzden taşınma kararını verirken tek bir soruya cevap aramak gerekir: **bu taşınma, cebimden bugün ne kadar para çıkaracak?** ### Kalem kalem taşınma masrafları | Kalem | Ne zaman ödenir? | Not | |---|---|---| | İlk kira | Sözleşmede | Genellikle peşin | | Depozito (güvence bedeli) | Sözleşmede | Çıkışta geri alınır | | Emlakçı hizmet bedeli | Sözleşmede | Toplam en fazla bir aylık kira + KDV; sözleşmede aksi yazılmadıkça kiracı ve ev sahibi yarı yarıya öder | | Nakliye | Taşınma günü | Eşya, kat, mesafe ve tarihe göre değişir | | Abonelikler | İlk hafta | Elektrik, su, doğalgaz güvence bedeli ve açılış ücreti | | İnternet nakli | İlk hafta | Altyapı yoksa taahhüt cayma bedeli çıkabilir | | Montaj ve tadilat | İlk ay | Klima, kombi, perde, avize, boya, kilit değişimi | | Eksik eşya | İlk ay | Perde, halı, dolap içi düzen, temel temizlik malzemesi | Eski evin tarafında da iki kalem unutulur: çıkışta yapılan boya ve temizlik ile son dönem faturaları. Eski aboneliklerini kapatırken son endeks okumasını yaptırmayı ve ödediğin güvence bedelinin iadesini sormayı unutma. ### Örnek hesap: kirası 20.000 ₺ olan bir eve taşınmak - İlk kira: 20.000 ₺ - Depozito (iki aylık kira): 40.000 ₺ - Emlakçı hizmet bedeli (tamamını sen üstlenirsen, bir aylık kira ve %20 KDV): 24.000 ₺ - Nakliye: 15.000 ₺ - Abonelikler, internet ve montaj: 8.000 ₺ - Perde ve eksik eşyalar: 10.000 ₺ taşınma bütçesi = ilk kira + depozito + komisyon + nakliye + kurulum + %10 tampon Toplam 117.000 ₺, %10 tamponla yaklaşık **129.000 ₺** eder; aylık kiranın 6 katından fazla. Bunun 40.000 ₺'lik kısmı depozitodur ve çıkışta geri alınacak bir alacaktır, ama bugün cebinden çıkar. Rakamlar yalnızca örnektir; şehir, eşya miktarı ve pazarlık sonucu belirgin şekilde değiştirir. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'e göre kiralamada emlakçı hizmet bedelinin tamamı bir aylık kirayı (KDV hariç) aşamaz ve sözleşmede aksi yazılmadıkça kiracı ile ev sahibi arasında eşit paylaşılır; bu durumda senin payın 12.000 ₺'ye iner. Kira artışının yeni evde nasıl hesaplanacağını [kira artış oranı rehberinde](https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama) bulabilirsin. ### Depozito hakkında bilinmesi gerekenler Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kiralarında güvence bedeli üç aylık kirayı aşamaz. Güvence para olarak verildiyse kiracının adına, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek bir vadeli hesaba yatırılması öngörülür. Uygulamada depozito çoğu zaman elden ya da havaleyle verilir; bu durumda en azından ödemeyi banka üzerinden yap ve sözleşmeye tutarı açıkça yazdır. Çıkışta depozitonun eksiksiz dönmesi için eve girdiğin gün evin her odasını tarihli fotoğraf ve videoyla kaydet, var olan kusurları sözleşmeye ya da ek bir tutanağa yazdır. Ayrıntılar ve güncel mevzuat için gerekirse bir hukukçuya danış. ### Nakliye fiyatını ne belirler, nasıl düşürülür? Evden eve nakliyat fiyatını belirleyen başlıca unsurlar eşya hacmi (1+1, 2+1, 3+1), binaların katı ve asansör durumu, dış cephe asansörü gerekip gerekmediği, mesafe, ambalaj hizmeti ve taşınma tarihidir. Ay sonları, hafta sonları ve okul tatili dönemi en yoğun zamandır; mümkünse ay ortasında ve hafta içinde taşınmak pazarlık payını artırır. 1. **En az üç yazılı teklif al.** Fiyatı telefonda değil, eşyayı yerinde gören bir ekspertizle belirlet. 2. **Belgeleri sor.** Evden eve taşımacılık için gerekli yetki belgesi (K3) ve nakliyat sigortası olup olmadığını öğren; kırılan ya da kaybolan eşyanın nasıl karşılanacağını sözleşmeye yazdır. 3. **Taşınmadan önce ayıkla.** Kullanmadığın eşyayı satmak ya da bağışlamak hem hacmi hem fiyatı düşürür, üstüne küçük bir gelir getirir. 4. **Kendi yapabileceklerini ayır.** Kitap, kıyafet ve kırılmayan eşyaları kendin paketlemek ambalaj ücretini azaltır. ### Taşınma kontrol listesi - **Bir ay önce:** Taşınma bütçesini çıkar, nakliye tekliflerini topla, eski ev sahibine yazılı bildirim sürelerini kontrol et. - **İki hafta önce:** İnternet naklini başlat, yeni evde elektrik, su ve doğalgaz aboneliği için randevu al. - **Taşınma günü:** Eski ve yeni evde sayaçların fotoğrafını çek, eşya listesini nakliye ekibiyle birlikte kontrol et. - **İlk hafta:** Adres değişikliğini e-Devlet üzerinden bildir; banka, kargo, sigorta ve işyerindeki adresini güncelle. Konut ve DASK poliçen varsa yeni adrese taşı ([sigorta primlerini bütçeye yerleştirmek](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss)). - **İlk ay:** Yeni evin fatura ve aidatını düzenli ödemelerine ekle; kış yaklaşıyorsa kombi bakımını yaptır ([doğalgaz faturası nasıl düşürülür](https://butco.app/rehber/dogalgaz-elektrik-faturasi-dusurme)). ### Taşınma parasını nereden bulmalı? Taşınmayı kredi kartına ya da KMH'ye yüklemek, zaten pahalı olan bir ayı aylarca süren faize çevirebilir. Planlı bir taşınmada en sağlıklı yol, tarihi belli bir birikim hedefi açıp her ay pay ayırmaktır. Kısa sürede taşınmak zorundaysan depozitoyu ve komisyonu nakitten, nakliyeyi gerekiyorsa az taksitle karşılamak borç yükünü sınırlar. Ev almayı da düşünüyorsan hesabın bütünü için [ev almak mı kira mı rehberine](https://butco.app/rehber/ev-almak-mi-kira-mi) bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Ev taşımak ne kadara mal olur?** Kiralık bir eve taşınırken ilk kira, depozito, emlakçı hizmet bedeli, nakliye, abonelikler ve kurulum masrafları birlikte düşünülmelidir. Bu kalemlerin toplamı çoğu zaman aylık kiranın birkaç katına ulaşır; kendi rakamlarınla kalem kalem hesaplamak en doğru yoldur. **Depozito en fazla ne kadar olabilir?** Türk Borçlar Kanunu'na göre konut kiralarında güvence bedeli üç aylık kira bedelini aşamaz. **Evden eve nakliyat fiyatını ne belirler?** Eşya hacmi, kat ve asansör durumu, mesafe, ambalaj hizmeti ve taşınma tarihi. Ay sonu, hafta sonu ve yaz ayları daha yoğun olduğu için genellikle daha pahalıdır. **Taşındıktan sonra adres değişikliği nasıl bildirilir?** Adres değişikliğini e-Devlet üzerinden ya da nüfus müdürlüğüne giderek bildirebilirsin. Ardından banka, sigorta ve işyeri gibi kurumlardaki adresini de güncellemelisin. ### Kaynaklar - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 342 (konut kiralarında güvence bedeli üç aylık kirayı aşamaz, vadeli hesaba yatırılır)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik, md. 20 (kiralamaya aracılık hizmet bedeli KDV hariç bir aylık kirayı aşamaz)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24645&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Adres Değişikliği Bildirimi hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/adres-degisikligi-bildirimi) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kira artış oranı nasıl hesaplanır? TÜFE ortalaması ile kira zammı Adres: https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Kira artışında iki farklı sayı karışır: sözleşmede yazan oran ile TÜİK'in açıkladığı TÜFE oniki aylık ortalaması. Hangisinin geçerli olduğunu bilmek, ne kadar zam ödeyeceğini önceden hesaplamanı sağlar. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Yeni kiranı hesapla): https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama#hesapla ### Kira artış oranını kim, nasıl belirler? Konut kiralarında, bir yıllık kira sözleşmesi yenilenirken uygulanacak artış oranı, TÜİK'in her ay açıkladığı "TÜFE (oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı)" ile sınırlıdır. Sözleşmede bundan yüksek bir oran yazsa bile bu sınırı aşan bir zam istenemez. İşyeri kiralarında farklı kurallar geçerli olabilir; bu rehber konut kiralarını anlatır. ### TÜFE oniki aylık ortalaması nedir, nereden öğrenilir? Bu oran, son 12 ayın Tüketici Fiyat Endeksi ortalamasının bir önceki 12 aya göre yüzde değişimidir ve TÜİK her ay yayınlar. Kira zammında esas alınan oran, kira yılının döndüğü ayda açıklanan orandır; geçen yılın ya da farklı bir ayın oranı değil. Güncel oran her ay değiştiği için burada sabit bir rakam vermiyoruz; TÜİK'in enflasyon verileri sayfasından o ayki oranı öğrenebilirsin. ### Örnek hesap yeni kira = eski kira × (1 + oran) Eski kira 15.000 ₺ ve kira yılının döndüğü ay açıklanan TÜFE oranı (örnek olsun) %38 ise: | Eski kira | Oran (örnek) | Artış | Yeni kira | |---|---|---|---| | 15.000 ₺ | %38 | 5.700 ₺ | 20.700 ₺ | Buradaki %38 yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş bir örnektir; kendi hesabında kira yılının döndüğü aydaki gerçek oranı kullan. ### Sözleşmede yasal sınırdan düşük bir oran yazıyorsa Taraflar sözleşmede TÜFE sınırının altında bir oran kararlaştırmışsa, kiracı lehine olan bu düşük oran geçerli olmaya devam eder; ev sahibi sonradan yasal sınıra kadar zam yapamaz. Sözleşmede artışa dair bir hüküm hiç yoksa ve taraflar anlaşamazsa, yeni kirayı TÜFE oniki aylık ortalamasını geçmemek üzere kiralananın durumuna göre hâkim belirler. Beş yıldan uzun süreli ya da beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde kural değişir: her beş yılın sonunda hâkim, TÜFE'nin yanında kiralananın durumunu ve emsal kiraları da dikkate alarak yeni kirayı hakkaniyete göre belirleyebilir. Bu kira tespitinde yeni kira TÜFE sınırının üzerinde çıkabilir. ### Zam hangi tarihten itibaren geçerli? Yeni kira, sözleşmenin yıl dönümünden itibaren geçerli olur, ödeme takviminin başka bir gününden değil. Sözleşmede yıllık artış hükmü varsa zam geç uygulansa bile yıl dönümünden sonrası için fark istenebilir; böyle bir hüküm yoksa bunun için ev sahibinin yeni dönem başlamadan en az 30 gün önce yazılı bildirimde bulunmuş ya da dava açmış olması gerekir; bu yüzden yeni tutarı yıl dönümünde uygulamak her iki taraf için de netlik sağlar. ### Sık yapılan hata: yanlış ayın oranını kullanmak TÜFE oniki aylık ortalaması her ay güncellenir ve kira yılı hangi ayda başlıyorsa o ayın oranı esas alınır. Bir önceki yılın ya da farklı bir ayın oranını kullanmak yanlış bir tutara ulaştırır. Hesabı kesinleştirmeden önce TÜİK'in o aya ait açıklamasına bakmak en güvenli yoldur. ### Sık sorulanlar **Kira artış oranının sınırı nedir?** Konut kiralarında sözleşme yenilenirken uygulanacak artış, TÜİK'in açıkladığı TÜFE oniki aylık ortalamasını aşamaz; sözleşmede yazan oran bundan yüksekse yine bu sınır geçerlidir. **Kira zammı hangi tarihte uygulanır?** Kira sözleşmesinin yıl dönümünden itibaren. Sözleşmede artış hükmü varsa zam geç uygulansa bile o tarihten sonrası için fark istenebilir. **Güncel TÜFE oniki aylık ortalamasını nereden öğrenebilirim?** TÜİK'in enflasyon verileri sayfasında her ay yayınlanır. Kira yılının başladığı aydaki oran esas alınır. ### Kaynaklar - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 344 ve 345 (kira artışının TÜFE oniki aylık ortalama değişimiyle sınırlanması, anlaşma yoksa ve beş yılın sonunda hâkimin belirlemesi, bildirim ve dava süresi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Ev almak mı, kirada oturmak mı? Konut kredisi ve kira karşılaştırması Adres: https://butco.app/rehber/ev-almak-mi-kira-mi Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Kira ile konut kredisi taksitini yan yana koymak yanıltır: biri her yıl artar, diğeri sabit kalır; biri seni ev sahibi yapar, diğeri peşinatın cebinde kalmasını sağlar. Doğru karşılaştırma toplam maliyettir. ### İlk ölçü: amortisman süresi Bir evin fiyatını, aynı evin bir yıllık kirasına bölersen "amortisman süresi" bulunur: ev kendi kirasıyla kaç yılda kendini öder? amortisman süresi (yıl) = ev fiyatı ÷ (aylık kira × 12) 5.000.000 ₺'ye satılan ve 25.000 ₺ kiraya verilen bir ev için 5.000.000 ÷ 300.000 ≈ **16,7 yıl**. Süre ne kadar uzunsa, aynı evi satın almak kiralamaya göre o kadar pahalıdır. Kendi semtinde birkaç benzer ilanın satış ve kira fiyatıyla bu hesabı yapmak, piyasanın nerede durduğunu hızla gösterir. ### Konut kredisi taksiti nasıl hesaplanır? Eşit taksitli bir kredide aylık taksit şu formülle bulunur: taksit = kredi × r ÷ (1 − (1 + r)−n) Burada *r* aylık faiz oranı, *n* taksit sayısıdır. Aynı 5.000.000 ₺'lik ev için %20 peşinat (1.000.000 ₺) verip kalan 4.000.000 ₺'yi örnek olarak aylık %2,5 faizle 120 ay vadeli krediyle aldığını düşün: - **Aylık taksit:** yaklaşık 105.450 ₺ - **10 yılda ödenen toplam:** yaklaşık 12.650.000 ₺ - **Aynı evin kirası:** 25.000 ₺, yani taksitin dörtte biri Faiz oranları sık değiştiği için buradaki oran yalnızca hesabı göstermek içindir; bankanın teklifindeki [efektif yıllık maliyete](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki) bakarak kendi rakamını hesapla. Kredinin kullanıldığı tarihte üzerine kayıtlı konutu olmayan tüketicilere verilen konut kredileri BSMV'den istisnadır; üzerinde konut bulunanlar için bu istisna uygulanmaz. Vergi ve fon kesintilerini bankanın ödeme planında ayrı ayrı gör. ### Kira sabit kalmaz: 10 yıllık karşılaştırma Taksit ile kira arasındaki asıl fark zamanla ortaya çıkar. Sabit faizli kredinin taksiti 10 yıl boyunca aynıdır; kira ise her yıl artar ([kira artış oranı hesaplama](https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama)). Örnekteki 25.000 ₺ kira her yıl %30 artarsa: | | Kirada oturmak | Krediyle almak | |---|---|---| | İlk yıl aylık ödeme | 25.000 ₺ | ≈ 105.450 ₺ | | 10. yıl aylık ödeme | ≈ 265.000 ₺ | ≈ 105.450 ₺ | | 10 yılda toplam ödeme | ≈ 12.790.000 ₺ | ≈ 12.650.000 ₺ + 1.000.000 ₺ peşinat | | 10 yılın sonunda | Evin yok, peşinat ve biriktirdiğin fark sende | Ev senin | Kira artışı yıllık %20 olursa 10 yıllık kira toplamı yaklaşık 7.790.000 ₺'ye iner ve tablo kiracı lehine döner. Sonucu belirleyen, kiranın ve gelirinin önümüzdeki yıllarda ne kadar artacağıdır. Bu tablo nominal tutarları toplar; yüksek enflasyonda 10 yıl sonraki bir lira bugünkünden çok daha az değerlidir, bu yüzden sabit taksit zamanla gelirine göre hafifler. ### Ev sahibi olmanın gizli masrafları - **Tapu harcı:** Satış bedelinin %4'üdür; kural olarak alıcı ve satıcı %2'şer öder, pratikte çoğunlukla alıcı üstlenir. - **Kredi masrafları:** Ekspertiz ücreti, kredi tahsis ücreti ve konut sigortası. - **DASK:** Zorunlu deprem sigortası, her yıl yenilenir. - **Emlak vergisi:** Yılda iki eşit taksitle ödenir: ilki Mart, Nisan ve Mayıs aylarında (son gün Mayıs sonu), ikincisi Kasım'da. - **Bakım ve tadilat:** Kiracıyken ev sahibinin ödediği kombi, çatı, tesisat gibi masraflar artık senindir. - **Peşinatın fırsat maliyeti:** Peşinata yatırdığın para mevduatta ya da başka bir birikimde getiri sağlayabilirdi ([vadeli mevduat faizi](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama)). ### Karar vermeden önce kendine sor 1. **Taksit gelirimin ne kadarı?** Taksit, aidat ve evin yıllık masraflarının aylık payı birlikte gelirinin makul bir kısmını geçmemeli; bir ay gelirin gecikse bile ödeyebilmelisin. 2. **Bu şehirde ve bu evde en az 5 ile 10 yıl kalacak mıyım?** Kısa süre kalacaksan tapu, kredi ve taşınma masrafları avantajı siler. 3. **Peşinattan sonra acil durum fonum kalıyor mu?** Bütün birikimi peşinata vermek, ilk beklenmedik masrafta seni karta ve KMH'ye iter ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). 4. **Kredi faizi sabit mi?** Taksitin gelecekte değişip değişmeyeceğini sözleşmeden kontrol et. ### Sık yapılan hata: "kira ölü para" demek Kira bir barınma masrafıdır, ama kredi faizi, tapu harcı, vergi ve bakım da öyledir; ev sahibi olmak bu masrafları ortadan kaldırmaz, yalnızca biçimini değiştirir. "Kira ölü para" düşüncesiyle gelirine ağır gelen bir krediye girmek, evi almaktan daha büyük bir risktir. Doğru soru "hangisi daha ucuz" değil, "hangisini rahatça taşıyabilirim" sorusudur. ### Sık sorulanlar **Ev almak mı daha mantıklı, kirada oturmak mı?** Tek bir doğru cevap yoktur. Amortisman süresini, taksitin gelire oranını, kiranın gelecekte ne kadar artacağını ve evde kaç yıl kalacağını birlikte değerlendirmek gerekir. **Amortisman süresi nasıl hesaplanır?** Evin satış fiyatını yıllık kirasına bölersin. 5.000.000 ₺'lik ve aylık 25.000 ₺ kiralık bir evin amortisman süresi yaklaşık 16,7 yıldır. **Konut kredisi taksiti nasıl hesaplanır?** Eşit taksitli kredide taksit = kredi × r ÷ (1 − (1 + r)^−n) formülüyle bulunur; r aylık faiz oranı, n taksit sayısıdır. **Ev alırken hangi masraflar çıkar?** Peşinatın yanında tapu harcı (satış bedelinin %4'ü), ekspertiz ve kredi tahsis ücreti, DASK, konut sigortası, taşınma ve tadilat masrafları çıkar. Sonrasında her yıl emlak vergisi ödenir. ### Kaynaklar - [492 sayılı Harçlar Kanunu, (4) sayılı tarife (tapu işlemlerinde alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20 harç)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=492&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, md. 30 (emlak vergisinin iki taksitte ödenmesi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1319&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, md. 11 (tapu işlemlerinde geçerli zorunlu deprem sigortası şartı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6305&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu, md. 29/1-(y) (üzerine kayıtlı konutu olmayan tüketicilere kullandırılan konut kredilerinde BSMV istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6802&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Ev sahibi depozitoyu geri vermiyor: Kira depozitosu nasıl geri alınır, kesinti yapılabilir mi? Adres: https://butco.app/rehber/kira-depozitosu-geri-alma Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Depozito, kira bitince geri alacağın bir alacaktır; ama çoğu kiracı evden çıkarken ev sahibiyle pazarlığa düşer. Kanunun depozitoya koyduğu sınırları, hangi kesintilerin haklı olduğunu ve depozito geri gelmezse izlenecek yolu bilmek, bir iki kiralık paranı korur. ### Depozito nedir, en fazla ne kadar olabilir? Depozito ya da kanundaki adıyla **güvence bedeli**, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçlarını (ödenmemiş kira, fatura, aidat ya da eve verilen zarar) karşılamak için ev sahibine verdiği teminattır. Ev sahibinin parası değildir; sözleşme bitip borç kalmadığında kiracıya geri döner. Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli **üç aylık kira bedelini aşamaz**. Aylık kirası 20.000 ₺ olan bir ev için en fazla 60.000 ₺ depozito istenebilir. Sözleşmeye daha yüksek bir tutar yazılsa bile üç kirayı aşan kısım için bu sınır geçerlidir. ### Kanuna göre depozito bankaya yatırılır Aynı madde, depozito para olarak verildiyse ev sahibinin bunu **kiracının onayı olmadan çekilemeyecek bir vadeli tasarruf hesabına** yatırmasını öngörür. Banka bu parayı ancak: - iki tarafın birlikte onayıyla, - kesinleşmiş bir icra takibine ya da - kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanarak geri verebilir. En önemli kural şudur: Ev sahibi, sözleşmenin bitmesinden itibaren **üç ay içinde** kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açtığını ya da icra takibi başlattığını bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka depozitoyu **kiracının talebi üzerine** geri vermekle yükümlüdür. Yani bu yolla verilen depozitoda ev sahibinin onayını beklemek zorunda değilsin. Uygulamada depozito çoğunlukla elden ya da ev sahibinin hesabına havaleyle verilir. Bu, depozito hakkını ortadan kaldırmaz; ama geri alırken ispat yükü sende olur. Bu yüzden ödemeyi mutlaka banka üzerinden, açıklamasına "depozito" yazarak yap ve tutarı sözleşmeye yazdır. ### Hangi kesintiler haklı, hangileri değil? Kanuna göre kiracı, evi **teslim aldığı durumda** geri vermekle yükümlüdür; ancak **olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranmadan** sorumlu değildir. Kesinti tartışmalarının çoğu bu ayrımdan çıkar: | Durum | Genellikle | |---|---| | Ödenmemiş son kira, aidat ya da fatura borcu | Depozitodan düşülebilir | | Kırık kapı, cam, dolap; yanık tezgâh; delinmiş parke | Zarar kadar düşülebilir | | Kiracının izinsiz yaptığı ve geri almadığı değişiklikler | Eski hale getirme bedeli istenebilir | | Yıllar içinde solan boya, hafif çizikler, eskiyen musluk contası | Olağan yıpranma sayılır | | Eskiyen kombi, beyaz eşyanın ömrünü doldurması | Kiracıya yüklenemez | **Boya sorusu:** Sözleşmede "ev boyalı teslim alınmış olup boyalı teslim edilecektir" gibi bir madde varsa ve ev gerçekten yeni boyalı teslim alındıysa boya bedeli istenebilir. Böyle bir madde yoksa, birkaç yıllık oturumda boyanın eskimesi genellikle olağan kullanım sayılır. Hangi kesintinin ne kadar haklı olduğu somut duruma göre değiştiği için büyük tutarlı anlaşmazlıklarda bir hukukçuya danış. ### Depozitonu korumanın yolu: giriş ve çıkış kaydı Depozito anlaşmazlıklarının neredeyse tamamı "ev bu haldeydi" ile "hayır, değildi" arasındaki farktan doğar. Bunu önlemek için: 1. **Girişte:** Evin her odasını, dolapların içini, beyaz eşyaları, sayaçları ve var olan kusurları tarihli fotoğraf ve videoyla kaydet. Kusurları sözleşmeye ya da iki tarafın imzaladığı bir tutanağa yazdır. 2. **Oturum sırasında:** Arızaları ev sahibine yazılı (mesaj ya da e-posta) bildir; kendi yaptırdığın onarımların faturasını sakla. 3. **Çıkışta:** Evi temizleyip boşalttıktan sonra aynı açılardan yeniden kayıt al. Anahtarı teslim ederken ev sahibiyle birlikte bir **teslim tutanağı** imzalayın; sayaç okumalarını ve "depozitonun iadesi" konusunu tutanağa yazdırın. 4. **Abonelikler:** Elektrik, su, doğalgaz ve internet aboneliklerini kapatıp son faturaları öde; kapanış belgelerini sakla. Ödenmemiş bir fatura, kesinti için en kolay gerekçedir. ### Depozitoyu son kiraya saymak mantıklı mı? Birçok kiracı çıkış öncesindeki son ay ya da son iki ay kira yerine "depozitodan düşülsün" der. Ev sahibi bunu kabul ederse ve yazılı olarak onaylarsa sorun çıkmaz. Tek taraflı yapıldığında ise kira ödenmemiş sayılır; ev sahibi gecikme nedeniyle ihtar çekebilir ve çıkışta eve verilen bir zararı karşılayacak teminat kalmadığı için ayrıca alacak talep edebilir. Güvenli yol, anlaşmayı mesaj ya da e-postayla yazılı hale getirmektir. ### Ev sahibi depozitoyu geri vermezse ne yapılır? 1. **Yazılı talep:** Önce iade talebini, IBAN'ınla birlikte mesaj ya da e-postayla yazılı olarak ilet. Yanıt gelmezse noter aracılığıyla ihtarname gönderebilirsin. 2. **Banka hesabındaki depozito:** Depozito kanundaki gibi vadeli hesaba yatırıldıysa ve sözleşme bittikten sonra üç ay içinde ev sahibi bankaya dava ya da takip bildirmediyse, doğrudan bankaya başvurarak parayı isteyebilirsin. 3. **Arabuluculuk:** Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına başvurulur; anlaşma sağlanırsa tutanak mahkeme kararı gibi uygulanabilir. 4. **Dava ya da icra:** Arabuluculukta anlaşma çıkmazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir ya da koşulları uygunsa icra takibi başlatabilirsin. Sözleşme, ödeme dekontu ve giriş ile çıkış kayıtların burada en güçlü delillerindir. ### Depozito enflasyonda erir: ne yapılabilir? Beş yıl önce 10.000 ₺ olarak verilen bir depozito, bugün aynı evin bir aylık kirasının çok altında kalabilir. Çıkışta kanun yalnızca verilen tutarın iadesini güvenceye alır; vadeli hesaba yatırıldıysa faizi de kiracıya ait kabul edilir. Hem kiracı hem ev sahibi açısından adil bir çözüm olarak bazı sözleşmelerde depozitonun vadeli hesapta tutulması ya da döviz veya altın cinsinden verilip aynı cinsten geri ödenmesi kararlaştırılır. Kira artışında depozitonun da artırılıp artırılmayacağı sözleşmedeki hükme bağlıdır; hüküm yoksa ev sahibi tek taraflı artış isteyemez. Kira artışlarının hesabı için [kira artış oranı](https://butco.app/rehber/kira-artis-orani-hesaplama) rehberine, taşınmanın toplam maliyeti için [ev taşıma bütçesi](https://butco.app/rehber/ev-tasima-masraflari-tasinma-butcesi) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Kira depozitosu en fazla kaç kira olabilir?** Türk Borçlar Kanunu'na göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli üç aylık kira bedelini aşamaz. **Ev sahibi depozitoyu ne zaman geri vermek zorunda?** Kira sözleşmesi bitip ev teslim edildiğinde, kiracının ödenmemiş borcu ya da eve verdiği bir zarar yoksa depozito iade edilmelidir. Depozito kanundaki gibi bankaya yatırıldıysa ve ev sahibi üç ay içinde bankaya dava ya da takip bildirmediyse, banka kiracının talebiyle parayı geri verir. **Ev sahibi boya parasını depozitodan kesebilir mi?** Sözleşmede boyalı teslim maddesi varsa ve ev yeni boyalı teslim alındıysa kesebilir. Böyle bir madde yoksa, yıllar içinde boyanın eskimesi genellikle olağan kullanım sayılır ve kiracıya yüklenemez. **Depozitoyu geri almak için dava açmadan önce ne yapmalıyım?** Önce yazılı olarak iade iste, gerekirse noterden ihtarname gönder. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesine gidilir. **Depozitoyu son aylık kiraya sayabilir miyim?** Ev sahibi yazılı olarak kabul ederse sayılabilir. Tek taraflı yaparsan kira ödenmemiş sayılır ve ev sahibi ihtar çekebilir; anlaşmayı mesaj ya da e-postayla yazılı hale getir. ### Kaynaklar - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 342 (güvence bedeli: üç aylık kira sınırı, vadeli hesap, üç ay kuralı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 334 (kiralananın geri verilmesi; olağan kullanımdan doğan eskimelerden sorumsuzluk)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, md. 18/B (kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6325&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Ev alırken gizli masraflar: tapu harcı nasıl hesaplanır, emlakçı komisyonu ve diğer maliyetler ne tutar? Adres: https://butco.app/rehber/tapu-harci-hesaplama-ev-alma-masraflari Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Evin ilan fiyatı, cebinden çıkacak paranın tamamı değildir. Tapu harcı, emlakçı komisyonu, kredi masrafları ve taşınma birlikte düşünüldüğünde toplam, fiyatın yüzde birkaçı kadar artar. Bu farkı peşinat planına baştan koymak, tapu günü paranın yetmemesi riskini ortadan kaldırır. ### Ev fiyatının üstüne neler eklenir? Ev alırken çıkan masraflar üç gruba ayrılır: - **Resmi masraflar:** Tapu harcı ve tapu müdürlüğünün döner sermaye ücreti. Zorunlu deprem sigortası DASK da tapu işleminde aranır. - **Aracı ve kredi masrafları:** Emlakçı hizmet bedeli; krediyle alıyorsan ekspertiz ücreti, kredi tahsis ücreti ve sigortalar. - **Eve giriş masrafları:** Taşınma, tadilat, elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri, eşya ve ilk ayların aidatı. Kira mı almak mı kararını hâlâ tartıyorsan önce [ev almak mı kira mı](https://butco.app/rehber/ev-almak-mi-kira-mi) rehberine bakabilirsin. Bu rehber, alma kararından sonra çıkan faturayı anlatır. ### Tapu harcı nasıl hesaplanır? Harçlar Kanunu'na göre satışta tapu harcı, beyan edilen satış bedeli üzerinden **alıcı için binde 20, satıcı için binde 20**, yani toplamda **%4**'tür. alıcının tapu harcı = satış bedeli × 0,02 | Satış bedeli | Alıcı payı (%2) | Satıcı payı (%2) | Toplam harç (%4) | |---|---|---|---| | 2.500.000 ₺ | 50.000 ₺ | 50.000 ₺ | 100.000 ₺ | | 4.000.000 ₺ | 80.000 ₺ | 80.000 ₺ | 160.000 ₺ | | 6.500.000 ₺ | 130.000 ₺ | 130.000 ₺ | 260.000 ₺ | Kanunen her taraf kendi payını öder; ancak piyasada harcın tamamının alıcı tarafından ödenmesi de sık görülür. Bu bir pazarlık konusudur, **kimin ne ödeyeceğini kapora vermeden önce yazılı olarak netleştir**. Harç, tapu randevusu sırasında oluşturulan ödeme bilgisiyle bankadan ya da e-Devlet üzerinden ödenir. ### Tapuda düşük bedel göstermenin riskleri Harçtan kısmak için tapuda evin gerçek fiyatından düşük bir bedel beyan etmek yaygın ama riskli bir uygulamadır: - **Alt sınır:** Beyan edilen bedel, taşınmazın belediyedeki emlak vergisi değerinin altında olamaz; ayrıca gerçek değerin altında beyan tespit edilirse eksik harç, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte istenebilir. - **İptal durumunda kayıp:** Satış ileride iptal edilirse ya da ayıp nedeniyle bedel iadesi gündeme gelirse, ispatı en kolay olan tutar tapuda yazan tutardır. Gerçekte ödediğin farkı geri almak zorlaşır. - **Satarken vergi:** Evi ileride satarken alış bedelin düşük görüneceği için, değer artış kazancı hesaplanan durumlarda vergilendirilecek fark büyür. En güvenli yol, gerçek satış bedelini beyan etmek ve ödemeyi banka üzerinden, açıklamasına taşınmazın bilgilerini yazarak yapmaktır. ### Emlakçı komisyonu, döner sermaye ve DASK - **Emlakçı hizmet bedeli:** Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'e göre yetki belgeli emlak işletmelerin satışta alabileceği hizmet bedeli, **toplamda** satış bedelinin **%4'ü + KDV**'yi aşamaz. Sözleşmede aksi yazılmadıkça bu bedel alıcı ile satıcı arasında eşit paylaşılır; yani alıcıya düşen pay en fazla %2 + KDV, KDV ile birlikte fiyatın yaklaşık %2,4'ü eder. Pay sözleşmeyle farklı belirlenebildiği için kimin ne ödeyeceğini baştan yazılı netleştir. Emlakçıyla yazılı yetki sözleşmesi yap ve bedeli fatura karşılığında öde. - **Döner sermaye ücreti:** Tapu müdürlüğünün işlem ücretidir, her yıl güncellenir ve harca göre küçük bir tutardır. Güncel tutarı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün sitesinden ya da randevu ekranından öğrenebilirsin. - **DASK:** Zorunlu deprem sigortası olmadan tapu işlemi yapılmaz. Prim; evin bulunduğu deprem bölgesine, yapı tarzına ve metrekaresine göre değişir. DASK teminatı sınırlı olduğu için kapsamlı bir konut sigortasını da ayrıca düşünebilirsin. ### Konut kredisiyle alıyorsan ek masraflar - **Ekspertiz ücreti:** Banka, evin değerini lisanslı bir değerleme uzmanına belirletir. Kredi tutarı çoğu zaman satış fiyatına değil, ekspertiz değerine göre hesaplanır; ekspertiz düşük çıkarsa peşinat ihtiyacın artar. - **Kredi tahsis ücreti:** Bankacılık düzenlemelerine göre konut kredisinde tahsis ücreti, kredi tutarının **binde 5'ini** geçemez. 2.000.000 ₺'lik kredide en fazla 10.000 ₺ eder. - **Sigortalar:** Banka hayat sigortası ve konut sigortası isteyebilir. Bu sigortaları bankanın önerdiği şirketten yaptırmak zorunda değilsin; teklif alıp karşılaştırman primi düşürebilir. - **Vergi avantajı:** Konut kredileri KKDF ve BSMV'den muaftır; faiz oranını karşılaştırırken bunu hesaba kat. Kredinin gerçek maliyetini görmek için [efektif faiz](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki) rehberine, krediyi ileride erken kapatmayı düşünüyorsan [kredi erken kapatma](https://butco.app/rehber/kredi-erken-kapatma-erken-odeme-tazminati) rehberine bak. ### Örnek hesap: 4 milyon liralık ev için toplam maliyet Aşağıdaki tablo, 4.000.000 ₺'ye alınan ve 2.000.000 ₺'si konut kredisiyle finanse edilen bir ev için alıcının ek masraflarını gösterir. Harç ve komisyon dışındaki kalemler örnek tahminlerdir; kendi teklif ve faturalarınla değiştir. | Kalem | Tutar | |---|---| | Tapu harcı (alıcı payı, %2) | 80.000 ₺ | | Emlakçı hizmet bedeli (alıcı payı, %2 + %20 KDV) | 96.000 ₺ | | Kredi tahsis ücreti (en fazla binde 5) | 10.000 ₺ | | Ekspertiz, döner sermaye, DASK (tahmini) | 15.000 ₺ | | Taşınma ve küçük tadilat (tahmini) | 60.000 ₺ | | **Toplam ek masraf** | **261.000 ₺** | Bu örnekte ek masraflar ev fiyatının yaklaşık **%6,5**'i eder. Harcın tamamını alıcı üstlenirse oran %8,5'e çıkar. Yani 2.000.000 ₺ peşinatla ev almayı planlayan biri, tapu günü elinde 2.260.000 ₺ civarında nakit bulundurmalıdır. Taşınmanın kendi bütçesi için [taşınma masrafları](https://butco.app/rehber/ev-tasima-masraflari-tasinma-butcesi) rehberine bak. ### Kapora vermeden önce: tapu sorgulama ve dolandırıcılık - **Tapu kaydını kontrol et:** e-Devlet'teki Tapu ve Kadastro hizmetleri ve Web Tapu üzerinden, satıcıdan ada ve parsel bilgisini alarak taşınmazın kimin adına kayıtlı olduğunu, üzerinde ipotek, haciz ya da şerh olup olmadığını sor. Tapu müdürlüğünden de takyidat belgesi alınabilir. - **Vekaletle satışa dikkat:** Satış vekaletnameyle yapılacaksa vekaletnamenin geçerliliğini düzenleyen noterden teyit et. Sahte vekaletname, tapu dolandırıcılığının en bilinen yoludur. - **Kaporayı sözleşmeyle ver:** Kapora ya da ön ödemeyi, taşınmazın bilgileri ve cayma şartları yazılı bir belgeyle ve banka üzerinden ver. Evi görmeden, "başka alıcı var, hemen gönder" baskısıyla kapora isteyen ilanlar klasik bir dolandırıcılık yöntemidir. - **İlk yılın emlak vergisi:** Satış yılının emlak vergisi satıcıya aittir; sen ertesi yıldan itibaren ödersin. Yıllık ödemeleri planlamak için [MTV ve emlak vergisi](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler) rehberine bakabilirsin. Harç oranları, yönetmelikteki tavanlar ve bankacılık düzenlemeleri değişebilir. İşlem öncesinde güncel kuralı tapu müdürlüğünden, bankandan ya da bir uzmandan teyit et. ### Sık sorulanlar **Tapu harcı nasıl hesaplanır?** Satışta tapu harcı, beyan edilen satış bedelinin alıcı için %2'si, satıcı için %2'sidir; toplam %4 eder. 4.000.000 ₺'lik bir evde alıcı ve satıcı ayrı ayrı 80.000 ₺, toplam 160.000 ₺ harç öder. **Tapu harcını kim öder?** Kanuna göre alıcı ve satıcı kendi paylarını ayrı ayrı öder. Uygulamada harcın tamamını alıcının ödemesi de yaygındır; bu, taraflar arasında pazarlıkla belirlenir ve kapora öncesi yazılı olarak netleştirilmelidir. **Emlakçı komisyonu ne kadar?** Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'e göre yetki belgeli emlakçıların satışta alabileceği hizmet bedeli toplamda satış bedelinin %4'ü + KDV'yi aşamaz. Sözleşmede aksi yazılmadıkça bu bedel alıcı ve satıcı arasında eşit paylaşılır; her birine düşen pay en fazla %2 + KDV olur. **Tapuda evi düşük fiyattan göstermek sorun olur mu?** Beyan edilen bedel emlak vergisi değerinin altında olamaz. Gerçek değerin altında beyan tespit edilirse eksik harç ceza ve faiziyle istenebilir; satışın iptali ya da ileride satışta vergi hesabı gibi durumlarda da alıcı zarar görebilir. **Ev alırken toplam masraf fiyatın yüzde kaçı eder?** Tapu harcı, emlakçı komisyonu, kredi ve sigorta masrafları ile taşınma birlikte düşünüldüğünde ek masraf çoğu durumda ev fiyatının yaklaşık %5 ile %9'u arasında olur; harcın tamamını alıcı öderse oran yükselir. ### Kaynaklar - [492 sayılı Harçlar Kanunu, md. 63 ve (4) sayılı tarife 20/a (devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı; emlak vergisi değerinden az olmamak üzere)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=492&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik, md. 20 (alım satımda hizmet bedeli tavanı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24645&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [TCMB Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7), md. 10 (kredi tahsis ücreti anaparanın binde beşini geçemez)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=34343&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, md. 11 (tapu işlemlerinde zorunlu deprem sigortası aranması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6305&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Site aidatı kim öder, ödenmezse ne olur? Kiracı ve ev sahibi paylaşımı, aidat borcu ve %5 gecikme tazminatı Adres: https://butco.app/rehber/site-aidati-kim-oder-aidat-borcu-gecikme-tazminati Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Aidat, kiranın gölgesinde kalan ama her yıl artan sabit bir giderdir. Kimin neyi ödeyeceği Kat Mülkiyeti Kanunu'na, yönetim planına ve kira sözleşmesine göre belirlenir. Kuralları bilmek hem fazla ödemeyi hem de gecikme tazminatıyla büyüyen bir aidat borcunu önler. ### Aidat nasıl hesaplanır? Arsa payı ve eşit paylaşım Apartman ve sitelerde ortak giderler, yönetim planında aksine bir hüküm yoksa iki farklı yolla paylaştırılır: - **Arsa payına göre:** Ortak alanların temizliği, ortak elektrik, asansör bakımı, sigorta, onarım gibi giderler. Büyük dairenin arsa payı daha yüksek olduğu için payı da daha büyüktür. - **Eşit olarak:** Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi gibi hizmetlerin giderleri her bağımsız bölüme eşit dağıtılır. Merkezi ısıtmalı binalarda ısınma giderinin bir kısmı ortak, geri kalanı pay ölçerlerdeki tüketime göre dağıtılır. Kendi dairende kullanmadığın bir hizmet için bile payından kurtulamazsın; boş duran bir dairenin sahibi de ortak giderlere katılmak zorundadır. Örnek (varsayımsal): 10 daireli bir binada aylık kapıcı gideri 40.000 ₺, arsa payına göre bölünen diğer giderler 20.000 ₺ olsun. Arsa payı %10 olan daire 4.000 + 2.000 = 6.000 ₺, arsa payı %7,5 olan daire 4.000 + 1.500 = 5.500 ₺ aidat öder. ### Kiracı mı öder, ev sahibi mi? Kira sözleşmesinde aksi yazmıyorsa yerleşik uygulama şudur: binanın **günlük işletilmesi** için yapılan giderler kiracıya, binanın **değerini artıran ya da yenileyen** giderler ev sahibine aittir. | Gider | Genellikle kim öder? | |---|---| | Temizlik, kapıcı, güvenlik, bahçe bakımı | Kiracı | | Ortak alan elektriği ve suyu | Kiracı | | Asansörün periyodik bakımı | Kiracı | | Merkezi ısınma | Kiracı | | Asansör yenileme, jeneratör alımı | Ev sahibi | | Çatı, dış cephe, mantolama, deprem güçlendirme | Ev sahibi | | Demirbaş alımları ve yatırım niteliğindeki işler | Ev sahibi | Yönetim bir ayki aidatın içine hem işletme hem yatırım giderini koyduysa, kiracı olarak yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemek için dökümü yönetimden isteyebilirsin. Sözleşmeye "tüm aidatlar kiracıya aittir" yazıldıysa durum değişebilir; imzalamadan önce bu maddeyi oku. Yönetime karşı kiracı ile ev sahibi aidat borcundan birlikte sorumludur. Kiracı ödemezse yönetim ev sahibinden, ev sahibi ödemezse kiracıdan isteyebilir; kiracının sorumluluğu ise kiracının ödediği kira tutarıyla sınırlı tutulur. ### Aidat ödenmezse ne olur? Aylık %5 gecikme tazminatı Aidatını zamanında ödemeyen kat maliki, geciken her ay için ödenmeyen tutarın **%5'i** oranında gecikme tazminatı öder. Bu oran, birçok banka faizinden yüksektir ve borç birikince hızla büyür. | Ödenmeyen aidat | Gecikme süresi | Gecikme tazminatı (basit hesap) | |---|---|---| | 6.000 ₺ | 1 ay | 300 ₺ | | 6.000 ₺ | 4 ay | 1.200 ₺ | | 6.000 ₺ | 12 ay | 3.600 ₺ | Borç sürerse yönetim ilamsız icra takibi başlatabilir; itiraz edilirse itirazın iptali davası açabilir. Aidat borcu için bağımsız bölüm üzerinde kanuni ipotek hakkı da vardır. İcra aşamasında masraflar ve vekalet ücreti de eklenir; icra sürecinin maaşa etkisi için [maaş haczi](https://butco.app/rehber/maas-haczi-icra-takibi-ne-kadar-kesilir) rehberine bakabilirsin. ### Aidat artışına itiraz: işletme projesi ve genel kurul Aidat tutarı, yöneticinin hazırladığı ve **kat malikleri genel kurulunda onaylanan** işletme projesine göre belirlenir. 22 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren 7579 sayılı Kanunla eski "bildirimden sonra 7 gün içinde itiraz edilmeyen proje kesinleşir" kuralı kaldırıldı. Onaylı bir proje yoksa yönetici geçici bir proje hazırlayıp kat maliklerine bildirir ve bu proje en geç **üç ay** içinde genel kurulda aynen ya da değiştirilerek kabul edilir. Yürürlükte bir proje varken hazırlanan geçici projede aidat, önceki yıl için ilan edilen yeniden değerleme oranından fazla artırılamaz. Kesinleşen proje ve genel kurulun gider kararları icra takibinde belge sayılır. - Kat malikleri kurulu toplantılarına katıl ya da bir temsilci gönder; bütçe orada belirlenir. - Gelir gider dökümünü ve faturaları görmek senin hakkındır; denetçi raporlarını iste. - Artış gerekçesiz ya da hatalı dağıtılmışsa genel kurulda karşı oy ver. Karşı oy verdiysen karar tarihinden, toplantıya katılmadıysan kararı öğrendiğin tarihten itibaren bir ay içinde (her halde karar tarihinden itibaren altı ay içinde) sulh hukuk mahkemesinde kararın iptalini isteyebilirsin. ### Ev alırken ve taşınırken aidat borcunu sorgula Ev alırken önceki malikin ödenmemiş aidat borcu, kanuni ipotek hakkı nedeniyle sonradan sorun çıkarabilir. Tapu devrinden önce site ya da apartman yönetiminden daireye ait **"borcu yoktur"** yazısı iste ve satış bedelini bu yazıyı gördükten sonra öde. Ev alırken çıkan diğer masraflar için [tapu harcı ve ev alma masrafları](https://butco.app/rehber/tapu-harci-hesaplama-ev-alma-masraflari) rehberine bak. Kiracı olarak taşınırken de son aya kadar aidatları ödediğini gösteren dekontları sakla. Ev sahibi aidat borcunu depozitodan düşmek isterse bu dekontlar işine yarar; ayrıntılar için [kira depozitosu](https://butco.app/rehber/kira-depozitosu-geri-alma) rehberine bakabilirsin. ### Aidatı bütçeye doğru yerleştirmek - **Aidatı kirayla birlikte düşün:** Ev ararken aylık maliyet kira ya da kredi taksiti artı aidattır. Havuzlu, güvenlikli sitelerde aidat kiranın hissedilir bir bölümüne ulaşabilir. - **Kış aylarını ayrı planla:** Merkezi ısınmalı binalarda kış aidatı yaz aidatından belirgin şekilde yüksektir. Yıllık toplamı 12'ye bölüp her ay aynı tutarı kenara ayırmak kış sürprizini önler. - **Olağanüstü giderler için yedek ayır:** Çatı onarımı ya da asansör yenileme gibi kararlar tek seferde yüksek bir pay çıkarabilir. Ev sahibiysen bunun için [acil durum fonundan](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) ayrı küçük bir birikim tut. ### Sık sorulanlar **Site aidatını kiracı mı öder ev sahibi mi?** Sözleşmede aksi yazmıyorsa temizlik, kapıcı, ortak elektrik, asansör bakımı ve ısınma gibi işletme giderleri kiracıya; asansör yenileme, çatı, mantolama ve demirbaş gibi yatırım giderleri ev sahibine aittir. **Aidat ödenmezse gecikme faizi ne kadar?** Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre geciken aidat için her ay ödenmeyen tutarın %5'i oranında gecikme tazminatı istenir. 6.000 ₺'lik aidat 4 ay geciktiğinde bu tutar basit hesapla 1.200 ₺ eder. **Aidat arsa payına göre mi eşit mi ödenir?** Yönetim planında aksi yoksa ortak giderler arsa payına göre, kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri ise eşit olarak paylaştırılır. **Boş duran daire için aidat ödenir mi?** Evet. Kat maliki bağımsız bölümünü kullanmadığını söyleyerek ortak gider payını ödemekten kurtulamaz. **Aidat artışına nasıl itiraz edilir?** İşletme projesi artık kat malikleri genel kurulunda onaylanıyor; eski 7 günlük itiraz kuralı Mayıs 2026'da kaldırıldı. Genel kurulda karşı oy verdiysen ya da toplantıya katılmadıysan karara karşı bir ay içinde sulh hukuk mahkemesinde iptal davası açabilirsin. ### Kaynaklar - [634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 20 (kapıcı/kaloriferci/bahçıvan/bekçi giderleri eşit, diğerleri arsa payına göre; kullanmama gerekçesiyle kaçınılamaması; aylık %5 gecikme tazminatı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=634&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 18 ve 22 (kiracının müteselsil sorumluluğu, kira miktarıyla sınırlı olması; kanuni ipotek hakkı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=634&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 37 (işletme projesi; 7/5/2026 tarihli 7579 sayılı Kanunla değişik)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=634&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, md. 33 (kat malikleri kurulu kararlarına karşı bir ay, her halde altı ay içinde iptal davası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=634&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Evini günlük/Airbnb ile kiraya vermek: izin belgesi, ceza ve vergi Adres: https://butco.app/rehber/kisa-donem-kiralama-airbnb-izin-belgesi-vergisi Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Bir evi platform üzerinden günlük kiralamak, uzun vadeli bir kiracı almaktan hem hukuken hem vergisel olarak farklı bir işlemdir. İzin belgesi olmadan ilan vermenin cezası ağır olduğu için başlamadan önce hangi belgelerin ve onayların gerektiğini bilmek gerekir. ### Turizm amaçlı kısa süreli kiralama için izin belgesi zorunlu 2024 başından beri, bir konutun otel ya da apart otel gibi değil de gün be gün, haftalık ya da benzeri kısa sürelerle turizm amacıyla kiraya verilmesi, ayrı bir kanunla düzenlenmiş durumda. Bu şekilde kiralama yapabilmek için taşınmazın bulunduğu ilin **Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü**'nden izin belgesi alınması gerekiyor; bu belge, uzun dönemli konut kirasında aranan bir şart değil, yalnızca kısa süreli turizm kiralaması için geçerli. İzin belgesi kiraya veren adına düzenlenir. Ev miras dışında bir yolla el değiştirdiğinde bu değişikliğin tapu tescilinden itibaren 30 gün içinde bildirilmesi gerekir; yeni malik izin belgesinin devri için başvurmazsa belge iptal edilir. İzin sahibi ölürse mirasçıların üç ay içinde başvurması gerekir, aksi halde belge geçersiz olur. Başvuru koşulları ve istenen belgeler zamanla değişebildiği için başvurmadan önce güncel listeyi il kültür ve turizm müdürlüğünün ya da e-Devlet'in ilgili sayfasından kontrol etmek gerekir. ### Kat mülkiyetine tabi binalarda tüm maliklerin onayı isteniyor Apartman ya da site gibi kat mülkiyetine (ya da kat irtifakına) tabi bir binadaki bağımsız bölümü kısa süreli kiralamak için, o binadaki **tüm bağımsız bölüm maliklerinin oy birliğiyle** aldığı bir karar ve bu kararın yönetime bildirilmesi genel olarak aranıyor. Yani binada tek bir kat maliki bile karşı çıksa, izin belgesi başvurusu bu şartı karşılamaz. Birden fazla binadan oluşan sitelerde oy birliği yalnızca konutun bulunduğu bina için aranır; izin belgesinin bir örneği site yönetimine iletilir. Bu onay, kat maliklerinin kendi yönetim planında ayrıca belirlediği kurallardan bağımsız bir şart; yönetim planında günlük kiralamayı zaten yasaklayan bir madde varsa, o madde tek başına da engel oluşturabilir. Başvuru öncesi hem yönetim planını hem de bina kararlarını kontrol etmek gerekir. ### İzinsiz kiralamanın cezası ağır ve tekrarında ağırlaşıyor İzin belgesi olmadan bir konutu turizm amaçlı kısa süreli kiraya vermek ya da böyle bir ilan vermek, idari para cezasına tabidir; ceza ilk ihlalde de yüksek bir tutardır ve aynı kişi ya da aynı taşınmaz için tekrarlandığında katlanarak artar. Kanun metnindeki tutarlar ilk tespitte konut başına 100.000 TL, verilen 15 günlük sürede izin alınmazsa 500.000 TL, buna rağmen devam edilirse 1.000.000 TL'dir; izin başvurusu kabul edilmeyen konutta faaliyet sürdürülemez. Güncel ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için kesin rakamı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın güncel duyurusundan ya da bir hukuk danışmanından teyit etmek gerekir. Bu cezalar yalnızca ev sahibine değil, izinsiz bir taşınmazı ilan eden platforma ve aracılık edene de uygulanabiliyor; bu yüzden "platform zaten kontrol ediyordur" varsayımıyla hareket etmemek gerekir. ### Kira geliri normal mesken istisnasından farklı değerlendirilebilir Arada bir, tek bir taşınmazı kısa süreli kiraya veren biri için bu gelir genellikle ([gayrimenkul sermaye iradı olarak diğer kira gelirleriyle](https://butco.app/rehber/kira-geliri-vergisi-beyani-mesken-istisnasi)) benzer şekilde değerlendirilir. Ancak faaliyet birden fazla taşınmazı kapsıyor, düzenli ve organize bir şekilde (örneğin sürekli yeni misafir kabul eden, profesyonelce yönetilen bir işletme gibi) sürdürülüyorsa, vergi idaresi bunu **ticari kazanç** sayabilir; bu durumda vergi mükellefiyeti açma, KDV ve farklı bir beyan rejimi gündeme gelir. Hangi durumun ticari kazanç sayılacağı, kaç taşınmaz işletildiğine, ilan biçimine ve işin sürekliliğine göre değişen bir değerlendirmedir; net bir sınır yoktur. Birden fazla evi bu şekilde kiralıyorsan işe başlamadan önce durumunu bir mali müşavire anlatıp görüş almak, sonradan cezalı tarhiyatla karşılaşmaktan daha ucuza gelir. ### Başvuru öncesi pratik kontrol listesi - **Tapu ve kimlik bilgileri** hazır mı? - **Kat maliklerinin oy birliği kararı** alınıp yönetime bildirildi mi? - Binanın yönetim planında kısa süreli kiralamayı yasaklayan bir madde var mı? - İl kültür ve turizm müdürlüğünün güncel başvuru koşulları ve ücretleri neler? - Geliri hangi vergi rejiminde (GMSİ mi, ticari kazanç mı) beyan edeceğin netleşti mi? Bu adımlardan biri eksikken ilana çıkmak, hem idari para cezası hem de platformdan ilanın kaldırılması riskini birlikte getirir. ### Sık sorulanlar **Evimi yılda birkaç kez tanıdığıma günlük kiralarsam yine izin belgesi gerekir mi?** Turizm amacıyla, yani bir konaklama hizmeti gibi kısa süreli ve bedelli kiralanan her durum kapsama girebilir; tekil ya da düzenli olması izin belgesi şartını tek başına ortadan kaldırmaz. Şüphen varsa il kültür ve turizm müdürlüğüne durumu sorman en güvenlisidir. **Sitede tek bir komşu itiraz ederse izin belgesi alınabilir mi?** Konutun bulunduğu binadaki tüm kat maliklerinin oy birliği arandığı için o binadaki tek bir itiraz izin belgesini engeller. Birden fazla binadan oluşan sitelerde diğer binalardaki maliklerin onayı aranmaz. **İzin belgesi olmadan ilan verirsem ne olur?** İdari para cezası uygulanır; kanundaki tutar ilk tespitte konut başına 100.000 TL'dir ve izin alınmadan devam edilirse 500.000 TL'ye, ardından 1.000.000 TL'ye çıkar; ilanın kaldırılması da istenebilir. Güncel ceza tutarlarını ve süreci Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın duyurularından takip et. **Kısa süreli kiralama geliri, uzun dönem kira gelirinin istisnasından aynen yararlanır mı?** Tek taşınmazlık, düzenli olmayan bir kiralamada genellikle benzer kira geliri kurallarına yakın değerlendirilir; ama faaliyet birden fazla taşınmazı kapsayan organize bir işletmeye dönüşürse ticari kazanç sayılıp farklı bir vergi rejimine tabi olabilir. Kesin durumunu bir mali müşavirle netleştir. ### Kaynaklar - [7464 sayılı Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, md. 3, 4 ve 5 (izin belgesi, kat maliklerinin oy birliği, idari para cezaları, belgenin devri ve iptali)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Konut kredisi taksiti nasıl hesaplanır? İpotek ne zaman kalkar? Adres: https://butco.app/rehber/konut-kredisi-hesaplama-ipotek-taksit Kategori: Ev alma ve kira · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Konut kredisi, çoğu insanın hayatı boyunca aldığı en büyük borçtur. Taksitin nereden geldiğini ve tapudaki ipoteğin ne zaman kalktığını bilmek, krediyi çekmeden önce de öderken de işini kolaylaştırır. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Kredi taksitini hesapla): https://butco.app/rehber/konut-kredisi-hesaplama-ipotek-taksit#hesapla ### Konut kredisi taksiti neye göre belirlenir? Konut kredilerinin neredeyse tamamı eşit taksitli (annüite) yöntemle kurulur: her ay aynı tutarı ödersin, ama bu tutarın anapara ve faiz payı ay ay değişir. Taksit tutarını üç şey belirler: çektiğin kredi tutarı, vade (ay sayısı) ve bankanın uyguladığı aylık faiz oranı. Örnek olarak 1.000.000 ₺ kredi, 120 ay vade ve aylık %2 faiz varsayımıyla taksit yaklaşık 22.050 ₺ civarında çıkar; bu tamamen örnek bir hesaptır, gerçek oran bankadan bankaya ve dönemden döneme farklıdır. Kendi teklifin için bankanın verdiği ödeme planına bak; her taksitin anapara ve faiz kırılımı planda ayrı ayrı yazar. ### İlk taksitler neden çoğunlukla faizden oluşur? Eşit taksitli kredide, borcun anaparası ilk aylarda hâlâ yüksek olduğu için o aylarda hesaplanan faiz de yüksektir; taksitin büyük kısmı faize gider, küçük bir kısmı anaparayı azaltır. Vade ilerledikçe kalan anapara azaldığı için faiz payı küçülür, anapara payı büyür. Taksit tutarı hep aynı kalsa da içindeki dağılım böyle değişir. Bunun pratik sonucu şudur: krediyi vadesinden çok önce kapatırsan, ödediğin taksit sayısına oranla anaparayı sandığından daha az azaltmış olabilirsin. Erken kapatmanın ne zaman mantıklı olduğunu ([kredi erken kapatma ve ara ödeme](https://butco.app/rehber/kredi-erken-kapatma-erken-odeme-tazminati)) rehberinde bulabilirsin. ### Peşinat ve ekspertiz raporu Bankalar konutun tamamını değil, bağımsız bir ekspertiz şirketinin belirlediği değerin belirli bir oranına kadarını kredilendirir; aradaki fark peşinat olarak senden istenir. Ekspertiz raporu hem bankanın riskini hem de tapuda gösterilecek değeri belirlediği için kredi süreci ekspertiz olmadan ilerlemez. Ekspertiz ücreti genellikle krediyi çeken tarafından karşılanır. ### Tapuda ipotek ne demektir? Banka, verdiği krediye karşılık konutun tapusuna kendi lehine bir ipotek koydurur. İpotek, kredi bitene kadar konutun bankanın teminatı altında olduğunu gösterir; ev senin üzerine kayıtlıdır ama üzerinde bankanın bir hakkı vardır. Kredi devam ederken evi satmak istersen, alıcının ya kalan krediyi devralması ya da mevcut kredinin kapatılıp ipoteğin kaldırılması gerekir. ### İpotek ne zaman ve nasıl kalkar? Kredinin tamamı ödendiğinde banka, ipoteğin kaldırılması (fek) için tapu müdürlüğüne yazı gönderir; bu yazı çoğu bankada Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün e-İpotek sistemiyle elektronik olarak iletilir. Bankan fek işlemini kendiliğinden başlatmıyorsa talep etmen gerekebilir. Süreç tamamlanana kadar tapuda ipotek kaydı görünmeye devam edebilir; kredini kapattıktan sonra tapu kaydını kontrol etmek ve gerekirse fek işlemini takip etmek sana kalır. ### Krediyle birlikte gelen zorunlu sigortalar Tapu işlemlerinde konutun depreme karşı zorunlu sigortası ([DASK](https://butco.app/rehber/dask-zorunlu-deprem-sigortasi-hesaplama-yenileme)) aranır. Kredi borçlusunun vefatı ya da iş göremez hale gelmesi durumunda kalan borcu kapatan kredi hayat sigortası ise zorunlu değildir: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre açık talebin olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz, banka sigortasız bir sözleşme de teklif etmek zorundadır ve senin seçtiğin sigorta şirketinden aldığın teminatı kabul etmek zorundadır. Bu sigortaların bedelini krediye dahil etmek yerine ayrıca ve yıllık ödemeyi tercih etmek, toplamda daha ucuza gelebilir; teklif almadan bankanın sunduğu poliçeyi otomatik kabul etme. ### Kirayla karşılaştırma ve tapu masrafları Konut kredisiyle ev almanın aylık maliyetini, kirada oturmanın maliyetiyle karşılaştırmak için taksit tek başına yeterli değildir; tapu harcı, ekspertiz ve sigorta gibi bir seferlik masrafları da hesaba katmak gerekir ([tapu harcı ve ev alma masrafları](https://butco.app/rehber/tapu-harci-hesaplama-ev-alma-masraflari), [ev almak mı kira mı](https://butco.app/rehber/ev-almak-mi-kira-mi)). ### Sık sorulanlar **Konut kredisi taksiti nasıl hesaplanır?** Kredi tutarı, vade (ay sayısı) ve bankanın uyguladığı aylık faiz oranından eşit taksit yöntemiyle hesaplanır. Taksit sabit kalır ama içindeki anapara ve faiz payı ay ay değişir. **Konut kredisinde peşinat şart mı?** Bankalar konutun ekspertiz değerinin tamamını değil, belirli bir oranına kadarını kredilendirir; aradaki fark peşinat olarak istenir. Oran bankadan bankaya ve dönemden döneme değişir. **Tapudaki ipotek krediyi bitirince otomatik kalkar mı?** Kendiliğinden kalkmaz. Kredi bitince banka ipoteğin kaldırılması için tapu müdürlüğüne, çoğu zaman e-İpotek sistemiyle elektronik yazı gönderir; banka başlatmıyorsa talep etmen gerekebilir. İpoteğin kalktığını tapu kaydından kontrol et. **Konut kredisiyle hangi sigortalar zorunludur?** Tapu işlemlerinde DASK aranır. Kredi hayat sigortası ise isteğe bağlıdır: açık talebin olmadan yaptırılamaz, banka sigortasız bir sözleşme de sunmak ve senin seçtiğin şirketin teminatını kabul etmek zorundadır. Ayrı teklif almak toplam maliyeti düşürebilir. ### Kaynaklar - [e-İpotek hizmeti (kredi bitince ipotek kaldırma (fek) işlemlerinin ve bankanın elektronik fek yazısının takibi)](https://www.tkgm.gov.tr/e-hizmetler/diger-hizmetler/e-ipotek) · Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 38 (konut finansmanında kredi bağlantılı sigorta)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, md. 11 (tapu işlemlerinde zorunlu deprem sigortası şartı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6305&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Araba masrafları: bir aracın aylık gerçek maliyeti nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Araba alırken çoğu kişi yalnızca fiyata ve kredi taksitine bakar. Oysa kasko, vergi, yakıt ve bakım her ay sessizce eklenir ve toplam çoğu zaman taksitten büyük çıkar. ### Araç masrafları üç gruba ayrılır - **Yıllık sabit giderler:** Zorunlu trafik sigortası, kasko, motorlu taşıtlar vergisi (MTV) ve araç muayenesi. Aracı hiç kullanmasan da ödersin. - **Kullanıma bağlı giderler:** Yakıt ya da şarj, periyodik bakım, lastik, otopark, köprü ve otoyol geçişleri. Ne kadar yol yaparsan o kadar artar. - **Görünmeyen giderler:** Aracın zamanla değer kaybı ve krediyle aldıysan faiz. Cebinden her ay çıkmaz ama gerçek maliyettir. ### Yıllık ödemeleri aya bölmek Kasko ve trafik sigortası yılda bir, MTV yılda iki taksitle (Ocak ve Temmuz), muayene ise hususi otomobillerde genellikle iki yılda bir ödenir. Bu ödemeler geldiği ay bütçeyi sarsar; bu yüzden hepsini yıllık toplayıp 12'ye bölmek ve her ay o kadarını kenara ayırmak gerekir: aylık araç maliyeti = (yıllık sabit giderler ÷ 12) + aylık kullanım giderleri | Kalem | Yıllık | Aylık karşılığı | |---|---|---| | Kasko | 30.000 ₺ | 2.500 ₺ | | Zorunlu trafik sigortası | 12.000 ₺ | 1.000 ₺ | | MTV (iki taksit) | 8.000 ₺ | 667 ₺ | | Muayene (iki yılda bir, yıllık payı) | 1.500 ₺ | 125 ₺ | | Yakıt | 72.000 ₺ | 6.000 ₺ | | Bakım ve lastik payı | 18.000 ₺ | 1.500 ₺ | | Otopark, köprü ve otoyol | 12.000 ₺ | 1.000 ₺ | | **Toplam** | **153.500 ₺** | **≈ 12.790 ₺** | Tablodaki tutarlar hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir; sigorta primi, vergi ve yakıt aracına, yaşına, bulunduğun ile ve kullanımına göre çok değişir. Kendi hesabında poliçende ve ödeme dekontlarında yazan rakamları kullan. ### Kilometre başı maliyet: araba mı, taksi mi, toplu taşıma mı? Aracı yılda ne kadar kullandığını biliyorsan, toplam maliyeti kilometreye bölerek alternatiflerle karşılaştırabilirsin: km başı maliyet = yıllık toplam araç gideri ÷ yıllık kilometre Örnekteki araç yılda 15.000 km yapıyorsa 153.500 ÷ 15.000 ≈ **10,2 ₺/km** eder; değer kaybı ve kredi faizi bu rakama dahil değildir. Aracı az kullananlarda sabit giderler daha az kilometreye bölündüğü için km başı maliyet hızla yükselir. Yılda birkaç bin kilometre yapan biri için taksi, araç kiralama ya da toplu taşıma daha ucuz çıkabilir. ### Değer kaybı ve kredi faizi Yüksek enflasyon dönemlerinde ikinci el araç fiyatları lira olarak artabilir ve araba "değer kazanıyor" gibi görünebilir. Doğru karşılaştırma, aracın fiyatının aynı dönemdeki genel fiyat artışına göre nereye gittiğidir; araçlar yaşlandıkça ve kilometresi arttıkça çoğu zaman reel olarak değer kaybeder. Aracı taşıt kredisiyle aldıysan, toplam geri ödeme ile peşin fiyat arasındaki fark da aracın maliyetidir. Krediyi karşılaştırırken aylık taksite değil efektif yıllık maliyete bak ([efektif ve nominal faiz farkı](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki)) ve taksitlerin ne zaman biteceğini önceden gör ([borç bitiş tarihi hesabı](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi)). ### Araba almadan önce kendine sor 1. **Taksit dahil aylık toplam, gelirinin ne kadarı?** Yalnızca taksiti değil, yukarıdaki tüm kalemleri ekle. 2. **Kasko ve sigorta yenileme ayında para hazır mı?** Yıllık ödemeleri aya bölüp ayrı bir kenara ayırmıyorsan, o ay genellikle karta ya da [KMH'ye](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi) yazılır. 3. **Beklenmedik bir arıza için birikimin var mı?** Büyük bir tamir, bütçeyi bozan en yaygın araç masrafıdır ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). ### Sık yapılan hata: yalnızca yakıtı hesaplamak "Ayda şu kadar benzin yakıyorum" hesabı aracın maliyetinin yalnızca bir kısmını gösterir. Örnek tabloda yakıt, aylık toplamın yarısından azdır. Kasko, vergi ve bakım yılda birkaç kez büyük tutarlar halinde geldiği için akılda kalmaz; bir yılın bütün araç ödemelerini alt alta yazmak çoğu kişiye sürpriz bir toplam gösterir. ### Sık sorulanlar **Bir arabanın aylık maliyeti nasıl hesaplanır?** Kasko, trafik sigortası, MTV ve muayene gibi yıllık giderleri toplayıp 12'ye böl, üzerine yakıt, bakım, otopark ve geçiş ücretleri gibi aylık kullanım giderlerini ekle. **MTV ne zaman ödenir?** Motorlu taşıtlar vergisi yılda iki eşit taksitle ödenir: birinci taksit Ocak, ikinci taksit Temmuz ayı içinde. **Araç muayenesi kaç yılda bir yapılır?** Hususi otomobillerde ilk muayene genellikle araç 3 yaşına geldiğinde, sonrasında iki yılda bir yapılır. Ticari araçlarda süre daha kısadır. **Kilometre başı araç maliyeti nasıl bulunur?** Aracın yıllık toplam giderini yılda yaptığın kilometreye böl. Aracı az kullandıkça sabit giderler daha az kilometreye dağıldığı için km başı maliyet yükselir. ### Kaynaklar - [197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, md. 9 (Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksit)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=197&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik, md. 14 (hususi otomobil: ilk üç yaş sonunda, sonra iki yılda bir)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=36213&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 91 (zorunlu mali sorumluluk sigortası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Trafik cezası %25 indirimle nasıl ödenir? Köprü ve otoyol ihlalli geçiş cezası, ceza puanı ve itiraz Adres: https://butco.app/rehber/trafik-cezasi-indirimi-kopru-otoyol-gecis-cezasi Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Posta kutusuna düşen bir trafik cezası ya da bakiyesi biten HGS etiketi, birkaç gün içinde fark edilirse küçük bir masraftır; gözden kaçarsa katlanarak büyür. Trafik cezasında indirim için bir ay, itiraz için 15 gün, otoyol geçişinde cezasız ödeme için 15 gün vardır. Bu süreleri bilmek, yıl boyunca ciddi bir tutarı cebinde tutar. ### Trafik cezası ödemede bir ay kuralı Karayolları Trafik Kanunu'nun 115. maddesine göre trafik idari para cezasının ödeme süresi **tebliğ tarihinden itibaren bir aydır**. Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesine göre ceza bu süre içinde ödenirse dörtte üçü tahsil edilir; yani cezada **%25 indirim** uygulanır. 2022'ye kadar indirim için 15 gün vardı; bu süre bir aya çıkarıldı. indirimli tutar = ceza tutarı × 0,75 | Ceza (örnek) | Bir ay içinde ödersen | Kazancın | |---|---|---| | 1.000 ₺ | 750 ₺ | 250 ₺ | | 4.000 ₺ | 3.000 ₺ | 1.000 ₺ | | 10.000 ₺ | 7.500 ₺ | 2.500 ₺ | Süre, cezanın sana tebliğ edildiği günden başlar. Polisin yolda düzenleyip imzana sunduğu tutanakta tebliğ o gün yapılmış sayılır. Elektronik denetleme sistemleri (EDS, radar, kırmızı ışık kameraları) ile tespit edilen cezalar ise araç sahibinin adresine posta ya da e-Tebligat ile gönderilir; süre tebliğin yapıldığı günden işler. ### Ödenmeyen cezaya ne olur? İdari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse indirim hakkı kaybolur ve Karayolları Trafik Kanunu'na göre **her ay için %5 faiz** eklenir (ay kesirleri tam ay sayılır, eklenen tutar cezanın iki katını geçemez). Süresinde ödenmeyen ceza vergi dairesince 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takibe alınır. Uzun süre unutulan küçük bir ceza, zamla birlikte büyür; sonunda banka hesabına ya da araca haciz gibi takip işlemleri başlayabilir. Ödenmemiş trafik cezası, aracın satışında ve muayenesinde de karşına çıkabilir. ### Trafik cezası nasıl sorgulanır ve ödenir? - **Sorgulama:** e-Devlet'te "Araca Yazılan Trafik Cezası Sorgulama" ve "Sürücü Belgesi Ceza Puanı Sorgulama" hizmetleri, adına ya da aracına yazılmış cezaları gösterir. Posta gecikse bile cezayı buradan erken görürsün. - **Ödeme:** e-Devlet üzerinden Gelir İdaresi'nin ödeme ekranına, anlaşmalı bankaların internet ve mobil şubelerine, PTT şubelerine ve vergi dairelerine ödeyebilirsin. Ödeme ekranı, süresi içindeysen indirimli tutarı gösterir. - **Kredi kartıyla ödeme:** Bazı kanallarda kartla ödenebilir. Ödemeyi kartla yapıyorsan tutar bir sonraki ekstreye düşer; bütçende o ayın kart borcuna eklemeyi unutma. Sık sık gelen EDS cezalarını ayda bir e-Devlet'ten kontrol etmek, postanın geç gelmesi yüzünden indirimi kaçırma riskini ortadan kaldırır. ### Cezaya itiraz: süre ve indirim ilişkisi Trafik cezasının haksız olduğunu düşünüyorsan, Kabahatler Kanunu'na göre **tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine** başvurarak itiraz edebilirsin. İtiraz dilekçesine tutanağı, fotoğraf, kamera kaydı gibi delilleri ekle. Bilinmesi gereken önemli nokta: Kabahatler Kanunu'na göre peşin ödeme, karara itiraz etme hakkını etkilemez. Yani cezayı indirimli ödeyip 15 günlük itiraz süresi içinde itiraz da edebilirsin; itirazın kabul edilirse ödediğin tutar iade edilir. Böylece hem indirimi kaçırmaz hem de hakkını aramış olursun. Güncel usulü bir avukata ya da adliyedeki ön büroya danışarak teyit et. ### Ceza puanı: 100 puanda ehliyet ne olur? Para cezasının yanında birçok kural ihlali **ceza puanı** da getirir. Bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşan sürücünün ehliyeti ilk seferde 2 ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitim programına katılması gerekir. Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puanı dolduranın ehliyeti 4 ay geri alınır ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri muayenesi istenir; bir yıl içinde üçüncü kez dolduranın ehliyeti süresiz iptal edilir. Ceza puanı yalnızca yolda değil bütçede de bir kalemdir: Ehliyetsiz geçen aylarda toplu taşıma, taksi ya da kiralık sürücü masrafı çıkar. e-Devlet'ten puanını düzenli kontrol etmek sürprizleri önler. ### Köprü ve otoyol ihlalli geçiş cezası: HGS ve OGS Köprü ve otoyol gişelerinden HGS etiketi, OGS cihazı ya da bakiyesi yetersiz bir hesapla geçmek **ihlalli geçiş** sayılır. Burada iki süre vardır: 15 gün ve 45 gün. - **15 gün içinde ödersen:** Yalnızca geçiş ücretini ödersin, ceza kesilmez. HGS'de bakiye yetersizken geçtiysen, bu süre içinde hesabına para yüklediğinde geçiş ücreti genellikle kendiliğinden tahsil edilir. - **16. ile 45. gün arasında ödersen:** Geçiş ücretiyle birlikte geçiş ücretinin **bir katı** kadar ceza ödersin; 100 ₺'lik geçiş 200 ₺'ye çıkar. - **45 gün içinde de ödemezsen:** Geçiş ücretine ek olarak, geçiş ücretinin **dört katı** tutarında ceza tahsil edilir. 100 ₺'lik bir geçiş, bu şekilde 500 ₺'ye çıkar. İhlalli geçişlerini Karayolları Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinden, e-Devlet'ten ve HGS ya da OGS hizmeti aldığın bankanın ya da PTT'nin uygulamasından sorgulayabilirsin. Yap-işlet-devret otoyollarında (Kuzey Marmara Otoyolu, Osmangazi Köprüsü gibi) işletmecinin kendi ödeme kanalları da vardır. Oranlar ve ödeme süreleri değişebileceği için güncel kuralı KGM'nin sayfasından kontrol et. ### Yıllık yol masraflarını bütçeye koymak Trafik cezası ve geçiş ücretleri, araba masraflarının en kolay kontrol edilebilecek kısmıdır: - **HGS'ye otomatik yükleme talimatı ver:** Bakiye belli bir tutarın altına düşünce kartından ya da hesabından yükleme yapılmasını sağlayan talimat, ihlalli geçişi baştan önler. - **Aylık geçiş ücretini hesapla:** Her gün köprü ya da otoyol kullanıyorsan geçiş sayısı × ücret × iş günü ile aylık tutarı çıkar ve bunu düzenli gider olarak planla. - **Kurallara uy:** En ucuz trafik cezası hiç yazılmayanıdır. Yakıt, sigorta, bakım ve MTV ile birlikte aracın toplam aylık maliyetini görmek için [araba masrafları](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) rehberine, yılda bir gelen motorlu taşıtlar vergisi için [MTV ve emlak vergisi](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Trafik cezasında indirim kaç gün geçerli?** Trafik idari para cezası tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenirse %25 indirim uygulanır ve cezanın dörtte üçü ödenir. 15 günlük indirim süresi 2022'de bir aya çıkarıldı. **Trafik cezası ödenmezse ne olur?** Bir ay içinde ödenmeyen cezada indirim kaybolur ve her ay için %5 faiz eklenir (toplamı cezanın iki katını geçemez); ceza vergi dairesince 6183 sayılı Kanun'a göre takibe alınır ve sonunda haciz gibi işlemler başlayabilir. **Trafik cezasını indirimli ödeyip itiraz edebilir miyim?** Evet. Kabahatler Kanunu'na göre peşin ödeme itiraz hakkını etkilemez. Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilirsin; itiraz kabul edilirse ödenen tutar iade edilir. **HGS bakiyesi yetersizken geçtim, ceza öder miyim?** Geçişten itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödersen ya da HGS hesabına yükleme yaparsan ceza kesilmez. 45 gün içinde ödersen geçiş ücretiyle birlikte bir katı ceza ödersin; 45 gün de geçerse geçiş ücretine ek olarak dört katı tutarında ceza uygulanır. **Kaç ceza puanında ehliyete el konur?** Bir yıl içinde 100 ceza puanına ulaşan sürücünün ehliyeti ilk seferde 2 ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitimi şartı getirilir. ### Kaynaklar - [5326 sayılı Kabahatler Kanunu, md. 17/6 (ödeme süresi içinde ödemede %25 indirim, ödemenin kanun yoluna başvuru hakkını etkilememesi) ve md. 27 (15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvuru)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5326&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 115 (bir aylık ödeme süresi, gecikmede aylık %5) ve md. 118 (100 ceza puanında 2 ay ehliyet geri alma)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun, md. 30 (ihlalli geçişte dört kat ceza, 15 gün içinde ödemede ceza uygulanmaması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6001&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/emniyet-arac-plakasina-yazilan-ceza-sorgulama) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## İkinci el araba alırken ilan fiyatına eklenenler: noter, ekspertiz, trafik sigortası ve TRAMER sorgusu Adres: https://butco.app/rehber/ikinci-el-araba-alirken-masraflar-noter-ekspertiz-tramer Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 İkinci el bir arabanın ilan fiyatı, cebinden çıkacak paranın tamamı değildir. Noter, ekspertiz, sigorta ve ilk bakım birlikte düşünüldüğünde toplam ilan fiyatının birkaç puan üstüne çıkar. Satın almadan önce hasar, kilometre ve borç sorgusunu yapmak, pazarlıkta elini güçlendirir ve yıllarca ödeyeceğin bir hatanın önüne geçer. ### İlan fiyatının üstüne eklenen masraflar Bir arabayı alırken ödenen kalemler, satın almadan önce ve satıştan sonra olmak üzere ikiye ayrılır: - **Ekspertiz raporu:** Aracın boya, değişen parça, şasi, motor ve elektronik durumunu gösteren rapor. Ücreti paketin kapsamına ve şehre göre değişir; tek bir araç için birkaç bin lira tutabilir. - **Noter satış ücreti:** İkinci el araç satışı noterde yapılır. Ücret noterlik tarifesine göre belirlenir ve genellikle alıcı öder; bu, pazarlıkta konuşulabilir. - **Zorunlu trafik sigortası:** Satışla birlikte satıcının poliçesi sona erer. Yeni sahip olarak aracı trafiğe çıkarmadan önce kendi adına trafik sigortası yaptırman gerekir. - **Kasko:** Zorunlu değildir, ama aracı taşıt kredisiyle alıyorsan banka isteyebilir. - **Muayene:** Muayene tarihi geçmiş ya da yaklaşan bir araçta muayene ücretini ve muayenede çıkabilecek onarımları hesaba kat. - **İlk bakım:** Yağ, filtre, lastik, akü ve fren balataları gibi ilk bakımda değişen parçalar. - **Plaka ve etiketler:** Plaka değişikliği istersen ya da HGS etiketi gerekiyorsa küçük ek masraflar. ### Hesap: 900.000 ₺'lik bir aracın gerçek maliyeti Aşağıdaki tablo tamamen **varsayımsal** rakamlarla hesaplanmıştır. Kendi hesabında noterin, ekspertiz firmasının ve sigortacının güncel fiyatlarını kullan. | Kalem | Tutar | Not | |---|---|---| | İlan fiyatı | 900.000 ₺ | Pazarlıktan sonraki fiyat | | Ekspertiz | 4.000 ₺ | Beğendiğin her araç için yeniden ödenir | | Noter satış ücreti | 3.500 ₺ | Tarifeye göre değişir | | Trafik sigortası | 12.000 ₺ | Yaşa, şehre ve hasarsızlık basamağına göre değişir | | Kasko | 30.000 ₺ | İsteğe bağlı | | İlk bakım ve lastik | 20.000 ₺ | Aracın durumuna göre | | **Toplam** | **969.500 ₺** | İlan fiyatının yaklaşık %8 üstü | Yani 900.000 ₺'ye araba almaya karar veren birinin peşinat planı yaklaşık 70.000 ₺'lik bir tampon içermelidir. Satın aldıktan sonraki aylık yükü görmek için [araba masrafları](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) rehberine bak. ### Satın almadan önce yapılacak sorgular 1. **Hasar kaydı (TRAMER):** Aracın plakasını ya da şasi numarasını **5664**'e SMS ile göndererek ya da e-Devlet'teki araç hasar kaydı sorgulama hizmetiyle sigorta şirketlerine bildirilmiş hasarları ve tutarlarını görebilirsin. 5664 SMS sorgusu ücretlidir; SBM'nin Eylül 2026 itibarıyla ilan ettiği ücret sorgu başına 275 TL'dir. Sigortaya bildirilmeden yaptırılan onarımlar bu kayıtta görünmez; bu yüzden ekspertiz yine de gereklidir. 2. **Kilometre ve muayene geçmişi:** e-Devlet'teki araç muayene ve kilometre bilgileri, aracın geçmiş muayenelerde okunan kilometresini gösterir. Göstergedeki kilometre geçmiş kayıtlardan düşükse bu ciddi bir uyarıdır. 3. **Rehin ve haciz:** Aracın üzerinde bir banka rehini ya da icra haczi varsa satış yapılamaz ya da sorun sana geçebilir. Satıcıdan araç bilgilerinin güncel dökümünü iste; noter satıştan önce bu kayıtları kontrol eder. 4. **MTV ve cezalar:** Noter, aracın vadesi gelmiş motorlu taşıtlar vergisi borcu ödenmeden satışı yapmaz. Satış yılının MTV'sini kimin ödeyeceğini baştan konuş; yıllık ödeme takvimi için [MTV ve emlak vergisi](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler) rehberine bak. Aracın geçmiş trafik cezaları ise sürücüye ya da eski sahibine aittir. ### Ekspertizde nelere bakılır? - **Boya ve değişen:** Hangi parçaların boyalı ya da değişmiş olduğu. Tavan, direk ve şasi gibi taşıyıcı bölümlerdeki işlem, kaporta panelindeki bir boyadan çok daha ciddidir. - **Motor ve şanzıman:** Kompresyon, yağ kaçağı, şanzıman geçişleri ve arıza kodları. - **Yürüyen aksam:** Amortisör, rot, balata ve lastik durumu. Bunlar yakın zamanda yapılacak masrafı gösterir ve pazarlığa konu olur. - **Sel ve yangın izleri:** Döşeme altında pas, çamur ya da elektronik arızalar. Ekspertizi satıcının değil, **senin seçtiğin** bağımsız bir firmada yaptır. Raporda çıkan her eksik, fiyatı düşürmek için somut bir gerekçedir: yakında değişmesi gereken dört lastik ya da bir amortisör seti pazarlıkta doğrudan fiyattan düşülebilir. ### Ödeme güvenliği ve kapora dolandırıcılığı - **Güvenli ödeme sistemi:** Noterde yapılan ikinci el araç satışlarında bedel, noter ve bankalar aracılığıyla çalışan güvenli ödeme sistemiyle ödenebilir; para, satış tamamlanınca satıcıya geçer. Büyük tutarları elden nakit taşımak yerine bu yolu kullan. - **Aracı görmeden kapora gönderme:** "Çok ilgilenen var, kapora at ayırayım" diyen, aracı göstermeyen ya da sürekli başka şehirde olan ilan sahipleri en yaygın dolandırıcılık senaryosudur. Kapora göndermeden önce aracı ve ruhsattaki sahibini yerinde gör. - **Ruhsat ve kimlik aynı kişi mi?** Satışı yalnızca ruhsat sahibi ya da noter onaylı vekaleti olan kişi yapabilir. Ruhsattaki isimle satıcının kimliği tutmuyorsa dur. - **Piyasanın çok altındaki fiyat:** Emsallerinden belirgin ucuz bir araç ya ağır hasarlıdır ya da ilan sahte olabilir. Başka dolandırıcılık yöntemlerini tanımak için [hesap kiralama](https://butco.app/rehber/hesap-kiralama-iban-kiralama-dolandiricilik-cezasi) ve [sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberlerine bakabilirsin. ### Krediyle alıyorsan Taşıt kredisinde kullanılabilecek tutar ve vade, aracın fiyatına ve yaşına göre düzenlemelerle sınırlanır; eski ve pahalı araçlarda krediyle karşılanabilecek pay azalır. Bu yüzden peşinat çoğu zaman beklenenden yüksek çıkar. Krediye başvurmadan önce: - Aylık taksit yerine **toplam geri ödemeyi** ve yıllık maliyet oranını karşılaştır. - Kredi tahsis ücreti, kasko ve hayat sigortası gibi krediye bağlı masrafları toplam maliyete ekle. - Taksidin, araba masraflarıyla birlikte aylık bütçende nereye oturacağını hesapla. Krediyi ileride erken kapatmayı düşünüyorsan [kredi erken kapatma](https://butco.app/rehber/kredi-erken-kapatma-erken-odeme-tazminati) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **İkinci el araba alırken noter masrafını kim öder?** Genellikle alıcı öder, ama bu yasal bir zorunluluk değil tarafların anlaşmasıdır. Pazarlık sırasında noter ücretinin kime ait olacağını baştan konuşmak iyi olur. **TRAMER hasar kaydı nasıl sorgulanır?** Aracın plakasını ya da şasi numarasını 5664'e SMS ile göndererek ya da e-Devlet'teki araç hasar kaydı sorgulama hizmetinden sigortaya bildirilmiş hasarları görebilirsin. Sigortaya bildirilmeyen onarımlar görünmediği için ekspertiz yine de gerekir. **Araba satılınca trafik sigortası yeni sahibe geçer mi?** Hayır. Satışla birlikte satıcının poliçesi sona erer ve kalan süre için satıcıya iade yapılabilir. Yeni sahip aracı trafiğe çıkarmadan önce kendi adına trafik sigortası yaptırmalıdır. **MTV borcu olan araç satılabilir mi?** Noter, vadesi gelmiş MTV borcu ödenmeden satış işlemini yapmaz. Satış yılının MTV'sini hangi tarafın ödeyeceğini baştan konuşmak gerekir. **Kilometresi düşürülmüş araba nasıl anlaşılır?** e-Devlet'teki araç muayene ve kilometre bilgilerinde geçmiş muayenelerde okunan kilometreyi göstergeyle karşılaştır. Göstergedeki değer geçmiş kayıtlardan düşükse bu ciddi bir uyarıdır; ekspertiz raporu da ek ipucu verir. ### Kaynaklar - [5664 SMS ile araç hasar, araç detay ve değişen parça sorgulama](https://www.sbm.org.tr/tr/sms-sorgulamalari) · Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) - [SBM Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/sbm-trafik-police-sorgulama) · e-Devlet Kapısı - [197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, md. 13/c (noterlerin satıştan önce MTV borcunun ödendiğini gösteren belgeyi araması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=197&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik, md. 11 (işleten değişince poliçenin kendiliğinden sona ermesi ve gün esasına göre prim iadesi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11444&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Kazada arabanın değer kaybı nasıl alınır? Değer kaybı tazminatı hesaplama, başvuru ve zamanaşımı Adres: https://butco.app/rehber/arac-deger-kaybi-tazminati-hesaplama-basvuru Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Onarılan bir araç kazadan önceki fiyatına satılmaz; hasar kaydı ikinci el değerini düşürür. Kazada kusurun yoksa ya da azsa bu farkı karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından isteyebilirsin. Çoğu sürücü bu hakkı bilmediği ya da süresini kaçırdığı için onarım bedeliyle yetinir; oysa başvuru ücretsizdir ve tek başına yapılabilir. ### Değer kaybı nedir, onarım bedelinden farkı ne? Kazadan sonra iki ayrı zarar oluşur. Birincisi **onarım bedelidir**: parçalar, işçilik ve boya. Bunu genellikle kasko ya da karşı tarafın trafik sigortası öder. İkincisi **değer kaybıdır**: araç tamamen onarılsa bile hasar kaydı TRAMER'e işlenir ve ikinci el alıcılar hasarlı araca daha az öder. Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farktır. Onarım bedeli ödendi diye değer kaybı hakkın ortadan kalkmaz; ikisi ayrı ayrı istenir. İkinci el araç alırken hasar kaydının fiyata etkisini [ikinci el araba alma](https://butco.app/rehber/ikinci-el-araba-alirken-masraflar-noter-ekspertiz-tramer) rehberinde anlattık. Değer kaybı tazminatı, bu farkın satıcı olarak senin cebinden çıkmasını önler. ### Kimden istenir? Kusur oranı her şeyi belirler Değer kaybı, kazaya sebep olan aracın **zorunlu trafik sigortasından** (ZMMS) istenir; tutar kusur oranına göre paylaştırılır. Kaza tespit tutanağındaki ya da sigorta şirketinin belirlediği kusur oranı bu yüzden belirleyicidir. - **Kusurun yoksa:** Değer kaybının tamamını karşı tarafın trafik sigortasından istersin. - **Kısmen kusurluysan:** Karşı tarafın kusur oranı kadarını alabilirsin. - **Tamamen kusurluysan:** Kendi aracının değer kaybını kimseden isteyemezsin. - **Karşı araç sigortasızsa:** Talep doğrudan sürücüye ve araç sahibine yöneltilir; bazı durumlarda Güvence Hesabı'na başvurmak mümkündür. Kasko poliçeleri değer kaybını çoğunlukla teminat dışında tutar. Aracını kaskondan yaptırmış olsan bile değer kaybını ayrıca karşı tarafın trafik sigortasından isteyebilirsin. Trafik sigortasının araç başına ödeyebileceği maddi zarar tutarının bir üst sınırı vardır; bunu aşan kısım için karşı tarafın sürücüsü ve araç sahibi sorumlu kalır. ### Örnek hesap: kusur oranına göre tazminat Kazadan önce piyasa değeri 1.000.000 ₺ olan bir aracın, onarımdan sonra hasar kaydıyla 910.000 ₺'ye satılabildiğini varsayalım (varsayımsal rakamlar). Değer kaybı 90.000 ₺ olur. Karşı tarafın kusuruna göre alınabilecek tutar: | Karşı tarafın kusuru | Senin kusurun | İstenebilecek değer kaybı | |---|---|---| | %100 | %0 | 90.000 ₺ | | %75 | %25 | 67.500 ₺ | | %50 | %50 | 45.000 ₺ | | %0 | %100 | 0 ₺ | Gerçek tutarı etkileyen başlıca etkenler şunlardır: - **Hasarın yeri ve büyüklüğü:** Şase, direk ya da tavan gibi taşıyıcı parçalardaki hasar, tampondaki çizikten çok daha fazla değer düşürür. - **Değişen ve boyanan parçalar:** Orijinal parçanın değişmesi ya da boyanması ikinci el fiyatını doğrudan etkiler. - **Aracın yaşı, kilometresi ve eski hasarları:** Yeni ve hasarsız araçta değer kaybı yüksek, çok eski ya da daha önce aynı parçasından hasar görmüş araçta düşük çıkar. Uygulamada tutar, aracın ikinci el piyasa değerine bakılarak eksper ya da bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Sigorta şirketinin ilk teklifi bu değerin altında kalabilir; teklifi kabul etmek zorunda değilsin. ### Adım adım başvuru 1. **Belgeleri topla:** Kaza tespit tutanağı ya da polis tutanağı, ruhsat, ehliyet, onarım faturası, eksper raporu ve hasar fotoğrafları. 2. **Karşı tarafın sigorta şirketini öğren:** Tutanakta yazar; yazmıyorsa plaka ile sigorta bilgisini sorgulayabilirsin. 3. **Sigorta şirketine yazılı başvur:** Değer kaybı talebini belgelerle birlikte e-posta, KEP ya da şube aracılığıyla ilet. Başvurunun tarihli bir kopyasını sakla. 4. **15 günü bekle:** Şirket başvurudan sonraki 15 gün içinde ödeme yapmaz, eksik öder ya da talebi reddederse bir sonraki adıma geçebilirsin. 5. **Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme:** Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak mahkemeye göre genellikle daha hızlı sonuçlanır; başvuru ücreti tutara göre değişir. Dilersen doğrudan dava da açabilirsin. Sigorta şirketine önce yazılı başvurmadan tahkime ya da mahkemeye gitmek mümkün değildir; ilk adımı atlamamak zaman kazandırır. ### Zamanaşımı: süreyi kaçırma Trafik kazalarından doğan maddi zararlarda talep hakkı, zararı ve sorumluyu öğrendiğin tarihten itibaren **2 yıl**, her durumda kaza tarihinden itibaren **10 yıl** içinde zamanaşımına uğrar. Kaza bir suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre uygulanır. Aracını sattıktan sonra da, kaza tarihinde araç sana aitse değer kaybını isteyebilirsin. Yine de beklemek, belgelerin kaybolmasına ve piyasa değerinin tespitinin zorlaşmasına yol açar. ### "Değer kaybını biz alalım" diyen firmalara dikkat Kazadan sonra seni arayıp değer kaybını senin yerine takip etmeyi öneren firmalar vardır. Bazıları vekaletname ister ve tahsil edilen tutarın önemli bir kısmını komisyon olarak alır. İmza atmadan önce şunlara bak: - Komisyon oranını ve masrafların kime ait olduğunu yazılı olarak iste. - Geniş yetkili vekaletname verme; sigorta şirketinin ödemesinin doğrudan senin hesabına yapılmasını iste. - Başvurunun sigorta şirketine yazılı başvuru ve gerekirse tahkimden ibaret olduğunu, bunları kendin de yapabileceğini unutma. Hukuki destek gerekirse bir avukata danışmak, komisyon oranı belirsiz aracı firmalardan genellikle daha güvenlidir. ### Sık sorulanlar **Araç değer kaybı kimden alınır?** Kazaya sebep olan aracın zorunlu trafik sigortasından, karşı tarafın kusur oranı kadar alınır. Kasko poliçeleri değer kaybını çoğunlukla karşılamaz. **Değer kaybı nasıl hesaplanır?** Aracın kaza öncesindeki piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki farktır. Hasarın yeri, değişen ve boyanan parçalar, aracın yaşı, kilometresi ve eski hasarları tutarı etkiler. **Değer kaybı başvurusu için ne kadar süre var?** Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her durumda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde talep edilmelidir. Kaza suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanabilir. **Sigorta şirketi değer kaybını ödemezse ne yapılır?** Yazılı başvurudan sonra 15 gün içinde ödeme yapılmaz, eksik yapılır ya da talep reddedilirse Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye başvurulabilir. **Aracı sattıktan sonra değer kaybı istenebilir mi?** Kaza tarihinde araç sana aitse, zamanaşımı dolmadan satıştan sonra da değer kaybı talep edebilirsin. ### Kaynaklar - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 97 (önce sigortacıya yazılı başvuru, 15 gün, dava veya tahkim) ve md. 109 (2 yıl / 10 yıl zamanaşımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, md. 30 (Sigorta Tahkim Komisyonu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5684&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Elektrikli araba mı benzinli mi? Şarj maliyeti, 100 km yakıt karşılaştırması ve başa baş süresi Adres: https://butco.app/rehber/elektrikli-araba-mi-benzinli-mi-sarj-maliyeti-hesaplama Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Elektrikli araç almanın en çok sorulan sorusu, yüksek alış fiyatının yakıttan ne kadar sürede geri döneceğidir. Cevap, nerede şarj ettiğine ve yılda kaç kilometre yaptığına bağlıdır. Kendi rakamlarınla birkaç dakikada hesaplayabileceğin bir yöntemle anlatıyoruz. ### 100 km'de elektrik ve benzin maliyeti nasıl hesaplanır? İki aracı karşılaştırmanın en sade yolu, 100 kilometrenin enerji maliyetini bulmaktır: elektrikli: 100 km maliyeti = tüketim (kWh/100 km) × kWh fiyatı benzinli: 100 km maliyeti = tüketim (L/100 km) × litre fiyatı Elektrikli araçların çoğu karışık kullanımda 100 km'de 15 ile 20 kWh arasında enerji harcar. Aşağıdaki tabloda fiyatlar **varsayımsaldır**; kendi elektrik faturandaki birim fiyatı, şarj uygulamasındaki kWh ücretini ve güncel pompa fiyatını koyarak aynı hesabı yap. | Enerji kaynağı | Varsayım | 100 km maliyeti | |---|---|---| | Evde şarj | 16 kWh × 3,5 ₺ | 56 ₺ | | Halka açık AC şarj | 16 kWh × 9 ₺ | 144 ₺ | | DC hızlı şarj | 16 kWh × 14 ₺ | 224 ₺ | | Benzinli araç | 7 L × 50 ₺ | 350 ₺ | Tablonun asıl mesajı şudur: elektrikli aracın tasarrufu **evde şarjdan** gelir. Yalnızca DC hızlı şarjla kullanılan bir elektrikli araçta fark belirgin şekilde daralır. Kışın ısıtma ve soğuk batarya nedeniyle tüketim artar; menzilin ve 100 km maliyetinin soğuk havada yüzde 20 ile 30 kötüleşmesi olağandır. ### Aylık ve yıllık fark: örnek hesap Ayda 1.500 km yol yapan bir sürücü düşünelim. Şarjın %80'ini evde, %20'sini DC hızlı şarjda yapsın. Tablodaki varsayımsal fiyatlarla: - **Elektrikli, karma şarj:** 100 km başına 0,8 × 56 + 0,2 × 224 = 89,6 ₺; ayda yaklaşık 1.344 ₺. - **Benzinli:** 100 km başına 350 ₺; ayda 5.250 ₺. - **Fark:** Ayda yaklaşık 3.900 ₺, yılda yaklaşık 46.900 ₺. Aynı sürücü ayda 500 km yapıyorsa yıllık fark üçte bire iner. Az kilometre yapanlar için yakıt tasarrufu, alış fiyatı farkını kapatmaya yetmeyebilir. Aracın tüm giderlerini görmek için [bir aracın aylık gerçek maliyeti](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) rehberindeki kalemleri de ekle. ### Evde şarj: kademeli tarife, kurulum ve site izni - **Kademeli elektrik tarifesi:** Yıllık tüketimi son kaynak limitini aşan konutlar daha yüksek birim fiyattan faturalanır; EPDK'ya göre 2026 için mesken limiti yıllık 4.000 kWh'tir. Ayda 1.500 km yapan bir elektrikli araç yılda yaklaşık 2.900 kWh ekler ve bu, hanenin sınırı aşmasına yol açabilir. Hesabı mevcut tarifenle değil, sınır aşıldığında uygulanacak fiyatla da yap. - **Duvar tipi şarj cihazı:** Cihaz, montaj ve gerekiyorsa kablo ve sigorta değişikliği tek seferlik bir maliyettir. Standart prizden şarj mümkün olsa da yavaştır ve tesisatın uygunluğu kontrol edilmelidir. - **Apartman ve sitede:** Ortak otoparka şarj ünitesi kurmak için yönetimle görüşmek, elektriğin kendi sayacından ya da ayrı bir sayaçtan çekilmesini sağlamak gerekir. Ortak giderlerin paylaşımı için [site aidatı](https://butco.app/rehber/site-aidati-kim-oder-aidat-borcu-gecikme-tazminati) rehberine bakabilirsin. - **Gece tarifesi:** Üç zamanlı tarifeye geçip şarjı gece saatlerine planlamak birim maliyeti düşürebilir; karar vermeden önce faturandaki gündüz, puant ve gece fiyatlarını karşılaştır. ### Yakıt dışındaki farklar: vergi, sigorta, bakım ve lastik | Kalem | Elektrikli | Benzinli | |---|---|---| | Periyodik bakım | Yağ ve filtre değişimi yok, genellikle daha ucuz | Yağ, filtre, buji, triger gibi düzenli kalemler | | Fren | Rejeneratif frenleme sayesinde daha az aşınır | Balata ve disk daha sık değişir | | Lastik | Ağırlık ve anlık tork nedeniyle daha hızlı aşınabilir | Normal aşınma | | MTV | Motor gücüne göre belirlenir, çoğu modelde daha düşüktür | Motor hacmi, yaş ve değere göre | | Kasko | Parça ve batarya hasarı nedeniyle prim çoğu zaman daha yüksek | Modele göre değişir | | Batarya | Genellikle 8 yıl ya da belirli bir kilometre garanti | Yok | Kasko teklifini aracı almadan önce iste; elektrikli araçta yıllık prim farkı, yakıt tasarrufunun hissedilir bir kısmını geri alabilir. MTV'nin yıllık planı için [MTV ve emlak vergisi](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler) rehberine bakabilirsin. ### Fiyat farkı kaç yılda çıkar? Başa baş hesabı Elektrikli modelin fiyatı benzer bir benzinli modelden yüksekse, bu farkın yıllık tasarrufla kaç yılda kapanacağını şöyle bulursun: başa baş süresi (yıl) = alış fiyatı farkı ÷ (yıllık yakıt farkı + yıllık bakım farkı − yıllık kasko farkı) Örnek (varsayımsal): Fiyat farkı 300.000 ₺, yıllık yakıt farkı 46.900 ₺, bakım farkı 8.000 ₺ lehte, kasko farkı 10.000 ₺ aleyhte olsun. Yıllık net tasarruf 44.900 ₺ olur ve fark yaklaşık **6,7 yılda** kapanır. - Aracı kredi ile alıyorsan fiyat farkına ödenecek faizi de ekle; bu, süreyi uzatır. - Aracı 3 ile 4 yıl kullanıp satacaksan ikinci el değerini de hesaba kat. Batarya sağlığı raporu olan ve garantisi süren araçlar daha kolay satılır; ikinci el alırken dikkat edilecekler için [ikinci el araba alırken masraflar](https://butco.app/rehber/ikinci-el-araba-alirken-masraflar-noter-ekspertiz-tramer) rehberine bak. - Hesap yalnızca paraya bakar; evde şarj imkânın yoksa her şarjın aldığı zaman da bir maliyettir. ### Kimler için mantıklı, kimler için değil? - **Mantıklı olabilir:** Evde ya da işyerinde şarj imkânı olan, yılda 15.000 km ve üstü yol yapan, aracı uzun süre elinde tutmayı planlayanlar. - **Dikkatli düşün:** Sürekli hızlı şarja bağımlı kalacak, yılda birkaç bin km yapan ya da sık sık uzun ve şarj istasyonu seyrek güzergâhlarda yol yapanlar. - **Ara seçenek:** Şehir içi kısa mesafe yapan ama evde şarj imkânı olmayanlar için hibrit ya da düşük tüketimli bir benzinli araç toplam maliyette daha dengeli olabilir. ### Sık sorulanlar **Elektrikli araba 100 km'de kaç TL'ye gider?** Tüketimi kWh fiyatıyla çarp. 100 km'de 16 kWh harcayan bir araç, kWh'i 3,5 ₺ olan evde şarjla yaklaşık 56 ₺, kWh'i 14 ₺ olan DC hızlı şarjla yaklaşık 224 ₺ tutar. Rakamlar örnektir; kendi tarifeni kullan. **Elektrikli araba benzinliden daha mı ucuz?** Evde şarj edilen ve yılda çok kilometre yapılan elektrikli araçta enerji gideri benzinlinin birkaç katı daha düşüktür. Yalnızca hızlı şarj kullanılıyorsa ve az yol yapılıyorsa fark daralır; kasko ve alış fiyatı farkı da hesaba katılmalıdır. **Evde elektrikli araç şarj etmek faturayı ne kadar artırır?** Ayda 1.500 km yapan ve 100 km'de 16 kWh tüketen bir araç ayda yaklaşık 240 kWh ekler. Bu artış yıllık tüketimi kademeli tarife sınırının üstüne taşırsa birim fiyat da yükselebilir. **Elektrikli aracın fiyat farkı kaç yılda çıkar?** Alış fiyatı farkını yıllık yakıt ve bakım tasarrufundan kasko farkı çıkarılmış net tasarrufa böl. Örnekte 300.000 ₺ fark ve 44.900 ₺ yıllık net tasarrufla süre yaklaşık 6,7 yıldır. **Elektrikli araçlarda MTV daha mı düşük?** Elektrikli araçlarda MTV motor gücüne göre belirlenir ve çoğu modelde benzer benzinli araçlardan düşüktür. Güncel tutarı Gelir İdaresi'nin tarifesinden kontrol et. ### Kaynaklar - [197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, md. 5 (yalnız elektrik motorlu otomobillerde motor gücüne göre ve tarifenin %25'i oranında vergi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=197&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) Sıkça Sorulan Sorular (2026 mesken limiti 4.000 kWh/yıl)](https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/16-38/son-kaynak-tedarik-tarifesi-sktt-sikca-sorulan-) · EPDK *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Araç muayenesi ücreti ne kadar? Gecikme zammı ve muayenesiz yakalanmanın cezası Adres: https://butco.app/rehber/arac-muayenesi-ucreti-gecikme-cezasi Kategori: Araç ve ulaşım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Araç muayenesinin süresi araç yaşına göre değişir ve tarihi geçen her ay için ücrete gecikme zammı eklenir. Muayenesiz yakalanmak ise yalnızca bir uyarı değil, hem para cezası hem de trafikten men riski taşır; ikisini de önceden takvime yazmak en ucuz yoldur. ### Araç muayenesi ne zaman yaptırılır? Yeni bir araç trafiğe ilk tescil edildikten sonra belirli bir süre (yeni araçlarda genellikle ilk birkaç yıl) muayeneden muaf tutulur; bu sürenin ardından periyodik muayene takvimi başlar. Muayene süresi aracın yaşına göre değişir: yeni araçlarda periyot daha uzun, eski araçlarda daha kısadır. Kendi aracının bir sonraki muayene tarihini tahmin etmek yerine, e-Devlet'teki "Araç Muayene Sorgulama" hizmetinden ya da TÜVTÜRK'ün resmi kanallarından tam tarihi sorgulamak en güvenlisidir; tarih plakaya ve önceki muayene kaydına göre belirlenir. ### Muayene ücreti neye göre değişir? Muayene ücreti sabit bir tutar değildir; aracın türüne (otomobil, kamyonet, motosiklet), yakıt sistemine (LPG'li araçlarda ek bir egzoz emisyon kontrolü ücreti eklenir) ve o yıl için belirlenen tarifeye göre değişir. Güncel tutarı TÜVTÜRK'ün resmi sitesinden ya da randevu ekranından görebilirsin; burada sabit bir rakam vermek yıl içinde güncellenen tarife nedeniyle yanıltıcı olur. ### Muayene süresi geçince gecikme zammı nasıl işler? Muayene tarihini kaçırdığında ödeyeceğin ücrete, geciken her ay için ayrı bir gecikme zammı eklenir; ne kadar geç kalırsan tutar o kadar büyür. Bu, kredi kartı gecikme faizine benzer şekilde işler (bkz. [asgari ödeme tuzağı](https://butco.app/rehber/asgari-odeme-tuzagi-kredi-karti-borcu-ne-kadar-surer)): erken davranmak her zaman daha ucuza gelir. Karayolları Trafik Kanunu'na göre muayene süresi geçen her ay için ücret **%5 fazlasıyla** alınır ve ay kesirleri tam ay sayılır; yani bir günlük gecikmede bile %5 eklenir. Kanunda bu zam için bir tavan yer almaz, gecikme uzadıkça tutar büyümeye devam eder. Muayeneyi süresi dolmadan yaptırmak hem cepten hem de aşağıdaki ceza riskinden kaçınmanın en kolay yoludur. ### Muayenesiz trafiğe çıkarsan ceza ne kadar? Süresi geçmiş bir araçla trafiğe çıkıp kontrol noktasında ya da bir kaza sonrası yakalanırsan, gecikme zammına ek olarak ayrı bir trafik cezası kesilir; tutar her yıl yeniden belirlenen trafik ceza tarifesinde yer alır. İlk seferde, muayeneyi yaptırman için yönetmelikte belirtilen şekilde süre verilir. Bu süre sonunda muayene yaptırmadan ya da emniyetsiz raporu almış araçla trafiğe çıkarsan daha yüksek bir ceza kesilir, araç trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilir. Kasko ve zorunlu trafik sigortası da genellikle geçerliliğini korumaya devam etse bile, bir kaza durumunda muayenesiz araç ayrı bir sorun kaynağı haline gelebilir; bu yüzden ceza riskini yalnızca "yakalanma ihtimaline" bağlamak yanıltıcıdır. ### Randevu ve ödeme: TÜVTÜRK süreci 1. **Randevu al.** TÜVTÜRK'ün resmi web sitesinden ya da mobil uygulamasından plakanla randevu oluşturabilirsin; yoğun dönemlerde randevu tarihleri hızla dolabilir, bu yüzden süre dolmadan önce almak önemlidir. 2. **Belgelerini hazırla.** Ruhsat ve varsa LPG'li araçlar için ek belgeler istenir. 3. **Ödemeni yap.** Ücret randevu sırasında ya da muayene istasyonunda ödenir; gecikme varsa zam bu tutara otomatik olarak eklenir. 4. **Sonucu takip et.** Araç muayeneden geçmezse belirlenen eksiklikleri giderip belirli bir süre içinde ücretsiz ya da indirimli tekrar muayeneye girme hakkın olabilir; detayı muayene istasyonunda öğrenebilirsin. ### Sık sorulanlar **Araç muayenesi kaç yılda bir yapılır?** Süre aracın yaşına göre değişir; yeni araçlarda periyot daha uzun, eski araçlarda daha kısadır. Kendi aracının kesin tarihini e-Devlet'teki Araç Muayene Sorgulama hizmetinden görebilirsin. **Muayene ücreti her araç için aynı mı?** Hayır. Araç türüne, LPG'li olup olmamasına ve o yıl için belirlenen tarifeye göre değişir; güncel tutarı TÜVTÜRK'ün resmi kanallarından öğrenmek en doğrusudur. **Muayene süresini birkaç gün geçirsem büyük fark eder mi?** Ay kesirleri tam ay sayıldığı için birkaç günlük gecikmede bile muayene ücreti %5 fazlasıyla alınır; ayrıca trafikte kontrol noktasına denk gelirsen süresi geçmiş bir muayene cezaya konu olabilir. **Muayenesi geçmiş bir araçla kaza yaparsam ne olur?** Zorunlu trafik sigortası genellikle geçerliliğini korur, ama muayenesiz araç ayrı bir idari ceza ve trafikten men riski taşır; bu yüzden kazadan bağımsız olarak muayeneyi zamanında yaptırmak gerekir. ### Kaynaklar - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 34 (muayene zorunluluğu, muayenesiz trafiğe çıkma cezası ve trafikten men)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 35 (muayene ücretleri, yeniden değerleme ve her ay için %5 gecikme)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Araç muayene randevu ve ücret bilgileri](https://www.tuvturk.com.tr/) · TÜVTÜRK *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## MTV ve emlak vergisi ne zaman ödenir? Yıllık ödemeleri aylık bütçeye yaymanın yolu Adres: https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 MTV, emlak vergisi, DASK ve kasko her ay gelmez; bu yüzden aylık bütçede unutulur ve geldikleri ay bütçeyi bozar. Hepsini bir takvime yazıp toplamı on ikiye bölmek, Kasım ve Ocak sürprizlerini sıradan bir aylık gidere çevirir. ### Yıllık ödemeler neden bütçeyi bozar? Aylık bütçe çoğu zaman kira, fatura ve market gibi her ay tekrar eden kalemlerle kurulur. Yılda bir ya da iki kez gelen ödemeler ise listede yer almaz: motorlu taşıtlar vergisi (MTV), emlak vergisi, zorunlu deprem sigortası (DASK), kasko, trafik sigortası, araç muayenesi. Tek tek bakıldığında küçük görünen bu kalemler aynı aylara yığılır ve o ay kredi kartına ya da [KMH'ye](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi) yüklenir. Çözüm basittir: yıllık ödemeleri bir takvimde topla, yıllık toplamı hesapla ve her ay bunun on ikide birini ayrı bir yere koy. Finans dünyasında buna **sinking fund**, günlük dilde **kumbara hesabı** denir. ### Yıllık vergi ve sigorta takvimi | Ödeme | Ne zaman? | Nereye? | |---|---|---| | MTV 1. taksit | Ocak ayı sonuna kadar | Gelir İdaresi (GİB), banka, e-Devlet | | MTV 2. taksit | Temmuz ayı sonuna kadar | Gelir İdaresi (GİB), banka, e-Devlet | | Yıllık gelir vergisi (ör. kira geliri) | Beyanname Mart'ta; ödeme Mart ve Temmuz | Gelir İdaresi | | Emlak vergisi 1. taksit | Mart, Nisan, Mayıs; en geç Mayıs sonu | Taşınmazın bağlı olduğu belediye | | Emlak vergisi 2. taksit | Kasım ayı sonuna kadar | Taşınmazın bağlı olduğu belediye | | DASK ve konut sigortası | Poliçe yenileme tarihinde, yılda bir | Sigorta şirketi ya da banka | | Trafik sigortası ve kasko | Poliçe bitiş tarihinde, yılda bir | Sigorta şirketi ya da acente | | Araç muayenesi | Ruhsatta yazan tarihte (otomobilde genellikle iki yılda bir) | Muayene istasyonu | Son gün hafta sonuna ya da resmi tatile denk gelirse süre genellikle izleyen ilk iş gününe uzar. Tarihler kanunla belirlenir ama değişebilir; ödemeden önce Gelir İdaresi'nin ve belediyenin duyurularına göz at. ### MTV hakkında bilmen gerekenler - **Tutarı ne belirler?** Aracın türü, motor silindir hacmi, yaşı ve yeni araçlarda ilk tescildeki değeri. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. - **Borç sorgulama:** e-Devlet'te "Motorlu Taşıtlar Vergisi borcu" ya da Gelir İdaresi'nin dijital vergi dairesinde plaka ve T.C. kimlik numarasıyla sorgulanır. - **Araç satışı:** Noterde devir yapılırken aracın o döneme kadarki MTV borcunun ödenmiş olması istenir. Satacağın ya da alacağın aracın vergi borcunu önceden kontrol et. - **Unutulan taksit:** Ödemeyen araç sahibinin borcuna gecikme zammı eklenir ve borç araç üzerinde kalmaya devam eder. Aracın yıllık toplam maliyetini (yakıt, bakım, sigorta ve MTV) aylığa çevirmek için [araba masrafları rehberine](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) bakabilirsin. ### Emlak vergisi hakkında bilmen gerekenler - **Kim öder?** 1 Ocak itibarıyla taşınmazın sahibi olan kişi, o yılın emlak vergisini öder. Evde kiracı otursa bile vergi ev sahibine aittir. - **Yeni ev aldıysan:** Emlak vergisi beyannamesi, taşınmazı edindiğin yılı izleyen yıl içinde belediyeye verilir ve vergi o yıldan itibaren tahakkuk eder. Tapu işlemi sırasında bilgiler çoğu zaman belediyeye kendiliğinden iletilir; yine de belediyenin e-belediye sayfasından kaydını kontrol et. - **Tutarı ne belirler?** Taşınmazın vergi değeri ve belediyenin bulunduğu yere göre değişen oran. Büyükşehir sınırlarında oran daha yüksektir. - **Muafiyet:** Belirli şartlarla emekliler, geliri olmayanlar, engelliler ve şehit yakınları, brüt 200 metrekareyi aşmayan tek konutları için emlak vergisinden muaf tutulabilir. Şartlar ayrıntılıdır; belediyene başvurmadan kendiliğinden uygulanmaz. ### Örnek hesap: yıllık yükü aylık kumbaraya çevirmek Bir otomobili ve bir dairesi olan bir hanenin yıllık resmi ödemeleri şöyle olsun (rakamlar örnektir): | Kalem | Yıllık tutar | |---|---| | MTV (2 × 3.000 ₺) | 6.000 ₺ | | Emlak vergisi (2 × 900 ₺) | 1.800 ₺ | | DASK | 1.200 ₺ | | Konut sigortası | 2.500 ₺ | | Kasko | 18.000 ₺ | | Trafik sigortası | 9.000 ₺ | | Araç muayenesi (iki yılda 2.500 ₺) | 1.250 ₺ | | **Toplam** | **39.750 ₺** | aylık kumbara payı = yıllık ödemelerin toplamı ÷ 12 = 39.750 ÷ 12 ≈ 3.313 ₺ Her maaş gününde yaklaşık 3.313 ₺'yi ayrı bir hesaba aktaran bu hane, Ocak'taki MTV'yi, Kasım'daki emlak vergisini ve kasko yenilemesini "beklenmedik gider" olmaktan çıkarır. Kumbarayı vadeli ya da günlük getirili bir hesapta tutmak, paranın beklerken değer kaybını azaltır ([vadeli mevduat faizi hesaplama](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama)). Enflasyon nedeniyle tutarlar her yıl arttığı için kumbara payını yılbaşında yeniden hesapla. ### Geç kalırsan: gecikme zammı ve yapılandırma Vadesinde ödenmeyen MTV ve emlak vergisine her ay için gecikme zammı eklenir; oran Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve bir kredi kartı faizine yakın, hatta ondan yüksek olabilir. Bu yüzden nakit sıkışıklığında vergiyi ertelemek çoğu zaman pahalı bir finansman yoludur. - **Kredi kartıyla ödeme:** Vergiler birçok bankanın kartıyla ödenebilir; bazı bankalar dönemsel olarak taksit imkânı da sunar. Taksit faizli ya da faizsiz olabilir, ödemeden önce koşulları kontrol et. - **Yapılandırma:** Zaman zaman çıkarılan yapılandırma kanunlarıyla eski borçlar indirimli ve taksitli ödenebilir. Buna güvenip ödemeyi bekletmek ise risklidir; her yıl yapılandırma çıkmaz. - **Trafik cezaları:** Tebliğden itibaren belirli bir süre içinde ödenen trafik cezalarına indirim uygulanır. Süre ve oran ceza tutanağında yazar; e-Devlet'teki ceza sorgulama ekranından da görebilirsin. ### Sık sorulanlar **MTV ne zaman ödenir?** Motorlu taşıtlar vergisi yılda iki eşit taksitte ödenir: birinci taksit Ocak ayı sonuna, ikinci taksit Temmuz ayı sonuna kadar. Son gün tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar. **Emlak vergisi ne zaman ödenir?** Emlak vergisinin birinci taksiti Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, en geç Mayıs sonuna kadar; ikinci taksiti Kasım ayı sonuna kadar taşınmazın bağlı olduğu belediyeye ödenir. **Kiracı emlak vergisi öder mi?** Hayır. Emlak vergisi 1 Ocak itibarıyla taşınmazın sahibi olan kişiye aittir. Kira sözleşmesinde aksi yazsa bile belediyeye karşı sorumlu olan ev sahibidir. **Vergi borcumu nereden sorgularım?** MTV ve gelir vergisi borçlarını e-Devlet'ten ya da Gelir İdaresi'nin dijital vergi dairesinden, emlak vergisini ise belediyenin e-belediye sayfasından ya da e-Devlet'teki belediye hizmetlerinden sorgulayabilirsin. **MTV geç ödenirse ne olur?** Vadesi geçen borca her ay için gecikme zammı eklenir ve borç araç üzerinde kalır. Aracı satarken noterde bu borcun ödenmiş olması istenir. ### Kaynaklar - [197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, md. 9 (Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksit)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=197&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, md. 30 (Mart-Mayıs ve Kasım taksitleri)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1319&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, md. 8 (emekli, geliri olmayan, engelli ve şehit yakınlarının brüt 200 m²'yi geçmeyen tek meskeni)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1319&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Yurt dışından alışverişte gümrük vergisi 2026: 30 avro sınırı kalktı, kargodaki paket nasıl vergilenir? Adres: https://butco.app/rehber/yurt-disi-alisveris-gumruk-vergisi-30-avro Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Yurt dışı sitelerdeki düşük fiyat, kapıya geldiğinde vergi ve kargo firmasının ücretleriyle birlikte gelir. Şubat 2026'dan beri küçük paketlerde de tek oranlı vergi yerine ithalat vergileri ayrı ayrı hesaplanıyor; kuralı bilmek, sepetteki fiyatın gerçekte ne kadara mal olacağını önceden görmeni sağlar. ### Kısaca: kargoyla gelen pakette neler değişti? Posta ya da hızlı kargo ile gelen ve ticari amaç taşımayan paketler için Türkiye'de uzun süre basitleştirilmiş bir usul uygulandı: son olarak 30 avroya kadar olan paketlerden gümrük vergisi, KDV ve ÖTV yerine tek bir oranla vergi alınıyordu. **7 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanıp Şubat 2026'da yürürlüğe giren 10813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı bu usulü genel tüketim ürünleri için kaldırdı.** Bugün kural kabaca şöyle işler: - **Giyim, elektronik, aksesuar, ev eşyası gibi ürünler:** Tutarı ne kadar küçük olursa olsun tek oranlı vergi uygulanmaz; eşyanın tarife koduna ve geldiği ülkeye göre gümrük vergisi, KDV ve varsa ÖTV ayrı ayrı hesaplanır. Kıymeti 1500 avroyu ve brüt 30 kilogramı aşmayan kişisel paketlerde beyanı genellikle kargo firması senin adına yapar. - **İlaç ve takviye edici gıdalar:** Sağlık kuruluşu raporu ya da doktor reçetesine dayanan, kıymeti 1500 avroyu geçmeyen gönderilerde tek ve maktu vergi usulü sürer (oranlar aşağıda). - **Kitap ve benzeri basılı yayın:** Kişisel kullanım için gelen, kıymeti 1500 avroyu geçmeyen gönderilerde oran %0'dır. - **1500 avroyu aşan paketler:** Yürürlükteki ithalat vergileri genel hükümlere göre uygulanır. Yolcu beraberindeki 430 avroluk muafiyet posta ve kargo paketlerine uygulanmaz. Oranlar ve sınırlar Cumhurbaşkanı kararıyla değişebildiği için sipariş öncesinde Ticaret Bakanlığı'nın ve kargo firmasının güncel duyurusuna bakmak en güvenli yoldur. ### Tek ve maktu vergi artık nerede kaldı: ilaç, takviye ve kitap Tek ve maktu (götürü) vergi, Şubat 2026'dan beri yalnızca rapor ya da reçeteye dayanan ilaç ve takviye edici gıdalarda, kıymeti 1500 avroyu geçmeyen gönderilere uygulanır. Oran paketin geldiği yere göre değişir: | Paketin geldiği yer | Genel oran | ÖTV (IV) listesindeki eşya | |---|---|---| | Avrupa Birliği ülkelerinden doğrudan | %30 | %50 | | Diğer ülkeler (Çin, ABD, İngiltere vb.) | %60 | %80 | Takviye edici gıda ve sporcu gıdalarında Ticaret Bakanlığı, son bir yıl içinde düzenlenmiş rapor ya da reçetenin gümrük idaresine sunulmasını şart koşar. Kişisel kullanım için gelen kitap ve basılı yayında aynı sınıra kadar oran %0'dır. ### Örnek hesap: sepetteki fiyat, kapıdaki fiyat Çin'deki bir siteden 25 avroluk bir masa lambası sipariş ettiğini ve faturada kargo ücretinin ayrıca yazmadığını düşün. Avro kuru örnek olarak 45 ₺, gümrük vergisi oranı da yalnızca hesabı göstermek için %20 alınmıştır; gerçek oran ürünün tarife koduna ve geldiği ülkeye göre değişir, rakamlar örnektir: KDV matrahı = gümrük kıymeti (ürün + kargo gideri) + gümrük vergisi | Kalem | Tutar | |---|---| | Ürün bedeli | 25 € (1.125 ₺) | | Emsal kargo gideri (faturada ayrı yazmıyorsa 3 €) | 135 ₺ | | Gümrük kıymeti | 1.260 ₺ | | Gümrük vergisi (örnek %20) | 252 ₺ | | KDV (genel oran %20, 1.512 ₺ üzerinden) | 302,40 ₺ | | **Toplam vergi** | **554,40 ₺** | | **Senin ödediğin toplam** | **1.679,40 ₺** (kargo firmasının ücretleri hariç) | Aynı ürün Türkiye'deki bir satıcıda 1.600 ₺'ye satılıyorsa, yurt dışından almak vergiyle birlikte daha pahalıya gelir; üstelik teslim süresi uzun, iade zordur. Bazı ürün gruplarında ilave gümrük vergileri nedeniyle toplam vergi bu örnektekinden çok daha yüksek olabilir. Karşılaştırmayı her zaman **vergi dahil toplam** üzerinden yap. ### Vergiyi kim, ne zaman öder? Yurt dışı alışverişte verginin tahsil edilme biçimi siteye göre değişir: - **Sepette vergi dahil fiyat:** Bazı büyük platformlar Türkiye'ye gönderimde vergiyi ödeme sırasında fiyata ekler ve gümrük işlemini kendi anlaşmalı kargosu üzerinden yapar. Kapıda ek ödeme çıkmaz; ama ödeme ekranındaki "vergi ve harçlar" satırını mutlaka kontrol et. - **Teslimatta ödeme:** Vergi dahil değilse, kargo ya da posta şirketi paketi teslim etmeden önce vergiyi ve varsa hizmet bedelini senden ister. Bu ödeme genellikle SMS ya da e-posta ile gelen bir bağlantıdan yapılır. - **Türkiye deposundan gönderim:** Bazı ürünler yurt dışı sitesinde görünse de Türkiye'deki bir depodan gönderilir; bu durumda ürün yurt içi satış sayılır ve gümrük vergisi çıkmaz. "Paketiniz gümrükte bekliyor, vergi ödemesi için tıklayın" diye gelen mesajlar çok yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. Ödemeyi yalnızca sipariş verdiğin sitenin ya da kargo firmasının resmi uygulamasından, takip numaranı kendin girerek yap ([sahte SMS ve kart dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms)). ### Paketi bölmek artık işe yarar mı? 30 avro sınırı varken en sık sorulan soru, büyük bir siparişi küçük paketlere bölmenin vergiyi düşürüp düşürmeyeceğiydi. Şubat 2026'dan beri küçük paketlere ayrı bir düşük oran uygulanmadığı için bölmenin vergi avantajı büyük ölçüde ortadan kalktı; her paket için ayrı işlem ve ücret çıkabileceğinden toplam maliyet artabilir bile. Kargoyla gelen kişisel gönderiler ticari miktar ve mahiyette olmamalı ve brüt 30 kilogramı geçmemelidir. Ayakkabı, oyuncak ve deri çanta gibi bazı ürünlerin kargo firmasının basitleştirilmiş beyanıyla getirilmesi mümkün değildir; cep telefonu, tütün ve alkollü ürün ise posta ya da kargoyla hiç getirilemez. Aynı ürünleri satmak amacıyla getirmek tamamen farklı kurallara tabidir. ### Dövizli kart harcamasının gizli maliyeti Yurt dışı sitelerde ödeme çoğu zaman dolar ya da avro olarak yapılır ve kartına TL karşılığıyla yansır. Bu sırada iki maliyet eklenebilir: - **Banka kuru ve yurt dışı işlem ücreti:** Banka, işlemi kendi belirlediği kurdan TL'ye çevirir; bazı kartlarda ayrıca yurt dışı işlem komisyonu alınır. - **Dinamik para çevirisi:** Ödeme ekranı "TL olarak öde" seçeneği sunuyorsa, bu dönüşümü sitenin ödeme sağlayıcısı yapar ve kur çoğu zaman bankanınkinden kötüdür. Genellikle ürünün kendi para biriminde ödemek daha ucuzdur. Yurt dışı alışverişler çoğu kartta taksitlendirilemez ve harcama o dönemin ekstresine tek seferde yansır ([hangi ekstreye düşer?](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). Seyahatte kart kullanımıyla ilgili ayrıntılar için [yurt dışı tatil bütçesi](https://butco.app/rehber/yurt-disi-tatil-butcesi) rehberine bakabilirsin. ### İade ve cayma hakkı: yurt dışında aynı değil Türkiye'deki bir satıcıdan yapılan internet alışverişinde 14 günlük cayma hakkın vardır. Yurt dışındaki bir satıcıda ise sitenin kendi iade politikası ve satıcının ülkesinin kuralları geçerli olur. İade kargosu pahalı olabilir ve gümrükte ödenen vergi, ürünü geri gönderdiğinde çoğu zaman kendiliğinden geri gelmez. İade ihtimali olan ürünlerde bu maliyeti baştan hesaba kat ([online alışverişte iade ve cayma hakkı](https://butco.app/rehber/online-alisveris-iade-cayma-hakki)). ### Yolcu beraberinde eşya ve yurt dışından telefon Kargo kuralları, yurt dışından dönerken bavulunda getirdiğin eşyalardan farklıdır. Yolcu beraberinde getirilen, kişisel kullanıma ya da hediyeliğe yönelik eşya için belirli bir değer sınırına kadar vergi alınmaz; bu sınır yazıldığı tarihte 15 yaşından büyükler için 430 avro, küçükler için 150 avrodur. Sınırı aşan kısım için gümrükte vergi ödenir. Cep telefonu posta ya da hızlı kargoyla getirilemez: Ticaret Bakanlığı'na göre vergisi ödense bile bu yolla gelen telefon sahibine teslim edilmez (yurt dışında unutulan ve IMEI'si zaten kayıtlı telefonun geri gönderilmesi gibi dar istisnalar vardır). Yurt dışından telefonu ancak yolcu beraberinde getirebilirsin ve Türkiye'deki hatla kullanabilmek için **IMEI kaydı** yaptırman gerekir. Kayıt belirli sürelerde bir kez yapılabilir ve her yıl güncellenen bir harç ödenir ([IMEI kayıt ücreti](https://butco.app/rehber/yurt-disindan-telefon-imei-kayit-ucreti)). Bu harç son yıllarda telefonun kendisine yakın tutarlara ulaştığı için, yurt dışından telefon almayı düşünüyorsan önce güncel IMEI kayıt ücretini öğren; çoğu durumda Türkiye'den almaktan daha pahalıya gelir. ### Yurt dışı alışverişi bütçeye yerleştirmek 1. **Vergi dahil fiyatı yaz:** Karşılaştırmayı sepet fiyatıyla değil, kur, banka ücreti, ithalat vergileri ve kargo firmasının ücretleriyle yap. 2. **Aylık bir tavan koy:** Küçük tutarlı siparişler fark edilmeden birikir. On tane 20 avroluk sipariş, vergiyle birlikte kolayca 12.000 ₺'yi geçer. 3. **48 saat bekle:** Uygun fiyatlı sitelerdeki alışverişlerin önemli bir kısmı dürtüseldir; sepete ekleyip iki gün beklemek, çoğu siparişin gereksiz olduğunu gösterir ([dürtüsel harcamayı durdurmak](https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama)). ### Sık sorulanlar **Yurt dışından alışverişte gümrük vergisi muafiyet sınırı ne kadar?** Şubat 2026'dan beri posta ve hızlı kargoyla gelen genel tüketim ürünleri için düşük oranlı ya da vergisiz bir 30 avro sınırı yok; eşyanın tarife koduna göre gümrük vergisi, KDV ve varsa ÖTV ayrı ayrı hesaplanır. Kişisel kullanım için gelen kitaplarda 1500 avroya kadar oran %0'dır; yolcu beraberindeki 430 avroluk muafiyet kargo paketlerine uygulanmaz. **30 avro sınırı kalktı mı, küçük pakete ne kadar vergi çıkar?** Evet, 30 avroya kadar paketlere uygulanan tek oranlı vergi usulü Şubat 2026'da kaldırıldı. Küçük paketlerde de gümrük vergisi ürünün tarife koduna ve geldiği ülkeye göre hesaplanır, üstüne KDV ve varsa ÖTV eklenir. Tek ve maktu vergi (AB'den %30, diğer ülkelerden %60, ÖTV listesindekilerde 20 puan fazlası) artık yalnızca rapor ya da reçeteye dayanan ilaç ve takviye edici gıdalarda uygulanıyor. **Temu veya AliExpress siparişinde vergiyi kapıda mı öderim?** Siteye göre değişir. Bazı platformlar vergiyi ödeme ekranında fiyata ekler ve kapıda ek ödeme çıkmaz; vergi dahil değilse kargo firması teslimattan önce vergiyi ve hizmet bedelini ister. Ödeme ekranındaki vergi satırını kontrol et. **Gümrük vergisi SMS'i gerçek mi, nasıl anlarım?** Mesajdaki bağlantıya tıklamadan, siparişi verdiğin sitenin ya da kargo firmasının resmi uygulamasına kendin gir ve takip numaranla kontrol et. Bağlantılı vergi mesajları yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir. **Yurt dışından telefon almak mantıklı mı?** Telefon posta ya da kargoyla getirilemez; vergisi ödense bile teslim edilmez. Yolcu beraberinde getirdiğin telefonu Türkiye'deki hatla kullanmak için IMEI kaydı ve her yıl güncellenen bir harç gerekir. Bu harç yüksek olduğu için toplam maliyet çoğu zaman Türkiye'deki fiyatı geçer; karar vermeden önce güncel kayıt ücretini öğren. ### Kaynaklar - [Sıkça Sorulan Sorular: Posta ve Hızlı Kargo Muafiyeti (tek ve maktu vergi oranları, 1500 avro sınırı, posta/kargoyla cep telefonu getirilemeyeceği)](https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/sikca-sorulan-sorular/bireysel/posta-ve-hizli-kargo-muafiyeti) · T.C. Ticaret Bakanlığı - [Sıkça Sorulan Sorular: Yolcu Muafiyetleri (430 avro, 15 yaşından küçükler için 150 avro hediyelik eşya sınırı)](https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/sikca-sorulan-sorular/bireysel/yolcu-muafiyetleri) · T.C. Ticaret Bakanlığı - [10813 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 7/1/2026 (Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın 62. maddesi: ilaç ve takviye edici gıdada tek ve maktu vergi; 126. maddedeki 30 avro ibaresinin kaldırılması)](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/01/20260107-3.pdf) · Resmî Gazete *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## YouTube, Instagram ve TikTok geliri vergiye tabi mi? İçerik üreticisi vergi istisnası ve istisna hesabı Adres: https://butco.app/rehber/youtube-instagram-geliri-vergi-istisnasi-icerik-uretici Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Video, yayın ya da uygulamadan para kazanmaya başlayanların ilk sorusu vergidir. Türkiye'de bu gelirler için şirket kurmadan, beyanname vermeden işleyen bir istisna var; ama yalnızca doğru hesaba gelen para için geçerli ve her ödemeden vergi peşin kesiliyor. Bütçeni net tutara göre kurmak için kuralı bilmek gerekir. ### İçerik üreticisi istisnası nedir? Gelir Vergisi Kanunu'nun 20/B maddesi, **sosyal içerik üreticiliği** ve **mobil uygulama geliştiriciliği** kazançları için bir istisna tanır. İnternette video, ses, yazı ya da görsel içerik yayınlayıp reklam, abonelik, bağış ya da platform payı gibi yollarla kazanç elde edenler ve App Store, Google Play gibi mağazalarda uygulama satanlar bu kapsama girer. YouTube, Instagram, TikTok, Twitch gibi platformlardan gelen ödemeler tipik örneklerdir. İstisnanın özü şudur: Kazanç, bu iş için açılmış özel bir banka hesabına gelir, banka her girişte gelir vergisini peşin keser ve yıllık tutar sınırı aşılmadıkça başka bir vergi ödemez, beyanname vermezsin. ### Nasıl yararlanılır? İstisna hesabı - **Vergi dairesine başvur:** Faaliyete başladığını vergi dairesine bildirip kaydını istisna kapsamında açtırırsın. Ayrıca şahıs şirketi kurman gerekmez. - **Bankada istisna hesabı aç:** Türkiye'deki bir bankada bu faaliyete özel hesap açılır. Hesabın içerik üreticiliği istisnası için açıldığını bankaya belirtmen gerekir. - **Ödemeleri bu hesaba yönlendir:** Platformların ödeme ayarlarında bu hesabı tanımlarsın. Başka bir hesaba gelen kazanç istisnadan yararlanmaz. Adımların güncel ayrıntıları için Gelir İdaresi'nin rehberlerine bak ya da bir mali müşavire danış; bankalar da hesap açarken istedikleri belgeleri söyler. ### %15 stopaj: Elinde ne kalır? Banka, istisna hesabına gelen her tutardan **%15 gelir vergisi** keser (stopaj ya da tevkifat) ve vergi dairesine yatırır. Sınır aşılmadıkça bu kesinti nihai vergidir. net gelir = hesaba gelen tutar × 0,85 Ayda 1.000 dolar reklam geliri elde eden ve doların 40 ₺ olduğu bir ay düşün (kur örnektir): | | Aylık | Yıllık | |---|---|---| | Hesaba gelen | 40.000 ₺ | 480.000 ₺ | | %15 stopaj | 6.000 ₺ | 72.000 ₺ | | Net kalan | 34.000 ₺ | 408.000 ₺ | İstisnadan yararlananlar kamera, mikrofon, bilgisayar gibi giderleri kazançtan düşemez; vergi, giderler çıkmadan brüt tutar üzerinden alınır. ### Yıllık sınır aşılırsa ne olur? İstisna sınırsız değildir. Bir takvim yılında istisna hesabına gelen kazanç, Gelir Vergisi Kanunu'ndaki tarifenin **dördüncü gelir diliminin** tutarını aşarsa, o yılın kazancının tamamı için yıllık beyanname verilir ve normal tarifeden vergi hesaplanır. Yıl içinde kesilen %15, hesaplanan vergiden düşülür. Dilim tutarları her yıl güncellenir; güncel rakamı Gelir İdaresi'nin yayımladığı tarifeden kontrol et. Kazancın sınıra yaklaşıyorsa ya da giderlerin yüksekse, normal ticari kazanç mükellefi olmak daha avantajlı olabilir. Bu karşılaştırmayı bir mali müşavirle yap. ### Sponsorluk, reklam anlaşmaları ve bağışlar Platformun dışında, bir markayla doğrudan yapılan reklam ve sponsorluk anlaşmalarında firmalar çoğu zaman fatura ya da serbest meslek makbuzu ister. Bu tür ödemelerin istisna kapsamında işlem görüp görmeyeceği anlaşmanın şekline bağlıdır; belge düzenlemen gerekiyorsa ayrı bir mükellefiyet gerekebilir. Anlaşmayı imzalamadan önce ödemenin nasıl yapılacağını ve hangi belgenin isteneceğini netleştir. Bağış, süper sohbet, abonelik ve canlı yayın hediyeleri platform üzerinden ödendiğinde genellikle platform gelirinin bir parçası olarak istisna hesabına gelir. ### 29 yaşından küçüksen: genç girişimci istisnası İlk kez ticari faaliyete başlayan ve 29 yaşını doldurmamış olanlar için Gelir Vergisi Kanunu'nun 20. maddesinde ayrı bir **genç girişimci istisnası** vardır: Belirli şartlarla üç yıl boyunca, gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir dilimindeki tutara kadar olan kazanç vergiden istisnadır (kazanç bu tutarın altında kalsa bile yıllık beyanname verilir) ve ilk yıl Bağ-Kur primine destek sağlanabilir. Bu yol, şahıs şirketi kurup giderlerini düşmek isteyen genç üreticiler için 20/B istisnasına alternatif olabilir. Şartları başvurudan önce vergi dairesiyle teyit et. ### Dolar gelirle bütçe yapmak İçerik geliri hem dalgalı hem de çoğu zaman döviz cinsindendir. Bütçeyi sağlam kurmak için: - **Net tutarla planla:** Brüt kazancı değil, %15 kesildikten sonra hesaba geçen tutarı gelir say. - **Ortalama al:** Reklam gelirleri Ocak'ta düşer, yıl sonunda yükselir. Son 6 ile 12 ayın ortalamasını esas al; iyi ayların fazlasını zayıf aylar için ayır. - **Ödeme gecikmesini hesaba kat:** Platformlar bir ayın kazancını genellikle ertesi ay öder ve belirli bir alt tutara ulaşmadan ödeme yapmaz. - **Kuru izle:** Döviz gelirinin bir kısmını dövizde tutmak kur riskini dengeler; [döviz birikimi](https://butco.app/rehber/doviz-birikimi-takibi) rehberi ortalama maliyet takibini anlatır. Düzensiz gelirle aylık plan kurmak için [freelance ve düzensiz gelir](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **YouTube geliri vergiye tabi mi?** Evet, ama Gelir Vergisi Kanunu 20/B istisnasıyla istisna hesabına gelen kazançtan banka %15 vergi keser; yıllık sınır aşılmadıkça başka vergi ödenmez ve beyanname verilmez. **İçerik üreticisi istisnasından yararlanmak için şirket kurmak gerekir mi?** Hayır. Vergi dairesine başvurup kaydını istisna kapsamında açtırman ve Türkiye'deki bir bankada bu işe özel hesap açman yeterlidir. **İstisna hesabı dışındaki hesaba gelen para ne olur?** İstisna hesabı dışında bir hesaba gelen içerik kazancı istisnadan yararlanmaz ve genel hükümlere göre vergilendirilir. **İçerik üreticisi istisnasının yıllık sınırı nedir?** Yıllık sınır, gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminin tutarıdır ve her yıl güncellenir. Aşılırsa o yılın tüm kazancı beyan edilir, kesilen %15 hesaplanan vergiden düşülür. **Ekipman masraflarını vergiden düşebilir miyim?** 20/B istisnasından yararlanırken hayır; vergi brüt tutardan alınır. Giderlerin yüksekse normal mükellefiyet daha avantajlı olabilir, bunu bir mali müşavirle değerlendir. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer md. 20/B (sosyal içerik üreticiliği istisnası, %15 tevkifat, dördüncü gelir dilimi sınırı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer md. 20 (genç girişimcilerde kazanç istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Yurt dışından telefon getirmek: IMEI kayıt ücreti ne kadar, 120 gün kuralı nedir, gerçekten ucuza gelir mi? Adres: https://butco.app/rehber/yurt-disindan-telefon-imei-kayit-ucreti Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Yurt dışında telefon fiyatı cazip görünür, ama Türkiye'de hatla kullanmak için ödenecek IMEI kayıt ücreti hesabı çoğu zaman tersine çevirir. Karar vermeden önce kayıt ücretini, döviz kurunu ve garanti farkını tek bir hesapta toplamak, havaalanında pişman olmanın önüne geçer. ### IMEI kaydı nedir, neden gerekir? Her cep telefonunun **IMEI** adında 15 haneli bir kimlik numarası vardır; telefonda ***#06#** tuşlayınca görünür. Türkiye'de bir telefonun yerli hatlarla çalışabilmesi için IMEI numarasının Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) kayıt sisteminde kayıtlı olması gerekir. Türkiye'de resmi dağıtıcı üzerinden satılan telefonlar zaten kayıtlıdır. **Yurt dışından yolcu beraberinde getirilen** bir telefonun ise sahibinin adına ayrıca kaydettirilmesi gerekir. Kayıt yaptırılmayan telefon yurda girişten 120 gün sonra Türk hatlarına kapatılır; kablosuz internet, kamera ve uygulamalar çalışır ama arama, SMS ve mobil veri olmaz. ### 120 gün kuralı ve 3 yılda bir cihaz hakkı - **120 gün ve 365 gün:** Yurt dışından getirdiğin telefonu **yurda giriş tarihinden itibaren 120 gün** kayıtsız kullanabilirsin; bu sürede kaydettirmezsen telefon hatlara kapatılır. Kayıt hakkın ise yurda giriş tarihinden itibaren **365 gün** geçerlidir; bu süre dolarsa o girişle kayıt hakkını kaybedersin. - **3 yılda bir:** Yolcu beraberinde getirilen telefonlar için kayıt hakkı, kişi başına **üç yılda bir cihazla** sınırlıdır. Aynı yolculukta iki telefon getirdiysen ikincisini bu yoldan kaydedemezsin. - **Kaydı kim yapar?** Telefon, yurt dışına çıkıp giren kişinin kendi adına ve pasaport bilgileriyle kaydedilir. Kayıt hakkı başkasına devredilemez; kayıtlı telefon yalnızca kaydı yaptıranın T.C. kimlik numarasına kayıtlı hatlarla çalışır. Yani başkası için getirdiğin telefonu kendi hakkınla kaydettirirsen, telefon onun hattıyla çalışmaz. Yurt dışında yaşayan ve çalışan vatandaşlar ya da yabancı turistler için farklı süre ve kurallar uygulanabilir. Durumun bu gruplara giriyorsa operatörüne ve BTK'nın güncel duyurularına bak. ### IMEI kayıt ücreti ne kadar? Kayıt için ödenen tutar, Harçlar Kanunu'na göre alınan bir **harçtır** ve telefonun fiyatından bağımsızdır: 5.000 ₺'lik bir telefon da 80.000 ₺'lik bir telefon da aynı ücreti öder. Tutar her yıl ocak ayında **yeniden değerleme oranında** artırılır. 2026 için kayıt ücreti **54.258 ₺**'dir (2025'te 45.614 ₺ idi); ödeme yapmadan önce güncel tutarı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinden kontrol et. Ücretin sabit olması şu anlama gelir: Pahalı bir amiral gemisi telefonda kayıt ücreti fiyata göre küçük kalabilir; orta ve alt segment bir telefonda ise kayıt ücreti telefonun kendi fiyatını geçebilir. ### Kayıt adım adım nasıl yapılır? 1. **Harcı öde:** Kayıt ücreti vergi dairesinden, anlaşmalı bankaların şube ve internet kanallarından ya da Gelir İdaresi'nin dijital hizmetlerinden, T.C. kimlik numaran ve telefonun IMEI numarasıyla ödenir. Dekontu sakla. 2. **e-Devlet'ten kaydet:** e-Devlet şifresi alabilen herkes için tek kayıt yeri e-Devlet'teki BTK **IMEI Kaydet** hizmetidir; belge istenmez, yurda giriş kaydın ve 3 yıllık hakkın elektronik olarak kontrol edilir. Operatörün abone kayıt merkezine yalnızca e-Devlet'ten işlem yapamayanlar (örneğin diplomatik belge sahipleri) başvurur. 3. **Kaydı doğrula:** Birkaç saat ile birkaç gün içinde telefon hatla çalışmaya başlar. e-Devlet'teki **IMEI Sorgulama** hizmetinden cihazın kayıt durumunu görebilirsin. Kayıt yapıldıktan sonra harç iade edilmez. Telefonu kaydettirmeden önce çalıştığından, kilitli ya da bir operatöre bağlı olmadığından emin ol. ### Hesap: yurt dışından almak gerçekten ucuza gelir mi? Karşılaştırma için tek bir formül yeterli: yurt dışı maliyet = yurt dışı fiyat × döviz kuru + IMEI kayıt ücreti − vergi iadesi (varsa) Aşağıdaki tablo tamamen **varsayımsal** rakamlarla hesaplanmıştır; kayıt ücreti 55.000 ₺, avro kuru 50 ₺ kabul edilmiştir. Kendi hesabında güncel fiyatları, kartının döviz kurunu ve o yılın kayıt ücretini kullan. | Telefon | Yurt dışı fiyat | TL karşılığı | + Kayıt ücreti | Türkiye fiyatı | Sonuç | |---|---|---|---|---|---| | Üst segment | 1.300 € | 65.000 ₺ | 120.000 ₺ | 135.000 ₺ | 15.000 ₺ ucuz | | Orta segment | 600 € | 30.000 ₺ | 85.000 ₺ | 45.000 ₺ | 40.000 ₺ pahalı | | Giriş segmenti | 250 € | 12.500 ₺ | 67.500 ₺ | 18.000 ₺ | 49.500 ₺ pahalı | Hesaba katılması gereken diğer kalemler: - **Kartla ödemede kur ve komisyon:** Yurt dışında kartla ödediğinde bankanın uyguladığı kur ve komisyon fiyatı artırır. Ayrıntı için [yurt dışı tatil bütçesi](https://butco.app/rehber/yurt-disi-tatil-butcesi) rehberine bak. - **Vergi iadesi (tax free):** Bazı ülkelerde turistler, havaalanında satış vergisinin bir kısmını geri alabilir. Bu, farkı senin lehine çevirebilir; ama iade için belgeler ve süre şartı vardır. - **Garanti ve servis:** Garanti koşulları ülkeye ve markaya göre değişir. Türkiye'de ücretsiz servis alamayabilirsin. - **Taksit:** Türkiye'de alınan telefonda taksit seçeneği olabilir; yurt dışında kayıt ücreti ise tek seferde ödenir. ### İkinci el alırken: kayıtsız ve klon IMEI tuzağı "Yurt dışı cihaz, kutusunda, çok ucuz" ilanları en çok şikâyet edilen alışverişler arasındadır: - **Kayıtsız telefon:** Kaydı yapılmamış bir telefonu satın alırsan onu senin adına kaydettirebilmen için senin de yeni yurt dışı dönüşünde, 365 günlük süre içinde ve 3 yıllık hakkın varken işlem yapman gerekir. Aksi halde telefon hatla çalışmaz. - **Klon IMEI:** Başka bir cihazın IMEI numarası kopyalanmış telefonlar bir süre çalışır görünür, sonra kapatılır. Bu cihazları satmak ve kullanmak yasal sorun da doğurabilir. - **Kontrol yolu:** Almadan önce telefonda *#06# ile IMEI'yi gör, kutudaki numarayla karşılaştır ve e-Devlet'teki IMEI Sorgulama hizmetinde kayıt durumunu kontrol et. Ödemeyi telefonu görmeden, kapora olarak yapma. Yurt dışından kargoyla sipariş edilen telefonlarda kurallar farklıdır ve gümrük vergileri devreye girer. Bunun için [yurt dışı alışverişte gümrük vergisi](https://butco.app/rehber/yurt-disi-alisveris-gumruk-vergisi-30-avro) rehberine bak. Kayıt ücreti, oranlar ve süreler yasal düzenlemeyle değişebilir; işlem öncesinde güncel kuralı teyit et. ### Sık sorulanlar **Yurt dışından getirilen telefon kaç gün içinde kaydettirilmeli?** Yolcu beraberinde getirilen telefon, yurda giriş tarihinden itibaren 120 gün kayıtsız kullanılabilir; bu sürede kaydettirilmezse hatlara kapatılır. Kayıt hakkı ise yurda girişten itibaren 365 gün içinde kullanılabilir; bu süre geçerse o girişle kayıt yapılamaz. **IMEI kayıt ücreti ne kadar?** Kayıt ücreti Harçlar Kanunu'na göre alınan sabit bir harçtır ve her yıl yeniden değerleme oranında artar. 2026 için 54.258 ₺'dir (2025'te 45.614 ₺ idi); ödemeden önce güncel tutarı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinden kontrol etmelisin. **Kaç yılda bir telefon kaydettirebilirim?** Yolcu beraberinde getirilen telefonlar için kayıt hakkı kişi başına üç yılda bir cihazdır. **Kayıtsız telefon Wi-Fi ile çalışır mı?** Evet. Kayıtsız telefon kablosuz internetle ve hatsız olarak çalışır; yalnızca Türk hatlarıyla arama, SMS ve mobil veri kullanılamaz. **Yurt dışından telefon almak mantıklı mı?** Kayıt ücreti telefonun fiyatından bağımsız ve sabit olduğu için yalnızca pahalı modellerde, fiyat farkı kayıt ücretini aşıyorsa mantıklı olabilir. Orta ve alt segment telefonlarda yurt dışından almak çoğu zaman daha pahalıya gelir. **Telefonun kayıtlı olup olmadığını nasıl anlarım?** Telefonda *#06# tuşlayarak IMEI numarasını öğren, ardından e-Devlet'teki IMEI Sorgulama hizmetinden kayıt durumunu kontrol et. ### Kaynaklar - [492 sayılı Harçlar Kanunu, (8) sayılı tarife VIII (yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı; 2026 tutarı 54.258 TL)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=492&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Merkezi Cihaz Kayıt Sistemi: 120 gün kayıtsız kullanım, üç takvim yılı kuralı, e-Devlet üzerinden kayıt](https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi) · Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu - [IMEI Kayıt Hakkı Sorgulama](https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kayit-hakki-sorgulama) · e-Devlet Kapısı (BTK) *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kripto para kazançları vergiye tabi mi? 2026'da yasal durum Adres: https://butco.app/rehber/kripto-para-kazanci-vergi-durumu Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Türkiye'de kripto kazançlarına özel bir vergi kanunu şu an yürürlükte değil, ama bu "hiç vergi yok" anlamına gelmiyor. Yasal boşluğun sınırlarını ve gündemdeki değişiklikleri bilmek seni sürpriz bir vergi incelemesinden korur. ### Kısa cevap: Kripto kazancına özel bir vergi yok, ama sınırsız muafiyet de yok Türkiye'de bireysel yatırımcıların kripto para alım satımından elde ettiği kazanca özel bir gelir vergisi, değer artış kazancı ya da KDV düzenlemesi şu an yürürlükte değil. Gelir Vergisi Kanunu'nda değer artışı kazancı sayılan mal ve haklar tek tek sayılır; kripto varlıklar bu sayımda yer almıyor. Bu durum hukuken bir **boşluk**; "kripto kazancı sonsuza kadar vergisiz kalacak" garantisi değil. Konu düzenli olarak Meclis gündemine geliyor ve mevcut boşluk, işini bu şekilde sürdüren biri için ticari faaliyet sayılma riskini ortadan kaldırmıyor. Kesin ve kişisel bir yanıt için güncel mevzuata hakim bir mali müşavire danış. ### Meclise gelen "kripto varlık işlem vergisi" teklifi ne oldu? Mart 2026'da Meclis'e sunulan bir kanun teklifi, kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan satış ve transfer işlemlerinden **on binde 3 (%0,03)** oranında bir işlem vergisi alınmasını ve kripto kazançlarının gelir vergisi kapsamına alınmasını öngörüyordu. Kripto maddelerinin Mart 2026'daki Genel Kurul görüşmeleri sırasında teklif metninden çıkarıldığı açıklandı; bugün mevzuat.gov.tr'deki güncel Gelir Vergisi Kanunu metninde kripto varlıklara özel bir hüküm yer almıyor. Yine de güncel durumu Resmî Gazete'den kontrol et. Teklifin tamamen rafa kalktığı ya da farklı bir biçimde geri geleceği söylenemez; konuyu Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) duyurularından ve Resmi Gazete'den takip etmek en sağlamı. ### Hangi durumda "ticari kazanç" sayılma riski doğar? Ara sıra alım satım yapan bir bireysel yatırımcı ile işi düzenli, organize ve süreklilik arz eden biri arasında vergi idaresi fark gözetebilir. Aşağıdaki gibi bir görünüm, kazancın ticari faaliyet olarak değerlendirilip gelir vergisine ve şahıs şirketi açma yükümlülüğüne konu edilmesi riskini artırır: - Gün içinde çok sayıda ve düzenli işlem yapmak (günlük trading) - Otomatik alım satım botu ya da "arbitraj" yazılımı işletmek - Başkalarının parasını da yöneterek işlem yapmak - İşi bir gelir kaynağı olarak tanıtıp müşteri, öğrenci ya da yatırımcı toplamak Ara sıra alıp satan, uzun vadede tutan bir yatırımcı için bu risk çok daha düşüktür. Sınırın nerede çizildiği kesin bir sayıya bağlı değil; belirsizlik hissediyorsan bir mali müşavire durumunu anlatıp görüş almak en güvenlisidir. ### İşlem kayıtlarını sakla Mevzuat netleşene kadar en güvenli adım, ne olursa olsun elinde delil bulundurmaktır. Kullandığın her platformdan alım, satım ve transfer geçmişini düzenli aralıklarla dışa aktarıp sakla; hangi tarihte hangi tutarla aldığını, hangi tarihte sattığını gösteren bu kayıtlar, ileride bir düzenleme çıktığında geçmişe dönük hesaplama yapmanı ya da ticari kazanç iddiasına karşı kendini savunmanı kolaylaştırır. Yurt dışı borsalarda tuttuğun varlıklar için de aynısı geçerli: hangi borsada, ne zaman, ne kadar işlem yaptığını gösteren dökümü indirip bir yere kaydet. ### Değişiklikleri nasıl takip edersin? Kripto vergisi tartışması Türkiye'de sık gündeme geliyor ve yeni bir teklif her an tekrar Meclis'e gelebilir. Güncel durumu öğrenmenin en sağlam yolları: - **GİB'in resmi duyuruları** ve Resmi Gazete'de yayımlanan kanun ve tebliğler - **SPK'nın internet sitesi**, yetkili kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve mevzuat değişiklikleri için - **Kullandığın platformun** resmi duyuruları; yeni bir vergi yürürlüğe girerse kesinti platform üzerinden yapılır Büyük tutarlarla ya da düzenli olarak işlem yapıyorsan, yıl içinde bir kez mali müşavirine durumunu sorman, olası bir düzenlemeye hazırlıksız yakalanmanı önler. ### Sık sorulanlar **Kripto para kazancım için vergi beyanı vermem gerekiyor mu?** Şu an bireysel yatırımcıların kripto kazancına özel bir beyan yükümlülüğü yok. Ancak işlemlerin ticari faaliyet sayılacak yoğunlukta ya da düzendeyse durum değişebilir; şüphen varsa mali müşavirine danış. **Kripto varlık işlem vergisi ne zaman yürürlüğe girecek?** Mart 2026'da Meclis'e gelen on binde 3 oranındaki işlem vergisi maddelerinin teklif metninden çıkarıldığı açıklandı ve güncel kanun metinlerinde böyle bir vergi yer almıyor. Konu yeniden gündeme gelebilir; Resmî Gazete'yi ve GİB'in duyurularını takip et. **Yurt dışındaki bir borsada tuttuğum kripto için Türkiye'de bir şey yapmam gerekir mi?** Şu an için kripto varlıklara özel bir bildirim zorunluluğu yürürlükte değil. Yine de işlem dökümlerini saklamak, ileride çıkabilecek bir düzenlemeye hazırlıklı olmanı sağlar. **Kripto kazancım hiç vergilendirilmeyecek mi?** Bunu garanti eden bir hüküm yok; mevcut durum bir yasal boşluktan kaynaklanıyor ve değişebilir. Büyük tutarlarla işlem yapıyorsan bu boşluğun kalıcı olduğunu varsaymadan kayıtlarını düzenli tutman daha güvenlidir. ### Kaynaklar - [6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, md. 35/B ve 35/C (kripto varlık hizmet sağlayıcılarının SPK izni; 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla eklendi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6362&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mük. md. 80 (değer artışı kazançları sayılan mal ve haklar; kripto varlık bu sayımda yer almıyor)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kira geliri vergisi: GMSİ beyanı nasıl yapılır, mesken istisnası ne kadar? Adres: https://butco.app/rehber/kira-geliri-vergisi-beyani-mesken-istisnasi Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Ev kiraya verenlerin çoğu, kira gelirinin de bir gelir vergisi konusu olduğunu ekstre yerine Mart ayında gelen bir beyan zorunluluğuyla öğreniyor. İstisnanın nasıl işlediğini ve hangi gider yönteminin sana daha çok kaldığını bilmek, hem cezadan kaçınmanı hem de gereksiz vergi ödememeni sağlar. ### Kira geliri neden ayrı bir vergi konusu? Türkiye'de bir konuttan ya da işyerinden elde edilen kira geliri, Gelir Vergisi Kanunu'nda **gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ)** olarak adlandırılır ve maaş gibi diğer gelirlerden ayrı, kendi kurallarıyla beyan edilir. Kiracı kirayı elden, havaleyle ya da FAST ile ödemiş olması sonucu değiştirmez; önemli olan parayı fiilen o yıl içinde tahsil etmiş olmandır. Konut (mesken) kirası ile işyeri kirası farklı muameleye tabidir: mesken kirasında belirli bir tutara kadar **istisna** uygulanırken, işyeri kirasında kiracı ödemeyi yaparken genellikle stopaj keser ve istisna uygulanmaz. Bir kişi hem mesken hem işyeri kirası alıyorsa, ikisi ayrı ayrı değerlendirilir. ### Mesken kira istisnası nasıl işler? Yalnızca konut olarak kiraya verilen bir taşınmazdan elde edilen gelirin belirli bir kısmı, her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen bir tutara kadar gelir vergisinden istisnadır; istisnayı aşan kısım için beyanname verilir. 2026 yılında elde edilen mesken kira geliri için istisna tutarı **58.000 TL**'dir (bu gelir 2027 Mart'ında beyan edilir); rakam her yıl değiştiği için beyan ettiğin yılın tutarını GİB'den kontrol et. Dikkat edilmesi gereken iki önemli kural var. Birincisi, istisna tutarının üzerinde mesken kira geliri elde eden kişinin ücret, menkul sermaye iradı (faiz, kâr payı gibi), gayrimenkul sermaye iradı ve diğer gelirlerinin **brüt toplamı**, beyan edilip edilmediğine bakılmaksızın gelir vergisi tarifesinin 3. dilimindeki ücret tutarını (2026 için 1.500.000 TL) aşarsa istisnadan hiç yararlanılamaz; kira gelirinin tamamı vergiye tabi olur. Yani yüksek maaşlı biri, kira geliri istisnayı az geçse bile istisnayı kaybedebilir. İkincisi, istisna tutarının üzerinde kira geliri elde edip bunu **hiç beyan etmeyen ya da eksik beyan eden** de istisnadan yararlanamaz. Bu yüzden sınırlara yakın bir durumdaysan beyan öncesi güncel eşikleri bir mali müşavirle teyit etmek önemlidir. İstisna yalnızca gerçek kişilere ve yalnızca mesken kirasına uygulanır; ticari, zirai ya da serbest meslek kazancını beyan etmek zorunda olanlar, ayrıca kurumlar ise bu istisnadan yararlanamaz. ### Götürü gider mi, gerçek gider mi? Beyan edilecek matrahı hesaplarken kira gelirinden gider düşülebilir; bunun için iki yöntemden biri seçilir: - **Götürü gider usulü:** Belgeye gerek kalmadan, kira gelirinden (istisna düşüldükten sonra kalan tutardan) sabit bir oranda gider indirimi yapılır. Basit ve az uğraştıran yöntemdir, ama gerçek giderin bu oranın altında kaldığı durumlarda daha az vergi avantajı sağlar. - **Gerçek gider usulü:** Kredi faizi, emlak vergisi, sigorta, apartman aidatı, tadilat ve amortisman gibi belgelenebilen giderlerin tamamı düşülür. Kredi ile alınan ve kiraya verilen bir evde, ödenen faizin tamamı gider yazılabildiği için bu yöntem çoğu zaman daha avantajlıdır. Önemli bir kural: götürü gider usulünü seçen bir mükellef, **iki yıl** geçmeden gerçek usule dönemez. Bu yüzden hangi yöntemin sana daha çok kaldığını, özellikle kredili bir evin varsa, beyandan önce hesaplayıp karar vermen gerekir. ### Beyanname ne zaman verilir, vergi nasıl ödenir? Bir önceki yıl elde edilen kira geliri için beyanname, izleyen yılın **Mart ayında** GİB'in Hazır Beyan Sistemi üzerinden elektronik olarak verilir; sistem çoğu zaman elektrik, su, doğalgaz abonelikleri ve önceki yıl beyanları üzerinden bir taslak hazırlar, ama taslaktaki rakamları kontrol etmek mükellefin sorumluluğundadır. Hesaplanan vergi tek seferde değil, **iki eşit taksitte** ödenir: ilk taksit Mart ayı sonuna, ikinci taksit ise Temmuz ayı sonuna kadar. Kira gelirinin yanında maaşın da varsa: tek işverenden alıp stopajla vergilendirilen ücretin yıllık tutarı tarifenin 4. dilimindeki tutarı (2026 için 5.300.000 TL) aşmıyorsa beyannameye eklenmez; aşıyorsa kira geliriyle **aynı yıllık beyannamede**, ayrı bölümde beyan edilir ve ücretten kesilen vergi mahsup edilir. ### Beyan etmezsen ne olur? Kira geliri beyan dışı bırakıldığında karşılaşılan risk yalnızca "belki fark edilmez" değildir. GİB; elektrik, su, doğalgaz abonelik kayıtlarını, tapu ve banka hareketlerini, kiracının varsa gider pusulası ya da kira ödemesi beyanlarını çapraz kontrol edebilir. Eksik ya da hiç beyan edilmeyen bir kira geliri tespit edilirse, ödenmeyen verginin üzerine **vergi ziyaı cezası** ve gecikme faizi eklenir; bu tutar, zamanında ödenecek olan vergiden çoğu zaman kat kat fazla olur. Beyan etmeyi unuttuğunu fark edersen, GİB seni tespit etmeden önce **pişmanlık beyanı** ile eksik beyanını vermen, cezaları önemli ölçüde azaltır. Süresi geçmiş bir beyan için en hızlı yol bir mali müşavire danışmaktır. ### Sık sorulanlar **Kira gelirim istisna tutarının altındaysa yine de beyanname vermem gerekir mi?** Yalnızca mesken kirasından elde ettiğin gelir güncel istisna tutarının altındaysa ve başka bir GMSİ beyan yükümlülüğün yoksa, o mesken için ayrıca beyanname vermen gerekmez. İşyeri kirası ya da birden fazla mesken kira geliri varsa toplamı ayrıca değerlendirilir. **Hem maaşım hem kira gelirim varsa nasıl beyan ederim?** Tek işverenden aldığın ve stopajla vergilendirilen maaş, yıllık tutarı gelir vergisi tarifesinin 4. dilimindeki tutarı (2026 için 5.300.000 TL) aşmıyorsa beyannameye eklenmez; istisnayı aşan kira gelirini tek başına beyan edersin. Maaşın bu tutarı aşıyorsa ücret ve kira aynı yıllık beyannamede, ayrı bölümlerde beyan edilir ve ücretten kesilen vergi mahsup edilir; birden fazla işverenden ücret alıyorsan kurallar farklılaşır. Maaşın, kira istisnasından yararlanıp yararlanamayacağını da etkileyebilir. **Götürü gider usulünü seçtikten sonra pişman olursam ne yapabilirim?** Götürü usulü seçen bir mükellef iki yıl geçmeden gerçek gider usulüne dönemez. Bu yüzden özellikle kredili bir evin varsa, hangi yöntemin sana daha az vergi çıkaracağını beyandan önce hesaplaman gerekir. **Kiracım kirayı elden, banka dışında ödüyor; yine de beyan etmem gerekir mi?** Evet. Beyan yükümlülüğü paranın hangi yöntemle ödendiğine değil, o yıl içinde fiilen tahsil edilmiş olmasına bağlıdır. Elden alınan kira da diğer kira gelirleriyle aynı şekilde beyan edilir. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 21 (mesken kira istisnası ve istisnadan yararlanamayanlar)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 74 (%15 götürü gider; iki yıl geçmedikçe dönülemez)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 86 (beyana dahil edilmeyen ücretler) ve md. 117 (Mart ve Temmuz'da iki eşit taksit)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Hisse senedi temettüsü (kâr payı) nasıl vergilendirilir? Stopaj ve beyan sınırı Adres: https://butco.app/rehber/temettu-kar-payi-vergisi-hisse-senedi-geliri Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Temettü hesabına net olarak yattığı için çoğu yatırımcı işin bittiğini düşünür. Oysa kâr payının yarısı istisna olsa da kalan yarı belirli bir sınırı aşarsa yıllık beyanname gerekir; bu sınırı ve stopajın nasıl mahsup edildiğini bilmemek, ya gereksiz bir beyanı atlamana ya da haksız yere fazla vergi ödemene yol açar. ### Stopaj kâr payı ödenirken otomatik kesilir Türkiye'de kurulu bir şirket kâr payı dağıtırken, dağıttığı brüt tutar üzerinden gelir vergisi stopajı keser ve hesabına yalnızca net tutar yatar. Bu kesinti hisseyi hangi aracı kurumda tuttuğuna bakılmaksızın şirketin kendisi tarafından yapılır; sen ekstrede zaten stopaj düşülmüş bir rakam görürsün. Stopaj oranı Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiği için güncel oranı hesabına yatan tutar ile aracı kurumun gönderdiği temettü dökümünü karşılaştırarak kontrol edebilirsin; kesin oranı GİB'in güncel duyurularından teyit et. ### Kâr payının yarısı gelir vergisinden istisna Gelir Vergisi Kanunu'na göre, tam mükellef bir kurumdan elde ettiğin kâr payının **yarısı** gelir vergisinden istisnadır; istisna, stopaj kesildikten sonra değil, beyan aşamasında hesaba katılan bir indirimdir. Yani stopaj her zaman kâr payının tamamı üzerinden kesilir, istisna yalnızca "beyan edip etmeyeceğini" ve "beyan edersen üzerinden vergi hesaplanacak tutarı" belirler. Pratikte bu, temettünün yarısının hiç beyan hesabına girmediği, geri kalan yarısının ise aşağıdaki beyan sınırıyla karşılaştırıldığı anlamına gelir. ### Beyan sınırını nasıl öğrenirsin? Kâr payının istisna dışında kalan yarısı, o yıl için belirlenmiş **beyan sınırını** aşıyorsa yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir; aşmıyorsa ayrıca bir beyan yükümlülüğü doğmaz. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve gelir vergisi tarifesinin **ikinci gelir dilimindeki** tutara eşittir; bu yüzden burada sabit bir rakam vermek yanıltıcı olur. Güncel beyan sınırını, ilgili yılın başında GİB'in yayımladığı gelir vergisi tarifesi duyurusundan ya da Hazır Beyan Sistemi'nden öğrenebilirsin. Yıl içinde birden fazla şirketten kâr payı alıyorsan, sınırı aşıp aşmadığını görmek için hepsinin istisna sonrası tutarını topla; şirket bazında ayrı ayrı değerlendirilmez. ### Beyan edersen kesilen stopaj ne olur? Beyan sınırını aşıp beyanname verdiğinde, beyan ettiğin tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kâr payının **tamamı** üzerinden (yalnızca beyan ettiğin yarısı üzerinden değil) daha önce kesilmiş olan stopajın tamamı mahsup edilir. Hesaplanan vergi, mahsup edilecek stopajdan düşükse aradaki fark sana **iade** edilir; yüksekse farkı ayrıca ödersin. Bu yüzden beyan sınırının biraz üzerinde kalan bir yatırımcı için beyan vermek çoğu zaman ek bir yük değil, tam tersine zaten kesilmiş olan stopajın bir kısmının geri alınması anlamına gelebilir. Kesin sonucu, o yılki gelir dilimine göre bir mali müşavir ya da Hazır Beyan Sistemi'nin taslak hesaplaması gösterir. ### Yurt dışı hisse ve ABD'li şirketlerden gelen temettü farklı işler Yurt dışında kurulu bir şirketten (örneğin ABD borsasında işlem gören bir hisseden ya da bir ADR'den) aldığın temettü, Türk şirketlerine tanınan **yarısı istisna** kuralından yararlanmaz. Kanun yurt dışı şirketlerde yarı istisnayı ancak şirketin ödenmiş sermayesinin en az %50'sine sahip olunması ve kâr payının beyanname süresine kadar Türkiye'ye getirilmesi şartıyla tanır; borsadan hisse alan bireysel yatırımcıda bu şart pratikte oluşmaz. Yurt dışı temettü, "diğer menkul sermaye iradı" olarak kendi beyan sınırıyla (genellikle çok daha düşük bir eşikle) karşılaştırılır ve bu sınırı aşan kısmın tamamı beyan edilir. Ayrıca yurt dışındaki şirket, kendi ülkesinin kurallarına göre kaynakta bir stopaj kesmiş olabilir (ABD hisseleri için tipik olarak belirli bir oranda). Türkiye'nin ilgili ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa, yurt dışında ödediğin bu verginin bir kısmı Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilebilir; bu mahsup otomatik değildir, beyanname üzerinde ayrıca talep edilir ve belgelendirilmesi gerekir. ### İşlem kayıtlarını düzenli tut Aracı kurumların çoğu, yıl sonunda ya da talep üzerine o yıl aldığın tüm kâr paylarını, kesilen stopajı ve varsa yurt dışı stopajını tek bir dökümde listeler. Beyan dönemi gelmeden bu dökümü indirip saklamak, hem beyan sınırını aşıp aşmadığını görmeni hem de beyanname doldururken rakamları tek tek ekstreden toplamak zorunda kalmamanı sağlar. Aynı yıl içinde kira ([kira geliri](https://butco.app/rehber/kira-geliri-vergisi-beyani-mesken-istisnasi)) ya da ([kripto kazancı](https://butco.app/rehber/kripto-para-kazanci-vergi-durumu)) gibi başka bir gelirin de varsa, her gelir türü kendi kuralına göre ayrı satırda beyan edilir; temettü hesabındaki mahsup ve iade diğer gelirlerinin vergisini etkilemez. ### Sık sorulanlar **Kâr payımdan zaten stopaj kesildiyse ayrıca vergi öder miyim?** Yalnızca istisna sonrası kalan tutar o yılki beyan sınırını aşarsa beyanname verirsin; verirsen de kesilen stopajın tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilir, gerekirse fark sana iade edilir. **Beyan sınırının altında kalırsam beyanname vermem gerekir mi?** Hayır. İstisna sonrası kalan tutar o yıl için belirlenen beyan sınırının altındaysa, bu kâr payı için ayrıca bir beyan yükümlülüğün doğmaz; stopaj nihai vergi olarak kalır. **Yurt dışı hisseden aldığım temettü için de yarısı istisna mı?** Borsadan hisse alan bireysel yatırımcı için hayır. Yarı istisna Türk şirketlerinin kâr paylarına uygulanır; yurt dışı şirkette ancak ödenmiş sermayenin en az %50'sine sahip olunur ve kâr payı Türkiye'ye getirilirse geçerlidir. Yurt dışı temettü ayrı ve genellikle daha düşük bir beyan sınırıyla karşılaştırılır. **Kâr payını otomatik olarak yeni hisse almakta kullansam (temettü yeniden yatırımı) yine vergisi işler mi?** Evet. Vergi, kâr payı hesabına yatırılıp tasarrufuna geçtiği anda doğar; bu parayla hemen yeni hisse alman ya da bekletmen stopaj ve beyan yükümlülüğünü değiştirmez. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 22/3-4 (tam mükellef kurum kâr paylarının yarısının istisnası, stopajın tamamının mahsubu, yurt dışı iştirak kâr payında %50 sermaye şartı) ve md. 86/1-c (ikinci gelir dilimi beyan sınırı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Engelli aracı ÖTV muafiyeti nasıl alınır? Şartlar, belgeler ve engellilik vergi indirimi Adres: https://butco.app/rehber/engelli-araci-otv-muafiyeti-vergi-indirimi Kategori: Vergi ve resmi ödemeler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Engellilik oranı %90 ve üzerinde olanlar ya da aracına engeline uygun özel tertibat yaptıranlar, belirli bedel sınırları içinde ÖTV ödemeden araç alabilir; bunun yanında ücretlilerin bordrosunda ayrı bir hak olarak görünen engellilik indirimi de vardır. ### Engelli aracı vergi istisnası nedir, kimler yararlanabilir? Türkiye'de engelli bireylerin araç alımında Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na göre **ÖTV istisnası** uygulanır. KDV için benzer bir istisna yoktur; KDV her durumda normal şekilde ödenir. İstisnadan yararlanan başlıca gruplar şunlardır: - **Engellilik oranı %90 ve üzeri olanlar:** Aracı bizzat kullanma ya da özel tertibat şartı aranmaz; araç engelli birey adına alınır, bir yakını kullanabilir. Otomobilde vergiler dahil bir bedel sınırı vardır ve bu sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. - **Özel tertibat yaptıranlar:** Aracı bizzat kullanmak için engeline uygun hareket ettirici **özel tertibat** (el ile gaz/fren gibi) yaptıran malul ve engelliler. - **Ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu nedenle ehliyet alamayanlar:** Nisan 2026'daki kanun değişikliğiyle kapsama alındı; aracı bizzat kullanmaları gerekmez. Özel tertibat ve ortopedik engellilik gruplarında otomobil için 2026 için vergiler dahil **2.873.900 TL** bedel sınırı vardır; bu tutarı aşan araçta istisna uygulanmaz. Tekerlekli sandalye ya da sedyeyle binilecek şekilde tertibat yaptıran %90 ve üzeri engelliler için ayrı bir hüküm bulunur. Hangi grupta değerlendirileceğini sağlık kurulu raporun belirler; tutarlar ve uygulama detayları değişebildiği için güncel sınırı bağlı olduğun vergi dairesinden teyit et. ### Başvuru için hangi belgeler gerekir? Süreç bayiden araç seçmeden önce vergi dairesinden başlar, sonradan başlarsa istisna geriye dönük işlemez: - **Sağlık kurulu raporu:** Yetkili bir hastaneden alınmış, engellilik oranını ve gerekiyorsa aracı hangi özel tertibatla kullanabileceğini gösteren güncel bir engelli sağlık kurulu raporu. - **Vergi dairesine dilekçe ve istisna belgesi talebi:** Vergi dairesi raporu inceleyip hangi istisna türüne uygun olduğunu belirler ve bir istisna/muafiyet yazısı düzenler. - **Sürücü belgesi:** Özel tertibatlı araç alınacaksa, ehliyetin de bu tertibata uygun olması istenir; bazı durumlarda ehliyet sınıfı değişikliği gerekebilir. - **Bayiye başvuru:** Vergi dairesinden alınan istisna yazısıyla bayiye gidilir, araç ÖTV'siz fatura edilir; KDV ödenir. Model ve donanım seçimini bu yazı elinde olmadan yapmamak gerekir; istisna belgesi belirli bir süre için geçerlidir ve o süre içinde araç teslim alınmazsa yeniden başvuru istenebilir. ### 5 yıl elde tutma kuralı: aracı erken satarsan ne olur? İstisnadan yararlanılarak alınan araç **5 yıl** dolmadan istisnadan yararlanamayan birine satılır ya da devredilirse ÖTV alınır. Vergi, ilk alıştaki matrah üzerinden ve aracın yeni sahibi adına tescil edildiği tarihteki oranla hesaplanır; kanunen aracı adına tescil ettiren kişiden alınır ama pratikte satış pazarlığına yansır. 5 yıl dolduktan sonra yapılan satışta bu vergi aranmaz. Aracın veraset yoluyla mirasçılara geçmesi ve istisnadan yararlanabilecek başka bir engelliye devredilmesi bu kuralın dışındadır. Araç deprem, heyelan, sel, yangın ya da kaza sonucu kullanılamaz hale gelip hurdaya çıkarılırsa, on yılda bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir araç yine ÖTV istisnasıyla alınabilir. Yine de her durumda vergi dairesine önceden bildirim yapmak, sonradan çıkabilecek bir vergi cezasını önler. ### Engellilik indirimi: araç istisnasından tamamen ayrı bir hak Araç istisnasıyla karıştırılan ama tamamen farklı bir başlık olan **engellilik indirimi**, ücretli olarak çalışan engelli bireylerin gelir vergisi matrahından her ay belirli bir tutarın düşülmesidir. İndirim tutarı, sağlık kurulu raporundaki dereceye göre (1., 2. ve 3. derece engellilik) değişir ve derece yükseldikçe (yani engel durumu ağırlaştıkça) indirim tutarı da artar. Bu indirim otomatik uygulanmaz; işverene raporun bildirilip bordroya işlenmesi gerekir. Bordroda genellikle "engellilik indirimi" ya da "sakatlık indirimi" adıyla ayrı bir kalem olarak görünür ve doğrudan net maaşa yansır; araç için ÖTV muafiyeti alıp almamandan bağımsız olarak, çalışan her engelli birey bu hakkı kullanabilir. ### Başvuru sürecinde sık yapılan hatalar Süreci uzatan ya da istisnayı kaybettiren hatalar genellikle şunlardır: - **Vergi dairesinden onay almadan araç siparişi vermek:** istisna belgesi olmadan kesilen fatura sonradan düzeltilemez, ÖTV baştan ödenmiş olur. - **Raporu güncel tutmamak:** bazı raporlar süreli düzenlenir; süresi geçmiş raporla yapılan başvuru geri çevrilir. - **5 yıl kuralını unutup erken satışa çıkmak:** özellikle araç değiştirme isteği doğduğunda, kalan süre hesaplanmadan yapılan satış ciddi bir vergi faturasıyla sonuçlanabilir. Süreç il ve vergi dairesine göre küçük farklar gösterebildiği için, başvurmadan önce bağlı olduğun vergi dairesinin engelli araç istisnası birimini arayıp güncel belge listesini teyit etmek zaman kaybını önler. ### Sık sorulanlar **Engelli aracı istisnasından yakınım için de yararlanabilir miyim?** Araç engelli bireyin adına alınır; bir yakının adına alınan araca istisna uygulanmaz. Ancak engellilik oranı %90 ve üzeri olanlar ile ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu nedenle ehliyet alamayanlar aracı bizzat kullanmasa da istisnadan yararlanır; aracı bir yakını kullanabilir. **İstisnadan ömür boyu yalnızca bir kez mi yararlanılır?** Hayır, ama her araç için 5 yıllık elde tutma şartı ayrı ayrı işler; bu süre dolduktan sonra yeni bir araç için tekrar istisnadan yararlanılabilir. **5 yıl dolmadan aracı satmak zorunda kalırsam ne olur?** Veraset ve istisnadan yararlanabilecek başka bir engelliye devir dışında, aracı adına tescil ettiren yeni sahipten ilk alıştaki matrah üzerinden ÖTV alınır; bu tutar pratikte satış fiyatına yansır. **Engellilik indirimi araç istisnasıyla aynı şey mi?** Hayır. Engellilik indirimi, çalışan engelli bireyin bordrosunda her ay uygulanan ayrı bir gelir vergisi indirimidir; araç alıp almamasından bağımsız, sağlık kurulu raporundaki dereceye göre işler. ### Kaynaklar - [4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, md. 7/2 (malul ve engellilerin taşıt alımında ÖTV istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4760&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, md. 15/2 (5 yıl dolmadan istisnadan yararlanamayanlara devirde ÖTV alınması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4760&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 31 (engellilik indirimi ve dereceleri)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Engelliler İçin Motorlu Taşıt Alımında Sunulan Hizmet ve Muafiyetler](https://www.aile.gov.tr/sss/engelli-ve-yasli-hizmetleri-genel-mudurlugu/engelliler-icin-motorlu-tasit-aliminda-sunulan-hizmet-ve-muafiyetler/) · T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Düzensiz gelirle bütçe: freelance ve serbest çalışanlar ayı nasıl planlar? Adres: https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Geliri her ay değişen biri için sorun az kazanmak değil, iyi ayda harcayıp boş ayda sıkışmaktır. Kendine sabit bir maaş bağlamak ve aradaki farkı bir tampon hesapta tutmak, düzensiz geliri düzenli bir bütçeye çevirir. ### Düzensiz gelirin asıl tuzağı Maaşlı çalışan her ayın aynı günü aynı tutarı alır; bütçesini bu rakama göre kurar. Serbest çalışan, freelance tasarımcı, yazılımcı, çevirmen, emlak danışmanı ya da komisyonla satış yapan biri için ise gelir ayları şöyle görünebilir: | Ay | Hesaba giren | |---|---| | Nisan | 62.000 ₺ | | Mayıs | 18.000 ₺ | | Haziran | 41.000 ₺ | | Temmuz | 0 ₺ | | Ağustos | 85.000 ₺ | | Eylül | 34.000 ₺ | | **6 aylık toplam** | **240.000 ₺** | Ortalama ayda 40.000 ₺ eder; ama hiçbir ay ortalamaya benzemez. Tuzak şudur: 85.000 ₺'lik ay "artık rahatım" hissi verir, harcamalar o aya göre büyür; ardından gelen boş ay kredi kartı ve [KMH](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi) ile kapatılır. Çözüm daha çok kazanmak değil, parayı aylar arasında taşımaktır. ### Önce vergi ve prim payını ayır Serbest çalışanın hesabına giren paranın tamamı onun değildir. Serbest meslek kazancında gelir vergisi, katma değer vergisi ve Bağ-Kur primi gibi yükümlülükler çoğu zaman para girdikten haftalar ya da aylar sonra ödenir. Bu yüzden vergiyi "gelince öderim" diye beklemek yerine, her tahsilatta belli bir oranı hemen ayrı bir hesaba aktar: harcanabilir gelir = tahsilat − vergi ve prim payı Oran kişiden kişiye değişir: gelir düzeyi, KDV'ye tabi olup olmaman, genç girişimci gibi istisnalar ve mali müşavirinin hesabı belirler. Kendi oranını mali müşavirinle birlikte belirle ve yıl içindeki ödeme takvimini öğren. Bu örnekte tahsilatların %25'i ayrılıyor: 240.000 ₺'nin 60.000 ₺'si vergi hesabına, 180.000 ₺'si bütçeye gider. Yıl sonunda fazla kalan pay senindir; eksik kalan pay ise beyanname döneminde sürpriz bir borçtur. ### Kendine maaş bağla Düzensiz gelirle bütçe yapmanın en sağlam yolu, işini bir şirket gibi, kendini de o şirketin çalışanı gibi düşünmektir. Tahsilatlar bir **iş hesabına** girer; sen her ayın aynı günü bu hesaptan kişisel hesabına sabit bir **maaş** aktarırsın. Bütçeni yalnızca bu maaşa göre kurarsın. kendine maaş ≤ son 6 ile 12 ayın harcanabilir gelir toplamı ÷ ay sayısı Örnekte harcanabilir gelir 180.000 ÷ 6 = **30.000 ₺**. Ortalamanın biraz altında, örneğin 27.000 ₺ maaş bağlamak iyi ayların fazlasının tamponda birikmesini sağlar. Maaşı ancak tampon hedefine ulaşıp gelirin birkaç ay boyunca yükseldiğini gördükten sonra artır; tek bir iyi aya göre değil. ### Tampon hesap: iyi ayın parası kötü aya İş hesabında kalan para, boş aylarda maaşını ödemeye devam etmeni sağlayan tampondur. Hedef en az **3 aylık maaş**, geliri çok dalgalı olanlar için 6 aylık maaştır. Örnekte 27.000 ₺ maaşla 3 aylık tampon 81.000 ₺ eder. - **İyi ay:** Ağustos'ta 85.000 ₺ girdi. %25 vergi payı (21.250 ₺) ayrılır, 27.000 ₺ maaş aktarılır, kalan 36.750 ₺ tamponda kalır. - **Boş ay:** Temmuz'da hiç tahsilat yoktu. Maaş yine 27.000 ₺ olarak tampondan aktarılır; kira ve faturalar aksamaz, kredi kartına yüklenmek gerekmez. Tampon, maaşlı çalışanın [acil durum fonundan](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) farklıdır: acil durum fonu iş kaybı ya da sağlık sorunu gibi beklenmedik olaylar içindir, tampon ise işinin olağan dalgalanmasını karşılar. Serbest çalışanın ikisine birden ihtiyacı vardır; tampon dolduktan sonra acil durum fonuna geç. ### Taban gelirle plan yap Kendine maaş bağlayacak kadar geçmişin yoksa, yeni başladıysan ya da tampon henüz boşsa **taban gelir** yöntemini kullan. Son 12 ayın en düşük birkaç ayına bak; bu rakam "kötü bir ayda bile genellikle kazandığım" tutardır. Bütçenin zorunlu kısmını (kira, faturalar, market, borç taksitleri) bu tabanla karşılanacak şekilde kur. Tabanın üstünde gelen her lira için önceden bir sıra belirle ve iyi ay geldiğinde bu sırayı uygula: 1. Vergi ve prim payı 2. Tamponu hedefe tamamlamak 3. Yüksek faizli borçları kapatmak (kredi kartı, KMH) 4. [Birikim hedefleri](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama) ve yatırım 5. Keyif harcamaları Sıra önceden yazılı olduğunda, büyük bir ödeme geldiğinde paranın nereye gideceğine o anki ruh hâlin karar vermez. ### Yıllık ve dönemsel giderleri unutma Serbest çalışanın bütçesinde maaşlı çalışanda olmayan kalemler vardır: mali müşavir ücreti, yazılım ve tasarım aboneliklerinin yıllık yenilemesi, bilgisayar ve ekipman yenileme, alan adı ve sunucu, özel sağlık sigortası ve çalışmadığın tatil günleri. Bunları yıllık tutarlarıyla listele ve 12'ye bölüp maaşından her ay kenara ayır ([düzenli ödemeler nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). Tatile çıktığın ay gelir de duracağı için, iki haftalık bir tatil aslında tatil masrafı artı yarım aylık kayıp gelir demektir. ### Sık yapılan hata: faturayı kesilen günü gelir saymak Kesilen fatura, hesaba giren para değildir. Müşteri 30, 60 hatta 90 gün sonra ödeyebilir, bazen hiç ödemeyebilir. Bütçeyi yalnızca hesaba giren tahsilatlara göre yap; bekleyen alacaklarını ayrı bir listede tut ve vadesi geçenleri düzenli olarak hatırlat. Büyük bir işin ödemesini beklerken harcamaya başlamak, düzensiz gelirin en pahalı alışkanlığıdır. ### Sık sorulanlar **Freelance çalışan bütçesini nasıl yapmalı?** Tahsilatları bir iş hesabında toplayıp her tahsilattan vergi ve prim payını ayırmak, kalan paradan kendine her ay aynı tutarda maaş aktarmak ve bütçeyi yalnızca bu maaşa göre kurmak en sağlam yöntemdir. İyi ayların fazlası tampon hesapta birikir ve boş ayları karşılar. **Serbest çalışan vergi için ne kadar para ayırmalı?** Oran gelir düzeyine, KDV mükellefiyetine ve yararlanılan istisnalara göre değişir. Kendi oranını mali müşavirinle belirleyip her tahsilatta bu oranı hemen ayrı bir hesaba aktarmak, beyanname döneminde sürprizle karşılaşmayı önler. **Düzensiz gelirde tampon hesap kaç aylık olmalı?** En az 3 aylık, geliri çok dalgalı olanlar için 6 aylık maaş tutarı önerilir. Tampon işin olağan dalgalanmasını karşılar; beklenmedik olaylar için ayrıca bir acil durum fonu gerekir. **Yeni başlayan freelance kendine ne kadar maaş bağlamalı?** Yeterli geçmiş yoksa son aylardaki en düşük gelirlere bakıp taban geliri bulmak ve zorunlu giderleri bu tabanla karşılanacak şekilde planlamak daha güvenlidir. Gelirin birkaç ay boyunca istikrar kazandığını gördükten sonra maaş belirlenir. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer md. 20 (genç girişimcilerde kazanç istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? İhbar tazminatı, tavan ve istifada tazminat hakkı Adres: https://butco.app/rehber/kidem-ihbar-tazminati-hesaplama Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kıdem tazminatı, bir işyerinde en az bir yıl çalışmış işçiye belirli ayrılış hallerinde ödenen, her tam yıl için bir aylık brüt ücret tutarındaki toplu paradır. Hakkın olup olmadığını ve kabaca ne kadar alacağını önceden bilmek, işten ayrılma kararını ve sonrasındaki birkaç ayı planlamayı kolaylaştırır. ### Kıdem tazminatı nedir, kimler alır? Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak **en az bir yıl** çalışmış işçiye, iş sözleşmesi kanunda sayılan hallerden biriyle sona erdiğinde ödenir. Uzun yıllar çalışmanın karşılığı olarak düşünülür ve her tam çalışma yılı için **30 günlük brüt ücret** tutarındadır. Yıldan artan aylar ve günler de oranlanarak hesaba katılır. Kıdem tazminatına hak kazandıran başlıca durumlar şunlardır: - İşverenin iş sözleşmesini, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışı olmadan feshetmesi (işten çıkarılma). - İşçinin sözleşmeyi haklı bir nedenle feshetmesi: ücretin ödenmemesi ya da geç ödenmesi, fazla mesainin karşılıksız bırakılması, sağlık nedenleri, mobbing gibi. - Erkek işçinin muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılması. - Emekliliğe hak kazanarak ya da yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladığını SGK'dan alınan yazıyla belgeleyerek ayrılmak. - Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması. - İşçinin vefatı; bu durumda tazminat yasal mirasçılarına ödenir. ### İstifa eden kıdem tazminatı alır mı? Kural olarak **hayır**. Haklı bir neden olmadan, kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanmaz. İstisnalar yukarıdaki listede yer alan durumlardır: evlilik, askerlik, emeklilik ya da yaş dışındaki şartları tamamlama yazısı ve işçinin haklı nedenle feshi. Haklı nedenle ayrılmayı düşünüyorsan fesih bildirimini yazılı yap, gerekçeni açıkça belirt ve ödenmeyen ücretlerini gösteren banka dökümleri, bordro ve yazışmaları sakla. İstifa dilekçesine "kendi isteğimle" gibi bir ifade yazmak, sonradan haklı nedeni kanıtlamayı zorlaştırabilir. ### Kıdem tazminatı hesaplama: giydirilmiş brüt ücret Hesapta kullanılan ücret yalnızca bordrodaki çıplak brüt maaş değildir. Düzenli ve sürekli olarak ödenen yol, yemek ve ikramiye gibi para ya da parayla ölçülebilen yan haklar da eklenir; buna **giydirilmiş brüt ücret** denir. Yılda birkaç kez ödenen ikramiyenin yıllık toplamı 12'ye bölünerek aylık ücrete eklenir. Arızi, bir kez yapılan ödemeler hesaba girmez. kıdem tazminatı = giydirilmiş brüt ücret × (tam yıl + kalan ay ÷ 12 + kalan gün ÷ 365) Giydirilmiş ücret, yılda iki kez (Ocak ve Temmuz) güncellenen **kıdem tazminatı tavanını** aşıyorsa hesapta tavan kullanılır. Tavan, fesih tarihinde geçerli olan rakamdır; güncel tutarı resmi kaynaklardan ya da bordro biriminden öğrenmelisin. ### Örnek hesap: 5 yıl 4 ay çalışan biri - Çıplak brüt maaş: 52.000 ₺ - Aylık yemek ve yol yardımı: 5.000 ₺ - Yılda iki maaş tutarında ikramiye: 104.000 ÷ 12 = yaklaşık 8.667 ₺ - Giydirilmiş brüt ücret: yaklaşık **65.667 ₺** (tavanın altında olduğu varsayılıyor) | Kalem | Hesap | Tutar | |---|---|---| | 5 tam yıl | 65.667 × 5 | 328.335 ₺ | | 4 ay | 65.667 × 4 ÷ 12 | 21.889 ₺ | | Brüt kıdem tazminatı | | 350.224 ₺ | | Damga vergisi (binde 7,59) | 350.224 × 0,00759 | 2.658 ₺ | | **Net ödenecek** | | **347.566 ₺** | Kıdem tazminatından, yasal sınırlar içinde kaldığı sürece gelir vergisi kesilmez; yalnızca damga vergisi düşülür. Bu yüzden net tutar brüte çok yakındır. Rakamlar yalnızca örnektir. ### İhbar tazminatı ve ihbar süreleri Belirsiz süreli bir iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden haber vermek zorundadır. Bu bildirim süresine uyulmazsa o sürenin ücreti **ihbar tazminatı** olarak ödenir. Süreler iş kanununda kıdeme göre belirlenmiştir: | Çalışma süresi | İhbar süresi | |---|---| | 6 aydan az | 2 hafta | | 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta | | 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta | | 3 yıldan fazla | 8 hafta | Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatına tavan uygulanmaz, ama gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Önemli bir ayrıntı: ihbar yükümlülüğü iki taraflıdır. Süreye uymadan istifa eden işçiden de işveren ihbar tazminatı isteyebilir. ### Tazminat ödenmezse: arabuluculuk ve zamanaşımı 1. **Hesabı yazılı iste.** Çıkışta işverenden kıdem, ihbar ve kullanılmayan yıllık izin ücretlerinin dökümünü iste; bordrodaki rakamları kendi hesabınla karşılaştır. 2. **Arabulucuya başvur.** İşçi alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve ücretsizdir. 3. **Süreyi kaçırma.** Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için zamanaşımı süresi beş yıldır. Kanun ve yargı kararları sık değiştiği ve her olayın ayrıntısı farklı olduğu için hak kaybı yaşamamak adına bir iş hukuku avukatına ya da sendikana danışmak iyi olur. ### Tazminat parası geldiğinde ne yapmalı? Kıdem tazminatı çoğu kişinin hayatında gördüğü en büyük toplu paralardan biridir ve genellikle bir işsizlik ya da geçiş döneminin başında gelir. Bu parayı hemen harcamak ya da tek bir yatırıma bağlamak yerine önce bir sıralama yap: - **Önce geçiş dönemini karşıla:** Yeni işe kadar geçecek ayların zorunlu giderlerini ayır. İşsizlik ödeneğine hak kazanıp kazanmadığını İŞKUR'dan öğren; hak kazansan bile tutar çoğu zaman maaşın altında kalır. - **Pahalı borçları kapat:** Kart borcu ve KMH gibi yüksek faizli borçları kapatmak garanti bir getiridir ([borç kapatma sırası](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi)). - **Acil durum fonunu tamamla:** Kalan kısmın bir bölümüyle en az birkaç aylık gideri karşılayan bir fon oluştur ([acil durum fonu rehberi](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). - **Geri kalanı plana bağla:** Birikim hedeflerini ancak bu adımlardan sonra düşün. ### Sık sorulanlar **Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?** Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; artan ay ve günler oranlanır. Giydirilmiş ücret kıdem tazminatı tavanını aşıyorsa tavan esas alınır. Brüt tutardan yalnızca damga vergisi kesilir. **İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?** Kendi isteğiyle ve haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Evlilik, askerlik, emeklilik ya da yaş dışındaki şartları tamamlama yazısı ve haklı nedenle fesih bunun istisnalarıdır. **Kıdem tazminatı tavanı ne zaman değişir?** Kıdem tazminatı tavanı yılda iki kez, Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir. Hesapta fesih tarihinde geçerli olan tavan kullanılır. **İhbar tazminatı kaç haftalık ücrettir?** Çalışma süresine göre 2, 4, 6 ya da 8 haftalık ücrettir: 6 aydan az çalışanda 2 hafta, 3 yıldan fazla çalışanda 8 hafta. **Kıdem tazminatında zamanaşımı ne kadar?** Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için zamanaşımı süresi beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. ### Kaynaklar - [1475 sayılı İş Kanunu, md. 14 (kıdem tazminatı: hak kazanma halleri, 30 günlük ücret)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1475&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4857 sayılı İş Kanunu, md. 17 (ihbar süreleri: 2, 4, 6, 8 hafta) ve ek md. 3 (beş yıllık zamanaşımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, md. 3 (işçi alacaklarında arabuluculuğun dava şartı olması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7036&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 25 (kıdem tazminatının gelir vergisinden istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Emekli maaşıyla bütçe nasıl yapılır? Emekli promosyonu, bayram ikramiyesi ve Ocak-Temmuz zamlarını plana katmak Adres: https://butco.app/rehber/emekli-maasi-butce-promosyon-ikramiye Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Emekli geliri çalışan maaşından farklı bir takvimle işler: yılda iki zam, iki bayram ikramiyesi ve birkaç yılda bir gelen promosyon. Bu düzensiz parçaları aylık plana doğru yerleştirmek, zam öncesi sıkışık ayları rahatlatır ve tek seferlik paraların fark edilmeden harcanıp gitmesini önler. ### Emekli gelirinin takvimi Emekli bütçesinin ilk adımı, gelirin yıl içinde hangi parçalarla geldiğini görmektir: | Gelir | Ne zaman? | Bütçedeki yeri | |---|---|---| | Emekli aylığı | Her ay, statüye göre belirli günlerde | Sabit giderlerin kaynağı | | Aylık artışı | Ocak ve Temmuz | Yeni fiyatlara uyum | | Bayram ikramiyesi | Ramazan ve Kurban bayramı öncesi | Bayram giderleri ve yıllık ödemeler | | Banka promosyonu | Maaşın taşındığında, taahhüt başında | Acil durum fonu | SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları yılda iki kez, önceki altı ayın enflasyonuna göre artar; memur emeklilerinin artışı ise memur maaş artışlarına bağlıdır. Ödeme günün statüne ve kimlik numarana göre değişir; e-Devlet'ten ve bankandan öğrenebilirsin. Bayramlar her yıl yaklaşık 11 gün öne kaydığı için ikramiyenin geldiği ay da yıldan yıla değişir. ### Zam gelmeden alım gücü erir: Haziran ve Aralık'a hazırlan Aylık, Ocak ve Temmuz'da artar ama fiyatlar her ay yükselir. Bu yüzden Ocak'ta rahat yetişen aylık, Haziran'a doğru aynı sepeti almakta zorlanır. Aylık fiyat artışının %2 olduğu bir dönemde, Ocak'ta 30.000 ₺ olan bir aylık Haziran'da Ocak fiyatlarıyla yaklaşık 27.170 ₺'lik alım gücüne düşer (rakamlar örnektir): Haziran'daki alım gücü ≈ 30.000 ÷ (1,02)5 ≈ 27.170 ₺ Pratik çözüm, zamlı ilk aylarda aylığın küçük bir kısmını kenara ayırıp dönemin son aylarında kullanmaktır. Ocak ve Temmuz'da ayrılan birkaç bin lira, Haziran ve Aralık'taki sıkışmayı yumuşatır. Zammın gerçekten ne kadar alım gücü getirdiğini hesaplamak için [maaş zammı ve reel artış](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama) rehberine bakabilirsin. ### Emekli promosyonu: aylığa bölerek karşılaştır Bankalar, emekli aylığını kendilerine taşıyan emeklilere genellikle **üç yıllık taahhüt** karşılığında promosyon öder. Tutar bankadan bankaya ve aylığın büyüklüğüne göre değişir; bazı bankalar kredi kartı harcaması ya da otomatik fatura talimatı gibi şartlara bağlı ek promosyon verir. Teklifleri karşılaştırırken: promosyonun aylık karşılığı = toplam promosyon ÷ taahhüt ayı - **Şartları oku:** Ek promosyon bir harcama şartına bağlıysa, o harcamayı zaten yapıyor musun? Yalnızca şartı tutturmak için harcamak promosyonu eritir. - **Erken ayrılma:** Taahhüt bitmeden aylığı başka bankaya taşırsan, promosyonun kalan süreye düşen kısmının iadesi istenebilir. Sözleşmedeki iade hesabını imzadan önce öğren. - **Gizli maliyetler:** Hesap işletim ücreti, kart aidatı ya da havale ücreti promosyonun bir kısmını geri alabilir ([kredi kartı aidatı](https://butco.app/rehber/kredi-karti-aidati-iadesi-aidatsiz-kart)). - **Nereye koymalı?** Tek seferlik bir para olduğu için günlük harcamaya karışmasın; acil durum fonuna ya da vadeli hesaba ayırmak mantıklıdır ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). ### Bayram ikramiyesini planla İkramiye bayramdan hemen önce geldiği için çoğu zaman bayram harçlığı, hediye, misafir ağırlama ve yolculukla birlikte bir haftada harcanır. Gelmeden önce kabaca paylaştırmak işe yarar: - **Bayram giderleri:** Torunlara harçlık, hediye, yol ve misafir için bir üst sınır belirle. - **Yıllık ödemeler:** Bir kısmını emlak vergisi, MTV ya da DASK gibi yılda bir gelen ödemelere ayır ([MTV ve emlak vergisi takvimi](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler)). - **Sağlık payı:** Gözlük, diş tedavisi ve ilaç gibi aylık bütçeyi zorlayan giderler için küçük bir pay ayırmak iyi bir alışkanlıktır. ### Örnek aylık emekli bütçesi Kendi evinde yaşayan, aylığı 30.000 ₺ olan bir emekli için örnek dağılım (rakamlar örnektir, şehre ve hane durumuna göre çok değişir): | Kalem | Aylık | |---|---| | Aidat ve site giderleri | 2.500 ₺ | | Elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon | 4.500 ₺ | | Market ve mutfak | 11.000 ₺ | | Sağlık, ilaç ve katılım payları | 1.500 ₺ | | Ulaşım | 1.000 ₺ | | Aile ve torunlar | 2.500 ₺ | | Giyim ve ev ihtiyaçları | 2.000 ₺ | | Zam öncesi aylar için ayrılan pay | 2.000 ₺ | | Birikim ve acil durum | 3.000 ₺ | | **Toplam** | **30.000 ₺** | Reçeteli ilaçlar ve muayeneler için alınan katılım paylarının bir kısmı doğrudan emekli aylığından kesilebilir; bu yüzden hesabına yatan tutar her ay aynı olmayabilir. Kesintileri e-Devlet'ten ve banka dökümünden kontrol et. Faturaları düşürmek için [doğalgaz ve elektrik faturası](https://butco.app/rehber/dogalgaz-elektrik-faturasi-dusurme) rehberine bakabilirsin. ### Çalışan emekliler için Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerden sosyal güvenlik destek primi kesilir; ek gelirin net tutarını buna göre hesapla. İkinci gelir düzensizse, aylık bütçeyi yalnızca emekli aylığına göre kurup ek geliri birikime ve büyük harcamalara ayırmak planı sağlam tutar ([düzensiz gelirle bütçe](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce)). ### Emeklileri hedef alan dolandırıcılığa dikkat "Promosyonunuz hazır, onay kodunu iletin", "Adınıza kredi çekildi, paranızı güvenli hesaba aktaralım" ya da "Kamu görevlisiyim, hesabınız soruşturmada" gibi aramalar ve mesajlar özellikle emeklileri hedef alır. Hiçbir banka ya da kamu kurumu telefonda şifre, onay kodu istemez ve para aktarmanı söylemez. Şüphelendiğinde telefonu kapat, bankanı kartının arkasındaki numaradan kendin ara ([kart dolandırıcılığı ve sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms), [sahte yatırım dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/saadet-zinciri-sahte-yatirim-dolandiriciligi)). ### Sık sorulanlar **Emekli maaşına zam ne zaman gelir?** SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları yılda iki kez, Ocak ve Temmuz'da önceki altı ayın enflasyonuna göre artar. Memur emeklilerinin artışı memur maaş artışlarına bağlıdır. **Emekli promosyonu erken ayrılırsam geri istenir mi?** Genellikle evet. Promosyon çoğunlukla üç yıllık taahhüde bağlıdır ve taahhüt bitmeden aylığı başka bankaya taşırsan kalan süreye düşen kısmın iadesi istenebilir. Hesaplamanın nasıl yapılacağı sözleşmede yazar. **Bayram ikramiyesi ne zaman yatar?** Ramazan ve Kurban bayramlarından önce ödenir. Bayramlar her yıl yaklaşık 11 gün öne kaydığı için ikramiyenin geldiği ay da yıldan yıla değişir. **Emekli maaşından neden eksik para yattı?** Reçeteli ilaç ve muayene katılım paylarının bir kısmı, kredi ya da icra kesintileri aylıktan düşülebilir. Kesintilerin ayrıntısını e-Devlet'ten ve bankandan kontrol edebilirsin. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 55 (Ocak ve Temmuz'da altı aylık TÜFE artışı) ve ek md. 18 (Ramazan ve Kurban bayramı ikramiyesi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5510 sayılı Kanun, md. 68 (katılım paylarının gelir ve aylıklardan mahsubu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır? Saatlik ücret, %50 zam, bayram ve hafta tatili mesaisi Adres: https://butco.app/rehber/fazla-mesai-ucreti-hesaplama Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Fazla mesai, maaşın dışında düzenli bir gelir kalemi olabilir; ama çoğu çalışan kaç lira alması gerektiğini bilmez. Saatlik ücreti, zam oranlarını ve vergi etkisini bir kez öğrendiğinde bordronu kendin kontrol eder, eksik ödenen mesaiyi fark edersin. ### Fazla mesai ne zaman başlar? İş Kanunu'na göre haftalık normal çalışma süresi en fazla **45 saattir**. Haftalık 45 saati aşan çalışma **fazla çalışma** (halk arasında fazla mesai) sayılır. Burada ölçü günlük değil haftalık süredir: Bir gün 10 saat çalışıp diğer günleri kısa tutarak haftayı 45 saatte bitirdiysen, ortada fazla çalışma yoktur. Ancak günlük çalışma süresi hiçbir durumda **11 saati** aşamaz. Sözleşmende haftalık süre 45 saatten az belirlendiyse (örneğin 40 saat), 40 ile 45 saat arasındaki çalışmaya **fazla sürelerle çalışma** denir ve ücreti farklı hesaplanır. Bu kurallar İş Kanunu'na tabi işçiler içindir; memurlar, gemi adamları ve gazeteciler kendi mevzuatlarına tabidir. ### Saatlik ücret nasıl bulunur? Aylık maaşla çalışanlarda saatlik ücret, **brüt** aylık ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (30 gün × günlük ortalama 7,5 saat): saatlik ücret = brüt aylık ücret ÷ 225 Brüt maaşı 45.000 ₺ olan bir çalışanın saatlik ücreti 200 ₺'dir. Brüt maaşını bilmiyorsan bordronun en üstündeki "brüt ücret" satırına bak; net maaş üzerinden yapılan hesap, fazla mesai ücretini olduğundan düşük gösterir. ### Fazla mesai ücreti: %50 ve %25 zam | Çalışma türü | Saat başı ücret | Örnek (saatlik 200 ₺) | |---|---|---| | Fazla çalışma (haftalık 45 saati aşan) | Saatlik ücret × 1,5 | 300 ₺ | | Fazla sürelerle çalışma (sözleşmedeki süre ile 45 saat arası) | Saatlik ücret × 1,25 | 250 ₺ | Bu örnekte bir ayda 20 saat fazla çalışan kişinin brüt fazla mesai ücreti 20 × 300 = **6.000 ₺** olur. Haftalık 40 saatlik sözleşmesi olan biri bir hafta 48 saat çalıştıysa, 5 saat (40 ile 45 arası) × 250 ₺ ve 3 saat (45'in üstü) × 300 ₺ alır. Fazla çalışma için işçinin **yazılı onayı** gerekir ve yılda en fazla **270 saat** fazla çalışma yaptırılabilir. İşçi dilerse ücret yerine **serbest zaman** da kullanabilir: her bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika, her bir saat fazla sürelerle çalışma için 1 saat 15 dakika. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılır. ### Bayram, resmi tatil ve hafta tatili mesaisi **Ulusal bayram ve genel tatil günleri** (1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim, Ramazan ve Kurban bayramları): Bu günlerde çalışmazsan ücretin kesilmez. Çalışırsan, o günün ücretine ek olarak **bir günlük ücret daha** alırsın; yani o gün için toplam iki yevmiye. günlük ücret = brüt aylık ücret ÷ 30 Brüt maaşı 45.000 ₺ olan çalışan için günlük ücret 1.500 ₺'dir; bayramın bir gününde çalışırsa maaşına ek olarak 1.500 ₺ brüt alır. Dört günlük bayramın tamamında çalışan biri için bu ek 6.000 ₺ eder. Arife günleri öğleden sonra başlayan yarım gün tatil olarak sayılır. **Hafta tatili:** Haftada 45 saat çalışan işçiye kesintisiz 24 saat hafta tatili verilir. Hafta tatilinde çalıştırılan işçiye, Yargıtay uygulamasında o gün yapılan çalışma için %50 zamlı ücret ödenmesi gerektiği kabul edilir. Sektöre ve toplu sözleşmeye göre daha yüksek oranlar uygulanabilir; bordronda bu kalemin ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol et. ### Fazla mesai net maaşa ne kadar ekler? Fazla mesai ücreti brüttür ve maaşla aynı kesintilere tabidir: %14 SGK ve %1 işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi. Asgari ücrete uygulanan vergi istisnası yalnızca asgari ücret kadar olan kısım içindir; fazla mesai tutarının tamamı vergilendirilir. Yukarıdaki 6.000 ₺'lik örnek için yaklaşık hesap: | Kalem | Vergi dilimi %20 | Vergi dilimi %27 | |---|---|---| | Brüt fazla mesai | 6.000 ₺ | 6.000 ₺ | | SGK ve işsizlik primi (%15) | −900 ₺ | −900 ₺ | | Gelir vergisi | −1.020 ₺ | −1.377 ₺ | | Damga vergisi | −46 ₺ | −46 ₺ | | **Ele geçen** | **yaklaşık 4.034 ₺** | **yaklaşık 3.677 ₺** | Yılın ilerleyen aylarında kümülatif vergi matrahın yükseldikçe üst dilime geçersin; aynı saat fazla mesai Ekim'de Şubat'takinden daha az net kazandırabilir. Maaşının yıl içinde neden düştüğünü anlamak için [maaş zammı ve reel artış](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama) rehberine bakabilirsin. ### "Fazla mesai ücrete dahildir" maddesi geçerli mi? Bazı iş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücretin içinde olduğu yazar. Yargıtay uygulamasına göre bu tür bir madde, yıllık **270 saate kadar** olan fazla çalışma için geçerli kabul edilebilir; 270 saati aşan kısım için ayrıca ödeme yapılması gerekir. Maddenin geçerliliği ücretin düzeyine ve somut duruma göre tartışılabildiğinden, büyük tutarlı alacaklarda bir hukukçuya danışmak iyi olur. ### Ödenmeyen fazla mesai nasıl alınır? 1. **Kayıt tut:** Giriş çıkış saatlerini, iş e-postalarını, mesai sonrasında gelen iş mesajlarını ve vardiya çizelgelerini sakla. Fazla çalışma tanıkla da ispat edilebilir. 2. **Bordroyu kontrol et:** Fazla mesai bordroda gösterilip imzalatıldıysa, gösterilen saatten fazla çalıştığını ispatlamak zorlaşır. İmzalamadan önce saatleri kontrol et, gerekirse ihtirazi kayıt (çekince) düş. 3. **Arabuluculuk:** İşçilik alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur ve ücretsizdir. 4. **Zamanaşımı:** Fazla çalışma ücreti alacağı **beş yıllık** zamanaşımına tabidir. İş devam ederken de talep edilebilir. Çalışma hayatıyla ilgili soruların için ALO 170 hattını arayabilirsin. İşten ayrılırken alacağın diğer haklar için [kıdem ve ihbar tazminatı](https://butco.app/rehber/kidem-ihbar-tazminati-hesaplama) rehberine bakabilirsin. ### Fazla mesaiyi bütçeye nasıl yazmalı? Fazla mesai her ay aynı gelmez; ayın yoğunluğuna, sezona ve işverenin kararına bağlıdır. Bu yüzden kira, fatura ve kredi taksiti gibi sabit giderlerini yalnızca **garantili maaşınla** karşıla. Fazla mesaiden gelen parayı, geldikçe borç kapatmaya, acil durum fonuna ya da bir birikim hedefine yönlendir. Böylece mesai azaldığında yaşam standardın düşmez. Değişken gelirle bütçe yapmanın diğer yolları için [düzensiz gelirle bütçe](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?** Brüt aylık ücret 225'e bölünerek saatlik ücret bulunur. Haftalık 45 saati aşan her saat için bu ücretin 1,5 katı ödenir. Brüt maaşı 45.000 ₺ olan birinin saatlik ücreti 200 ₺, fazla mesai saat ücreti 300 ₺'dir. **Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?** İş Kanunu'na göre yıllık fazla çalışma süresi 270 saati geçemez ve fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. **Bayramda çalışmanın ücreti ne kadar?** Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak bir günlük ücret daha ödenir. Günlük ücret brüt aylık ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. **Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?** Evet. İşçi isterse her bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Serbest zaman altı ay içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılır. **Fazla mesai ücreti vergiye tabi mi?** Evet. Fazla mesai ücreti maaş gibi SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisine tabidir; asgari ücret vergi istisnası fazla mesai tutarına uygulanmaz. **Ödenmeyen fazla mesai ücreti için zamanaşımı ne kadar?** Fazla çalışma ücreti alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. ### Kaynaklar - [4857 sayılı İş Kanunu, md. 41 (fazla çalışma: 45 saat, %50 ve %25 zam, 270 saat, yazılı onay), md. 47 (genel tatil ücreti) ve md. 32 (ücret alacağında 5 yıllık zamanaşımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği, md. 6 (1 saat 30 dakika / 1 saat 15 dakika serbest zaman, 6 ay)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6249&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, md. 2 (genel tatil günleri)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2429&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, md. 3 (dava şartı olarak arabuluculuk)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7036&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nedir? Bordro nasıl okunur? Adres: https://butco.app/rehber/brut-net-maas-farki-bordro-okuma Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 İş ilanında ya da sözleşmede yazan rakam çoğu zaman brüt maaştır; hesabına geçen net maaş bundan küçüktür. Bordrondaki kalemleri tanırsan, zam sonrası eline geçenin neden beklediğin kadar artmadığını da anlarsın. ### Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark Brüt maaş, işvereninin senin için hesapladığı ve üzerinden kesintilerin yapıldığı tutardır. Net maaş ise bu kesintiler düşüldükten sonra hesabına yatan tutardır. İş görüşmesinde ve ilanlarda genellikle brüt rakam konuşulur; bordronda gördüğün "eline geçen" ise nettir. Aradaki fark, tamamı senin cebinden çıkıp devlete ve sigortaya giden kesintilerden oluşur. İşverenin sana maliyeti ise brüt maaşın da üstündedir; çünkü işveren payı SGK primi ve işsizlik sigortası primi ayrıca işveren tarafından ödenir ve bordronda görünmez. ### Bordrodan hangi kesintiler yapılır? Bir bordroda genellikle şu kalemler brüt maaştan düşülerek nete ulaşılır: - **SGK primi (işçi payı):** Emeklilik, sağlık ve diğer sigorta kollarına giden, işçinin kendi payına düşen kesinti. - **İşsizlik sigortası primi (işçi payı):** İşten ayrılınca işsizlik maaşı hakkını oluşturan ayrı bir kesinti. - **Gelir vergisi:** Yıl içinde biriken vergi matrahına göre artan oranlı hesaplanır. - **Damga vergisi:** Maaş bordrosunun kendisi üzerinden alınan, oranı sabit ve küçük bir kesinti. Oranlar zaman zaman değiştiği ve gelire, sektöre göre farklılaşabildiği için burada kesin bir yüzde vermek yanıltıcı olur; kendi bordronda her kalemin tutarını ayrı ayrı görürsün. ### Zamlı maaş neden yılın ikinci yarısında erir? Gelir vergisi, yıl başından beri kazandığın toplam üzerinden hesaplanan bir vergi dilimine göre artan oranlı uygulanır. Yılın başında düşük dilimde başlarsın; aylar geçtikçe kümülatif matrahın büyür ve bir noktada bir üst dilime geçersin. Dilim atladığın ay, o aydan itibaren gelir vergisi kesintin bir önceki aya göre artar; maaşın değişmese bile eline geçen tutar biraz azalır. Bu yüzden yıl başında aldığın zam Ocak ayında tam olarak hissedilirken, aynı brüt maaşla ilerleyen aylarda net maaşın kademeli olarak biraz gerileyebilir. Bu bir hata değil, vergi sisteminin kümülatif matrah mantığıdır; bir sonraki yıl Ocak'ta matrah sıfırlanınca net maaş yeniden yükselir. Zammının gerçekte alım gücünü ne kadar artırdığını görmek için ([reel maaş artışı hesaplama](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama)) rehberine bakabilirsin. ### Ücretin bir kısmı neden vergiden istisna gösterilir? Bordronda "gelir vergisi istisnası" ya da "damga vergisi istisnası" gibi bir satır görebilirsin. Kanun, asgari ücret düzeyindeki bir kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutar; bu istisna bordroda ayrı bir satır olarak hesaplanan vergiden düşülür. İstisna tutarı yasayla belirlenir ve zaman içinde güncellenir; bordronda bu satırın kendisini görürsün, ayrıca hesaplamana gerek kalmaz. ### Prim, ikramiye ve fazla mesai bordroya nasıl yansır? Prim ve ikramiye gibi düzenli maaşın dışında kalan ödemeler genelde bordroda ayrı bir satırda gösterilir ve aynı kesinti mantığına (SGK primi, gelir vergisi, damga vergisi) tabi olur. Bu yüzden brüt bir ikramiye, maaşınla aynı orantıda değil, o anki vergi dilimine göre kesintiye uğrar; yılın sonlarına doğru ödenen bir ikramiyenin net tutarı, aynı brüt tutarın yıl başında ödenmesine göre daha düşük çıkabilir. Fazla mesai ücreti de ayrı bir satırdır ve hesaplama yöntemi kendi başına bir konudur ([fazla mesai ücreti hesaplama](https://butco.app/rehber/fazla-mesai-ucreti-hesaplama)). İşten ayrılırken bordroya eklenen kıdem ve ihbar tazminatı ise farklı bir vergi rejimine tabidir ([kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama](https://butco.app/rehber/kidem-ihbar-tazminati-hesaplama)). ### Bordronda dikkat etmen gereken diğer kalemler Bordroda net maaşın altında ayrıca bir "ele geçen" ya da "banka net" satırı varsa, buradan icra ya da nafaka kesintisi gibi ek bir düşüş yapılmış olabilir ([maaş haczi ve icra kesintisi](https://butco.app/rehber/maas-haczi-icra-takibi-ne-kadar-kesilir)). Kesintilerin toplamı bordroda kalem kalem gösterildiği için, hesabına yatan tutar beklediğinden düşükse önce bordroyu, sonra icra ya da kesinti yazısını kontrol etmek en hızlı yoldur. ### Sık sorulanlar **Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nereden kaynaklanır?** SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi gibi kesintilerden. Bu kesintiler brüt maaştan düşülünce net maaşa ulaşılır. **Net maaşım neden her ay birbirinden farklı?** Gelir vergisi yıl başından beri biriken kümülatif matrah üzerinden artan oranlı hesaplanır. Yıl ilerledikçe bir üst vergi dilimine geçilirse, aynı brüt maaşla net maaş biraz azalabilir. **İkramiye ve prim de vergiye tabi mi?** Evet, bu ödemeler de bordroda ayrı satır olarak SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisine tabidir; o anki vergi dilimine göre hesaplanır. **İşveren bordroyu vermek zorunda mı?** Evet, İş Kanunu'na göre işveren her ücret ödemesinde, eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir ücret hesap pusulasını çalışana vermek zorundadır; bunun için talep şartı yoktur. Birçok işyerinde bordro artık e-posta ya da bordro uygulaması üzerinden paylaşılır. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 103 (artan oranlı tarife) ve md. 23/18 (asgari ücret istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, md. 49 (işsizlik sigortası primi: %1 sigortalı, %2 işveren)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4447&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, (1) sayılı tablo (ücret makbuzlarında binde 7,59) ve (2) sayılı tablo IV-34 (asgari ücrete isabet eden kısmın istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=488&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4857 sayılı İş Kanunu, md. 37 (ücret hesap pusulası verme zorunluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Zam sonrası vergi dilimi atladım, maaşım neden düştü? Gelir vergisi dilimi gerçeği Adres: https://butco.app/rehber/vergi-dilimi-atlama-zam-sonrasi-net-maas Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Gelir vergisi dilimini atlamak, ay içinde kazandığın paranın tamamını değil, yalnızca bir üst dilime taşan kısmını daha yüksek oranda vergilendirir. Bu yüzden vergi dilimi atlamak yıllık toplam net gelirini düşürmez; ama kümülatif hesap nedeniyle dilimin aşıldığı ayda aylık net maaş bir önceki aydan düşük görünebilir. ### Gelir vergisi dilimi nedir, nasıl işler? Türkiye'de gelir vergisi **artan oranlı** bir sistemle hesaplanır: yıl içinde kümülatif olarak kazandığın matrah büyüdükçe, belirli eşikleri aştığın andan itibaren aşan kısım bir üst dilimin oranıyla vergilendirilir. Dilim oranları ve eşikleri her yıl yeniden belirlenir; güncel tabloyu Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinden görebilirsin. Kilit nokta şu: dilim değiştiğinde kazancının **tamamı** değil, yalnızca o dilimi aşan kısmı yeni oranla vergilenir. Alt dilimlerde kazanılan kısım, sen üst dilime geçtikten sonra da eski, daha düşük oranıyla vergilenmeye devam eder. ### Vergi dilimi atlarsan net maaşın gerçekten düşer mi? Yıllık toplamda hayır, ama tek bir ayda düşebilir. Bu, en yaygın yanlış anlaşılan konulardan biridir. Vergi dilimi atlamak yalnızca üst dilime taşan kısmın vergisini artırır; alt dilimlerde kazandığın kısmın vergisi geriye dönük olarak yükselmez. Bu yüzden brüt gelirin arttığında **yıllık toplam net gelirin** azalmaz. Aylık bordroda ise tablo farklı görünebilir. Ücretin vergisi yıl başından beri biriken kümülatif matrah üzerinden hesaplandığı için, eşiğin aşıldığı ayda maaşının önemli bir kısmı üst oranla vergilenir; sonraki aylarda da maaşın tamamı bu oranla vergilenir. Aynı ay küçük bir zam aldıysan zam bu oran farkını karşılamayabilir ve eline geçen net tutar bir önceki aydan **düşük** olabilir. Bu, zammın seni zarara soktuğu anlamına gelmez; verginin yıl içindeki dağılımıdır, ama aylık bütçeni yaparken bu düşüşü hesaba katman gerekir. Örneğin bir zam sonrası brüt maaşın 1.000 ₺ artıyor ve bu artışın 400 ₺'si eski dilimde, 600 ₺'si yeni ve daha yüksek oranlı dilimde vergileniyor olsun. Yeni dilimdeki 600 ₺'den yalnızca oran farkı kadar fazla vergi kesilir; 1.000 ₺'lik brüt artışın net karşılığı beklediğinden biraz daha az olur, ama artışın tamamı vergiye gitmez. ### Öyleyse zam sonrası net artış neden beklenenden az kaldı? Vergi dilimi değişmeden de net artış beklenenden az olabilir; bunun birkaç yaygın nedeni vardır: - **Zam brüt üzerinden verildi.** İlan edilen yüzde zam genellikle brüt maaşa uygulanır; SGK primi ve gelir vergisi kesintisi de aynı oranda büyüdüğü için net artış, brüt artıştan her zaman biraz daha küçük görünür (bkz. [brüt ve net maaş farkı](https://butco.app/rehber/brut-net-maas-farki-bordro-okuma)). - **Asgari ücret istisnası sabit kaldı.** Asgari geçim indirimi (AGİ) 2022'de kaldırıldı; yerine ücretin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir ve damga vergisinden istisna tutuldu. Zam bu istisnanın üstündeki kısma eklendiği için zammın tamamı vergilenir ve net artış brüt artışa göre küçük kalır. - **Zam, enflasyonun gerisinde kaldı.** Nominal artış pozitif görünse bile fiyatlar daha hızlı arttıysa alım gücün aslında düşmüş olabilir; bu vergiyle değil enflasyonla ilgilidir (bkz. [maaş zammının reel artışı](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama)). ### Bordronda vergi dilimini nasıl görürsün? Bordroda genellikle "gelir vergisi matrahı" ve "gelir vergisi" kalemleri ayrı ayrı gösterilir; matrah, yıl başından o aya kadar kümülatif olarak biriken vergiye tabi kazancındır. Dilim değiştiğinde bordroda o ay için uygulanan vergi oranı da görünür. Yıl, Ocak ayında yeniden sıfırdan başlar; bu yüzden aynı brüt maaşla çalışan biri, yılın ilerleyen aylarında kümülatif matrah büyüdüğü için genellikle daha yüksek bir dilime geçer ve o ayki net maaşı bir önceki aya göre küçük bir miktar azalabilir, tamamen kaybolmaz. ### Şirketler zam teklifini neden "vergi dilimine göre" ayarlıyor? Bazı işverenler, yıl sonuna doğru üst dilime yaklaşan çalışanlara zammı ya da ikramiyeyi yıl başına erteleme gibi bir planlama yapabilir; amaç, aynı toplam tutarın daha düşük bir kümülatif dilimde, dolayısıyla biraz daha az vergiyle ödenmesidir. Bu meşru bir vergi planlamasıdır ama çalışanın alacağı tutarı büyütmez, yalnızca hangi ayda hangi oranla vergileneceğini değiştirir. ### Sık sorulanlar **Vergi dilimi atlarsam maaşım bir önceki aydan az olabilir mi?** Olabilir. Bordrodaki vergi yıl başından beri biriken kümülatif matrahla hesaplandığı için, üst dilime geçtiğin ayda maaşının bir kısmı ya da tamamı daha yüksek oranla vergilenir; küçük bir zam bu farkı karşılamazsa net maaşın önceki aydan düşük çıkabilir. Yıllık toplamda ise dilim atlamak net gelirini azaltmaz; yalnızca üst dilime taşan kısım daha yüksek oranla vergilenir. **Vergi dilimi ne zaman sıfırlanır?** Her takvim yılı Ocak ayında yeniden sıfırdan başlar; kümülatif vergi matrahı o aydan itibaren yeniden birikmeye başlar. **İkramiye ya da prim de vergi dilimini etkiler mi?** Evet. İkramiye ve primler de o ayki vergiye tabi kazanca eklenir ve kümülatif matrahı büyüterek dilim değişimini hızlandırabilir. **Zammım brüt olarak yüksek ama elime az geçti, bu normal mi?** Zam genellikle brüt maaşa uygulanır ve SGK primi ile gelir vergisi kesintisi de aynı oranda büyür; bu yüzden net artış brüt artıştan her zaman biraz daha küçük görünür. Bunun vergi dilimiyle ilgisi yoksa bordrondaki kesinti kalemlerini tek tek karşılaştırmak farkı netleştirir. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 103 (artan oranlı tarife) ve md. 23/18 (asgari ücret istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Gelir Vergisi Tarifesi 2026 (ücret gelirleri dilimleri)](https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Fyardim-kaynaklar%2Fyararli-bilgiler%2Fgelir-vergisi-tarifeleri%2Fgelir-vergisi-tarifesi-2026.pdf) · Gelir İdaresi Başkanlığı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Maaş promosyonu nasıl işler? Banka değiştirince ne kadar kazanılır, erken ayrılırsan ne olur? Adres: https://butco.app/rehber/maas-promosyonu-banka-degistirme-vergi-iade Kategori: Gelir ve kariyer · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Maaş promosyonu, bankanın maaşını kendisine taşımana karşılık ödediği tek seferlik ya da dönemsel bir tutardır; ama sözleşme süresi dolmadan bankanı ya da işini değiştirirsen kalan kısmı iade etmen istenebilir. ### Maaş promosyonu nedir, kim öder? Bankalar, kurumların ya da bireysel çalışanların maaş hesabını kendilerine taşımaları karşılığında bir defaya mahsus nakit ödeme yapar; buna **maaş promosyonu** denir. Kurumsal bir protokolde promosyon tutarı işveren ile banka arasında toplu olarak pazarlık edilip her çalışana ayrı ayrı yatırılır; bireysel olarak maaşını taşıyan biri de bankayla doğrudan görüşüp kendi promosyonunu isteyebilir. Tutar genellikle net maaşın büyüklüğüne, çalışan sayısına (kurumsal protokollerde) ve sözleşme süresine göre değişir; sözleşme süresi ne kadar uzunsa (2 ya da 3 yıl gibi) banka o kadar yüksek bir promosyon önerebilir, çünkü karşılığında maaş hesabını o süre boyunca elinde tutmayı garantilemiş olur. ### Promosyon vergiye tabi mi? Banka tarafından doğrudan hesabına yatırılan promosyon genellikle bordroya girmez ve ücret gibi kesintiye uğramadan yatar. Ancak vergi mevzuatında ücret, işverence farklı adlar altında sağlanan menfaatleri de kapsayabilir; promosyonun işveren üzerinden dağıtıldığı ya da işverenin ödemesiyle bağlantılı olduğu durumlarda vergi ve SGK açısından değerlendirme farklı olabilir. Kendi durumun için işverenine ya da bir mali müşavire sor, gerekirse GİB'den özelge iste. ### Sözleşme süresi dolmadan ayrılırsan ne olur? Promosyon karşılığında imzalanan sözleşmede genellikle bir **süre şartı** vardır (örneğin 3 yıl). Bu süre dolmadan işten ayrılır, başka bir kuruma geçer ya da bankanı değiştirirsen ne olacağı tamamen sözleşmenin metnine bağlıdır: - Sözleşmede kalan süreye karşılık gelen tutarın **kıstelyevm** (gün hesabıyla oransal) usulle iade edileceği açıkça yazıyorsa, erken ayrıldığında bu tutarı bankaya ya da kurumuna geri ödemen istenir. - Sözleşmede böyle açık bir iade hükmü yoksa iade istenip istenemeyeceği tartışmalıdır ve sonucu somut olaya göre değişir; bir talep gelirse bir avukata danış. Bu yüzden promosyonu harcamadan önce, imzaladığın protokolde erken ayrılma ve iade koşulunun ne dediğini mutlaka okumak gerekir; büyük görünen bir promosyonun bir kısmı, birkaç ay sonra işten ayrılman durumunda geri istenebilir. ### Memur ile özel sektör çalışanı arasındaki fark Kamu kurumlarında (memur, öğretmen, sağlık çalışanı gibi) maaş promosyonu genellikle kurum ile banka arasında toplu olarak, belirli aralıklarla ihale ya da teklif usulüyle belirlenir; Başbakanlığın 2007/21 sayılı genelgesine göre protokol süresi iki yıldan az, beş yıldan çok olamaz (uygulamada çoğunlukla 3 yıl). Çalışan bireysel olarak pazarlık yapamaz, hangi bankanın kazandığını ve tutarı kurum duyurur. Özel sektörde ise işveren toplu bir protokol yapmışsa süreç benzer işler; ama böyle bir protokol yoksa çalışan, maaşını istediği bankaya bireysel olarak taşıyıp kendi promosyonunu doğrudan bankayla görüşebilir. Bu durumda pazarlık payı genellikle daha düşüktür ama süre şartı da genellikle daha kısa ya da hiç yoktur. ### Sadece en yüksek promosyona bakmak neden yanıltıcı olabilir? Yalnızca en yüksek promosyon tutarına bakmak yanıltıcı olabilir; karşılaştırırken şunlara da bakmak gerekir: - **Hesap işletim ücreti ve kart aidatı:** bazı bankalar yüksek promosyon karşılığında sonraki yıllarda daha yüksek ücret talep edebilir. - **Sözleşme süresi ve iade koşulu:** kısa vadede iş değiştirme ihtimalin varsa, uzun süreli ve iade şartlı bir promosyon riskli olabilir. - **ATM ağı ve dijital bankacılık kalitesi:** günlük kullanımda yaşanacak zorluk, tek seferlik promosyonun getirisini zamanla aşabilir. Promosyonu bir kerelik gelir olarak görüp hemen harcamak yerine, en azından bir kısmını [acil durum fonuna](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) ya da bir birikim hedefine ayırmak, olası bir iade talebi çıkarsa seni köşeye sıkıştırmaz. ### Sık sorulanlar **Maaş promosyonundan vergi kesilir mi?** Banka tarafından doğrudan hesabına yatırılan promosyon genellikle bordroya girmez ve kesintisiz yatar. Promosyonun işveren üzerinden dağıtıldığı durumlarda vergi ve SGK değerlendirmesi farklı olabileceği için kendi durumunu işverenine ya da bir mali müşavire teyit ettir. **Promosyon alıp hemen işten ayrılırsam ne olur?** Sözleşmende kalan süreye karşılık gelen tutarın iade edileceği açıkça yazıyorsa bu tutarı geri ödemen istenebilir; sözleşmede böyle bir hüküm yoksa iade istenip istenemeyeceği tartışmalıdır ve somut olaya göre değişir. **Emekli maaşı promosyonu da aynı kurallara mı tabi?** Emekli promosyonunda genellikle süre şartı ve iade riski daha azdır çünkü emekli maaşı taşımanın kurumsal bir işveren süreci yoktur; detaylar için emekli maaşı bütçesi rehberine bakabilirsin. **Promosyonu banka değiştirmeden de isteyebilir miyim?** Genellikle hayır; promosyon, maaş hesabını fiilen o bankaya taşımanın karşılığıdır, mevcut bankanda kalıp yalnızca promosyon talep etmek çoğu banka için mümkün değildir, olsa bile tutar çok daha düşük olur. ### Kaynaklar - [Banka Promosyonları konulu 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi (20 Temmuz 2007, Sayı 26588)](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/07/20070720-13.htm) · Resmî Gazete *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Şahıs şirketi mi limited şirket mi? Şirket kurma maliyeti, Bağ-Kur primi ve genç girişimci desteği Adres: https://butco.app/rehber/sahis-sirketi-mi-limited-sirket-mi-sirket-kurma-maliyeti Kategori: İş ve girişim · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kendi işini kurmaya karar verdiğinde ilk soru hangi şirket türünü seçeceğindir. Doğru seçim; kazancına, yaşına, riskine ve her ay ödeyeceğin sabit giderlere göre değişir. Açılmadan önce aylık maliyeti bilmek, işin ilk aylarında sürpriz yaşamanı önler. ### Şahıs şirketi ve limited şirket arasındaki temel farklar | Konu | Şahıs şirketi | Limited şirket | |---|---|---| | Kuruluş | Hızlı ve düşük maliyetli; vergi dairesine işe başlama bildirimi | Ticaret sicili tescili, ana sözleşme, noter ve sicil masrafı | | Asgari sermaye | Yok | 50.000 ₺ | | Vergi | Kazanca artan oranlı gelir vergisi (%15'ten %40'a) | Kurumlar vergisi (%25) ve kâr dağıtılırken ayrıca stopaj | | Defter | Çoğunlukla işletme defteri | Bilanço esası, daha kapsamlı muhasebe | | Sorumluluk | Tüm kişisel malvarlığınla sınırsız | Sermaye payınla sınırlı; vergi ve SGK borçlarında pay oranında ortak sorumluluk | | Kapanış | Terk bildirimiyle görece hızlı | Tasfiye süreci aylar sürer, ayrı masrafı vardır | Kısa özet: Kazancın düşük ya da orta seviyedeyse ve işin riski sınırlıysa şahıs şirketi hem ucuz hem pratiktir. Kazanç yükseldikçe gelir vergisinin üst dilimleri devreye girer; ortaklı bir iş kuruyor, yatırım almayı düşünüyor ya da yüksek riskli bir iş yapıyorsan limited şirket daha uygun olabilir. ### Şahıs şirketi nasıl açılır? 1. **İşe başlama bildirimi:** e-Devlet ya da İnternet Vergi Dairesi üzerinden işe başlama başvurusu yapılır; vergi dairesi işyeri adresinde yoklama yapar. Ev adresi de işyeri olarak gösterilebilir. 2. **Oda kaydı:** Faaliyetine göre esnaf ve sanatkârlar odasına ya da ticaret odasına kayıt olunur; kayıt ücreti ve yıllık aidat ödenir. 3. **Bağ-Kur tescili:** Vergi kaydıyla birlikte 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığın başlar. 4. **Fatura düzeni:** e-Arşiv fatura için başvuru yapılır ya da matbu fatura bastırılır. Bir işverene bağlı olarak (4/a) çalışırken şahıs şirketi açarsan, çoğu durumda 4/a sigortalılığın esas alınır ve Bağ-Kur primi ödemezsin. Yine de tescil durumunu e-Devlet'ten kontrol et; Bağ-Kur borcunun fark edilmeden birikmesi sık yaşanan bir sorundur. ### Vergi: basit usul, gerçek usul ve genç girişimci istisnası - **Basit usul:** Küçük esnaf için; işyeri kirası, yıllık alış ve satış tutarları gibi şartlar sağlanırsa uygulanır. Basit usuldeki kazançlar belirli şartlarla gelir vergisinden istisnadır. Şartlar faaliyet türüne ve yere göre değişir, güncel koşulları vergi dairene sor. - **Gerçek usul:** Kazanç defter kayıtlarına göre hesaplanır; yıl içinde geçici vergi, yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi verilir. Satışlarına KDV ekler ve her ay KDV beyannamesi verirsin. - **Genç girişimci kazanç istisnası:** 29 yaşını doldurmamış ve ilk kez ticari, zirai ya da serbest meslek kazancı nedeniyle mükellef olan kişilerin kazancının her yıl güncellenen bir tutara kadar olan kısmı, üç yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır. İşi bizzat yönetmek ve devralınmış bir işletme olmaması gibi şartlar vardır. Genç girişimcilerin Bağ-Kur primlerinin bir yıl süreyle devlet tarafından karşılanması da mümkündür; şartlarını SGK'dan doğrula. - **Evden internetten satış:** Evde ürettiği el emeği ürünleri internetten satanlar, yıllık satış tutarı belirli bir sınırın altında kalıyorsa vergi dairesinden **esnaf muaflığı belgesi** alarak şirket kurmadan satış yapabilir. Sosyal medya ve içerik geliri elde ediyorsan ayrı bir istisna daha vardır; ayrıntılar için [içerik üreticisi vergi istisnası](https://butco.app/rehber/youtube-instagram-geliri-vergi-istisnasi-icerik-uretici) rehberine bak. ### Her ay ne ödersin? Sabit gider karşılaştırması İş hiç kazanmasa bile her ay çıkan giderler vardır. Aşağıdaki tutarlar **varsayımsaldır**; muhasebeci ücreti için TÜRMOB'un her yıl yayımladığı asgari ücret tarifesine, Bağ-Kur primi için SGK'nın güncel tutarlarına bak. | Aylık gider | Şahıs şirketi (örnek) | Limited şirket (örnek) | |---|---|---| | Muhasebeci | 3.000 ₺ | 6.000 ₺ | | Bağ-Kur primi (en düşük kazanç üzerinden) | 7.500 ₺ | 7.500 ₺ (ortak başına) | | Oda aidatı (aylık karşılığı) | 150 ₺ | 300 ₺ | | e-Fatura, yazılım, sanal ofis | 500 ₺ | 1.500 ₺ | | **Toplam** | **11.150 ₺** | **15.300 ₺** | Bağ-Kur primi, alt ve üst sınır arasında senin seçtiğin prime esas kazancın yaklaşık üçte biridir; primleri zamanında ödeyenlere 5 puanlık indirim uygulanır. Prim borcu biriktiğinde sağlık hizmetinden yararlanmak da zorlaşabilir. Limited şirkette ortakların her biri Bağ-Kur'lu sayıldığı için iki ortaklı bir şirkette bu kalem ikiye katlanır. Kuruluşta limited şirket için ayrıca noter, ticaret sicili ilan ve tescil ücretleri ile sermaye ödenir; şahıs şirketinde bu kalemlerin çoğu yoktur. ### Hangi durumda hangisi? Karar listesi - **Şahıs şirketi mantıklı:** Tek başına çalışıyorsun, kazancın gelir vergisinin alt ve orta dilimlerinde kalıyor, genç girişimci istisnasından yararlanabiliyorsun, işin riski düşük ve sabit giderini düşük tutmak istiyorsun. - **Limited şirket mantıklı:** Ortakla çalışıyorsun, kazanç yüksek ve bir kısmını şirkette bırakıp yatırıma ayıracaksın, kurumsal müşteriler şirket istiyor ya da işin kişisel malvarlığını riske atabilecek türden. - **Geçiş mümkün:** Birçok girişimci şahıs şirketiyle başlar, kazanç büyüyünce limited şirkete geçer. Geçiş zamanını muhasebecinle yıllık kazanç tahmini üzerinden konuş. ### İlk yılın parasını planlamak - **Kişisel ve iş parasını ayır:** İş için ayrı bir banka hesabı aç; kendine her ay sabit bir "maaş" aktar. Düzensiz gelirle bütçe yapmanın yöntemi için [düzensiz gelir ve freelance bütçe](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce) rehberine bak. - **Vergiyi baştan ayır:** Her tahsilattan KDV'yi ve kazancın tahmini gelir vergisi payını ayrı bir hesaba koy; beyanname ayında büyük bir ödemeyle karşılaşmazsın. - **En az 6 aylık sabit gider yedeği:** İlk aylarda gelir düzensizdir; muhasebeci, Bağ-Kur ve kira gibi kalemleri karşılayacak bir yedek, işi erken kapatmak zorunda kalmanı önler. Bunun için [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Şahıs şirketi açmanın maliyeti nedir?** İşe başlama bildirimi e-Devlet'ten yapılabildiği için kuruluş masrafı düşüktür; oda kayıt ücreti ve fatura düzeni için küçük giderler çıkar. Asıl maliyet her ay ödenen muhasebeci ücreti ve Bağ-Kur primidir. **Limited şirket kurmak için ne kadar sermaye gerekir?** Limited şirketin asgari sermayesi 50.000 ₺'dir. Buna noter, ticaret sicili tescil ve ilan masrafları ile daha yüksek muhasebe ücreti eklenir. **Maaşlı çalışırken şahıs şirketi açarsam Bağ-Kur öder miyim?** Çoğu durumda 4/a sigortalılığın esas alınır ve Bağ-Kur primi ödenmez. Tescil durumunu e-Devlet'ten kontrol etmek, fark edilmeden prim borcu birikmesini önler. **Genç girişimci istisnası nedir?** 29 yaşını doldurmamış ve ilk kez mükellef olan kişilerin kazancının her yıl güncellenen bir tutara kadar olan kısmı üç yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır. İşi bizzat yönetmek gibi şartlar vardır. **Şahıs şirketinden limited şirkete ne zaman geçilmeli?** Kazanç gelir vergisinin üst dilimlerine ulaştığında, ortakla çalışmaya başladığında ya da işin riski kişisel malvarlığını tehdit edecek düzeye geldiğinde geçiş değerlendirilir. Kararı muhasebecinle yıllık kazanç tahmini üzerinden ver. ### Kaynaklar - [6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 580 (limited şirket asgari sermayesi; 7887 sayılı CK ile 50.000 TL)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer md. 20 (genç girişimcilerde kazanç istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Gelir Vergisi Tarifesi 2026 (193 sayılı GVK md. 103; %15-%40)](https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Fyardim-kaynaklar%2Fyararli-bilgiler%2Fgelir-vergisi-tarifeleri%2Fgelir-vergisi-tarifesi-2026.pdf) · Gelir İdaresi Başkanlığı - [5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, md. 32 (kurumlar vergisi oranı %25)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5520&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Yemeksepeti, Getir kuryesi ya da platform şoförü olarak çalışmak: vergi ve Bağ-Kur nasıl işler? Adres: https://butco.app/rehber/kurye-yemeksepeti-getir-platform-calisani-vergi-bagkur Kategori: İş ve girişim · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Yemeksepeti, Getir ya da benzer bir platform üzerinden düzenli kazanç sağlayan kurye ve sürücüler, çoğu zaman bağımsız çalışan sayılır ve kazancını beyan etmekle, gerekiyorsa Bağ-Kur kaydı açmakla yükümlü olabilir; bunu bilmemek geriye dönük bir vergi riskine yol açabilir. ### Kurye ya da platform şoförü olmak vergi açısından ne demek? Yemeksepeti, Getir, Trendyol Go gibi uygulamalar üzerinden dağıtım yapan kuryeler ile BiTaksi, Uber gibi platformlar üzerinden yolcu taşıyan sürücülerin çoğu, platforma **bağımsız çalışan** (esnaf) statüsünde bağlıdır; platformun kadrolu, SGK'lı bir çalışanı değildir. Bazı platformlar bu kişileri kendi bünyesinde SGK'lı olarak da çalıştırabilir; hangi statüde olduğun, imzaladığın sözleşmede ve platformun sana nasıl ödeme yaptığında (bordro mu, hakediş ödemesi mi) görülür. Bağımsız çalışan statüsünde olan biri için kazanç, bir işverenden alınan maaş değil, kendi nam ve hesabına yürütülen bir faaliyetin geliri sayılır; bu da farklı bir vergilendirme ve sigorta rejimine tabi olmak anlamına gelir. ### Bağ-Kur (4/b) kaydı ve vergi mükellefiyeti nasıl açılır? Düzenli ve süreklilik arz eden bir kazanç için bağımsız çalışan sayılan biri, genellikle iki ayrı kayıt yaptırmak durumundadır: - **Vergi mükellefiyeti:** Vergi dairesine ya da e-Devlet üzerinden başvurarak faaliyet türüne uygun bir mükellefiyet açılır; kazanca göre basit usul ya da gerçek usul vergilendirme uygulanabilir. - **Bağ-Kur (4/b) kaydı:** Esnaf ve sanatkarlar sicili ya da vergi mükellefiyeti üzerinden otomatik olarak Bağ-Kur'a bildirim yapılabilir; bu, sağlık güvencesi ve emeklilik için prim gün sayısı biriktirmeyi sağlar. Bazı platformlar bu kayıtları kolaylaştırmak için kurye adaylarına yol gösterir ya da esnaf sicili sürecini kendi anlaştığı bir muhasebeciyle yürütür; ama kaydın açılıp açılmadığından nihai olarak **kişinin kendisi** sorumludur. ### Kazancını beyan etmezsen ne olur? Platformlar, kuryelere ve sürücülere yaptığı ödemelerin kaydını tutar ve talep halinde vergi idaresiyle paylaşabilir. Düzenli ve süreklilik gösteren bir kazancın hiç beyan edilmemesi, sonradan yapılan bir incelemede geriye dönük vergi ve **vergi ziyaı cezası** ile karşılaşma riski taşır; ayrıca Bağ-Kur'a hiç bildirim yapılmamışsa geçmişe dönük prim borcu da çıkabilir. Ara sıra, düzensiz ve küçük tutarlarda yapılan tek seferlik işler ile haftanın çoğu günü aktif olarak çalışılan sürekli bir kazanç arasındaki sınır, somut duruma göre değerlendirilir; bu yüzden platform üzerinden kazancın belirli bir düzene oturduğu noktada mükellefiyet durumunu bir mali müşavirle netleştirmek en güvenli yoldur. ### Asıl işimde sigortalıyım, ek olarak kurye yaparsam ne olur? Ana işinde 4/a kapsamında (SSK'lı) tam zamanlı çalışan biri, boş vakitlerinde ek olarak kurye ya da sürücü olarak çalışırsa, bu ek gelir de vergiye tabi olabilir; ama zaten 4/a'dan sigortalı olduğu için ayrıca Bağ-Kur (4/b) primi ödemesi genellikle istenmez, mevcut sigorta önceliklidir. Yine de vergi mükellefiyeti ve beyan yükümlülüğü, sigorta durumundan bağımsız olarak devam edebilir. Şirket kurmadan, şahsi bir faaliyet olarak yürütülen bu tür ek işlerin vergisel boyutu, tam zamanlı bir [şahıs şirketi kurmaktan](https://butco.app/rehber/sahis-sirketi-mi-limited-sirket-mi-sirket-kurma-maliyeti) farklı ve genellikle daha basit bir süreçtir; hangisinin uygun olduğu kazancın büyüklüğüne göre değişir. ### Bütçe planlarken dikkat edilmesi gerekenler Kurye ya da platform şoförlüğü geliri, hava koşullarına, sipariş yoğunluğuna ve çalışılan saate göre aydan aya belirgin şekilde değişir; bu da onu [düzensiz gelirle bütçe yapmaya](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce) benzer bir plana ihtiyaç duyan bir kazanç türü yapar. - **Yakıt, bakım ve amortisman:** aracın ya da motosikletin yakıt ve bakım gideri, kazancın önemli bir kısmını götürebilir; net kazancı hesaplarken bu giderleri düşmek gerekir. - **Vergi ve prim için ayrı bir pay:** aylık beyan ya da yıllık beyanname döneminde çıkacak vergiyi karşılayabilmek için, her hakedişten sabit bir yüzdeyi ayrı bir hesapta biriktirmek sürpriz bir borçla karşılaşmayı önler. ### Sık sorulanlar **Yemeksepeti/Getir kuryesi olarak çalışmak için vergi mükellefi olmak zorunlu mu?** Kazanç düzenli ve süreklilik gösteriyorsa genellikle evet; ara sıra yapılan tek seferlik işler ile sürekli bir kazanç arasındaki sınır somut duruma göre değerlendirilir, emin değilsen bir mali müşavire danışmak en sağlıklısıdır. **Kazancımı beyan etmezsem platform mu sorumlu olur, ben mi?** Beyan yükümlülüğü kazancı elde eden kişiye aittir; platform sadece ödeme kaydını tutar, vergini senin adına beyan etmez. **Asıl işimde sigortalıyım, ek olarak kurye yaparsam iki kere prim öder miyim?** Genellikle hayır; 4/a kapsamında zaten sigortalı olan biri için mevcut sigorta önceliklidir ve ayrıca Bağ-Kur primi istenmez, ama vergi mükellefiyeti ve beyan yükümlülüğü ayrıca devam edebilir. **Kurye gelirimden hangi giderleri düşebilirim?** Genel olarak faaliyetle ilgili yakıt, bakım ve benzeri giderler matrahtan düşülebilir; hangi giderlerin ne şekilde belgelendirileceği seçilen vergilendirme usulüne göre değişir, bir mali müşavirle netleştirmek gerekir. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 37 (ticari kazanç tanımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 53 (4/a ve 4/b sigortalılığın çakışmasında 4/a'nın esas alınması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Doğum ve askerlik borçlanması: SGK borçlanma tutarı nasıl hesaplanır, emekliliği ne kadar öne çeker? Adres: https://butco.app/rehber/dogum-askerlik-borclanmasi-sgk-hesaplama Kategori: Emeklilik ve SGK · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Emekliliğe birkaç yüz prim günü kalan birçok kişi, geçmişteki doğum ya da askerlik sürelerini parayla hizmete çevirebileceğini bilmez. Borçlanma, eksik günleri yıllarca çalışmadan tamamlamanın yoludur; ama tutarı büyüktür ve ne zaman başvurduğun maliyeti doğrudan değiştirir. ### Borçlanma nedir? SGK borçlanması, sigortasız geçen bazı süreleri primini sonradan ödeyerek **prim gününe eklemektir**. 5510 sayılı Kanun'un 41. maddesi hangi sürelerin borçlanılabileceğini sayar. En çok kullanılan ikisi: - **Doğum borçlanması:** Sigortalı kadının doğumdan sonra çalışmadığı süreler. - **Askerlik borçlanması:** Er ya da yedek subay olarak silah altında geçen süre. Listede ücretsiz doğum ya da analık izni, doktora ve tıpta uzmanlık öğrenimi, avukatlık stajı, grev ve lokavt süreleri gibi başka kalemler de vardır. Yurt dışında geçen çalışma süreleri ise ayrı bir kanunla borçlanılır. ### Doğum borçlanması kimler yapabilir? Doğum borçlanmasında aranan temel şartlar şunlardır: - Doğumun, annenin **ilk kez sigortalı olduğu tarihten sonra** olması. İlk işe girişten önceki doğumlar bugünkü kurala göre borçlanılamaz. - Her doğum için doğum tarihinden sonraki **en fazla 2 yıl (720 gün)**. - En fazla **3 doğum** için; yani toplamda en çok 2.160 gün. - Bu sürelerde sigortalı çalışmamış olmak ve çocuğun yaşıyor olması. Borçlanmayı hangi statüden (4/a SSK, 4/b Bağ-Kur ya da 4/c memur) yapacağın, son sigortalılık haline göre belirlenir. Mevzuat zaman zaman değiştiği için başvurudan önce güncel şartları SGK'dan ya da e-Devlet'teki açıklamadan kontrol et. ### Askerlik borçlanması kimler yapabilir? Er ya da yedek subay olarak yapılan askerlik süresinin tamamı ya da bir kısmı borçlanılabilir. Bedelli ya da dövizli askerlikte yalnızca fiilen silah altında geçen eğitim süresi dikkate alınır. Askerlik süresi, askerlik şubesinden ya da e-Devlet'teki askerlik durum belgesinden görülür. Askerliğin önemli bir farkı var: Askerlik, **ilk sigorta girişinden önce** yapıldıysa, borçlanılan gün kadar **sigortalılık başlangıç tarihi geriye çekilir**. Başlangıç tarihi emeklilik yaşını ve gerekli prim gününü belirlediği için bu, bazı kişilerde emekliliği yıllarca öne alabilir. Özellikle ilk girişi 8 Eylül 1999'un hemen sonrasına denk gelenler için askerlik borçlanması başlangıcı bu tarihin öncesine taşıyabilir ve emeklilik şartlarını tamamen değiştirebilir. Doğum borçlanmasında doğum zaten sigortalılıktan sonra olduğu için başlangıç tarihi değişmez. ### Borçlanma tutarı nasıl hesaplanır? Borçlanmada her gün için ödenecek prim, seçtiğin günlük kazancın doğum borçlanmasında **%32**'si, askerlik borçlanmasında **%45**'idir (askerlik ve diğer borçlanmalarda oran 7566 sayılı Kanunla %32'den %45'e çıktı). Günlük kazanç, başvuru tarihindeki prime esas kazancın alt sınırı (günlük brüt asgari ücret) ile üst sınırı arasında serbestçe seçilir: borçlanma tutarı = günlük kazanç × oran (doğumda %32, askerlikte %45) × borçlanılan gün Günlük kazanç 1.000 ₺ olarak alındığında (rakam örnektir, başvurduğun tarihteki alt sınırı esas al): | Borçlanılan süre | Gün | Tutar (örnek) | |---|---|---| | 6 aylık askerlik | 180 | 81.000 ₺ | | 12 aylık askerlik | 360 | 162.000 ₺ | | 1 doğum (2 yıl) | 720 | 230.400 ₺ | | 2 doğum | 1.440 | 460.800 ₺ | SGK hesabında bir ay 30 gün, bir yıl 360 gün sayılır. Alt sınırdan yüksek bir kazanç seçmek emekli aylığını bir miktar artırabilir ama maliyeti aynı oranda büyütür; çoğu kişi alt sınırdan borçlanır. Karşılaştırma için isteğe bağlı sigorta primi bugün kazancın %33'üdür; borçlanmanın farkı geçmişe dönük olması ve eksik günleri hemen tamamlamasıdır. ### Ne zaman başvurmalı? Asgari ücret artışı etkisi Borçlanma tutarı **başvuru tarihindeki** alt sınıra göre hesaplanır. Asgari ücret genellikle Ocak'ta, bazı yıllarda Temmuz'da da artar; artıştan sonra yapılan başvuru aynı günler için daha pahalıya gelir. Borçlanmaya karar verdiysen yıl sonundan önce başvurmak çoğu zaman en ucuz yoldur. Başvurudan sonra SGK tutarı sana bildirir ve **bildirimden itibaren bir ay içinde** ödemen gerekir. Süre içinde ödemezsen talep geçersiz sayılır; yeniden başvurduğunda tutar o günkü alt sınırdan hesaplanır. Tutarın bir kısmını ödersen, ödediğin tutara karşılık gelen gün hizmetine eklenir. ### Borçlanma gerçekten gerekli mi? Önce hesabını yap Tüm süreyi borçlanmak zorunda değilsin; yalnızca ihtiyacın olan günü talep edebilirsin. Karar vermeden önce: - **Hizmet dökümüne bak:** e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünden toplam prim gününü ve ilk giriş tarihini öğren. - **Emeklilik şartını bul:** Giriş tarihine göre gereken gün sayısı 5.000 ile 7.200 arasında değişir; yaş şartı da giriş tarihine bağlıdır. e-Devlet'teki emeklilik hesaplama hizmetleri iyi bir başlangıçtır. - **Eksik günü hesapla:** Örneğin 7.000 gün gereken ve 6.400 günü olan biri, 600 gün borçlanarak (örnek kazançla doğum borçlanmasında 192.000 ₺, askerlikte 270.000 ₺) şartı hemen tamamlar. Aynı günü çalışarak doldurmak yaklaşık iki yıl sürer. - **Yaşı da kontrol et:** Gün tamamlansa da yaş şartı dolmadıysa emeklilik yine yaşı beklemek demektir. Bu durumda borçlanmayı yaşa yaklaşınca yapmak parayı daha uzun süre elinde tutmanı sağlar; ama asgari ücret artışları tutarı büyütür. ### Başvuru nasıl yapılır? Doğum ve askerlik borçlanması başvurusu e-Devlet'te SGK'nın borçlanma başvuru hizmetlerinden ya da SGK il ve merkez müdürlüklerinden yapılır. Doğum bilgisi nüfus kayıtlarından, askerlik süresi ise askerlik kayıtlarından alınır; gerekirse SGK ek belge ister. Tutar tebliğ edildikten sonra ödeme bankalar ya da e-Devlet üzerinden yapılır ve günler hizmet dökümüne işlenir. Borçlanma parası büyük bir tutardır. Birikim yetmiyorsa krediyle ödemeden önce kredi maliyetini emekli aylığı ve ikramiyeyle kıyasla; [efektif faiz](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki) rehberi bu karşılaştırmayı anlatır. Emeklilik sonrası bütçe için [emekli bütçesi](https://butco.app/rehber/emekli-maasi-butce-promosyon-ikramiye) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Doğum borçlanması kaç gün yapılır?** Her doğum için doğum tarihinden sonraki en fazla 2 yıl, yani 720 gün; en fazla 3 doğum için toplam 2.160 gün borçlanılabilir. Bu sürelerde sigortalı çalışmamış olmak gerekir. **Sigortalı olmadan önceki doğum borçlanılır mı?** Bugünkü kurala göre hayır; doğumun ilk sigorta girişinden sonra olması gerekir. Mevzuat değişebileceği için güncel durumu SGK'dan kontrol et. **Borçlanma tutarı nasıl hesaplanır?** Seçtiğin günlük kazanç, doğum borçlanmasında %32, askerlik borçlanmasında %45 oranı ve borçlanılan gün sayısıyla çarpılır. Günlük kazanç, başvuru tarihindeki günlük brüt asgari ücret ile üst sınır arasında olmalıdır; çoğu kişi alt sınırı seçer. **Askerlik borçlanması emeklilik tarihini öne çeker mi?** Askerlik ilk sigorta girişinden önce yapıldıysa borçlanılan gün kadar sigorta başlangıç tarihi geriye çekilir. Bu, başlangıca bağlı yaş ve gün şartlarını değiştirerek emekliliği öne alabilir. **Borçlanma parası ne zaman ödenir?** SGK tutarı bildirdikten sonra bir ay içinde ödenmelidir. Ödenmezse talep geçersiz olur ve yeni başvuruda tutar o günkü asgari ücretten hesaplanır. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 41 (borçlanılabilecek süreler ve borçlanma oranları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5510 sayılı Kanun, md. 52 (isteğe bağlı sigorta prim oranı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## İşsizlik maaşı nasıl hesaplanır? İşsizlik ödeneği şartları, süresi ve başvuru Adres: https://butco.app/rehber/issizlik-maasi-hesaplama-issizlik-odenegi Kategori: Emeklilik ve SGK · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 İşten çıkarılmak, en planlı bütçeyi bile bir gecede sarsar. O anda en çok ihtiyaç duyulan şey, önümüzdeki aylarda ne kadar gelirin olacağını bilmektir. İşsizlik ödeneği bu boşluğun bir kısmını doldurur; ama hakkı kaybetmemek için şartları ve başvuru süresini baştan bilmek gerekir. ### İşsizlik ödeneği nedir? Halk arasında **işsizlik maaşı** denen işsizlik ödeneği, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre çalışırken maaşından kesilen işsizlik sigortası primlerinin karşılığıdır. İşini kendi isteği ve kusuru dışında kaybeden sigortalıya, yeni bir iş bulana kadar belirli bir süre boyunca her ay ödenir. Başvuru ve ödemeyi Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) yürütür. Ödenek, kıdem ve ihbar tazminatından bağımsızdır: Şartları sağlıyorsan tazminatını da alır, işsizlik ödeneğine de başvurursun. ### Kimler işsizlik maaşı alabilir? Dört şart - **İşten çıkış senin isteğin ve kusurun dışında olmalı:** İşverenin feshi, işyerinin kapanması, belirli süreli sözleşmenin bitmesi gibi durumlar hak kazandırır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış gerekçesiyle çıkarılan ya da kendi isteğiyle istifa eden alamaz. - **Son 120 gün kesintisiz prim:** İşten ayrılmadan önceki son 120 gün boyunca aynı ya da farklı işyerlerinde aralıksız sigortalı çalışmış olmalısın. - **Son 3 yılda en az 600 gün prim:** Ayrılıştan geriye doğru üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmalı. - **30 gün içinde başvuru:** İş sözleşmesinin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurmalısın. Haklı nedenle istifa bir istisnadır: Maaşın ödenmemesi, fazla mesainin karşılıksız bırakılması, sigortanın eksik bildirilmesi ya da işyerinde taciz gibi İş Kanunu'nun 24. maddesindeki sebeplerle sözleşmeyi fesheden çalışan da, diğer şartları sağlıyorsa ödenek alabilir. Burada belirleyici olan, işverenin SGK'ya bildirdiği **işten çıkış kodudur**; e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünden kodu kontrol et, yanlışsa işverenden düzeltmesini iste. ### Kaç ay alınır? Prim gününe göre süre Ödeme süresi, son üç yılda ödenen prim gününe göre belirlenir: | Son 3 yılda prim günü | İşsizlik ödeneği süresi | |---|---| | 600 gün | 180 gün (6 ay) | | 900 gün | 240 gün (8 ay) | | 1080 gün | 300 gün (10 ay) | Başvuru 30 günlük süreden sonra yapılırsa hak tamamen kaybolmaz ama geciken gün sayısı kadar ödeme süresinden düşülür. İşten çıkar çıkmaz başvurmak, hem süreni korur hem de ilk ödemeyi öne çeker. ### İşsizlik maaşı nasıl hesaplanır? Günlük ödenek, son dört ayın **prime esas brüt kazancının** günlük ortalamasının %40'ıdır. Ancak aylık tutar, brüt asgari ücretin %80'ini geçemez. Ödemeden yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve SGK primi kesilmez. aylık ödenek = son 4 ay brüt kazanç ortalaması × %40 (en fazla brüt asgari ücret × %80) Brüt asgari ücreti örnek olarak 30.000 ₺ kabul edelim; bu durumda aylık üst sınır 24.000 ₺ olur (rakamlar örnektir, asgari ücret her yıl değişir): | Son 4 ay brüt ortalama | %40 hesabı | Ödenecek aylık tutar (damga vergisi öncesi) | |---|---|---| | 30.000 ₺ | 12.000 ₺ | 12.000 ₺ | | 45.000 ₺ | 18.000 ₺ | 18.000 ₺ | | 80.000 ₺ | 32.000 ₺ | 24.000 ₺ (üst sınır) | Tabloda görüldüğü gibi yüksek maaşlı çalışanlar için ödenek, eski gelirin küçük bir kısmıdır. Bütçeyi eski maaşa göre değil, bu tutara göre yeniden kurmak gerekir. Prime esas kazançlarını e-Devlet'teki SGK hizmet dökümünde ay ay görebilirsin. ### Başvuru nasıl yapılır, ödeme ne zaman yatar? - **e-Devlet ya da İŞKUR:** Başvuru e-Devlet'teki "İşsizlik Ödeneği Başvurusu" hizmetinden, İŞKUR'un internet sitesinden ya da il müdürlüklerinden yapılır. İşverenin işten ayrılış bildirgesini SGK'ya vermiş olması gerekir. - **Sonucu takip et:** Başvuru değerlendirildikten sonra sonucu e-Devlet'ten görürsün. Ret gelirse gerekçesine bak; çoğu zaman çıkış kodu ya da eksik prim günü sebeptir. - **Ödeme:** Ödenek aylık olarak, İŞKUR'un anlaştığı bankadan adına ödenir. İlk ödeme, başvurunun onaylandığı aya göre gecikmeli gelebilir; ilk ay için kenarda para bulundur. Ödenek aldığın sürece genel sağlık sigortası primin İŞKUR tarafından ödenir; sağlık hizmetinden yararlanmaya devam edersin. Ancak ödenek süresi emeklilik için prim günü olarak sayılmaz. ### Ödenek ne zaman kesilir? - Yeni bir işe girdiğinde (işe başladığın gün ödeme durur). - İŞKUR'un meslek ve ücretine uygun, yaşadığın yerde teklif ettiği bir işi haklı bir neden olmadan reddettiğinde. - Emeklilik aylığı bağlandığında. - İŞKUR'un meslek eğitimi programını haklı bir neden göstermeden reddettiğinde ya da bıraktığında. - Kurumun istediği bilgi ve belgeleri zamanında vermediğinde. Ödenek alırken kayıt dışı çalışmak da ödeneğin kesilmesine ve alınan tutarların faiziyle geri istenmesine yol açar. ### İşsizlik döneminde bütçe: ilk hafta yapılacaklar - **Yeni aylık geliri hesapla:** İşsizlik ödeneğini ve varsa eşinin gelirini topla. Bu, önümüzdeki aylarda harcayabileceğin tutarın tavanıdır. - **Sabit giderleri listele:** Kira, faturalar, kredi taksitleri. Abonelikleri ve vazgeçilebilir düzenli ödemeleri hemen duraklat. - **Tazminatı bir kenara ayır:** Kıdem ve ihbar tazminatını harcanacak para değil, [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) olarak gör. Kaç ay yeteceğini hesapla. - **Borçlar için bankayla konuş:** Kredi kartı asgari ödemesini kaçırmak yerine, sorun büyümeden bankandan yapılandırma ya da erteleme seçeneklerini sor. Tazminatının doğru hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol etmek için [kıdem ve ihbar tazminatı](https://butco.app/rehber/kidem-ihbar-tazminati-hesaplama) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **İşsizlik maaşı almak için kaç gün prim gerekir?** İşten ayrılmadan önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş ve son 120 gün kesintisiz çalışılmış olmalıdır. **İstifa edince işsizlik maaşı alınır mı?** Kendi isteğiyle istifa eden alamaz. Ancak maaşın ödenmemesi gibi İş Kanunu'nun 24. maddesindeki haklı nedenlerle istifa eden, diğer şartları sağlıyorsa işsizlik ödeneği alabilir. **İşsizlik maaşı ne kadar?** Son dört ayın prime esas brüt kazancı ortalamasının %40'ıdır; aylık tutar brüt asgari ücretin %80'ini geçemez. Ödemeden yalnızca damga vergisi kesilir. **İşsizlik maaşı başvurusu için süre ne kadar?** İşten ayrıldıktan sonra 30 gün içinde e-Devlet ya da İŞKUR üzerinden başvurulmalıdır. Geç başvurulursa geciken gün sayısı ödeme süresinden düşülür. **İşsizlik maaşı alırken sağlık sigortası devam eder mi?** Evet. Ödenek süresince genel sağlık sigortası primi İŞKUR tarafından ödenir; ancak bu süre emeklilik için prim günü sayılmaz. ### Kaynaklar - [4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, md. 50 (600/900/1080 gün, %40 ve brüt asgari ücretin %80'i tavanı, yalnızca damga vergisi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4447&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, md. 48 (30 gün içinde başvuru; gecikilen süre ödeme süresinden düşülür) ve md. 51 (hak kazanma şartları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4447&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Emeklilik yaşın kaç? SGK giriş tarihine göre emeklilik yaşı ve EYT hesaplama Adres: https://butco.app/rehber/emeklilik-yasi-hesaplama-eyt-sgk-giris-tarihi Kategori: Emeklilik ve SGK · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Emeklilik yaşı herkes için aynı değildir; SGK'ya ilk kaydolduğun tarih hangi kurala tabi olduğunu belirler. 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar EYT kapsamında yaş beklemeden, yalnızca prim günü ve sigortalılık süresi şartını tamamlayınca emekli olabilir. ### Emeklilik yaşı neden herkes için aynı değil? Türkiye'de emeklilik kuralları 1999 ve 2008 yıllarında iki büyük değişiklik geçirdi. Her değişiklik, o tarihten sonra sigortalı olanlar için geçerli oldu; önceden sigortalı olanların hakları genellikle korundu. Bu yüzden bugün SGK'ya **ilk giriş tarihin**, hangi kural setine tabi olduğunu belirleyen en önemli bilgidir. İki kişi aynı yaşta olsa, aynı işte çalışsa ve aynı gün emekli olmak istese bile, biri 1998'de biri 2001'de işe girdiyse önlerindeki şartlar tamamen farklı olabilir. ### 8 Eylül 1999 sınırı ve EYT nedir? 4447 sayılı Kanun'la 8 Eylül 1999'da emeklilikte ilk kez bir **yaş şartı** getirildi. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için asıl şart, belirli bir prim günü ve sigortalılık süresini tamamlamaktı; yaşı beklemek gerekmiyordu. Bu tarihten sonra girenler için ise kademeli olarak artan bir yaş şartı da eklendi. Yıllar içinde 8 Eylül 1999'dan önce işe girip gün ve sigortalılık süresini tamamladığı halde daha sonraki düzenlemelerin getirdiği yaş şartına takılan geniş bir kitle oluştu; bu kişiler kamuoyunda **EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar)** olarak anıldı. 2023 yılında çıkarılan 7438 sayılı Kanun, bu kişiler için yaş şartını kaldırdı: 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar, kendi dönemlerine ait gün ve sigortalılık süresi şartını tamamladıklarında, yaş beklemeden emekli olabilir hale geldi. ### SGK giriş tarihine göre hangi kurallar geçerli? Kabaca üç dönemden söz edilebilir: - **8 Eylül 1999 ve öncesi girenler:** EYT kapsamındadır; yaş şartı aranmaz, yalnızca kendi dönemlerine ait prim günü ve sigortalılık süresi şartı aranır. - **9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arası girenler:** Giriş tarihine göre kademeli olarak artan bir yaş ve prim günü tablosuna tabidir; kadın ve erkek için farklı, giriş yılına göre değişen şartlar uygulanır. - **1 Mayıs 2008 ve sonrası girenler:** Yeni sistemin şartlarına tabidir; hem yaş hem de daha uzun bir sigortalılık süresi ve prim günü aranır, bu şart da giriş yılına göre kademeli olarak artar. Her kademenin kendi tablosu yıllar içinde ayrı ayrı belirlendiği ve mevzuat değişebildiği için, burada kişiye özel bir yaş ya da gün sayısı vermek yanıltıcı olur. Kendi durumun için aşağıdaki e-Devlet sorgusuna bak. ### Prim günü ile sigortalılık süresi aynı şey mi? İkisi karıştırılır ama farklıdır: - **Prim günü,** fiilen prim ödenen ya da borçlanmayla eklenen gün sayısıdır (bkz. [doğum ve askerlik borçlanması](https://butco.app/rehber/dogum-askerlik-borclanmasi-sgk-hesaplama)). - **Sigortalılık süresi,** ilk sigorta girişinden itibaren geçen takvim süresidir; arada çalışılmayan dönemler olsa bile bu süre kesintisiz işlemeye devam eder. Emeklilik için genellikle her ikisi birden aranır. Uzun süredir sigortalı olup az çalışmış biri sigortalılık süresini kolayca doldururken prim gününde eksik kalabilir; sık iş değiştirip sürekli çalışan biri ise tam tersi bir durumla karşılaşabilir. ### Kendi emeklilik tarihini nasıl öğrenirsin? 1. **SGK Tescil ve Hizmet Dökümü** hizmetinden ilk sigortalılık tarihini ve toplam prim gününü gör. 2. **SGK Emeklilik Hesaplama** hizmetlerinden, giriş tarihine göre kişiye özel emeklilik yaşı ve gün şartını sorgula. 3. Emekliliğe yakınsan başvurudan önce SGK'dan güncel şartları teyit et; mevzuat zaman zaman güncellenir. Bu sorgular e-Devlet üzerinden ücretsiz yapılır ve kişiye özel, güncel sonuç verir; genel bir tablodan tahmin yürütmekten çok daha güvenilirdir. ### EYT ile emekli olunca kıdem tazminatı hakkı Emeklilik şartını tamamlayıp bunu belgeleyerek işten ayrılan bir çalışan, kendi isteğiyle ayrılsa bile kıdem tazminatına hak kazanır. Bu, emekliliğin yalnızca SGK maaşına geçiş değil, aynı zamanda bir defaya mahsus toplu bir ödeme anlamına da gelebileceği için bütçe planlamasında önemli bir kalemdir (bkz. [kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama](https://butco.app/rehber/kidem-ihbar-tazminati-hesaplama)). ### Sık sorulanlar **EYT kimleri kapsar?** 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olarak işe başlayanları. Bu kişiler yaş şartı aranmadan, kendi dönemlerine ait prim günü ve sigortalılık süresi şartını tamamlayınca emekli olabilir. **SGK giriş tarihimi nereden öğrenirim?** e-Devlet'teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmetinden; ilk sigortalılık tarihin burada görünür. **Prim günü ile sigortalılık süresi aynı şey mi?** Hayır. Prim günü fiilen prim ödenen gün sayısıdır; sigortalılık süresi ise ilk girişten itibaren geçen takvim süresidir. Emeklilik için genelde ikisi birden aranır. **Kesin emeklilik tarihimi nasıl öğrenirim?** e-Devlet'teki emeklilik hesaplama hizmetleri, giriş tarihine göre kişiye özel tarihi gösterir; mevzuat değişebileceği için başvuru öncesi SGK'dan teyit almak en sağlıklısıdır. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, geçici md. 95 (7438 sayılı Kanunla eklenen, 8/9/1999 öncesi sigortalılar için yaş şartının kaldırılması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, geçici md. 9 (8/9/1999–30/4/2008 arasında sigortalı olanların emeklilik şartları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [SGK 'Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim?' hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/sgk-ne-zaman-emekli-olabilirim) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Taksit ve kredi borcum ne zaman biter? Aylık borç yükü hesabı Adres: https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Birden fazla taksitin ve kredin varsa asıl soru toplam borç değil, her ay ne kadar ödediğin ve bu yükün ne zaman hafifleyeceğidir. Bunu bilmek yeni bir borca girmeden önce en iyi karar aracıdır. ### Aylık borç yükü aylık borç yükü = kart taksitleri + kredi taksitleri + o ay vadesi gelen kişisel borçlar Kartındaki normal harcamalar bu hesaba girmez; onlar her ay değişen giderlerdir. Burada yalnızca önceden bağlanmış, ay ay tekrar eden ödemeler sayılır. ### Örnek: üç borç, üç basamak Diyelim ki bugün şu borçların var: - Buzdolabı: ayda 1.000 ₺, 5 taksit kaldı - Telefon: ayda 2.500 ₺, 9 taksit kaldı - İhtiyaç kredisi: ayda 6.000 ₺, 20 taksit kaldı | Dönem | Aylık yük | |---|---| | 1. ile 5. ay | 9.500 ₺ | | 6. ile 9. ay | 8.500 ₺ | | 10. ile 20. ay | 6.000 ₺ | | 21. aydan sonra | 0 ₺ | Kalan toplam borç 5.000 + 22.500 + 120.000 = 147.500 ₺. Ama asıl işe yarayan bilgi şu: 10. aydan itibaren ayda 3.500 ₺ rahatlıyorsun ve borç yükün 21. ayda bitiyor. ### Yeni taksite girmeden önce Yeni bir taksitli alışveriş düşünüyorsan, taksitini en ağır ayın üzerine ekle ve o ayın gelirine göre hâlâ rahat olup olmadığına bak. Aynı alışverişi, mevcut taksitlerden biri bittikten sonraya bırakmak aylık yükü artırmadan yapmanı sağlayabilir. ### Önce hangi borcu kapatmalı? Elinde fazladan para varsa iki yaklaşım yaygındır: faizi en yüksek borcu önce kapatmak (toplamda daha az faiz ödersin) ya da en küçük borcu önce kapatmak (aylık yük daha çabuk azalır ve motivasyon verir). Krediyi erken kapatmayı düşünüyorsan bankandan erken kapama tutarını iste; bu tutar kalan taksitlerin toplamından farklıdır. ### Sık sorulanlar **Aylık borç yükümü nasıl hesaplarım?** O ay ödeyeceğin kart taksitlerini, kredi taksitlerini ve vadesi gelen kişisel borçları topla. Kartındaki sıradan harcamalar bu hesaba girmez. **Krediyi erken kapatırsam kalan taksitlerin toplamını mı öderim?** Genellikle hayır. Erken kapamada kalan faiz düşülür; kesin tutarı bankandan erken kapama tutarı olarak istemelisin. **Önce hangi borcu kapatmalıyım?** Faizi en yüksek olanı önce kapatmak toplamda daha az ödemeni sağlar; en küçüğü önce kapatmak aylık yükü daha hızlı azaltır. ### Kaynaklar - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 27 (tüketici kredisinde erken ödeme ve faiz indirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Arkadaşa verilen borç ve altın borcu nasıl takip edilir? Adres: https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Tanıdıklar arasındaki borçlar yazılı olmadığı için en kolay unutulan borçlardır. Kime, ne kadar, hangi birimde ve ne zamana kadar sorularını bir yere yazmak hem parayı hem ilişkiyi korur. ### Neyi kaydetmeli? - **Kim:** borç verdiğin ya da aldığın kişi - **Ne kadar ve hangi birimde:** TL, dolar, euro, gram ya da çeyrek altın - **Ne zaman:** borcun verildiği tarih - **Vade:** geri ödeme için anlaştığınız tarih varsa - **Kısmi ödemeler:** her ödemenin tarihi ve tutarı ### Altın ve döviz borcu kendi birimiyle tutulur Bir arkadaşından düğün için 2 çeyrek altın aldıysan borcun "2 çeyrek altın"dır, o günkü TL karşılığı değil. Altın fiyatı değiştikçe borcun TL karşılığı da değişir ama geri vereceğin şey yine 2 çeyrektir. Borcu TL olarak yazarsan aylar sonra hem sen hem karşı taraf farklı bir rakam hatırlar. Aynı mantık dolar ve euro için de geçerlidir: 500 dolar borç, kur ne olursa olsun 500 dolardır. Birimler arasındaki has altın farkları için [altın birimleri tablosuna](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram) bakabilirsin. ### Kısmi ödemeleri ayrı ayrı yaz 5.000 ₺'lik borcun 2.000 ₺'si ödendiyse kalan 3.000 ₺'dir. Her ödemeyi tarihiyle ayrı yazmak, "şu kadarını vermiştim" tartışmasını ortadan kaldırır. Altın borcunda da aynı şekilde: 2 çeyrekten 1'i ödendiyse kalan 1 çeyrektir. ### Borçlar ve alacaklar net varlığını etkiler Başkasından alacağın, henüz elinde olmasa da sana ait bir varlıktır; başkasına borcun ise senin borcundur. Net varlığını hesaplarken ikisini de hesaba kat ([net varlık nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)). ### Hatırlatmayı nazik tut Vadesi olan borçlarda vade gününden birkaç gün önce kendine bir hatırlatma kurmak, karşı tarafa da zamanında ve nazik bir mesaj atmanı sağlar. Vadesi olmayan borçları da unutmamak için ayda bir listene göz at. ### Sık sorulanlar **Altın borcu TL olarak mı yoksa altın olarak mı ödenir?** Bu tarafların anlaşmasına bağlıdır, ama borç altın olarak alındıysa genellikle altın olarak geri verilir. Bu yüzden borcu kendi biriminde kaydetmek en doğrusudur. **Kısmi ödenen borcu nasıl takip ederim?** Her ödemeyi tarihiyle ayrı kaydet; kalan borç, toplam borçtan yapılan ödemeler çıkarılarak bulunur. **Arkadaşa verilen borç net varlığa dahil mi?** Evet. Alacağın bir varlık olarak eklenir, başkasına olan borcun ise net varlıktan düşülür. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## KMH (kredili mevduat hesabı) nedir, nasıl takip edilir? Adres: https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 KMH, vadesiz hesabının sıfırın altına inebilmesini sağlayan bir kredidir. Sessiz çalıştığı için çoğu zaman ne kadar kullanıldığı fark edilmez; takip etmenin yolu onu bir borç olarak görmektir. ### KMH nasıl çalışır? Bankan vadesiz hesabına bir limit tanımlar. Hesabında para bitince ödemeler bu limitten yapılmaya devam eder ve bakiyen eksiye düşer. Hesabına para girdiğinde önce bu eksi kapanır. Bankaya göre adı "ek hesap", "artı hesap" ya da benzeri olabilir. ### Faiz nasıl işler? KMH'de faiz genellikle eksi bakiyede kaldığın her gün için hesaplanır ve ay sonunda hesabından tahsil edilir. Faiz ve vergilerin oranı bankana ve döneme göre değişir; güncel oranı hesap özetinde ya da bankanın uygulamasında görebilirsin. Bankalar oranı serbestçe belirler ama TCMB'nin her ay ilan ettiği azami akdi ve gecikme faiz oranını aşamaz; güncel tavanı TCMB'nin sitesinde bulabilirsin. Kısa süreli kullanım bile her ay tekrarlanıyorsa toplamda ciddi bir maliyete dönüşebilir. ### KMH'yi bakiye değil borç olarak gör Bankanın uygulaması hesabını "−8.000 ₺" gösterdiğinde bunu kötü bir bakiye olarak değil, 8.000 ₺'lik bir borç olarak düşünmek işi kolaylaştırır. Net varlığını hesaplarken bu tutarı borçlarına ekle ([net varlık nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)). ### KMH'ye düşmeyi önceden görmek Çoğu KMH kullanımı ay içindeki zamanlama farkından olur: kira ya da kart ekstresi maaştan önce hesaptan çıkar. Ödeme günlerini gün gün sıraladığında bakiyenin hangi gün eksiye düşeceğini önceden görürsün ([ay sonu bakiye tahmini](https://butco.app/rehber/ay-sonu-bakiye-tahmini)). ### KMH'den çıkmak için - Önce eksiye düşmene neden olan ödemenin tarihini maaş gününe yaklaştırmayı dene; birçok fatura ve kartta bu mümkün. - Birikimin varsa KMH'yi kapatmak için kullanmak, faiz ödemeye devam etmekten genellikle daha ucuzdur. - Sürekli kullanıyorsan bankanla daha düşük maliyetli bir kredi seçeneğini konuşabilirsin. ### Sık sorulanlar **KMH nedir?** Kredili mevduat hesabı, vadesiz hesabın bankanın tanımladığı limite kadar eksiye düşebilmesini sağlayan bir kredi türüdür. **KMH faizi nasıl hesaplanır?** Genellikle eksi bakiyede kalınan her gün için hesaplanır ve ay sonunda tahsil edilir. Oranlar bankaya göre değişir; hesap özetinde yazar. **KMH borcu net varlıkta nasıl gösterilir?** Eksi bakiye, net varlıktan düşülen bir borç olarak hesaba katılır. ### Kaynaklar - [Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları (kredili mevduat hesapları için de geçerli azami akdi ve gecikme faizi)](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Bankacilik+Verileri/Kredi_Karti_Islemlerinde_Uygulanacak_Azami_Faiz_Oranlari) · TCMB *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Efektif ve nominal faiz farkı: kredi karşılaştırırken nelere bakılır? Adres: https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bankaların ilan ettiği aylık nominal faiz, kredinin gerçek maliyetini tek başına göstermez. Efektif (yıllık maliyet) oranı, faizin bileşik etkisini ve ek masrafları da içerdiği için krediyi krediyle karşılaştırırken asıl bakılması gereken sayıdır. ### Nominal faiz nedir? Nominal faiz, bankanın kredi için ilan ettiği aylık (ya da yıllık) faiz oranıdır ve genellikle en görünür rakamdır. Ancak bu oran tek başına, birden fazla ay boyunca faizin faize eklenmesini (bileşik etki) ya da kredinin üzerine binen vergi ve masrafları göstermez. ### Efektif (yıllık maliyet) faiz nedir? Efektif faiz oranı, nominal aylık faizin bir yıl boyunca bileşik olarak işlemesinin sonucunu ve krediye eklenen vergileri (KKDF, BSMV gibi) ve varsa dosya masrafı gibi ek ücretleri de içeren orandır. Bu yüzden efektif oran, nominal orandan her zaman yüksektir. ### Bileşik etki nasıl işler? yıllık efektif oran ≈ (1 + aylık nominal oran)^12 − 1 Örnek: aylık %3 nominal faizli bir kredide yalnızca bileşik etki (1,03)^12 − 1 ≈ %42,6 eder. Buna vergiler eklendiğinde efektif oran daha da yükselir. Sonuç, bankanın ilan ettiği "%3" rakamının göründüğünden çok daha yüksek bir yıllık maliyete karşılık gelmesidir. ### Krediler nasıl karşılaştırılır? İki farklı bankanın aynı vadeli kredisini karşılaştırırken nominal orana değil, sözleşme öncesi bilgi formunda yazan efektif yıllık maliyet oranına bak. Bankalar bu formu vermek zorundadır ve efektif oran tüm vergi ile masrafları içerir; en doğru karşılaştırma noktası budur. ### Taksit tutarı yanıltıcı olabilir Uzun vadeli bir kredinin aylık taksiti düşük görünebilir ama toplam ödenen tutar (anapara, faiz ve vergiler birlikte) vade uzadıkça büyür. Karar verirken yalnızca aylık taksite değil, kredinin toplam maliyetine ve efektif orana birlikte bakmak gerekir ([taksit ve kredi borcunun bitiş tarihini hesaplamak](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi)). ### Sık yapılan hata: yalnızca aylık faizi karşılaştırmak İki kredi teklifi arasında yalnızca aylık nominal faizi karşılaştırmak, vergi ve masraf farkını gözden kaçırabilir. Aynı nominal orana sahip iki kredi, farklı masraflar yüzünden farklı efektif orana sahip olabilir. Kararı her zaman efektif yıllık maliyet üzerinden ver. ### Sık sorulanlar **Nominal faiz ile efektif faiz arasındaki fark nedir?** Nominal faiz bankanın ilan ettiği aylık orandır; efektif faiz bu oranın bileşik etkisini ve vergileri de içeren gerçek yıllık maliyeti gösterir. **Krediler karşılaştırılırken hangi orana bakılmalı?** Efektif yıllık maliyet oranına. Bu oran sözleşme öncesi bilgi formunda yazar ve tüm vergi ile masrafları içerir. **Efektif faiz neden nominal faizden yüksektir?** Bileşik faiz etkisi ve krediye eklenen vergi ile masraflar yüzünden. Aynı nominal oran, farklı masraflarla farklı efektif orana yol açabilir. ### Kaynaklar - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 23 (sözleşme öncesi bilgi formu verme zorunluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği, md. 4 (yıllık maliyet oranı tanımı) ve md. 6 (ön bilgilendirme)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20767&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Findeks kredi notu nasıl yükselir? Kredi notunu düşüren 7 hata Adres: https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Kredi notu, bankanın sana ne kadar ve hangi koşulla kredi vereceğini belirleyen rakamdır. Notu en çok zamanında ödeme yükseltir; en hızlı düşüren ise tek bir unutulmuş son ödeme tarihidir. ### Kredi notu nedir, kim hesaplar? Kredi notu, bankaların ve finans kuruluşlarının Kredi Kayıt Bürosu'na (KKB) bildirdiği kredi ve kredi kartı kayıtlarından hesaplanan bir puandır. Bireyler bu notu KKB'nin **Findeks** hizmeti üzerinden görür; bu yüzden halk arasında "Findeks notu" diye bilinir. Bankalar kredi, kredi kartı ya da limit artışı başvurusunda bu nota ve arkasındaki kayıtlara bakar. Not yüksekse başvurunun onaylanma ihtimali ve alabileceğin limit artar; düşükse başvuru reddedilebilir ya da daha düşük limit önerilir. Not tek başına karar vermez, gelirin ve mevcut borç yükün de değerlendirilir. ### Kredi notu aralıkları: kaç olmalı? Findeks kredi notu 0 ile 1900 arasında bir puandır. Findeks, 2026 itibarıyla notu beş seviyeye ayırır: | Puan | Risk grubu | |---|---| | 0 - 969 | Kritik | | 970 - 1149 | Gelişime açık | | 1150 - 1469 | Dengeli | | 1470 - 1719 | Güvenli | | 1720 - 1900 | Prestijli | Bankaların hangi puanı yeterli bulduğu ürüne ve bankaya göre değişir ve açıklanmaz. Genel olarak "dengeli" seviyenin üstüne çıkmak başvurularda işini kolaylaştırır. Seviye adları ve aralıkları Findeks tarafından değiştirilebilir; güncel tabloyu Findeks'in sitesinde görebilirsin. ### Kredi notunu ne etkiler? KKB, notu oluşturan etkenleri ve yaklaşık ağırlıklarını dört başlıkta açıklar: - **Ödeme alışkanlıkları (yaklaşık %45):** Kredi taksitlerini ve kart ekstrelerini zamanında ödeyip ödemediğin. Notun en büyük parçasıdır. - **Mevcut hesap ve borç durumu (yaklaşık %32):** Toplam borcun, açık kredi ve kart sayın, limitlerinin ne kadarını kullandığın. - **Kredi kullanım yoğunluğu (yaklaşık %18):** Kredi ürünlerini ne sıklıkla ve ne yoğunlukta kullandığın. - **Yeni kredili ürünler (yaklaşık %5):** Kısa sürede açılan yeni kredi ve kartlar, yeni başvurular. Bu tablo önemli bir şey söyler: notu yükseltmenin kısa yolu yoktur. Puanın neredeyse yarısı, aylar ve yıllar boyunca ödemeleri zamanında yapıp yapmadığından gelir. ### Kredi notunu düşüren 7 hata 1. **Son ödeme tarihini kaçırmak.** Birkaç günlük gecikme bile kayda geçebilir. Kart ekstresinde en az asgari tutarı, kredide taksitin tamamını son gününe kadar öde. 2. **Asgari tutarın altında ödemek.** Asgari ödemeyi yapmak gecikme sayılmaz; altında kalan ödeme ise gecikme olarak bildirilir. 3. **Limitleri sürekli doldurmak.** Kart limitinin büyük kısmını her ay kullanmak, borca bağımlılık işareti olarak görülür ([limit kullanım oranı](https://butco.app/rehber/kredi-karti-limit-kullanimi)). 4. **KMH'yi kalıcı borç gibi kullanmak.** Kredili mevduat hesabı sürekli eksideyse o da açık bir kredi borcudur ([KMH nasıl çalışır](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi)). 5. **Kısa sürede çok sayıda başvuru.** Aynı ay içinde birkaç bankaya kredi ya da kart başvurusu yapmak ihtiyaç içinde olduğun izlenimi verir. 6. **Küçük borçları unutmak.** Unutulmuş bir kart aidatı ya da birkaç yüz liralık bakiye de gecikmeye düşer ve not açısından büyük borçtan farksızdır. 7. **Başkasına kefil olmak.** Kefil olduğun kredi geciktiğinde bu kayıt senin notunu da etkileyebilir. ### Kredi notu nasıl yükseltilir? - **Gecikmiş borcun varsa önce onu kapat.** Gecikme devam ettikçe kayıt kötüleşir. Kapattıktan sonra notun toparlanması zaman alır; geçmiş gecikmeler bir süre kayıtta görünmeye devam eder. - **Hiçbir son ödeme tarihini kaçırma.** Otomatik ödeme talimatı ve hatırlatmalar, notu korumanın en garantili yoludur. - **Limit doluluğunu düşür.** Kart borcunu azalttıkça toplam limitin içinde kullandığın pay küçülür. Ekstre borcunun tamamını ödemek, asgari ödemeden hem faiz hem not açısından iyidir ([kart borcunu takip etmek](https://butco.app/rehber/kredi-karti-borcu-takibi)). - **Kullanmadığın eski kartı hemen kapatma.** Kart kapanınca toplam limitin azalır; aynı borçla limit doluluğun artar. Uzun süredir sorunsuz kullandığın bir kart, düzenli ödeme geçmişinin de parçasıdır. - **Başvuruları seyrelt.** Kredi ya da kart ihtiyacın varsa bankaları tek tek dolaşmak yerine önce koşulları karşılaştır, sonra tek başvuru yap. - **Sabırlı ol.** Not, bankaların düzenli bildirimleriyle güncellenir. Doğru davranışların etkisi genellikle birkaç ay içinde görünmeye başlar. ### Kredi geçmişi olmayanlar Hiç kredi ya da kredi kartı kullanmamış birinin hesaplanacak geçmişi olmadığı için notu oluşmayabilir. Bu "kötü" not anlamına gelmez, ama banka seni tanımadığı için ilk başvuruda daha düşük limit önerebilir. Düşük limitli tek bir kartı her ay tam ödeyerek kullanmak, zamanla sağlam bir geçmiş oluşturur. ### Sık yapılan hata: notunu sorgulamanın puanı düşürdüğünü sanmak Kendi kredi notunu Findeks'ten öğrenmek notunu düşürmez. Notu etkileyebilen, bankalara yaptığın kredi ve kart başvurularıdır. Notunu ve raporundaki kayıtları yılda birkaç kez kontrol etmek, sana ait olmayan bir kredi ya da hatalı bir gecikme kaydı varsa erken fark etmeni sağlar. ### Sık sorulanlar **Findeks kredi notu kaç olmalı?** Not 0 ile 1900 arasındadır. Findeks'in 2026 tablosuna göre 1150 ile 1469 arası dengeli, 1470 ile 1719 arası güvenli, 1720 ve üstü prestijli seviyedir. Bankaların eşiği ürüne göre değişir. **Kredi notu en hızlı nasıl yükselir?** Kısa bir yolu yoktur. Gecikmiş borç varsa kapatmak, hiçbir son ödeme tarihini kaçırmamak ve kart limit doluluğunu düşürmek notu birkaç ay içinde toparlamaya başlar. **Asgari ödeme yapmak kredi notunu düşürür mü?** Asgari tutarı zamanında ödemek gecikme sayılmaz. Ancak kalan borç faiz işletir ve limit doluluğun yüksek kalır; asgarinin altında ödeme ise gecikme olarak bildirilir. **Kendi kredi notumu sorgulamak notumu düşürür mü?** Hayır. Kendi notunu öğrenmek notu etkilemez. Kısa sürede yapılan çok sayıda kredi ve kart başvurusu ise olumsuz etkileyebilir. ### Kaynaklar - [Findeks Risk Raporu: Kredi Notu risk seviyeleri ve notu oluşturan etkenlerin ağırlıkları](https://www.findeks.com/urunler/risk-raporu) · KKB / Findeks - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (asgari tutar ve üzerinde ödemede akdi faiz, altında gecikme faizi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Borç kapatma yöntemleri: kartopu mu, çığ mı? Birden fazla borç hangi sırayla ödenir? Adres: https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Birden fazla borcun varsa her birine biraz ödemek yerine hepsinin asgarisini ödeyip artan parayı tek bir borca yığmak, borçtan daha hızlı çıkarır. Kartopu yöntemi en küçük borçla, çığ yöntemi en yüksek faizli borçla başlar. ### Neden sıra önemli? Üç kartı, bir KMH'si ve bir ihtiyaç kredisi olan biri çoğu zaman eline geçen parayı hepsine biraz biraz dağıtır. Bu, her ay bir şey ödüyormuş gibi hissettirir ama hiçbir borç kapanmaz; faiz ise her borçta işlemeye devam eder. Borç sayısı azalmadıkça takip edilecek son ödeme günü, hatırlatma ve stres de azalmaz. İki bilinen yöntem aynı temel kurala dayanır: **her borcun asgari ödemesini ya da taksitini mutlaka öde, bütçende borca ayırdığın paranın kalanını tek bir hedef borca yığ.** O borç kapanınca onun için ödediğin tutar da bir sonraki hedefe eklenir. Yöntemleri ayıran tek şey, hedef borcun nasıl seçildiğidir. ### Borç kartopu yöntemi: en küçük borçtan başla Borçlarını faiz oranına bakmadan **kalan tutara göre küçükten büyüğe** sıralarsın. Artan parayı en küçük borca yatırırsın. Küçük borç kısa sürede kapanır, onun için ödediğin tutar bir sonrakine eklenir ve ödeme tutarın yuvarlanan bir kartopu gibi büyür. - **Artısı:** İlk borç çok çabuk kapanır. Borç listesinin kısaldığını görmek motivasyon verir; birçok kişi için planı bırakmamak, birkaç yüz liralık faiz farkından daha önemlidir. - **Eksisi:** Yüksek faizli büyük bir borç sırada beklerken faiz işlemeye devam eder; toplamda biraz daha fazla faiz ödersin. ### Borç çığı yöntemi: en yüksek faizden başla Borçlarını **faiz oranına göre yüksekten düşüğe** sıralarsın. Artan parayı en pahalı borca yatırırsın. Kredi kartı ve KMH gibi yüksek faizli borçlar genellikle önce gelir; faizsiz bir aile borcu ya da düşük oranlı bir kredi sona kalır. - **Artısı:** Matematiksel olarak en az faizi bu yöntemle ödersin. - **Eksisi:** En pahalı borç aynı zamanda büyükse ilk "kapandı" anı aylar sürebilir; motivasyon düşerse plan yarıda kalabilir. Oranları karşılaştırırken sözleşmedeki nominal faize değil, vergiler ve masraflar dahil maliyete bak ([efektif ve nominal faiz farkı](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki)). ### Örnek hesap: aynı borç, iki farklı sıra Toplam 60.000 ₺ borcu olan ve her ay borçlara 8.000 ₺ ayırabilen birini düşünelim. Oranlar aylık ve yalnızca örnektir; asgari ödemeler kolaylık için sabit alınmıştır. | Borç | Kalan | Aylık faiz | Asgari / taksit | |---|---|---|---| | Kredi kartı | 36.000 ₺ | %3,5 | 2.000 ₺ | | KMH | 15.000 ₺ | %4 | 1.000 ₺ | | İhtiyaç kredisi (kalan) | 9.000 ₺ | %2,5 | 1.500 ₺ | Asgariler toplamı 4.500 ₺'dir; her ay kalan 3.500 ₺ hedef borca gider. - **Kartopu:** Sıra kredi, KMH, kart. İhtiyaç kredisi **2. ayda** kapanır, KMH 5. ayda, kart 9. ayda. Toplam faiz yaklaşık **11.000 ₺**. - **Çığ:** Sıra KMH, kart, kredi. İlk borç (KMH) **4. ayda** kapanır, tüm borçlar yine 9. ayda biter. Toplam faiz yaklaşık **10.600 ₺**. Fark bu örnekte 400 ₺ civarındadır. Asıl kazanç yöntemlerin kendisinden gelir: aynı 8.000 ₺ her borca rastgele dağıtılsaydı borçlar çok daha uzun sürer ve faiz belirgin şekilde artardı. Oranlar arasındaki fark büyüdükçe ve borç tutarları arttıkça çığ yönteminin avantajı da büyür. ### Hangi yöntemi seçmeli? - **Daha önce borç planı yapıp yarıda bıraktıysan** kartopu ile başla. Erken gelen küçük zafer planı sürdürmeyi kolaylaştırır. - **Faiz oranları arasında büyük fark varsa** ya da disiplinli olduğunu biliyorsan çığ yöntemini seç. - **Karma yol:** Birkaç ayda kapanacak çok küçük bir borç varsa önce onu kapat, sonra çığ sırasına geç. Hangi yöntemi seçersen seç, belirleyici olan her ay aynı tutarı ayırmak ve kapanan borcun taksitini harcamaya değil sıradaki borca aktarmaktır. Borçların ne zaman biteceğini ay ay görmek için [borç bitiş tarihi rehberine](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi) bakabilirsin. ### Asgari ödeme tuzağı ve borç sarmalı Kredi kartında yalnızca asgari tutarı ödemek gecikme sayılmaz ama kalan borca akdi faiz işler ve ertesi ay yeni harcamalarla birlikte borç büyür. Bir kartın borcunu diğer karttan nakit avansla ödemek ise borcu kapatmaz, yalnızca daha pahalı bir yere taşır ([nakit avansın maliyeti](https://butco.app/rehber/nakit-avans-cekmek)). Şu işaretlerden biri varsa borç sarmalının içindesin demektir: - Kart borcu her ay asgari ödemene rağmen artıyor. - Maaş yatar yatmaz KMH'yi kapatıyor, birkaç gün sonra yeniden eksiye düşüyorsun ([KMH nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi)). - Bir borcu ödemek için başka bir borç kullanıyorsun. Bu durumda ilk adım yeni borç eklemeyi durdurmaktır: borç kapatma planı sürerken kartı günlük harcamada kullanma, kartopu ya da çığ planına borca eklenmeyen bir bütçeyle başla ([aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). ### Borç yapılandırma ve borç transferi ne zaman mantıklı? Bankalar kredi kartı ve KMH borcunu taksitli bir krediye çevirmeyi teklif edebilir. Bu, faiz oranı gerçekten düşüyorsa ve aylık taksit bütçene sığıyorsa işe yarar; birden fazla borcu tek bir ödeme gününe indirmek takibi de kolaylaştırır. Karar vermeden önce şunlara bak: 1. Yeni kredinin toplam geri ödemesi, mevcut borçların planlı kapanışından daha mı az? 2. Vade uzadığı için düşük taksit sana daha fazla toplam faiz ödetiyor mu? 3. Yapılandırmadan sonra kartın limiti açılıp yeniden harcamaya dönme riski var mı? Yapılandırma ve gecikmeler kredi notuna da yansıyabilir; ödeme düzeninin kredi notunu nasıl etkilediği için [Findeks kredi notu rehberine](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme) bakabilirsin. ### Önce borç mu, acil durum fonu mu? Tüm parayı borca yığıp hiç yedek bırakmamak, ilk beklenmedik masrafta yeniden karta yüklenmek demektir. Pratik bir denge: önce birkaç haftalık zorunlu gideri karşılayacak küçük bir tampon ayır, sonra yüksek faizli borçlara odaklan, borçlar kapandıkça tamponu tam bir [acil durum fonuna](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) büyüt. ### Sık sorulanlar **Borç kartopu yöntemi nedir?** Tüm borçların asgari ödemesini yapıp artan parayı kalan tutarı en küçük borca yatırdığın, o borç kapanınca onun ödemesini bir sonraki en küçük borca eklediğin borç kapatma yöntemidir. **Borç çığı yöntemi nedir?** Tüm borçların asgari ödemesini yapıp artan parayı en yüksek faizli borca yatırdığın yöntemdir. Toplamda en az faizi bu yöntemle ödersin. **Birden fazla kredi kartı borcu varsa önce hangisini ödemeliyim?** Önce hepsinin asgari ödemesini zamanında yap. Kalan parayla ya en yüksek faizli kartı (çığ) ya da borcu en küçük kartı (kartopu) kapatmaya odaklan; parayı tüm kartlara dağıtmak en yavaş yoldur. **Borç yapılandırma mantıklı mı?** Yeni kredinin toplam maliyeti mevcut borçlardan düşükse ve taksit bütçene sığıyorsa mantıklı olabilir. Vadenin uzamasıyla toplam faizin artmadığından ve kart limitini yeniden harcamaya dönmeyeceğinden emin ol. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (asgari tutar ve üzerinde ödemede kalan bakiyeye akdi faiz, altında gecikme faizi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Krediyi erken kapatmak mantıklı mı? Erken ödeme tazminatı, faiz indirimi ve ara ödeme hesabı Adres: https://butco.app/rehber/kredi-erken-kapatma-erken-odeme-tazminati Kategori: Borç ve faiz · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Elinde bir miktar para birikince akla ilk gelen soru: krediyi kapatayım mı, parayı faize mi koyayım? Cevap, kalan faizin ne kadar olduğuna, kanunun erken ödemeye koyduğu kurallara ve kendi acil durum fonuna bağlı. Hesabı doğru yaparsan binlerce lira kazanırsın; yanlış zamanda yaparsan nakitsiz kalırsın. ### Erken kapatınca ne kazanırsın? Bir krediyi erken kapattığında bankaya kalan taksitlerin toplamını değil, **kalan anaparayı** ve o güne kadar işlemiş faizi ödersin. Kanun bunu güvenceye alır: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre tüketici, kredi borcunun tamamını ya da bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir ve banka, erken ödenen tutara ilişkin **faiz ve diğer maliyetlerden gerekli indirimi** yapmak zorundadır. Bankadan isteyeceğin tutarın adı **erken kapama bakiyesi** ya da "kredi kapama tutarı"dır. Mobil bankacılıkta kredinin detayında görünür; görünmüyorsa şubeden ya da müşteri hizmetlerinden yazılı olarak iste. Kazancın, kalan taksitlerin toplamı ile bu bakiye arasındaki farktır. ### Erken ödeme tazminatı (erken kapama cezası) alınır mı? | Kredi türü | Erken ödeme tazminatı | |---|---| | İhtiyaç (tüketici) kredisi | Alınmaz; faiz indirimi yapılır | | Taşıt kredisi (tüketiciye verilen) | Alınmaz; faiz indirimi yapılır | | Sabit faizli konut kredisi | Sözleşmede yazıyorsa erken ödenen tutarın en fazla **%2**'si; kalan vade 36 ayı aşmıyorsa en fazla **%1**'i | | Değişken faizli konut kredisi | Alınamaz | | Ticari ve esnaf kredileri | Sözleşmeye bağlı; tüketici kurallarına tabi değil | Yani sabit faizli bir konut kredisini 500.000 ₺ ödeyerek kapatırsan, bankanın isteyebileceği tazminat kalan vadesi 36 aydan uzunsa en fazla 10.000 ₺, 36 ay ya da daha kısaysa en fazla 5.000 ₺'dir. Bu tutar, kalan faizin yanında çoğu zaman küçük kalır; ama vadenin son aylarında kalan faiz de azaldığı için hesaba katılmalıdır. Kredi sözleşmende ve sözleşme öncesi bilgi formunda erken ödemeyle ilgili madde yazar; bankanın talep ettiği tutarın gerekçesini yazılı olarak isteyebilirsin. ### Örnek hesap: faizin çoğu ilk aylarda ödenir Eşit taksitli kredilerde her taksitin içindeki faiz payı, ilk aylarda büyük, son aylarda küçüktür. Bu yüzden erken kapatmanın kazancı, kredinin ne kadar başında olduğuna göre çok değişir. Örnek: 200.000 ₺ ihtiyaç kredisi, 24 ay vade, aylık %3,5 akdi faiz (KKDF ve BSMV ile aylık yaklaşık %4,55). Aylık taksit yaklaşık **13.866 ₺**, toplam geri ödeme yaklaşık 332.800 ₺'dir (oranlar örnektir). | Kapatma zamanı | Kalan taksitler | Kapama bakiyesi (yaklaşık) | Kazanç | |---|---|---|---| | 6. taksitten sonra | 249.594 ₺ | 167.945 ₺ | **81.649 ₺** | | 12. taksitten sonra | 166.396 ₺ | 126.080 ₺ | **40.316 ₺** | | 18. taksitten sonra | 83.198 ₺ | 71.406 ₺ | **11.792 ₺** | Aynı krediyi altıncı ayda kapatmak 81 bin lira, on sekizinci ayda kapatmak 12 bin lira kazandırır. Faizin bileşik hesabı için [efektif ve nominal faiz](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki) rehberine bakabilirsin. ### Kapatmak mı, parayı faize koymak mı? Krediyi kapatmak, kredinin **vergiler dahil faiz oranı kadar garantili bir getiri** elde etmek demektir. Karşılaştırman gereken şey, aynı paranın mevduatta ya da başka bir yatırımda **stopaj düşüldükten sonra** kazandıracağı getiridir: kredinin aylık maliyeti (KKDF ve BSMV dahil) > mevduatın aylık net getirisi ise kapatmak kazançlıdır Yukarıdaki örnekte kredinin maliyeti aylık %4,55 iken mevduat aylık net %2,5 getiriyorsa kapatmak açıkça daha iyidir. Tersine, kampanyalı düşük faizli ya da sıfır faizli bir krediyi kapatmak, parayı mevduatta tutmaktan daha az kazandırabilir. Vadeli hesabın net getirisini hesaplamak için [vadeli mevduat faizi](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama) rehberine bakabilirsin. Bir de şu var: kredi faizi garantili bir maliyettir, yatırım getirisi ise garanti değildir. Borsa ya da kripto gibi dalgalı bir yatırımın "daha çok kazandırabileceği" düşüncesiyle yüksek faizli bir krediyi sürdürmek, riski iki katına çıkarır. ### Önce acil durum fonu, sonra erken kapatma Tüm birikimini krediye yatırıp hesabını sıfırlamak, ilk beklenmedik masrafta seni yeniden karta ya da KMH'ye iter; bunların faizi çoğu zaman kapattığın krediden daha yüksektir. Kural basit: 1. En az üç aylık zorunlu giderin kadar bir [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) ayır. 2. Birden fazla borcun varsa önce **en yüksek faizli** olanı kapat: genellikle kredi kartı borcu ve KMH, sonra ihtiyaç kredisi, en son konut kredisi ([çığ yöntemi](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi)). 3. Kalan parayla krediyi tamamen ya da kısmen kapat. ### Ara ödeme: taksit mi düşsün, vade mi kısalsın? Borcun tamamını kapatacak paran yoksa **ara ödeme** (kısmi erken ödeme) yapabilirsin. Banka ödediğin tutarı anaparadan düşer ve kalan anapara için yeni bir ödeme planı çıkarır. Genellikle iki seçenek sunulur: - **Vade kısalsın:** Taksit aynı kalır, kredi daha erken biter. Toplam faiz en çok bu seçenekte düşer. - **Taksit düşsün:** Vade aynı kalır, her ay daha az ödersin. Toplam faiz daha az düşer ama aylık bütçen rahatlar. Bütçen zaten rahatsa vadeyi kısaltmak daha kârlıdır. Aylık taksit seni zorluyorsa taksiti düşürmek, yeni borca girme riskini azaltır. Bazı bankalar ara ödemede yalnızca birini uygular; işlemden önce yeni ödeme planını yazılı olarak iste. ### Kapattıktan sonra unutulmaması gerekenler - **Kredi hayat sigortası:** Primi kredinin tamamı için peşin ödendiyse, kalan süreye ait prim iadesini sigorta şirketinden ya da bankadan iste. Çoğu zaman kendiliğinden yapılmaz. - **Taşıt kredisi:** Araç üzerindeki rehnin kaldırılması (rehin fekki) için bankanın yazısını al ve noterdeki işlemi tamamla. Rehin kalkmadan aracı satamazsın. - **Konut kredisi:** İpoteğin kaldırılması (ipotek fekki) için banka tapu müdürlüğüne yazı gönderir; işlemin tamamlandığını tapudan kontrol et. - **Borcu yoktur yazısı:** Krediyle ilgili bir borcunun kalmadığını gösteren belgeyi saklamak, ileride çıkabilecek bir anlaşmazlıkta işini kolaylaştırır. - **Kredi notu:** Erken kapatılan kredi, düzenli ödenmiş ve kapanmış bir kredi olarak sicile geçer; notunu düşürmez ([Findeks kredi notu](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme)). ### Sık sorulanlar **İhtiyaç kredisi erken kapatılırsa ceza ödenir mi?** Hayır. Tüketicilere verilen ihtiyaç ve taşıt kredilerinde erken ödeme tazminatı alınmaz; banka erken ödenen tutara ilişkin faiz ve maliyetlerden indirim yapmak zorundadır. **Konut kredisi erken kapatma cezası ne kadar?** Sabit faizli konut kredilerinde erken ödeme tazminatı, kalan vadesi 36 ayı aşan kredilerde erken ödenen tutarın %2'sini, 36 ayı aşmayanlarda %1'ini geçemez. Değişken faizli konut kredilerinde tazminat alınamaz. **Krediyi erken kapatmak mı, parayı mevduata yatırmak mı daha kârlı?** KKDF ve BSMV dahil kredi maliyeti, mevduatın stopaj sonrası net getirisinden yüksekse krediyi kapatmak daha kârlıdır. Önce acil durum fonunu ayırmayı unutma. **Ara ödeme yaparken taksit mi düşürülmeli, vade mi kısaltılmalı?** Toplam faizi en çok vadeyi kısaltmak düşürür. Aylık taksit bütçeni zorluyorsa taksiti düşürmek daha güvenli olabilir. **Kredi erken kapatılınca sigorta parası geri alınır mı?** Kredi hayat sigortasının primi tüm vade için peşin ödendiyse, kalan süreye ait prim iadesi sigorta şirketinden ya da bankadan istenebilir. **Krediyi erken kapatmak kredi notunu düşürür mü?** Hayır. Erken kapatılan kredi düzenli ödenmiş ve kapanmış bir kredi olarak kayda geçer. ### Kaynaklar - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 27 (tüketici kredisinde erken ödeme ve faiz indirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 37 (konut finansmanında erken ödeme ve erken ödeme tazminatı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Çeyrek, yarım ve tam altın kaç gram? Has altın karşılıkları Adres: https://butco.app/rehber/altin-kac-gram Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Ziynet altınları gram altından farklı ağırlık ve ayardadır. Elindeki altının değerini hesaplamak için önce her birimin kaç gram saf (has) altın içerdiğini bilmek gerekir. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Altınının has değerini hesapla): https://butco.app/rehber/altin-kac-gram#hesapla ### Altın birimleri tablosu Aşağıdaki değerler, Darphane'nin yeni basım altınlar için belirlediği nominal ağırlıklardır. Has altın, brüt ağırlığın ayar oranıyla çarpılmasıyla bulunur (Darphane altınlarında 22 ayar = 916,6 milyem, yani yaklaşık %91,66 saf altın). | Birim | Brüt ağırlık | Ayar | Has altın | |---|---|---|---| | Gram altın | 1,000 g | 24 ayar | 1,000 g | | 22 ayar bilezik (gram) | 1,000 g | 22 ayar | 0,916 g | | Çeyrek altın | 1,754 g | 22 ayar | 1,608 g | | Yarım altın | 3,508 g | 22 ayar | 3,215 g | | Tam altın | 7,016 g | 22 ayar | 6,431 g | | Ata (Cumhuriyet) altını | 7,216 g | 22 ayar | 6,614 g | | Reşat altını | 7,216 g | 22 ayar | 6,614 g | | Gremse (beşli) | 35,080 g | 22 ayar | 32,154 g | Eski basım ya da aşınmış altınların ağırlığı biraz farklı olabilir. ### Altının TL değeri nasıl hesaplanır? Uluslararası piyasada altın ons (31,1035 gram) başına dolarla fiyatlanır. Gram has altının TL fiyatı buradan bulunur: gram has altın = ons fiyatı (USD) × dolar kuru ÷ 31,1035 Bir ziynet altınının has değeri de birimin has altın karşılığıyla çarpılarak hesaplanır. Örneğin gram has altın 4.000 ₺ ise bir çeyreğin has değeri 1,608 × 4.000 = 6.432 ₺ olur. ### Kuyumcu fiyatı neden farklı? Çeyrek, yarım ve tam altın genellikle has değerinin biraz üzerinde satılır; buna işçilik ya da prim denir. Alış ve satış fiyatı arasında da fark vardır: elindeki altını satarken alırken ödediğinden daha düşük bir fiyat alırsın. Bu yüzden birikimini hesaplarken has değeri temel almak, kuyumcunun o günkü alış fiyatına en yakın, temkinli rakamı verir. ### Altın birikimini takip etmek - Her birimi adediyle kaydet: 5 çeyrek, 2 yarım, 20 gram gibi. - Kasadaki fiziki altını bankadaki altın hesabından ayrı tut; ikisinin riski ve alım satım koşulları farklıdır. - Aldığın fiyatı da yazarsan kâr ve zararını görebilirsin; yazmazsan yalnızca bugünkü değeri izlersin. - Toplamı gram has altın cinsinden de düşün: farklı birimleri tek bir rakamda karşılaştırmanın en kolay yolu budur. ### Sık sorulanlar **Çeyrek altın kaç gram?** Darphane'ye göre çeyrek altın 1,754 gram ağırlığında ve 22 ayardır; yaklaşık 1,608 gram has altın içerir. **Tam altın ile Cumhuriyet altını aynı mı?** Hayır. Tam altın 7,016 gram, Ata (Cumhuriyet) altını 7,216 gramdır; ikisi de 22 ayardır. Ata altını yaklaşık 6,614 gram, tam altın yaklaşık 6,431 gram has altın içerir. **Yarım altın kaç gram has altındır?** Yarım altın 3,508 gram ve 22 ayardır; yaklaşık 3,215 gram has altın içerir. ### Kaynaklar - [Cumhuriyet Altını Üretimi (ziynet ve sikke altınların nominal ağırlık ve ayarları)](https://www.darphane.gov.tr/cumhuriyet-altini-uretimi) · Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Birikim hedefi nasıl hesaplanır? Ayda ne kadar biriktirmelisin? Adres: https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bir birikim hedefinde iki soru vardır: hedefe yetişmek için ayda ne kadar ayırmalısın ve şu anki hızınla ne zaman ulaşırsın? İkisi de birkaç basit işlemle hesaplanır. Bu sayfada bir hesaplayıcı var (Hedefine ne zaman ulaşırsın?): https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama#hesapla ### Ayda ne kadar biriktirmelisin? gereken aylık birikim = (hedef tutar − şu an biriken) ÷ kalan ay Örnek: 18 ay sonra alacağın bir araba için 650.000 ₺ hedefliyorsun ve şu an bu iş için ayırdığın 200.000 ₺ var. Kalan 450.000 ₺'yi 18 aya bölersen ayda 25.000 ₺ biriktirmen gerekir. ### Bu hızla ne zaman ulaşırsın? Planladığın değil, gerçekte biriktirdiğin tutara bakmak daha dürüst bir tahmin verir. Son birkaç ayda birikimin ne kadar arttıysa aylık ortalamasını al: tahmini süre = kalan tutar ÷ gerçek aylık birikim Aynı örnekte son 6 ayda ayda ortalama 20.000 ₺ biriktirdiysen, kalan 450.000 ₺ için 22,5 ay gerekir. Yani hedefine planladığından yaklaşık 4,5 ay geç ulaşırsın; yetişmek için aylık birikimini 5.000 ₺ artırman gerekir. ### Aynı parayı iki hedefe sayma Birikim hedefi çoğu zaman ayrı bir kumbara değil, zaten sahip olduğun bir hesabın ya da yatırımın bir kısmına verdiğin addır. Vadeli hesabının %60'ı araba, %40'ı tatil için olabilir. Oranların toplamı %100'ü geçerse aynı parayı iki hedefte birden sayıyorsundur. Hedeflerini net varlığına da ayrıca ekleme; zaten onun içindedirler. ### Enflasyon ve hedefin birimi Uzun süreli bir hedefte bugünkü TL tutarı, hedef tarihinde aynı şeyi almaya yetmeyebilir. Hedef tutarını belli aralıklarla güncellemek en basit çözümdür. Bazı kişiler hedefi döviz ya da gram altın cinsinden kurmayı tercih eder; bu durumda kur ya da altın fiyatı değiştikçe ilerlemen de değişir. ### Acil durum fonu Birçok kişi başka hedeflerden önce birkaç aylık zorunlu giderini karşılayacak bir yedek biriktirmeyi tercih eder. Tutarı belirlemek için aylık sabit giderlerini toplayıp istediğin ay sayısıyla çarpman yeterli. ### Sık sorulanlar **Ayda ne kadar biriktirmem gerektiğini nasıl hesaplarım?** Hedef tutardan şu an biriktirdiğini çıkar ve kalan ay sayısına böl. 18 ayda 450.000 ₺ biriktirmek için ayda 25.000 ₺ gerekir. **Hedefime ne zaman ulaşacağımı nasıl bilirim?** Kalan tutarı son birkaç aydaki gerçek aylık birikim ortalamana böl. Sonuç, bu hızla kaç ay daha gerektiğini gösterir. **Birikim hedefi TL mi olmalı, altın mı?** Bu kişisel bir tercihtir. TL hedefte tutarı zaman zaman güncellemek gerekir; döviz ya da altın cinsinden hedefte ilerleme kur ve fiyatla değişir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Net varlık nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Net varlık, bugün her şeyini satıp tüm borçlarını kapatsan elinde ne kalacağını gösterir. Maaştan maaşa değişen bakiyelerden farklı olarak, finansal durumunun gerçekten iyiye mi kötüye mi gittiğini söyler. ### Formül net varlık = sahip oldukların − borçların **Sahip oldukların:** banka hesapları, nakit, vadeli hesaplar, altın, döviz, hisse, fon ve kripto yatırımlarının bugünkü değeri ve başkalarından alacakların. **Borçların:** kredi kartlarının güncel borcu, kredilerin kalan tutarı ve başkalarına olan borçların. ### Örnek hesap | Kalem | Tutar | |---|---| | Vadesiz ve vadeli hesaplar | 85.000 ₺ | | Altın (10 çeyrek) | 64.000 ₺ | | Hisse ve fonlar | 40.000 ₺ | | Arkadaştan alacak | 5.000 ₺ | | Kredi kartı güncel borcu | −18.000 ₺ | | İhtiyaç kredisi kalan | −60.000 ₺ | | **Net varlık** | **116.000 ₺** | ### Kart borcunda hangi rakam? Net varlıkta kartın yalnızca bu ayki ekstre borcunu değil, **güncel borcunu** kullan: kesimden sonra yaptığın harcamalar ve henüz ekstreye yansımamış taksitler de sonunda ödeyeceğin paradır ([dönem borcu ile güncel borç farkı](https://butco.app/rehber/kredi-karti-borcu-takibi)). ### Sık yapılan hatalar - **Birikim hedeflerini ayrıca eklemek.** "Araba birikimi" zaten bir hesabın ya da yatırımın içindedir; onu bir daha eklemek aynı parayı iki kez sayar. - **Eski fiyatla hesaplamak.** Altın, döviz ve yatırımları bugünkü fiyatla değerle. Fiyatını bilmediğin bir varlığa tahmini değer yazmak rakamı olduğundan iyi gösterebilir. - **Kullandığın eşyaları eklemek.** Ev ya da araba eklemek isteğe bağlıdır; satmayı düşünmediğin eşyalar net varlığı şişirir ama harcanabilir para değildir. ### Ne sıklıkla bakmalı? Net varlık günlük piyasa hareketleriyle iner çıkar; günlük değişime takılmak yanıltıcıdır. Ayda bir aynı günde bakmak ve aylar içindeki yönü izlemek yeterlidir. Asıl soru şudur: altı ay öncesine göre daha iyi durumda mısın? ### Sık sorulanlar **Net varlık nedir?** Sahip olduğun her şeyin bugünkü değerinden tüm borçlarının çıkarılmasıyla kalan tutardır. **Net varlık eksi olabilir mi?** Evet. Borçların varlıklarından fazlaysa net varlık eksidir. Bu durumda önemli olan, aydan aya yönünün yukarı olup olmadığıdır. **Kredi kartı borcunu net varlıkta nasıl hesaplarım?** Yalnızca ekstre borcunu değil, kesim sonrası harcamaları ve kalan taksitleri de içeren güncel borcu çıkar. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Hisse ve altında ortalama maliyet nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/ortalama-maliyet-hesaplama Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Aynı hisseyi ya da altını farklı zamanlarda farklı fiyatlardan aldıysan, kârda mı zararda mı olduğunu bilmek için önce ortalama maliyetini hesaplaman gerekir. ### Ortalama maliyet formülü ortalama maliyet = toplam ödediğin tutar (komisyon dahil) ÷ toplam adet Örnek: Bir hisseden önce 100 adedi 50 ₺'den, sonra 50 adedi 80 ₺'den aldın. | Alım | Adet | Fiyat | Tutar | |---|---|---|---| | 1. alım | 100 | 50 ₺ | 5.000 ₺ | | 2. alım | 50 | 80 ₺ | 4.000 ₺ | | **Toplam** | **150** | | **9.000 ₺** | Ortalama maliyetin 9.000 ÷ 150 = **60 ₺**. Komisyon ödediysen onu da toplam tutara ekle. ### Gerçekleşmemiş kâr/zarar Hisse bugün 70 ₺ ise elindeki 150 adedin değeri 10.500 ₺'dir. Maliyetin 9.000 ₺ olduğu için kâğıt üzerindeki kârın 1.500 ₺, yani yaklaşık %16,7'dir. Satmadığın sürece bu kâr ya da zarar "gerçekleşmemiş"tir; fiyat değiştikçe değişir. ### Satınca ne olur? Aynı hisseden 60 adedi 75 ₺'den sattın ve 20 ₺ komisyon ödedin: gerçekleşen kâr = (satış fiyatı − ortalama maliyet) × adet − komisyon (75 − 60) × 60 − 20 = **880 ₺**. Bu kâr artık kesindir. Elinde kalan 90 adedin ortalama maliyeti değişmez, yine 60 ₺'dir. Satış ortalamayı düşürmez ya da yükseltmez; yalnızca yeni alımlar değiştirir. ### Altın ve dövizde de aynı hesap Farklı zamanlarda aldığın gram altın ya da dolar için de aynı formül geçerlidir: toplam ödediğin TL'yi toplam gram ya da dolar miktarına böl. Kuyumcudan aldığın ziynet altınlarda işçilik payını da maliyete kat. Ziynet altınlarını gram cinsine çevirmek için [altın birimleri tablosuna](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram) bakabilirsin. ### Yabancı hisselerde kur etkisi ABD hissesi aldıysan kârın iki kaynaktan gelir: hissenin dolar fiyatının değişimi ve doların TL karşısındaki değişimi. Hisse dolar bazında yerinde saysa bile kur yükseldiyse TL bazında kârda görünürsün. İkisini ayrı ayrı izlemek hangi kararın ne getirdiğini anlamanı sağlar. ### Vergi hesabı ayrı bir konudur Bu rehberdeki ortalama maliyet, portföyünü izlemek için pratik bir yöntemdir. Vergi beyanında farklı hesap yöntemleri kullanılabilir; vergiyle ilgili konularda aracı kurumunun bildirdiği rakamları ya da bir mali müşavirin hesabını esas al. ### Sık sorulanlar **Ortalama maliyet nasıl hesaplanır?** Tüm alımlarda ödediğin toplam tutarı (komisyon dahil) toplam adede böl. 100 adet 50 ₺ ve 50 adet 80 ₺ alımda ortalama maliyet 60 ₺'dir. **Satış yapınca ortalama maliyet değişir mi?** Hayır. Satış yalnızca elindeki adedi azaltır ve kârı ya da zararı gerçekleştirir; kalan adedin ortalama maliyeti aynı kalır. **Gerçekleşen ve gerçekleşmemiş kâr arasındaki fark nedir?** Gerçekleşmemiş kâr, elinde tuttuğun varlığın bugünkü fiyatına göre kâğıt üzerindeki kârdır. Gerçekleşen kâr ise satış yaptığında kesinleşen kârdır. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Dolar ve euro birikimi nasıl takip edilir? Kur farkı hesabı Adres: https://butco.app/rehber/doviz-birikimi-takibi Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Döviz birikiminde iki rakam önemlidir: kaç dolar ya da euron olduğu ve bunları ortalama hangi kurdan aldığın. İkisini bildiğinde kur farkından ne kazandığını ya da kaybettiğini net görürsün. ### Önce miktarı kendi biriminde tut Birikimini "3.000 dolar" olarak kaydet, TL karşılığı olarak değil. TL karşılığı her gün değişir; senin elindeki miktar ise sen alım ya da satım yapana kadar aynı kalır. Bugünkü değer, miktar ile güncel kurun çarpımıdır. ### Ortalama alış kuru ortalama alış kuru = ödediğin toplam TL ÷ toplam döviz miktarı 1.000 dolar 30 ₺'den, 2.000 dolar 36 ₺'den aldıysan toplam 102.000 ₺ ödemişsin. Ortalama alış kurun 102.000 ÷ 3.000 = **34 ₺**. Bankanın ya da döviz bürosunun aldığı alış satış farkı da ödediğin tutarın içindedir. Aynı hesap hisse ve altın için de geçerlidir ([ortalama maliyet hesaplama](https://butco.app/rehber/ortalama-maliyet-hesaplama)). ### Kur farkı kârı Dolar kuru bugün 40 ₺ ise 3.000 dolarının değeri 120.000 ₺'dir. Ödediğin 102.000 ₺'ye göre kâğıt üzerindeki kârın 18.000 ₺, yaklaşık %17,6'dır. Satmadığın sürece bu kâr gerçekleşmemiştir. Ayrıca satarken bankanın alış kurunu alacağını, yani ekranda gördüğün kurdan biraz daha düşük bir fiyat alacağını hesaba kat. ### Döviz hesabı ve elde tutulan döviz Bankadaki döviz hesabını ve evde tuttuğun nakit dövizi ayrı kaydet. İkisinin toplamı birikimini, ayrımı ise paranın nerede durduğunu gösterir. Net varlığını hesaplarken hepsini güncel kurla TL'ye çevir ([net varlık nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)). ### Enflasyon ile karşılaştırmak TL cinsinden kâr, enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde yanıltıcı olabilir. Birikiminin satın alma gücünü koruyup korumadığını anlamak için kâr yüzdesini aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırmak daha anlamlıdır. ### Sık sorulanlar **Ortalama dolar alış kurumu nasıl hesaplarım?** Döviz alırken ödediğin toplam TL'yi toplam dolar miktarına böl. 102.000 ₺'ye 3.000 dolar aldıysan ortalama kurun 34 ₺'dir. **Döviz birikimini TL olarak mı kaydetmeliyim?** Hayır. Miktarı kendi biriminde kaydet; TL karşılığı güncel kurla hesaplanır ve her gün değişir. **Kur farkı kârı ne zaman kesinleşir?** Dövizi TL'ye çevirdiğinde. O zamana kadar kâr ya da zarar kâğıt üzerindedir ve kurla birlikte değişir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## BES devlet katkısı nasıl hak edilir? Hak ediş kademeleri Adres: https://butco.app/rehber/bes-devlet-katkisi Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 BES'te iki ayrı birikim vardır: kendi ödediğin katkı payları ve devletin eklediği katkı. İkincisinin ne kadarının senin olduğu, sistemde kaldığın süreye bağlıdır. ### İki ayrı birikim **Kendi birikimin**, ödediğin katkı paylarının ve getirisinin toplamıdır; ne zaman çıkarsan çık sana aittir (erken çıkışta vergi kesintisi olabilir). **Devlet katkısı** ise ödediğin katkı paylarının belli bir oranında devletin ayrı bir hesaba eklediği tutardır ve tamamı ancak belli şartlar sağlandığında senin olur. İkisini tek bir toplamda düşünmek, erken çıkışta ne alacağını olduğundan fazla gösterir. ### Hak ediş kademeleri Devlet katkısının ne kadarını alacağın, sistemde kaldığın süreye göre kademelidir. Uzun süredir uygulanan kademeler şöyledir: | Sistemde kalınan süre | Hak edilen devlet katkısı | |---|---| | 3 yıldan az | %0 | | 3 yıl | %15 | | 6 yıl | %35 | | 10 yıl | %60 | | Emeklilik hakkı (10 yıl ve 56 yaş) | %100 | Devlet katkısının oranı ve bu kademeler mevzuatla belirlenir ve değişebilir. Güncel kuralları emeklilik şirketinden ya da Emeklilik Gözetim Merkezi'nden (egm.org.tr) doğrula. ### Şu an çıksan eline ne geçer? eline geçecek (vergi öncesi) = kendi birikimin + devlet katkısı × hak ettiğin oran Örnek: 4 yıldır sistemdesin, kendi birikimin 180.000 ₺, devlet katkısı hesabın 45.000 ₺. 3 yılı geçtiğin için devlet katkısının %15'ini hak ettin: 45.000 × 0,15 = 6.750 ₺. Şu an çıksan vergi öncesi 186.750 ₺ alırsın, 225.000 ₺ değil. 6 yılı doldurduğunda bu oran %35'e çıkar. ### BES birikimini takip etmek - Emeklilik şirketinin uygulamasından iki rakamı ayrı ayrı oku: kendi birikimin ve devlet katkısı. - Ayda bir güncellemek yeterlidir; fon değerleri günlük değişir. - Sisteme giriş tarihini ve doğum tarihini bilmek, bir sonraki kademeye ve emeklilik hakkına ne zaman ulaşacağını gösterir. - Aylık katkı payını düzenli giderlerine ekle ki bütçende görünsün. ### Sık sorulanlar **BES'ten 3 yıldan önce çıkarsam devlet katkısını alır mıyım?** Uzun süredir uygulanan kurallara göre hayır; devlet katkısında hak ediş 3 yıldan sonra başlar. Güncel kuralı emeklilik şirketinden doğrula. **BES'te emeklilik hakkı ne zaman doğar?** Uzun süredir uygulanan kurala göre sistemde en az 10 yıl kalıp 56 yaşını doldurduğunda. Bu şartlar mevzuatla değişebilir. **Devlet katkısı birikimimin tamamı benim mi?** Tamamı emeklilik hakkı kazanıldığında (ya da vefat veya malullük hâlinde) senindir. Bunlar olmadan daha önce çıkarsan sistemde kaldığın süreye göre bir kısmını alırsın. ### Kaynaklar - [4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, Ek md. 1 (devlet katkısı ve %15/%35/%60 hak ediş kademeleri)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4632&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik, md. 16 (10 yıl sistemde kalma ve 56 yaş ile emeklilik hakkı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16748&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Acil durum fonu nedir? Kaç aylık gider biriktirmelisin? Adres: https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 İşini kaybetmek, arabanın bozulması ya da beklenmedik bir sağlık masrafı borca girmeden karşılanabilsin diye ayrılan paraya acil durum fonu denir. Doğru büyüklüğü kendi zorunlu giderlerinden hesaplanır. ### Acil durum fonu nedir, neden gerekir? Acil durum fonu, yalnızca plansız ve kaçınılmaz masraflar için ayrılmış, hemen ulaşılabilen bir birikimdir. Tatil, yeni telefon ya da indirim fırsatı için değil; gelirin kesildiğinde ya da ertelenemeyecek bir masraf çıktığında kullanılır. Bu paranın asıl işi seni pahalı borçtan korumaktır. Fon yoksa beklenmedik bir fatura genellikle kredi kartına, [nakit avansa](https://butco.app/rehber/nakit-avans-cekmek) ya da [KMH'ye](https://butco.app/rehber/kmh-kredili-mevduat-hesabi) yazılır ve faiziyle birlikte aylarca bütçeni sıkıştırır. ### Kaç aylık gider biriktirmelisin? Yaygın kabul gören ölçü, **3 ile 6 aylık zorunlu gider** kadar bir fondur. Hangi uca yakın olman gerektiği gelirinin ne kadar düzenli olduğuna bağlıdır: - **3 ay:** düzenli maaşlı, evde ikinci bir gelir olan, borcu az olanlar için başlangıç hedefi. - **6 ay:** tek gelirli haneler, bakmakla yükümlü olduğu kişiler olanlar. - **6 ayın üstü:** serbest çalışanlar, komisyonla ya da proje bazlı kazananlar, geliri mevsime göre değişenler. ### Acil durum fonu nasıl hesaplanır? Hesaba tüm harcamalarını değil, yalnızca gelirin kesilse bile ödemek zorunda olduğun kalemleri kat: kira, aidat, faturalar, market, ulaşım, kredi ve taksit ödemeleri, sigorta. Eğlence, abonelikler ve dışarıda yemek zor bir dönemde kısılabileceği için dışarıda kalır. acil durum fonu = aylık zorunlu gider × ay sayısı | Kalem | Aylık | |---|---| | Kira ve aidat | 18.000 ₺ | | Faturalar | 3.000 ₺ | | Market ve ulaşım | 12.000 ₺ | | Kredi taksiti | 5.000 ₺ | | **Zorunlu gider** | **38.000 ₺** | Bu hane için 3 aylık fon 114.000 ₺, 6 aylık fon 228.000 ₺ eder. Zorunlu giderlerin zamanla arttığı için hedefi yılda bir, örneğin kira artışından sonra yeniden hesaplamak gerekir. ### Acil durum fonu nerede tutulmalı? Bu paranın üç özelliği olmalı: **hemen ulaşılabilir**, **değeri kısa sürede sert dalgalanmayan** ve **günlük hesabından ayrı**. Bu yüzden genellikle vadesiz ya da kısa vadeli bir mevduat hesabında, ya da gün içinde nakde dönebilen düşük riskli araçlarda tutulur. Hisse, kripto gibi fiyatı hızla değişen varlıklar acil durum fonu için uygun değildir: paraya ihtiyaç duyduğun gün fiyat düşükse zararına satmak zorunda kalırsın. Altın ve döviz enflasyona karşı koruma sağlayabilir ama bozdururken alış satış farkı ve kur riski vardır; fonun tamamını bunlara bağlamak yerine bir kısmını hemen kullanılabilir TL olarak tutmak daha güvenlidir. ### Sıfırdan acil durum fonu oluşturmak 1. **İlk hedefi küçük koy:** önce tek bir aylık zorunlu gider. Tam hedef uzak göründüğünde başlamak zorlaşır. 2. **Maaş gününde ayır:** birikimi aydan artana bırakma; maaş yattığı gün ayrı hesaba otomatik talimatla aktar. 3. **Beklenmedik gelirleri fona yönlendir:** prim, ikramiye, vergi iadesi ya da satılan bir eşyanın parası. 4. **Kullandıysan yeniden doldur:** fon bir kez harcandığında amacına ulaşmıştır; sonraki aylarda eski seviyesine getir. ### Sık yapılan hata: fonu yüksek faizli borç varken büyütmek Kredi kartında faiz işleyen bir borcun ya da sürekli kullandığın bir KMH'n varsa, büyük bir fon biriktirirken o borcun faizini ödemeye devam etmek çoğu zaman pahalıya gelir. Pratik bir yol, önce bir aylık gider kadar küçük bir tampon oluşturmak, ardından faizli borcu kapatmak, sonra fonu 3 ile 6 aya tamamlamaktır. ### Sık sorulanlar **Acil durum fonu kaç aylık olmalı?** Genellikle 3 ile 6 aylık zorunlu gider kadar. Geliri düzensiz olan ya da tek gelirli haneler için 6 ay ve üstü önerilir. **Acil durum fonu hesaplanırken hangi giderler dahil edilir?** Gelir kesilse bile ödenmesi gereken kalemler: kira, aidat, faturalar, market, ulaşım, kredi ve taksitler, sigorta. Kısılabilecek harcamalar dahil edilmez. **Acil durum fonu altın ya da hisse olarak tutulabilir mi?** Fiyatı kısa sürede dalgalanan varlıklar, paraya ihtiyaç duyduğun gün zararına satmayı gerektirebilir. Fonun en azından bir kısmını hemen kullanılabilir TL olarak tutmak daha güvenlidir. **Önce borç mu kapatılmalı, acil durum fonu mu biriktirilmeli?** Faizi yüksek bir borç varsa önce küçük bir tampon (yaklaşık bir aylık gider) oluşturup ardından borcu kapatmak, sonra fonu tamamlamak yaygın bir yaklaşımdır. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Vadeli mevduat faizi nasıl hesaplanır? Stopaj sonrası net getiri Adres: https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bankanın ilan ettiği faiz oranı, hesabına yatacak parayı tek başına söylemez. Gün sayısı, stopaj kesintisi ve vadeyi yenileyip yenilemediğin, eline geçecek net getiriyi belirler. ### Brüt faiz nasıl hesaplanır? Vadeli mevduatta ilan edilen oran **yıllık brüt** orandır. Paran yıl boyunca değil, vade süresince faiz kazandığı için hesap gün üzerinden yapılır. Türk lirası mevduatta yıl genellikle 365 gün sayılır: brüt faiz = anapara × yıllık faiz oranı × vade (gün) ÷ 365 Örnek: 100.000 ₺'yi yıllık %40 brüt faizle 32 günlüğüne yatırdın. 100.000 × 0,40 × 32 ÷ 365 ≈ 3.506,85 ₺ brüt faiz eder. ### Stopaj nedir, net faiz nasıl bulunur? Stopaj, mevduat faizinden kaynakta kesilen vergidir. Banka kesintiyi kendisi yapar ve hesabına yalnızca net tutarı yatırır; ayrıca beyanname vermen gerekmez. Oran vadeye, para birimine ve döneme göre değişir ve zaman zaman güncellenir; güncel oranı bankanın uygulamasında vadeli hesap açarken görürsün. net faiz = brüt faiz × (1 − stopaj oranı) | Kalem | Tutar | |---|---| | Brüt faiz (32 gün, %40) | 3.506,85 ₺ | | Stopaj (örnek %15) | −526,03 ₺ | | **Net faiz** | **2.980,82 ₺** | Tablodaki stopaj oranı hesabı göstermek için seçilmiş bir örnektir; kendi hesabında bankanın uyguladığı oranı kullan. ### Vadeyi yenilemenin bileşik etkisi 32 günlük vadeyi her seferinde faiziyle birlikte yenilersen, bir sonraki dönemde faizin faizini de kazanırsın. Bu yüzden yıl sonundaki getirin, net oranın basit toplamından yüksek çıkar: yıllık net getiri ≈ (1 + dönemlik net getiri)^(365 ÷ vade günü) − 1 Yukarıdaki örnekte dönemlik net getiri yaklaşık %2,98'dir. Yenilemeden bir yıl bekleseydin net getirin yaklaşık %34 olurdu; her 32 günde faiziyle yenilediğinde yaklaşık **%39,8**'e çıkar. Aynı mantık kredilerde de işler ([efektif ve nominal faiz farkı](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki)). Bu hesap, oranın yıl boyunca aynı kaldığını varsayar. Gerçekte her yenilemede bankanın o günkü oranı uygulanır; oranlar düşerse getirin de düşer. ### Hoş geldin faizi ve vade bozma - **Hoş geldin faizi:** Bankalar yeni müşteriye ya da bankaya yeni gelen paraya ilk vade için daha yüksek oran verebilir. Bu oran genellikle yalnızca ilk dönem içindir; vade yenilendiğinde standart orana dönülür. Karşılaştırmayı ilk ayın oranıyla değil, sonraki dönemlerin oranıyla yap. - **Tutar ve vade dilimleri:** Aynı bankada oran, yatırdığın tutara ve vade gününe göre değişebilir. - **Vadeyi bozmak:** Parayı vade dolmadan çekersen o dönemin faizini çoğu zaman kaybedersin. Paraya ne zaman ihtiyaç duyacağını bilmiyorsan uzun vadeye kilitlemek yerine kısa vadeyi tercih etmek daha esnektir ([acil durum fonu nerede tutulur](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). ### Reel getiri: enflasyonun üstünde kaldın mı? Net faiz getirin enflasyonun altındaysa, hesabındaki lira sayısı artsa bile paranın alım gücü azalmıştır. Gerçek kazancı görmek için net getiriyi aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştır: reel getiri = (1 + net getiri) ÷ (1 + enflasyon oranı) − 1 Örnek: yıllık net getirin %39,8, aynı dönemde enflasyon %35 olsun. 1,398 ÷ 1,35 − 1 ≈ **%3,6** reel getiri eder. Vadeyi yenilemeyip %34 net getiriyle kalsaydın reel getirin yaklaşık %−0,7 olurdu. Aynı hesabı maaşın için de yapabilirsin ([reel maaş artışı hesaplama](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama)). ### Sık yapılan hata: brüt oranı net sanmak Reklamlarda ve karşılaştırma sitelerinde gördüğün oran brüttür. Brüt oranla yaptığın hesap, eline geçecek tutarı stopaj oranı kadar fazla gösterir. İki bankayı karşılaştırırken ikisinin de net getirisini aynı vade ve aynı tutar için hesapla; banka uygulamalarının çoğu vade sonunda yatacak net tutarı hesap açmadan önce gösterir. ### Sık sorulanlar **Vadeli mevduat faizi nasıl hesaplanır?** Brüt faiz = anapara × yıllık faiz oranı × vade günü ÷ 365. Net faiz, brüt faizden stopaj kesildikten sonra kalan tutardır. **Stopaj nedir, mevduat faizinden ne kadar kesilir?** Stopaj, mevduat faizinden kaynakta kesilen vergidir. Oran vadeye, para birimine ve döneme göre değişir; güncel oranı bankan vadeli hesap açarken gösterir. **32 günlük vadeli hesabı yenilemek getiriyi artırır mı?** Faiziyle birlikte yenilediğinde faizin faizini de kazandığın için yıllık getiri basit toplamdan yüksek çıkar. Ancak her yenilemede bankanın o günkü oranı uygulanır. **Vadeli hesabı vade dolmadan bozarsam ne olur?** Çoğu bankada o dönemin faizi kaybedilir ve yalnızca anapara geri alınır. Koşullar bankaya göre değiştiği için hesap açarken sözleşmeye bak. ### Kaynaklar - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 75/2-7 (mevduat faizleri) ve geçici md. 67 (bankalarca vergi tevkifatı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Tüketici fiyatları (TÜİK TÜFE yıllık ve aylık değişim oranları)](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Enflasyon+Verileri) · TCMB *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Erken emeklilik için ne kadar para gerekir? FIRE hareketi ve %4 kuralı Adres: https://butco.app/rehber/erken-emeklilik-yuzde-4-kurali Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Erken emekliliğin cevabı maaşında değil giderinde saklıdır: yıllık giderinin yaklaşık 25 katı birikim, %4 kuralına göre çalışmadan yaşamaya yeter. Ne kadar erken emekli olacağını ise gelirinin ne kadarını biriktirdiğin belirler. ### FIRE nedir? Finansal özgürlük ve erken emeklilik FIRE, İngilizce "Financial Independence, Retire Early" ifadesinin kısaltmasıdır: finansal bağımsızlık, erken emeklilik. Fikir basittir: birikimin, getirisiyle yaşam giderlerini karşılayacak büyüklüğe ulaştığında artık para için çalışmak zorunda kalmazsın. Bu noktaya **finansal özgürlük** denir. Finansal özgürlük, işi bırakmak zorunda olmak demek değildir. Birçok kişi için asıl hedef seçme özgürlüğüdür: daha az saat çalışmak, sevdiği ama az kazandıran bir işe geçmek ya da bir işten ayrılırken "sonraki ay kirayı nasıl öderim" korkusunu yaşamamak. Devletin emeklilik sistemi, yani SGK emekliliği ve BES bu hedefle çelişmez; yalnızca farklı bir zamanda devreye girer. ### %4 kuralı ve 25 kat hesabı %4 kuralı, ABD'de geçmiş hisse ve tahvil getirileri üzerinde yapılan araştırmalardan çıkan bir kestirimdir: çeşitli bir portföyden ilk yıl birikimin %4'ünü çekip sonraki yıllarda bu tutarı enflasyon kadar artırırsan, geçmiş verilerde birikim çoğu durumda en az 30 yıl yetmiştir. Kuralı tersinden okuyunca hedef rakam çıkar: gereken birikim = yıllık gider × 25 Çünkü 25 katın %4'ü, bir yıllık gidere eşittir. Ayda 40.000 ₺ harcayan biri için: - Yıllık gider: 40.000 × 12 = 480.000 ₺ - Gereken birikim: 480.000 × 25 = **12.000.000 ₺** Hesabın en önemli sonucu şudur: aylık gidere eklenen her 1.000 ₺, hedefi 300.000 ₺ büyütür. Giderini azaltmak, aynı anda hem hedefi küçültür hem de biriktirebileceğin tutarı artırır. ### Kaç yılda emekli olurum? Tasarruf oranı tablosu Erken emekliliği maaşın büyüklüğünden çok **tasarruf oranın**, yani net gelirinin ne kadarını biriktirdiğin belirler. Aşağıdaki tablo sıfırdan başlayan, geri kalan gelirinin tamamını harcayan ve birikiminden enflasyonun üstünde yıllık %4 reel getiri elde ettiği varsayılan biri içindir: | Tasarruf oranı | Finansal özgürlüğe yaklaşık süre | |---|---| | %10 | 59 yıl | | %20 | 42 yıl | | %30 | 31 yıl | | %40 | 24 yıl | | %50 | 18 yıl | | %60 | 14 yıl | Süre bu kadar hızlı kısalır, çünkü tasarruf oranı iki yönden etki eder: daha çok biriktirirsin ve daha az harcadığın için hedefin küçülür. Tablo bir öngörü değil, oranın etkisini gösteren bir örnektir; gerçek getiriler yıldan yıla dalgalanır ve hiçbir getiri garanti değildir. ### Enflasyonda reel getiri: Türkiye için dikkat %4 kuralı enflasyondan arındırılmış, yani reel rakamlarla çalışır. Yüksek enflasyon dönemlerinde nominal getiriye bakmak kolayca yanıltır: yılda %40 getiri, enflasyon %45 ise reel olarak kayıptır. Hesabını her zaman bugünün fiyatlarıyla yap ve birikiminin enflasyonun ne kadar üstünde büyüdüğüne bak ([reel artış nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama)). Kuralın dayandığı araştırmalar ABD piyasasının geçmiş verisine dayanır. Türkiye'de kur dalgalanması, faiz ve enflasyonun sık değişmesi gibi nedenlerle daha temkinli bir çekim oranı kullanmak mantıklıdır: %3 ile çekersen hedef yıllık giderin yaklaşık 33 katına, %3,5 ile yaklaşık 29 katına çıkar. Birikimi tek bir varlığa değil; TL mevduat, döviz, altın ve hisse gibi farklı varlıklara dağıtmak da tek bir kurun ya da piyasanın seni yakalamasını önler ([net varlık nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)). ### Erken emeklilikte unutulan giderler Çalışırken işverenin karşıladığı ya da hiç düşünmediğin kalemler, işi bıraktığında bütçene geçer: - **Sağlık:** Çalışmadığın dönemde genel sağlık sigortası primini kendin ödemen gerekebilir; özel sağlık sigortası yaşla birlikte pahalanır ([sağlık sigortası seçimi](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss)). - **Emeklilik primi:** SGK emekliliği için prim gün sayını tamamlamadıysan, isteğe bağlı sigorta primi ödemeyi düşünebilirsin. Koşulları ve tutarları SGK'dan öğren. - **Büyük ve düzensiz harcamalar:** Araba yenileme, ev tadilatı, çocukların eğitimi ve aileye destek. Bunları yıllık gidere ortalama olarak ekle. - **Vergi:** Yatırım gelirlerinin bir kısmı vergilendirilebilir; hesabı brüt değil net getiriyle yap. ### Adım adım erken emeklilik planı 1. **Giderini ölç:** Son 12 ayın gerçek harcamasını çıkar; tahmin değil, ekstre ve hesap hareketleri ([harcama takibi nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/harcama-takibi-nasil-yapilir)). 2. **Hedefini hesapla:** Yıllık gideri 25 ile, temkinli olmak istersen 30 ya da 33 ile çarp. 3. **Yüksek faizli borcu kapat:** Kredi kartı ve KMH faizi, hiçbir yatırımın düzenli olarak geçemeyeceği bir hızla büyür. 4. **Acil durum fonunu doldur:** Yatırımlarını kötü bir günde satmak zorunda kalmamak için ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). 5. **Tasarruf oranını artır:** Her maaş zammında artışın en az yarısını birikime yönlendir. 6. **Yılda bir kez güncelle:** Gider, birikim ve hedefini bugünün fiyatlarıyla yeniden hesapla. ### Sık yapılan hata: hedefi bugünün değil yarının parasıyla koymak "20 yıl sonra 12 milyon lira" gibi bir hedef, yüksek enflasyonda anlamını hızla kaybeder. Hedefi her zaman bugünün fiyatlarıyla, yani "bugünkü yaşam standardımın 25 katı" olarak düşün ve her yıl giderlerin güncellendikçe hedefi de güncelle. Birikimini de aynı şekilde reel olarak ölç: TL tutarının artması, alım gücünün arttığı anlamına gelmez. Hedefi döviz ya da gram altın cinsinden izlemek, TL enflasyonunun etkisini görmenin pratik bir yoludur. ### Sık sorulanlar **%4 kuralı nedir?** Çeşitli bir portföyden ilk yıl birikimin %4'ünü çekip sonraki yıllarda bu tutarı enflasyon kadar artırmanın, ABD'nin geçmiş verilerinde birikimi çoğu durumda en az 30 yıl yettirdiğini söyleyen bir kestirimdir. Bir garanti değildir. **Erken emeklilik için ne kadar para gerekir?** %4 kuralına göre yıllık giderinin yaklaşık 25 katı. Ayda 40.000 ₺ harcayan biri için 480.000 × 25 = 12.000.000 ₺ eder. Daha temkinli olmak isteyenler 30 ya da 33 kat kullanır. **Kaç yılda finansal özgürlüğe ulaşırım?** En çok tasarruf oranına bağlıdır. Yıllık %4 reel getiri varsayımıyla sıfırdan başlayan biri gelirinin %20'sini biriktirirse yaklaşık 42 yıl, %50'sini biriktirirse yaklaşık 18 yıl gerekir. **FIRE Türkiye'de uygulanabilir mi?** Temel fikir, yani giderin katları kadar birikim, her yerde geçerlidir. Ancak yüksek enflasyon ve kur dalgalanması nedeniyle hesabı reel rakamlarla yapmak, daha düşük bir çekim oranı kullanmak ve birikimi farklı varlıklara dağıtmak gerekir. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 50-52 (isteğe bağlı sigorta ve prim oranı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Biriktirdiğin para enflasyona yeniliyor mu? Reel getiri nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/enflasyona-karsi-birikim-koruma Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Hesabındaki lira sayısı artıyor diye birikimin büyüyor sanabilirsin. Oysa önemli olan o paranın bir yıl sonra ne kadarını satın alabildiğin; bunu görmenin yolu nominal değil reel getiriye bakmaktır. ### Enflasyon birikimini nasıl aşındırır? Enflasyon, aynı paranın zaman içinde daha az mal ve hizmet satın alabilmesi demektir. Bugün 10.000 ₺'ye aldığın bir sepeti bir yıl sonra aynı parayla alamıyorsan, elindeki 10.000 ₺'nin satın alma gücü o oranda azalmış demektir. Parayı hiç yatırmadan, faizsiz bir hesapta ya da yastık altında tutmak, tutar aynı kalsa da bu aşınmadan tamamen etkilenir. ### Nominal getiri ile reel getiri farkı Nominal getiri, hesap özetinde ya da yatırım aracında gördüğün, enflasyondan arındırılmamış yüzdedir. Reel getiri ise bu yüzdenin, aynı dönemin enflasyonu düşüldükten sonra kalan kısmıdır: reel getiri ≈ (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon oranı) − 1 Örnek: bir yıl içinde birikimin nominal olarak %30 büyüdü, aynı dönemde enflasyon %35 oldu. 1,30 ÷ 1,35 − 1 ≈ **%−3,7** reel getiri eder; yani lira sayın arttığı halde satın alma gücün küçülmüştür. Aynı formülü mevduat faizi için de kullanabilirsin ([vadeli mevduat faizi ve reel getiri](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama)) ve maaşın için de ([reel maaş artışı hesaplama](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama)). ### Altın, döviz ve mevduat: hangisi enflasyona karşı korur? Altın ve döviz, uzun vadede genellikle enflasyona karşı bir miktar koruma sağladığı düşünülen araçlardır; ama bu her dönem için garanti değildir, kısa vadede fiyatları enflasyonun altında da kalabilir. Vadeli mevduat ise nominal olarak sabit bir getiri sunar; bu getirinin enflasyonu geçip geçmediği yalnızca dönem sonunda belli olur. Hiçbiri her koşulda enflasyonun üstünde getiri garanti etmez; bu yüzden birikimini tek bir araca değil, birden fazla araca dağıtmak ([altın](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram), [döviz](https://butco.app/rehber/doviz-birikimi-takibi)) riski azaltan genel bir yaklaşımdır. Bu bir yatırım tavsiyesi değil, farklı araçların nasıl çalıştığının açıklamasıdır. ### Nakitte bekletmenin gizli maliyeti Acil durum fonun gibi her an elinde olması gereken bir tutarı nakitte ya da vadesiz hesapta tutmak mantıklıdır; bu paranın işi likit kalmaktır, getiri sağlamak değil ([acil durum fonu nerede tutulur](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). Ama ihtiyacın olmayan, aylarca hesapta beklettiğin bir tutar için nakitte kalmak, o paranın enflasyon kadar sessizce erimesi demektir. Fark, "elimde hazır para" ile "uzun süredir kullanılmayan para" arasındaki ayrımı yapabilmektir. ### Reel getiriyi izlemenin yolu Tek bir yatırımın getirisine bakmak yerine, tüm varlıklarının toplam değerini (nakit, altın, döviz, hisse, mevduat) düzenli aralıklarla kaydedip zaman içindeki değişimi enflasyonla karşılaştırmak, gerçek resmi gösterir ([net varlık hesaplama](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)). Bir varlığı düzenli aralıklarla aldığında ortalama maliyetini takip etmek de aynı fiyattan mı yoksa daha pahalıya mı biriktirdiğini görmeni sağlar ([ortalama maliyet hesaplama](https://butco.app/rehber/ortalama-maliyet-hesaplama)). ### Sık sorulanlar **Reel getiri nedir, nominal getiriden farkı ne?** Nominal getiri enflasyondan arındırılmamış, hesap özetinde gördüğün yüzdedir. Reel getiri ise bu yüzdenin aynı dönemin enflasyonu düşüldükten sonra kalan kısmıdır ve gerçek satın alma gücü değişimini gösterir. **Enflasyona karşı en iyi yatırım aracı hangisidir?** Tek bir aracın her dönemde enflasyonun üstünde kalacağının garantisi yoktur. Altın, döviz ve mevduat gibi farklı araçlara dağıtmak, riski azaltan genel bir yaklaşımdır; bu yatırım tavsiyesi değildir. **Mevduat faizi enflasyonun altında kalırsa param erir mi?** Evet, nominal olarak tutarın artsa bile reel getirin negatifse satın alma gücün azalır. Bunu görmek için net faizini aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırman gerekir. **Acil durum fonumu enflasyona karşı değerlendirmeli miyim?** Acil durum fonunun işi her an elinde hazır olmaktır, getiri sağlamak değildir. Bu fonu riskli ya da vadeli araçlara kilitlemek yerine likit tutmak, ihtiyaç anında paraya erişememe riskinden daha önemlidir. ### Kaynaklar - [Tüketici fiyatları (TÜİK TÜFE yıllık ve aylık değişim oranları)](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Enflasyon+Verileri) · TCMB *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Altın günü gerçekten kazandırır mı? Sistemin işleyişi, riskleri ve alternatifleri Adres: https://butco.app/rehber/altin-gunu-sistemi-riskleri-getirisi Kategori: Birikim ve yatırım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Altın günü, bir grubun sırayla topladığı parayı ya da altını bir üyeye devrettiği, bankasız ve faizsiz bir birikim geleneğidir. Disiplin kazandırsa da parayı büyütmez; sırası geç gelenin kur riskini üstlenmesi ve tamamen güvene dayalı işlemesi en büyük zayıf noktasıdır. ### Altın günü nasıl işler? Sabit bir grup (genellikle akraba, komşu ya da arkadaş çevresi) her ay belirli bir tutarı ya da altını bir araya getirir; toplanan miktarın tamamı, o ayki sırası gelen tek bir üyeye verilir. Sıra herkese bir kez gelene kadar aynı düzen devam eder ve grup tamamlandığında herkes tam olarak verdiği kadarını geri almış olur. Tutar TL olarak da toplanabilir, doğrudan gram altın ya da çeyrek altın olarak da toplanabilir. İkisi arasındaki fark, kur ve enflasyon riskinin kimin üzerinde kaldığını değiştirir. ### Altın günü gerçekten para kazandırır mı? Hayır, en azından getiri anlamında değil. Altın günü bir yatırım aracı değildir; toplanan tutar hiçbir yerde değerlenmez, sadece üyeler arasında sırayla el değiştirir. Sırası ilk gelenler o ay ihtiyaç duydukları büyük bir tutara faizsiz olarak ulaşmış olur; sırası son gelenler ise aslında diğer üyelere aylarca faizsiz kaynak sağlamış olur. Sağladığı asıl fayda, tek başına biriktirmekte zorlanan birine düzenli katkı yapma zorunluluğu getirmesi ve büyük bir tutara toplu olarak ulaşmasını sağlamasıdır; bu bir disiplin aracıdır, getiri aracı değildir. ### Kur ve enflasyon riski: sıra sana geç gelirse Tutar TL olarak toplanıyorsa, ilk aylarda belirlenen miktar zamanla enflasyon karşısında değer kaybedebilir; sırası en son gelen üye, aylar önce belirlenen aynı TL tutarını öder ama eline geçen toplam, o günün alım gücüyle daha az şey ifade edebilir. Altın olarak toplanan bir altın gününde bu risk üyeler arasında daha dengeli dağılır, çünkü herkes her ay güncel altın fiyatından katkı yapar; ama bu sefer de her ay küçük bir miktar altın alırken kuyumcunun alış satış farkı ve işçilik payı tekrar tekrar ödenmiş olur (bkz. [altın birimleri ve has altın karşılıkları](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram)). ### Güven riski: sırası gelmeden ayrılan ya da grubu terk eden biri Altın gününün tamamı güvene dayanır; banka ya da resmi bir kurum sürece dahil değildir, yazılı bir sözleşme de genellikle yoktur. Sırası gelip parasını alan bir üyenin daha sonra katkı yapmayı bırakması ya da grubu terk etmesi durumunda, kalan üyelerin yasal bir güvencesi yoktur. Bu riskin daha ağır bir biçimi de vardır: Eğer düzen, eski üyelere ödeme yapabilmek için sürekli yeni üye aramaya dayanıyorsa (sabit ve bilinen bir grup yerine sürekli büyüyen bir zincir varsa), bu artık bir altın günü değil bir saadet zinciridir ve yasa dışıdır (bkz. [saadet zinciri ve sahte yatırım dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/saadet-zinciri-sahte-yatirim-dolandiriciligi)). ### Altın günü yerine ya da yanında hangi birikim yöntemleri var? Altın günü, tanıdığın bir grupla düzenli katkı disiplini kazanmak için kullanılabilir; ama tek birikim yöntemin olmamalı. Acil bir ihtiyacın için elinde her an hazır bir miktarın olması (bkz. [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)), net bir hedefe göre ne kadar biriktirmen gerektiğini bilmen (bkz. [birikim hedefi hesaplama](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama)) ve birikimini vadeli mevduat ya da döviz gibi araçlara da dağıtman (bkz. [vadeli mevduat faizi hesaplama](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama)), tek bir gruba bağımlı kalmadan da ilerlemeni sağlar. ### Sık sorulanlar **Altın günü faiz kazandırır mı?** Hayır. Altın günü, üyelerin bir araya getirdiği parayı sırayla paylaştığı faizsiz bir gruplaşmadır; getiri üretmez, yalnızca disiplinli birikim ve sırası gelen kişiye faizsiz kaynak sağlar. **Altın günü ile saadet zinciri aynı şey mi?** Hayır, ama sınırı incedir. Sabit ve bilinen bir üye grubu parasını sırayla paylaşıyorsa altın günüdür. Eski üyeleri ödemek için sürekli yeni üye aranıyorsa bu bir saadet zinciridir ve yasa dışıdır. **Sıram gelmeden gruptan biri ayrılırsa param ne olur?** Bu tamamen güvene dayalıdır; yazılı bir sözleşme yoksa yasal güvence de yoktur. Riski azaltmak için tanımadığın kişilerle büyük tutarlı altın günlerine girmemek en güvenlisidir. **Altın olarak mı, TL olarak mı toplamak daha mantıklı?** Altın olarak toplamak kur ve enflasyon riskini üyeler arasında eşitler ama her ay küçük bir alım satım farkı öder. TL olarak toplamak bu farkı ortadan kaldırır ama sırası geç gelenin alım gücü kaybına açık kalmasına neden olur. ### Kaynaklar - [6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 80 (piramit satış sisteminin tanımı ve yasaklanması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Sahte SMS ve kart dolandırıcılığı: kartından para çekilince ne yapmalı? Adres: https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms Kategori: Güvenlik ve dolandırıcılık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Dolandırıcılar çoğu zaman kartını çalmaz; senden kart bilgisini ya da tek kullanımlık şifreyi kendin vermeni ister. İşaretleri tanımak ve bir şey olduğunda ilk saatlerde doğru adımları atmak kaybı büyük ölçüde azaltır. ### En yaygın dolandırıcılık yöntemleri - **Sahte SMS ve e-posta (oltalama):** "Kargonuz teslim edilemedi", "Ödülünüzü alın", "Hesabınız askıya alındı" gibi mesajlarla bir linke tıklatıp kart bilgisi ya da internet bankacılığı şifresi istenir. - **Telefonla arama:** Arayan kişi kendini banka çalışanı, polis, savcı ya da bir kurum görevlisi olarak tanıtır; "hesabınız tehlikede" diyerek sana gelen doğrulama kodunu okumanı ya da para aktarmanı ister. - **Sahte alışveriş siteleri ve ilanlar:** Piyasanın çok altında fiyatla satılan ürünler, kapora ya da ön ödeme isteyen ilanlar. - **Hesap kiralama:** "Hesabına para gelecek, bir kısmı senin" teklifi. Başkasının parası senin hesabından geçtiğinde yasal sorumluluk da sana düşebilir. ### Sahte mesaj nasıl anlaşılır? Dolandırıcılık mesajlarının çoğu aynı üç şeyi yapar: **acele ettirir** ("24 saat içinde"), **korkutur ya da ödül vaat eder** ve **seni bir linke ya da aramaya yönlendirir**. Linkteki adres, bankanın ya da kurumun gerçek adresine benzer ama birkaç harf farklıdır. Temel kural şudur: banka ya da resmi bir kurum seni arayıp **şifreni, kart numaranın tamamını, güvenlik kodunu (CVV) ya da telefonuna gelen doğrulama kodunu** istemez. Böyle bir istek geldiğinde görüşmeyi kapat ve bankayı kendin, kartının arkasındaki numaradan ara. ### Kartından izinsiz harcama yapıldıysa ilk yapılacaklar 1. **Kartı hemen kapat:** Bankanın mobil uygulamasından kartı geçici olarak kullanıma kapat ya da müşteri hizmetlerini arayıp kartı iptal ettir. Dakikalar önemlidir. 2. **Şifrelerini değiştir:** Bir linke bilgi girdiysen internet bankacılığı şifreni ve aynı şifreyi kullandığın diğer hesaplarını değiştir. 3. **Harcamaya itiraz et:** Tanımadığın her işlem için bankana harcama itirazında bulun. İtiraz süreleri ve süreç bankaya ve işlem türüne göre değiştiği için gecikmeden başvur. 4. **Şikâyette bulun:** Dolandırıcılık bir suçtur; savcılığa ya da kolluk kuvvetlerine başvurup tutanak al. Bu belge banka sürecinde de işine yarayabilir. 5. **Kayıtları sakla:** SMS'lerin, arama kayıtlarının ve ekran görüntülerinin kopyasını tut. ### Riskini azaltan basit ayarlar - **İnternet alışverişi için sanal kart:** Birçok banka ayrı limitli bir sanal kart sunar; bir site bilgilerini ele geçirse bile ana kartın etkilenmez. - **İşlem bildirimleri:** Her harcamada SMS ya da anlık bildirim almak, izinsiz işlemi dakikalar içinde fark etmeni sağlar. - **Kullanmadığın özellikleri kapat:** Yurt dışı, internet ya da temassız işlemleri kullanmıyorsan bankanın uygulamasından kapatabilir ya da limitini düşürebilirsin. - **Linke değil uygulamaya git:** Bankadan geldiğini düşündüğün bir mesajı kontrol etmek için linke tıklama; bankanın uygulamasını kendin aç. ### Ekstreni kontrol etmek neden önemli? Bazı dolandırıcılar kartını küçük tutarlarla dener; birkaç liralık bir işlem ya da tanımadığın bir abonelik, daha büyük bir harcamanın habercisi olabilir. Her ay ekstreyi kendi kayıtlarınla karşılaştırmak, bu işlemleri ilk ekstrede yakalamanı sağlar ([kart borcunu takip etmek](https://butco.app/rehber/kredi-karti-borcu-takibi)). ### Sık yapılan hata: "Bende bir şey yok" deyip beklemek Bilgilerini bir sahte siteye girdikten sonra hemen bir işlem görmemek güvende olduğun anlamına gelmez; çalınan bilgiler günler sonra kullanılabilir. Şüphelendiğin anda kartı kapatıp yenisini istemek, sonradan itiraz sürecine girmekten çok daha kolaydır. ### Sık sorulanlar **Banka SMS ile şifre ya da doğrulama kodu ister mi?** Hayır. Banka seni arayıp ya da mesajla şifreni, kart güvenlik kodunu ya da telefonuna gelen doğrulama kodunu istemez. Böyle bir istek dolandırıcılık işaretidir. **Kredi kartımdan izinsiz harcama yapıldı, ne yapmalıyım?** Kartı bankanın uygulamasından hemen kapat ya da müşteri hizmetlerini arayıp iptal ettir, işleme itiraz et ve savcılığa ya da kolluğa şikâyette bulun. **Sahte linke tıkladım ama bilgi girmedim, risk var mı?** Bilgi girmediysen risk düşüktür, ama telefonuna bir dosya ya da uygulama indirdiysen sil ve şifrelerini değiştir. Şüphen varsa bankana danış. **Kart bilgilerim çalındıysa parayı geri alabilir miyim?** Bu, işlemin türüne, ne kadar hızlı bildirdiğine ve bankanın itiraz sürecine bağlıdır. Ne kadar erken itiraz edersen şansın o kadar artar. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 12 (kayıp/çalıntı bildiriminden önceki 24 saatteki izinsiz kullanımda kart hamilinin sınırlı sorumluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 158 (bilişim sistemleri, banka araç olarak kullanılarak ve kendini banka çalışanı/kamu görevlisi tanıtarak nitelikli dolandırıcılık)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Saadet zinciri ve sahte yatırım dolandırıcılığı: kripto, forex ve "garantili kazanç" tuzakları Adres: https://butco.app/rehber/saadet-zinciri-sahte-yatirim-dolandiriciligi Kategori: Güvenlik ve dolandırıcılık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Yatırım dolandırıcılığı, kart dolandırıcılığından farklı olarak paranı kendi elinle göndermeni ister. Ayda yüzde onlarca garantili getiri, arkadaşını getirene prim ve "parayı çekmek için önce ücret öde" cümlesi neredeyse her zaman aynı hikâyenin parçalarıdır. ### Saadet zinciri (Ponzi) nasıl çalışır? Saadet zinciri, ortada gerçek bir kazanç olmadan eski yatırımcılara yeni gelenlerin parasıyla "getiri" ödenen düzendir. İlk aylarda ödemeler aksamaz; bu, sistemin güvenilir olduğu izlenimini yaratır ve katılanlar çevrelerini de davet eder. Yeni para girişi yavaşladığı anda ödemeler durur, platform "bakıma" girer ya da tamamen kaybolur. Paranın büyük kısmı ise çoktan kurucuların elindedir. Bugün bu düzen kripto para, forex, yapay zekâ destekli al sat robotu, "arbitraj" ya da tarım, maden ve e-ticaret yatırımı gibi kılıklarda karşına çıkabilir. Kılık değişir, mekanizma değişmez. ### Matematik neden tutmaz? Ayda %10 garantili getiri kulağa mütevazı gelebilir. Bileşik olarak düşünüldüğünde ise tablo değişir: yıllık getiri = (1 + aylık getiri)12 − 1 = 1,1012 − 1 ≈ %214 | Vaat edilen aylık getiri | Yıllık bileşik karşılığı | 100.000 ₺ bir yılda | |---|---|---| | %5 | yaklaşık %80 | yaklaşık 179.600 ₺ | | %10 | yaklaşık %214 | yaklaşık 313.800 ₺ | | %20 | yaklaşık %792 | yaklaşık 891.600 ₺ | Böyle bir getiriyi yıllarca risksiz sağlayabilen biri, senin paranı toplamaya ihtiyaç duymazdı. Yüksek getiri her zaman yüksek risk demektir; "garantili" ve "yüksek" kelimeleri aynı cümlede geçiyorsa alarm zili çalmalıdır. Gerçekçi bir karşılaştırma için [vadeli mevduat getirisine](https://butco.app/rehber/vadeli-mevduat-faizi-hesaplama) bakabilirsin. ### Dolandırıcılığın 8 işareti 1. **Garantili ve yüksek getiri:** Gerçek yatırımlarda kazanç garanti edilmez. 2. **Referans primi:** Kazancın bir kısmı yeni üye getirmeye bağlıysa bu klasik bir saadet zinciri işaretidir. 3. **Sosyal medya ve mesajlaşma grupları:** Telegram, WhatsApp ya da Instagram'da "portföy yöneticisi" ya da "yatırım danışmanı" olduğunu söyleyen tanımadığın biri sana ulaşır. 4. **Ünlü yüzler:** Tanınmış iş insanlarının ya da sunucuların yapay zekâyla üretilmiş (deepfake) videolarıyla verilen reklamlar. 5. **Acele ettirme:** "Kontenjan dolmak üzere", "bu fırsat bugün bitiyor". 6. **Kişisel hesaba para yatırma:** Paranın bir kurum hesabına değil, bir kişinin IBAN'ına ya da sürekli değişen hesaplara gönderilmesi istenir. 7. **Uzaktan erişim uygulaması:** "Kurulumda yardım edelim" diyerek telefonuna ya da bilgisayarına ekran paylaşımı uygulaması yükletmek. 8. **Çekim engeli:** Panelde kazancın büyür, ama parayı çekmek istediğinde önce "vergi", "komisyon", "sigorta" ya da "hesap aktivasyon ücreti" istenir. Bu ödemeyi yapsan da para gelmez. ### Yatırım yapmadan önce lisans kontrolü Türkiye'de yatırım hizmeti sunan aracı kurumlar ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) iznine tabidir. Bir platforma para göndermeden önce şunları kontrol et: - **SPK'nın internet sitesindeki listeler:** Yetkili aracı kurumlar ve faaliyetine izin verilen kripto varlık hizmet sağlayıcıları burada yayımlanır. SPK ayrıca izinsiz faaliyet gösteren ve erişim engeli getirilen sitelerin listesini de duyurur. - **Unvan ve adres:** Sitenin altındaki şirket unvanını listelerle birebir karşılaştır. Dolandırıcılar gerçek kurumların adına çok benzeyen alan adları kullanır. - **Yurt dışı forex siteleri:** Yurt dışında kurulu olup Türkiye'de yaşayanlara izinsiz kaldıraçlı işlem sunan siteler hem yasal değildir hem de bir sorun çıktığında paranı geri almak için başvurabileceğin bir merci bırakmaz. Lisanslı olmak da tek başına kazancı garanti etmez; yalnızca paranın gerçek bir kurumda, denetim altında durduğunu gösterir. ### Dolandırıldıysan ilk yapılacaklar 1. **Para göndermeyi hemen durdur.** "Son bir ödemeyle paranı çekebilirsin" diyen kimseye bir kuruş daha gönderme. 2. **Bankanı ara.** Havale ya da kartla yaptığın ödemeleri bildir; bazı durumlarda karşı hesaba bloke konulması ya da kart işlemine itiraz mümkün olabilir. Ne kadar erken ararsan şansın o kadar artar. 3. **Uzaktan erişim uygulamasını sil ve şifreleri değiştir.** İnternet bankacılığı, e-posta ve kripto borsası şifrelerini başka bir cihazdan yenile. 4. **Suç duyurusunda bulun.** Savcılığa ya da kolluğa başvur; dekontları, mesajları, site adresini ve cüzdan adreslerini ekle. İzinsiz faaliyet gösteren platformu SPK'ya da bildirebilirsin. ### İkinci dalga: kurtarma dolandırıcılığı Dolandırılan kişiler kısa süre sonra "kaybettiğiniz parayı geri alıyoruz" diyen avukat, hacker ya da "uluslararası fon kurtarma ajansı" mesajları alır. Bunlar çoğu zaman aynı ekibin ikinci hamlesidir: önce "dosya ücreti" ya da "blokeyi kaldırma bedeli" isterler. Paranı yalnızca resmi makamlar ve kendi seçtiğin, kimliğini doğrulayabildiğin bir avukat aracılığıyla takip et. Son olarak, "hesabına para gelecek, bir kısmını sen alacaksın" teklifleri de bu zincirin parçasıdır. Hesabını kiraya vermek, dolandırıcılıktan gelen paranın senin üzerinden aklanması anlamına gelir ve yasal sorumluluğu sana yükler ([kart dolandırıcılığı ve sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms)). ### Sık sorulanlar **Saadet zinciri nedir?** Gerçek bir kazanç olmadan eski katılımcılara yeni katılanların parasıyla getiri ödenen düzendir. Yeni para girişi azaldığında çöker ve katılanların çoğu parasını kaybeder. **Bir yatırım platformunun güvenilir olup olmadığını nasıl anlarım?** SPK'nın internet sitesinde yayımlanan yetkili aracı kurumlar ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları listelerini kontrol et, şirket unvanını birebir karşılaştır. Garantili yüksek getiri ve referans primi vaat eden platformlardan uzak dur. **Parayı çekmek için vergi ya da komisyon istiyorlar, ödemeli miyim?** Hayır. Kazancı çekmek için önceden ücret istenmesi yatırım dolandırıcılığının en yaygın işaretlerinden biridir; ödeme yapsan da para genellikle gelmez. **Kripto dolandırıcılığında kaybettiğim parayı geri alabilir miyim?** Bu, paranın nasıl gönderildiğine ve ne kadar hızlı hareket ettiğine bağlıdır. Hemen bankanı ara ve suç duyurusunda bulun. Parayı geri almayı vaat eden ve önceden ücret isteyen kişilere güvenme. ### Kaynaklar - [İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyetleri](https://spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri) · Sermaye Piyasası Kurulu - [Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar: Faaliyette Bulunanlar Listesi](https://spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) · Sermaye Piyasası Kurulu - [6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, md. 109 (izinsiz sermaye piyasası ve kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti suçu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6362&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## "IBAN'ını ver, komisyon kazan" tuzağı: hesap kiralama nedir, cezası ne, hesabına yabancı para gelirse ne yapmalısın? Adres: https://butco.app/rehber/hesap-kiralama-iban-kiralama-dolandiricilik-cezasi Kategori: Güvenlik ve dolandırıcılık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 "Hiçbir şey yapmana gerek yok, hesabına para gelecek, yüzde beşi senin" teklifi kolay para gibi görünür. Gerçekte hesabın dolandırıcılık ve yasa dışı bahis parasının geçtiği bir boru hattına dönüşür ve soruşturmada ilk bulunan isim hesabın sahibi olur. Tuzağı tanımak ve hesabına yabancı para geldiğinde doğru adımı atmak, hem paranı hem de sicilini korur. ### Hesap kiralama nedir? Hesap kiralama, bir kişinin banka hesabını, IBAN'ını, banka kartını ya da mobil bankacılık girişini ücret karşılığında başkasının kullanımına vermesidir. İlanlar genellikle şöyle görünür: - "Evden ek iş, deneyim gerekmez, günlük ödeme." - "Sadece IBAN'ın yeterli, hesabına gelen paranın %3'ü senin." - "Yeni bir banka hesabı aç, kartını ve şifreni kuryeyle gönder, ayda 10.000 ₺ kazan." - "Kripto borsasında adına hesap aç, doğrulamayı yap, hesabı bize devret." Hesaba gelen para çoğu zaman **dolandırıcılık mağdurlarının** gönderdiği paradır ya da **yasa dışı bahis** sitelerinin tahsilatıdır. Kiralık hesaplar, paranın gerçek sahibine giden izi koparmak için bir ara durak olarak kullanılır. Uluslararası literatürde bu rol için "para katırı" (money mule) denir. ### Riskler: "sadece hesabımı verdim" savunması neden zayıf? - **Soruşturmanın ilk muhatabı sen olursun:** Dolandırılan kişi şikâyet ettiğinde parayı gönderdiği IBAN ortaya çıkar. O IBAN senin adına olduğu için savcılık önce seni arar. - **Ceza sorumluluğu:** Hesabını bilerek ve karşılığında para alarak kullandırmak; nitelikli dolandırıcılığa, yasa dışı bahse ya da suç gelirlerinin aklanmasına yardım veya iştirak suçlamasıyla yargılanmana yol açabilir. Karşılık aldığını gösteren mesajlar, "haberim yoktu" savunmasını zayıflatır. Temmuz 2026'da Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine eklenen fıkra, dolandırıcılığa katkısı yalnızca hesabını, kartını ya da hesap erişim bilgilerini başkasına vermekten ibaret olan kişinin de iştirakten sorumlu tutulacağını, yalnızca cezasının yarı oranında indirileceğini düzenler. - **Hesap blokesi:** Şüpheli işlem tespit eden banka ya da savcılık hesabına bloke koyabilir. Bloke, maaşının yattığı hesabı da kilitleyebilir. - **Bankacılıktan dışlanma:** Bankalar şüpheli işlemleri Mali Suçları Araştırma Kurulu'na (MASAK) bildirir ve bu hesapları kapatabilir. Sonrasında yeni hesap açmak, kart ya da kredi almak zorlaşabilir. - **Tazminat:** Dolandırılan kişiler, paranın geçtiği hesabın sahibinden paralarını hukuk yoluyla isteyebilir. Aldığın birkaç bin liralık komisyonun karşısına mağdurların toplam kaybı çıkabilir. Kısacası hesap kiralamanın getirisi küçük ve geçici, riski ise büyük ve kalıcıdır. Kolay kazanç vaadiyle kurulan başka tuzaklar için [saadet zinciri ve sahte yatırım](https://butco.app/rehber/saadet-zinciri-sahte-yatirim-dolandiriciligi) rehberine bakabilirsin. ### Hesap kiralamanın farklı kılıkları - **"Yanlışlıkla para gönderdim, geri at":** Hesabına tanımadığın birinden para gelir, ardından biri arayıp yanlış gönderdiğini söyler ve parayı **başka bir IBAN'a** göndermeni ister. Gelen para çoğu zaman bir dolandırıcılık mağdurunundur; sen başka hesaba gönderdiğinde zincirin bir halkası olursun. - **Sahte iş ilanı:** "Finans asistanı", "ödeme sorumlusu", "tahsilat elemanı" gibi unvanlarla verilen ve işin tek parçası kendi hesabından para geçirmek olan ilanlar. - **Öğrenci ve genç hedefi:** Harçlığa ihtiyaç duyan öğrencilere "ek gelir" diye sunulur; ilk kez hesap açan gençler özellikle hedef alınır. - **Kripto borsası hesabı:** Kimlik doğrulaması senin adına yapılmış bir borsa hesabı, yasa dışı paranın kriptoya çevrilmesi için kullanılır. Hukuki sonuç banka hesabıyla aynıdır. - **Kart ve şifre isteyen "kurye":** Banka kartını, şifreni ya da SMS doğrulama kodunu kimseye vermek gerekmez; bunları isteyen hiçbir iş gerçek değildir. Kart bilgilerini hedef alan tuzaklar için [kart dolandırıcılığı ve sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberine bak. ### Hesabına tanımadığın para geldiyse ne yapmalısın? 1. **Paraya dokunma:** Harcama, çekme, kimsenin söylediği bir hesaba gönderme. 2. **Bankanı ara:** İşlemi bankanın müşteri hizmetlerine bildir ve iadenin **bankanın kendi süreciyle, paranın geldiği hesaba** yapılmasını iste. Başka bir IBAN'a gönderme talebini kabul etme. 3. **Kayıt tut:** Arama kayıtlarını, mesajları, ekran görüntülerini ve dekontu sakla. 4. **Gerekirse ihbar et:** Birisi seni baskıyla para göndermeye zorluyorsa ya da bir ilan üzerinden hesabın istendiyse savcılığa, polise ya da jandarmaya bildir. Bu kayıt, ileride senin iyi niyetini de gösterir. Yanlışlıkla gelen parayı sahibine iade etmemek de hukuki sorun doğurur. Doğru yol parayı tutmak değil, iadeyi bankanın üzerinden, paranın geldiği hesaba yapmaktır. ### Hesabını kullandırdıysan ya da hesabın bloke olduysa - **Erişimi hemen kes:** Mobil bankacılık şifreni değiştir, kartını iptal ettir, başkasına verdiğin cihazlardaki oturumları kapattır. Bunu bankan aracılığıyla yap. - **Bankadan bilgi iste:** Blokenin kim tarafından ve hangi dosya kapsamında konduğunu öğren. - **Avukata danış:** Hesabından mağdur parası geçtiyse ifade vermeden önce bir avukatla görüşmek önemlidir. Barolar, maddi durumu yetersiz olanlara adli yardım hizmeti verir. - **Maaş hesabını ayır:** Blokenin sürdüğü dönemde işverenine durumu bildirip maaşını başka bir hesaba yatırmayı konuşabilirsin; bu dönemin kira ve faturalarını planlamak için [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) rehberine bak. Bu rehber genel bilgi verir; somut bir soruşturma ya da blokede bir avukattan destek almak gerekir. ### Gerçek ek gelir ile tuzağı ayırt etmek Gerçek bir iş, senden bir emek, bir ürün ya da bir hizmet ister; kimliğini ve banka hesabını değil. Şu işaretlerden biri bile varsa uzak dur: - İşin tek parçası hesabına gelen parayı başka bir yere aktarmak. - Kart, şifre, SMS kodu ya da mobil bankacılık girişi istenmesi. - İşveren şirketin adı, vergi numarası ya da adresi olmaması; yazışmaların yalnızca Telegram ve WhatsApp'tan yürümesi. - Hiçbir iş için orantısız yüksek ve hızlı ödeme vaadi. Gerçek bir ek gelirin nasıl bütçeleneceğini merak ediyorsan [düzensiz gelir ve freelance bütçe](https://butco.app/rehber/duzensiz-gelir-freelance-butce) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Hesap kiralama suç mu?** Hesabını bilerek ve karşılığında para alarak başkasına kullandırmak; nitelikli dolandırıcılığa, yasa dışı bahse ya da suç gelirlerinin aklanmasına yardım veya iştirak suçlamasıyla yargılanmana yol açabilir. Hesabın bloke edilebilir ve bankalar hesabını kapatabilir. **IBAN'ımı vermek tehlikeli mi?** Birinin sana para göndermesi için IBAN paylaşmak normaldir. Tehlikeli olan, hesabına başkalarının parasını alıp aktarmayı iş olarak kabul etmek ya da kartını, şifreni ve mobil bankacılık girişini başkasına vermektir. **Hesabıma yanlışlıkla para geldi, ne yapmalıyım?** Paraya dokunma ve kimsenin söylediği başka bir IBAN'a gönderme. Bankanı arayıp iadenin bankanın kendi süreciyle, paranın geldiği hesaba yapılmasını iste; mesajları ve arama kayıtlarını sakla. **Hesabım bloke oldu, ne yapmalıyım?** Bankandan blokenin kim tarafından ve hangi dosya kapsamında konduğunu öğren. Hesabından mağdur parası geçtiyse ifade vermeden önce bir avukata danış; barolar maddi durumu yetersiz olanlara adli yardım verir. **Hesap kiralama ilanını nasıl tanırım?** İşin tek parçası hesabına gelen parayı aktarmaksa, kart, şifre ya da SMS kodu isteniyorsa, şirketin adı ve adresi belirsizse ve yapılan işe göre orantısız yüksek ödeme vaat ediliyorsa bu bir tuzaktır. ### Kaynaklar - [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 158 (nitelikli dolandırıcılık; 158/4 banka hesabı ve ödeme araçlarını başkasına vermek suretiyle iştirak)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, md. 4 (şüpheli işlem bildirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5549&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## "Anne, kaza yaptım" tuzağı: Yapay zekâ ile ses taklidi dolandırıcılığı nasıl anlaşılır? Adres: https://butco.app/rehber/yapay-zeka-ses-klonlama-dolandiriciligi-oglum-kaza-yaptim Kategori: Güvenlik ve dolandırıcılık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Dolandırıcılar artık sadece sahte SMS göndermiyor; sosyal medyadaki birkaç saniyelik bir videodan yakınının sesini yapay zekâyla taklit edip seni telefonla arayabiliyorlar. Paniğin mantığı bastırdığı ilk on saniyede ne yapman gerektiğini önceden bilmek, en iyi korumandır. ### Dolandırıcılık nasıl işliyor? Senaryo genellikle aynı kalıptadır: telefonun çalar, arayan numara tanıdık ya da bilinmeyen olabilir, hattın diğer ucunda çocuğunun, torununun ya da bir yakınının sesiyle konuşan biri vardır. "Kaza yaptım", "gözaltına alındım", "hastanedeyim, ameliyat parası lazım" gibi acil ve utandırıcı ya da korkutucu bir gerekçeyle, hemen ve genellikle tanımadığın bir IBAN'a para göndermeni ister. Aramaya çoğu zaman ikinci bir kişi (sözde avukat, polis memuru ya da doktor) dahil olur ve "telefonu kapatma, yoksa işler kötüleşir" diyerek gerçek kişiyi arayıp durumu teyit etmeni engellemeye çalışır. Bu ısrar, dolandırıcılığın en belirgin işaretlerinden biridir; gerçek bir acil durumda kimse seni durumu doğrulamaktan alıkoymaya çalışmaz. ### Yapay zekâ sesi nasıl bu kadar gerçekçi taklit ediyor? Güncel ses klonlama araçları, bir kişinin Instagram, TikTok ya da YouTube'da paylaştığı, hatta bir sesli mesajdaki birkaç saniyelik konuşmasından o kişinin ses tonunu, vurgusunu ve konuşma temposunu öğrenip yeni cümleler "söyletebiliyor". Bu teknoloji asıl olarak seslendirme ve erişilebilirlik gibi meşru amaçlar için geliştirildi, ama aynı araçlar dolandırıcılık için de kullanılabiliyor. Bunun pratik sonucu şudur: sosyal medya hesabı halka açık ve sesli içerik paylaşan herkes, teorik olarak bu tür bir taklidin hedefi olabilir. Hesaplarını gizli tutmak ya da sesli paylaşımları azaltmak riski tamamen ortadan kaldırmaz, ama hedef kitleni daraltır. ### Telefonda bunları duyarsan hemen dur Panik anında akılda tutulması gereken birkaç basit kural, çoğu vakada dolandırıcılığı bir dakika içinde açığa çıkarır: - **Telefonu kapat, aynı kişiyi kendi bildiğin numaradan geri ara.** Arayanın söylediği yeni bir numarayı değil, rehberinde kayıtlı olanı kullan. - **Yalnızca o yakınının bilebileceği bir şey sor.** Aile içi bir anı, bir lakap ya da önceden belirlenmiş bir "güvenlik kelimesi" gibi. Klonlanmış ses bu bilgiye sahip olamaz. - **"Kimseye söyleme, hemen gönder" baskısına direnç göster.** Gizlilik ve aciliyet ısrarı, neredeyse her dolandırıcılık senaryosunun ortak özelliğidir. - **Tanımadığın bir IBAN'a, doğrulamadan asla para gönderme.** Gerçek bir acil durumda bile, birkaç dakikalık bir doğrulama hayat kurtarmayı geciktirmez. ### Para gönderdiysen ilk saatlerde ne yapmalısın? Fark ettiğin an bankanı ara ya da mobil uygulamadan işlemi bildir; FAST, EFT ya da havale ile giden bir paranın geri dönme ihtimali ilk saatlerde çok daha yüksektir. Yanlışlıkla ya da dolandırıcılıkla gönderilen paranın geri alınma sürecini [yanlış IBAN'a para gönderme rehberinde](https://butco.app/rehber/yanlis-iban-para-gonderme-geri-alma) adım adım bulabilirsin. Bankanı bilgilendirmenin yanında, en yakın Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü'ne ya da 155 hattına başvurup resmi bir şikâyet kaydı açtırman, hem soruşturma sürecini başlatır hem de bankayla yazışmalarında elinde tutman gereken bir kanıt oluşturur. ### Aileni ve büyüklerini nasıl korursun? En savunmasız hedef genellikle yaşlı aile büyükleridir; hem teknolojiye daha az aşinadırlar hem de "evladıma bir şey oldu" endişesi mantığı daha kolay bastırır. Ailece önceden konuşulmuş birkaç önlem büyük fark yaratır: - Ailede herkesin bildiği, dışarıya asla söylenmeyen bir **güvenlik kelimesi** belirleyin. - Büyüklerine, telefonda kim olursa olsun, para istenen her aramada önce bir başka aile üyesini araması gerektiğini defalarca hatırlatın. - "Gerçek bir kaza ya da gözaltı durumunda bile birkaç dakikalık doğrulama hiçbir şeyi geciktirmez" cümlesini birlikte tekrar edin; bu cümle panik anında akla gelen ilk savunma olur. ### Sık sorulanlar **Klonlanmış ses gerçekten ayırt edilemeyecek kadar iyi olabilir mi?** Güncel araçlarla üretilen taklit sesler, özellikle telefon hattının düşük ses kalitesinde, gerçek kişiyle kolayca karıştırılabiliyor. Bu yüzden sesin tanıdık gelmesi tek başına doğrulama sayılmamalı; yalnızca o kişinin bilebileceği bir bilgiyi sormak çok daha güvenilir bir yöntemdir. **Arayan numara gerçekten yakınımın numarasıysa nasıl dolandırıcılık olabilir?** Arayan kimliği (caller ID) teknik olarak taklit edilebilir (numara sahteciliği); ekranda tanıdık bir numara görmek, aramanın gerçekten o hattan geldiği anlamına gelmez. Şüphelendiğinde telefonu kapatıp aynı numarayı sen ara, farkı orada görürsün. **Param zaten gönderildi, geri alma şansım var mı?** Ne kadar hızlı hareket edersen ihtimalin o kadar yüksektir. Bankanı hemen arayıp işlemi dolandırıcılık olarak bildir ve resmi şikâyet kaydı aç; para alıcının hesabından çekilmeden önce bloke edilebilirse geri dönme ihtimali artar. **Sosyal medya hesabımı kapatmak bu riski tamamen ortadan kaldırır mı?** Hayır, ama sesli içerik paylaşımını azaltmak ve hesapları gizli tutmak, sesinin toplanabileceği kaynak sayısını azaltır. En sağlam korunma yöntemi yine de ailece belirlenmiş bir doğrulama alışkanlığıdır. ### Kaynaklar - [Telefon dolandırıcılığına karşı uyarı (para isteyen aramalarda 155 Polis İmdat'ın aranması)](https://www.egm.gov.tr/telefon-dolandiriciligina-karsi-dikkatli-olalim) · Emniyet Genel Müdürlüğü *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kargo kodu dolandırıcılığı: Sahte kargo SMS'ine ve linkine tıklarsan ne olur? Adres: https://butco.app/rehber/kargo-kodu-dolandiriciligi-sahte-kargo-sms Kategori: Güvenlik ve dolandırıcılık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Kargo kodu dolandırıcılığı, gerçek bir kargo takip mesajı gibi görünen bir SMS ya da bildirimle seni sahte bir siteye yönlendirip kart bilgini ya da tek kullanımlık şifreni almayı hedefler. Yoğun alışveriş dönemlerinde herkes gerçekten bir kargo beklediği için bu mesajlar özellikle işe yarar. ### Kargo kodu dolandırıcılığı nasıl işler? Dolandırıcı, kargo şirketinin ya da PTT'nin gönderdiği gerçek bir bildirime çok benzeyen bir SMS ya da uygulama içi mesaj gönderir: "Kargon adrese ulaştı ama teslim edilemedi", "gümrük vergisi ödenmeden paket size ulaşmaz" ya da "teslimat için bilgilerini güncelle" gibi bir cümleyle birlikte kısa bir link paylaşır. Linke tıklayınca karşına kargo şirketinin sitesine çok benzeyen, hatta bazen aynı logoyu kullanan sahte bir sayfa çıkar. Sayfa senden küçük bir "teslimat ücreti" ya da "gümrük farkı" ödemeni ister; bunun için kart bilgilerini (numara, son kullanma tarihi, güvenlik kodu) ve telefonuna gelen tek kullanımlık şifreyi girmeni ister. ### Linke tıklarsan ve bilgi girersen ne olur? Sadece linke tıklamak, kendi başına genellikle bir zarar vermez; asıl risk sahte sayfaya kart bilgisi ya da SMS doğrulama kodu girdiğinde başlar. Girdiğin bilgiler doğrudan dolandırıcıya gider ve kartından, çoğu zaman "teslimat ücreti" olarak görünen küçük bir tutarla test edildikten hemen sonra çok daha büyük tutarlarla harcama yapılabilir (bkz. [sahte SMS ve kart dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms)). Bazı sahte sayfalar, telefonuna kötü amaçlı bir uygulama indirmeni de isteyebilir; bu durumda risk tek bir kart işlemiyle sınırlı kalmaz, telefonundaki diğer uygulamalara da yayılabilir. ### Gerçek kargo mesajı ile sahtesini nasıl ayırt edersin? - **Bir şey ödeme talep ediyorsa şüphelen.** Türkiye içi kargo teslimatında normal şartlarda ek bir "teslimat ücreti" istenmez; gümrük vergisi de genellikle kargo şubesinde nakit ya da kartla, bir SMS linki üzerinden değil ödenir. - **Linkin adresini kontrol et.** Kargo şirketinin resmi alan adından farklı, garip harf veya rakamlar içeren bir adrese yönlendiriyorsa sahte olma ihtimali yüksektir. - **Takip numarasını mesajdaki linkten değil, uygulamadan doğrula.** Kargo şirketinin resmi uygulamasını ya da web sitesini kendin açıp aynı takip numarasını orada sorgula. - **Gerçekten bir kargo beklemiyorsan hiç güvenme.** Beklemediğin bir kargo bildirimi, en net sahtelik işaretidir. ### Linke tıkladım ya da bilgi girdim, hemen ne yapmalısın? 1. **Kart bilgisi girdiysen bankanı hemen ara** ve kartını kullanıma kapattır; çoğu banka bunu uygulama içinden tek dokunuşla da yapmana izin verir. 2. **Ekstrende tanımadığın bir işlem varsa bankana itiraz et.** Erken bildirilen dolandırıcılık işlemlerinde bankalar genellikle tutarı iade eder; gecikme bu şansı azaltır. 3. **Aynı şifreyi başka hesaplarda da kullanıyorsan değiştir.** Dolandırıcı ele geçirdiği bilgiyi başka platformlarda da denemiş olabilir. 4. **Şüpheli bir uygulama indirdiysen telefonundan kaldır** ve gerekiyorsa cihazını sıfırlamayı değerlendir. 5. **İhbar et.** 155 Polis İmdat'a ya da e-Devlet üzerinden ilgili birime bildirimde bulunmak, hem senin sürecini kayıt altına alır hem de başkalarının mağdur olmasını önlemeye yardımcı olur. ### Sık sorulanlar **Sahte kargo linkine tıkladım ama hiçbir bilgi girmedim, risk var mı?** Sadece linki açıp hiçbir bilgi girmeden kapattıysan risk genellikle düşüktür. Yine de sayfa otomatik bir indirme başlattıysa telefonunu kontrol et; şüpheli bir dosya ya da uygulama görürsen silip cihaz güvenliğini gözden geçir. **Kargo şirketleri gerçekten SMS ile ücret talep eder mi?** Hayır, normal teslimatta ek bir ücret SMS linkiyle istenmez. Gümrüğe takılan uluslararası bir paketin vergisi genellikle kargo şubesinde ya da resmi bir ödeme kanalından, gönderiye özel bir referansla ödenir; bilmediğin bir linke kart bilgisi girmeni gerektirmez. **Param hemen kartımdan çekilmedi, tehlike geçti mi sayılır mı?** Hayır. Dolandırıcılar bazen ele geçirdiği bilgiyi hemen değil, günler sonra kullanır. Kartını kullanıma kapattırıp yenisini çıkartmak, bilgi girdiğini fark ettiğin an alman gereken en güvenli adımdır. **Param bankadan geri gelir mi?** Bankaya ne kadar hızlı bildirirsen iade şansın o kadar yüksek olur. Karar banka ve olayın koşullarına göre değişir; erken bildirim her zaman lehine işler. ### Kaynaklar - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 12 (kart bilgilerinin çalınmasında bildirim ve kart hamilinin sorumluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 158 (bilişim sistemleri ve bankalar araç olarak kullanılarak nitelikli dolandırıcılık)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Tamamlayıcı sağlık sigortası mı, özel sağlık sigortası mı? Sağlık sigortası seçim rehberi Adres: https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss Kategori: Sigorta ve sağlık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Tamamlayıcı sağlık sigortası SGK'nın üstüne eklenen daha uygun fiyatlı bir çözümdür; özel sağlık sigortası ise SGK'dan bağımsız ve daha geniş ama pahalıdır. Doğru poliçeyi fiyat değil; teminat, hastane ağı ve yenileme koşulları belirler. ### Neden sağlık sigortası? Fark ücreti sorunu SGK kapsamındaki biri devlet hastanelerinde çoğu tedaviyi ek ücret ödemeden alır. Özel hastaneye gittiğinde ise SGK anlaşmalı hastanede SGK'nın ödediği tutarın üstüne hastanenin fark ücreti, anlaşmasız hastanede ise masrafın tamamı ödenir. Bir ameliyat ya da birkaç günlük yatış bu farkla bütçeyi bir anda sarsabilir. Sağlık sigortası bu riski her ay ya da her yıl ödenen, önceden bilinen bir prime çevirir. Türkiye'de iki temel ürün vardır: **tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS)** ve **özel sağlık sigortası (ÖSS)**. ### Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) nedir? TSS, SGK'yı tamamlar: SGK ile anlaşmalı ve sigorta şirketinin anlaşmalı olduğu özel hastanelerde, SGK'nın ödediği kısmın üstündeki fark ücretini sigorta şirketi öder. Bu yüzden TSS yaptırabilmek için SGK kapsamında olmak gerekir. - **Artısı:** Özel sağlık sigortasına göre genellikle çok daha uygun primlidir. - **Sınırı:** Yalnızca hem SGK'nın hem sigorta şirketinin anlaştığı hastanelerde geçerlidir. Ayakta tedavi teminatı çoğu poliçede yılda belli sayıda muayene ve tetkikle sınırlıdır; SGK'nın karşılamadığı tedavi ve ilaçlar genellikle kapsam dışıdır. Birçok işveren çalışanlarına grup TSS ya da grup sağlık sigortası sağlar. İşten ayrıldığında bu poliçe biter; bireysel poliçeye geçiş koşullarını ayrılmadan önce sor. ### Özel sağlık sigortası (ÖSS) nedir? ÖSS, SGK'dan bağımsız çalışır: anlaşmalı hastane ağında, poliçedeki limit ve katılım payı oranına göre masrafı sigorta şirketi öder. SGK'nın anlaşmalı olmadığı hastaneler ve SGK'nın karşılamadığı bazı tedaviler de kapsama girebilir. - **Artısı:** Daha geniş hastane ağı, daha yüksek teminat limitleri, seçime göre doğum, diş ve göz gibi ek teminatlar. - **Sınırı:** Primi belirgin şekilde daha yüksektir ve yaşla birlikte hızla artar. ### TSS ve ÖSS karşılaştırması | | Tamamlayıcı (TSS) | Özel (ÖSS) | |---|---|---| | SGK şartı | Gerekir | Gerekmez | | Hastane ağı | SGK ve şirket anlaşmalı özel hastaneler | Şirketin anlaşmalı hastaneleri, poliçeye göre daha geniş | | Prim | Daha düşük | Daha yüksek | | Ayakta tedavi | Genellikle yıllık adetle sınırlı | Poliçeye göre limitli ya da daha geniş | | SGK'nın karşılamadığı tedaviler | Genellikle kapsam dışı | Poliçeye göre kapsamda olabilir | Kabaca söylersek: SGK'lıysan ve asıl korkun özel hastanede büyük bir ameliyat ya da yatış faturasıysa TSS çoğu zaman yeterli ve bütçe dostudur. SGK'lı değilsen, yurt dışında tedavi ya da daha geniş bir ağ istiyorsan ÖSS'ye bakmak gerekir. Bu genel bir yönlendirmedir; kendi durumun için poliçeleri yan yana koyup karşılaştır. ### Poliçe seçerken sorulacak 7 soru 1. **Gideceğim hastaneler ağda mı?** Evine ve işine yakın hastanelerin anlaşmalı olup olmadığını ve hangi seviyede anlaşmalı olduğunu kontrol et. 2. **Yatarak ve ayakta tedavi ayrı mı?** Yalnızca yatarak tedavi içeren poliçeler ucuzdur ama muayene ve tahlilleri karşılamaz. 3. **Katılım payı var mı?** Masrafın bir yüzdesini senin ödediğin poliçelerde prim düşer, kullanım anında maliyet artar. 4. **Mevcut hastalıklar kapsamda mı?** Poliçe öncesinde var olan hastalıklar çoğu zaman kapsam dışı bırakılır ya da ek prim istenir. Sağlık beyanını eksiksiz doldur; eksik beyan ileride tazminatın reddine yol açabilir. 5. **Bekleme süresi ne kadar?** Doğum ve bazı ameliyatlar gibi teminatlar poliçe başladıktan belli bir süre sonra geçerli olur ([bebek masrafları ve doğum bütçesi](https://butco.app/rehber/bebek-masraflari-ilk-yil-butcesi)). 6. **Ömür boyu yenileme garantisi seçtin mi?** 20 Ekim 2025'ten beri şirketler 60 yaşını doldurmamış kişilere ÖSS ve TSS'de ömür boyu yenileme garantisi taahhüdü içeren sözleşme sunmak zorundadır; garantili ya da garantisiz sözleşmeyi sen seçersin. Garanti için şirket en fazla 3 yıl kesintisiz aynı planla sigortalılık ve bu sürede ödenen tazminatların primlere oranının %80'in altında olmasını şart koşabilir, daha ağır şart koyamaz. Garanti, yaşlandığında ya da hastalandığında poliçenin yenilenmemesi riskini azaltır. 7. **Prim yaşla ve hasarla nasıl değişecek?** Yenileme döneminde primin hangi kurallara göre arttığını sor. ### Sigorta primlerini bütçeye yerleştirmek Sağlık sigortası tek poliçe değildir. Bir hanenin yıllık sigorta listesi çoğu zaman şöyle görünür: zorunlu deprem sigortası (DASK), konut sigortası, araç sahipleri için zorunlu trafik sigortası ve isteğe bağlı kasko, bir de sağlık sigortası. Bunların çoğu yılda bir kez, yüklü bir tutar olarak gelir. aylık sigorta payı = yıllık primler toplamı ÷ 12 Örneğin DASK ve konut sigortası 6.000 ₺, trafik sigortası 9.000 ₺, kasko 30.000 ₺ ve iki kişilik TSS 27.000 ₺ ise yıllık toplam 72.000 ₺, aylık payı **6.000 ₺** eder. Bu tutarı her ay kenara ayırırsan yenileme ayı bütçeyi sarsmaz ([düzenli ödemeler nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). Rakamlar yalnızca örnektir; yaş, şehir, araç ve teminat seçimi primi çok değiştirir. Araç masraflarının tamamı için [araba masrafları rehberine](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) bakabilirsin. ### Sık yapılan hata: yalnızca en ucuz primi seçmek En ucuz poliçe çoğu zaman en dar hastane ağına, en düşük limite ya da en yüksek katılım payına sahiptir; fark, ancak hastaneye gittiğin gün ortaya çıkar. Teklifleri karşılaştırırken yıllık primin yanına şu iki soruyu yaz: "Benim hastanem bu poliçede var mı?" ve "Bir ameliyatta cebimden ne çıkar?". Prim artışı geldiğinde poliçeyi hemen iptal etmek de risklidir: iptal edip sıfırdan yeni bir poliçe alırsan mevcut hastalıkların kapsam dışı kalabilir ve yenileme garantisi sıfırdan başlar. Şirket değiştirmek istiyorsan iptal yerine geçiş talep et; yeni şirket kabul ederse kazandığın haklar ve ömür boyu yenileme garantisi yeni şirkette devam edebilir. ### Sık sorulanlar **Tamamlayıcı sağlık sigortası ile özel sağlık sigortası arasındaki fark nedir?** Tamamlayıcı sağlık sigortası SGK ile birlikte çalışır ve anlaşmalı özel hastanelerdeki fark ücretini karşılar; SGK'lı olmak gerekir. Özel sağlık sigortası SGK'dan bağımsızdır, daha geniş teminat ve hastane ağı sunar ama primi daha yüksektir. **Tamamlayıcı sağlık sigortası neleri karşılamaz?** Poliçeye göre değişmekle birlikte genellikle SGK'nın karşılamadığı tedaviler, poliçe öncesinde var olan hastalıklar, estetik işlemler ve anlaşmasız hastanelerdeki masraflar kapsam dışıdır. Ayakta tedavi de çoğu zaman yıllık adetle sınırlıdır. **Sağlık sigortasında bekleme süresi nedir?** Bazı teminatların, örneğin doğumun, poliçe başladıktan belli bir süre sonra geçerli olmasıdır. Süre poliçeye göre değişir; hamilelik planı varsa poliçeyi önceden yaptırmak gerekir. **Ömür boyu yenileme garantisi nedir?** Belli bir süre kesintisiz sigortalı kalan kişinin poliçesinin, sonradan hastalansa bile şirket tarafından yenilenmeyi reddedilmemesi güvencesidir. 20 Ekim 2025'ten beri şirketler 60 yaşını doldurmamış kişilere bu garantiyi içeren sözleşme sunmak zorundadır; kazanma şartı olarak en fazla 3 yıl kesintisiz aynı planla sigortalılık ve tazminatların primlere oranının %80'in altında olması istenebilir. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 73 (özel sağlık hizmeti sunucularının alabileceği ilave ücret, kamu hastanelerinde ilave ücret alınamaması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği, md. 7 ve 18 (ömür boyu yenileme garantisi, tamamlayıcı ve destekleyici sağlık sigortası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18962&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Diş tedavisi masrafları: implant, kanal tedavisi ve dolgu fiyatları, SGK'da hangileri ücretsiz? Adres: https://butco.app/rehber/dis-tedavisi-fiyatlari-implant-kanal-tedavisi-sgk Kategori: Sigorta ve sağlık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Diş masrafı çoğu zaman plansız gelir ve tek seferde bütçeyi zorlar. Hangi tedavinin devlette ücretsiz, hangisinin cepten ödendiğini bilmek, özel klinikte verilen fiyatı doğru okumak ve küçük bir sorunu büyümeden çözmek, binlerce liralık farkı belirler. ### SGK kapsamında hangi diş tedavileri var? Genel sağlık sigortalıları ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler, Sağlık Bakanlığı'na bağlı **Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri (ADSM)**, devlet hastanelerinin diş poliklinikleri ve üniversite hastanelerinde temel diş tedavilerini SGK kapsamında alabilir. Randevu MHRS üzerinden alınır. | İşlem | Kamu hastanesi ve ADSM'de | |---|---| | Muayene, röntgen | SGK kapsamında | | Dolgu (kompozit ve amalgam) | SGK kapsamında | | Kanal tedavisi | SGK kapsamında | | Diş çekimi, yirmilik diş çekimi | SGK kapsamında | | Diş taşı temizliği | SGK kapsamında | | Hareketli protez, metal destekli kron ve köprü | Kapsamda, katılım payı alınabilir | | İmplant | Genellikle kapsam dışı | | Zirkonyum, lamina, diş beyazlatma | Estetik sayılır, kapsam dışı | Kamuda tedavi ücretsiz ya da düşük maliyetlidir ama randevu bekleme süresi uzun olabilir. Acil olmayan tedavileri erken planlamak, özel kliniğe mecbur kalmayı önler. Kapsam ve katılım payları değişebildiği için tedavi öncesi hastaneye sor. ### Özel klinikte fiyat nasıl belirlenir? TDB asgari ücret tarifesi Türk Dişhekimleri Birliği her yıl serbest çalışan diş hekimleri için bir **asgari ücret tarifesi** yayımlar. Klinikler bu tarifenin altında ücret alamaz ama üstünde serbestçe fiyat belirleyebilir. Bu yüzden aynı işlem için iki klinik arasında ciddi fark görmen olağandır. - Tedaviye başlamadan önce **yazılı tedavi planı ve fiyat** iste. Hangi dişe ne yapılacağı, kullanılacak malzeme ve kaç seans süreceği yazılı olsun. - Muayene ve röntgen ücretinin toplam fiyata dahil olup olmadığını sor. - Birden fazla klinikten teklif almak, özellikle implant ve kaplama gibi yüksek tutarlı işlemlerde normaldir. - Kanal tedavisi yapılan dişe sonradan kron gerekebilir; toplam maliyeti bu ihtimalle birlikte düşün. ### İmplant fiyatı neden ilk söylenenden yüksek çıkar? İmplant fiyatı sorulduğunda çoğu zaman yalnızca vidanın fiyatı söylenir. Oysa tek bir eksik diş için toplam maliyet birkaç kalemden oluşur: | Kalem | Açıklama | |---|---| | İmplant (vida) | Markaya ve menşeye göre fiyat değişir | | Abutment (dayanak) | Vidayla kron arasındaki bağlantı parçası | | Üst yapı (kron) | Metal destekli porselen ya da zirkonyum | | Kemik tozu, membran | Kemik yetersizse gerekir | | Sinüs kaldırma | Üst arka bölgede sinüs aşağıdaysa gerekir | | Tomografi | Planlama için çekilir | Teklif alırken "implant ve üst yapı dahil toplam fiyat nedir, kemik tozu gerekirse ne kadar eklenir?" diye sor. Garanti süresini ve implant markasını teklifte yazılı görmek, ileride parça değişimi gerektiğinde işini kolaylaştırır. ### Önlem en ucuz tedavidir: küçük sorunun büyüme maliyeti Diş tedavisinde maliyet, sorunun ne kadar ilerlediğiyle katlanarak büyür. Tipik bir zincir şöyledir: 1. **Erken çürük:** Küçük bir dolgu ile çözülür. 2. **Sinire ulaşan çürük:** Kanal tedavisi ve çoğu zaman üstüne kron gerekir. 3. **Kurtarılamayan diş:** Çekim, ardından implant ya da köprü gerekir. Altı ayda bir kontrol ve yılda bir diş taşı temizliği, kamu hastanesinde ücretsiz ya da düşük maliyetlidir ve bu zinciri ilk halkada durdurur. Çocuklar için fissür örtücü ve flor uygulamaları gibi koruyucu işlemleri de diş hekimine sor; okul çağındaki çocukların diğer masrafları için [okul masrafları](https://butco.app/rehber/okul-masraflari-yillik-butce) rehberine bakabilirsin. ### Sigorta, taksit ve vergi indirimi - **Tamamlayıcı ve özel sağlık sigortası:** Standart poliçeler diş tedavisini çoğu zaman kapsamaz. Ek diş teminatı alınabilir; ancak bu teminatlar yıllık limitli, bazı işlemlerde bekleme süreli ve implant gibi kalemlerde sınırlıdır. Ayrıntılar için [sağlık sigortası seçimi](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss) rehberine bak. - **Taksitli ödeme:** Klinik "faizsiz taksit" diyorsa bunun bankanın kampanyası mı, yoksa fiyata eklenmiş bir vade farkı mı olduğunu sor; peşin fiyatla taksitli toplamı karşılaştır. Taksitlerin hangi ekstreye düşeceği için [taksitli alışveriş](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre) rehberine bakabilirsin. - **Vergi indirimi:** Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren kişiler (örneğin serbest meslek ya da kira geliri beyan edenler), kendileri, eşleri ve küçük çocukları için yaptıkları belgeli sağlık harcamalarını beyan edilen gelirin %10'unu aşmamak kaydıyla indirebilir. Faturanı mutlaka al. ### Diş masrafını bütçeye yerleştirmek - **Yıllık kontrolü takvime koy:** Kontrol ve temizlik randevusunu her yıl aynı aya planlarsan küçük sorunlar pahalanmadan yakalanır. - **Büyük tedaviyi aşamalara böl:** Birden fazla implant ya da kaplama gerekiyorsa hekimle aciliyet sırasını konuş ve tedaviyi birkaç aya yay; her aşamanın ödemesini ayrı planla. - **Sağlık fonu ayır:** Plansız sağlık giderleri için [acil durum fonunun](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) içinde küçük bir pay tutmak, diş masrafını kredi kartı borcuna dönüşmekten korur. ### Sık sorulanlar **Kanal tedavisi SGK kapsamında mı?** Evet. Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri, devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinde kanal tedavisi, dolgu, diş çekimi ve diş taşı temizliği SGK kapsamındadır. Randevu MHRS üzerinden alınır. **İmplant devlette ücretsiz yapılır mı?** Genellikle hayır. İmplant çoğu durumda SGK kapsamı dışındadır; zirkonyum, lamina ve diş beyazlatma gibi estetik işlemler de kapsam dışıdır. Hareketli protez ve metal destekli kron köprü ise kapsamdadır, katılım payı alınabilir. **İmplant fiyatına neler dahildir?** Toplam maliyet implant vidası, abutment, üst yapı (kron) ve gerekirse kemik tozu, membran, sinüs kaldırma ve tomografiden oluşur. Teklif alırken üst yapı dahil toplam fiyatı ve ek kalemleri yazılı iste. **Diş hekimi fiyatlarını kim belirler?** Türk Dişhekimleri Birliği her yıl bir asgari ücret tarifesi yayımlar. Serbest çalışan hekimler bu tarifenin altında ücret alamaz, üstünde ise fiyatı serbestçe belirler. **Diş tedavisi masrafı vergiden düşülür mü?** Yıllık gelir vergisi beyannamesi veren kişiler, belgeli sağlık harcamalarını beyan edilen gelirin %10'unu aşmamak kaydıyla indirebilir. Yalnızca maaş geliri olan ve beyanname vermeyenler bu indirimi kullanamaz. ### Kaynaklar - [Diş Tedavileri (implant bedellerinin ödenmemesi ve istisnai durumlar)](https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/95d5ea10-34ae-4826-b700-94770bbde1c1/Dis-Tedavileri-2025-03-12-11-27-41) · Sosyal Güvenlik Kurumu - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 89/2 (beyan edilen gelirin %10'unu aşmayan eğitim ve sağlık harcamaları indirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## DASK (zorunlu deprem sigortası) nasıl hesaplanır, ne zaman yenilenir? Adres: https://butco.app/rehber/dask-zorunlu-deprem-sigortasi-hesaplama-yenileme Kategori: Sigorta ve sağlık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 DASK primi; evinin metrekaresi, yapı tarzı ve deprem risk bölgesine göre değişir, ama teminatın bir tavanı vardır. Bu tavanı ve hesaplama mantığını bilmek, evini gerçekte ne kadarlık bir teminatla sigortaladığını görmeni sağlar. ### DASK nedir, hangi evler zorunlu? DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) tarafından yürütülen zorunlu deprem sigortası, tapuya kayıtlı ve belediye sınırları içinde kalan meskenler için kanunen zorunludur. İşyerleri, ruhsatsız yapılar ve bazı hisseli tapular farklı kurallara tabi olabilir; kendi durumun için dask.gov.tr üzerinden sorgulama yapabilirsin. Poliçe olmadan da evde oturulabilir, ama pratikte tapu satışı, konut kredisi başvurusu ve elektrik-su abonelik yenileme gibi birçok işlemde güncel bir DASK poliçesi istenir. ### Prim nasıl hesaplanır: metrekare × birim bedel DASK'ta önce **sigorta bedeli** belirlenir: evinin brüt metrekaresi, yapı tarzına göre belirlenen birim maliyetle çarpılır. Örneğin 1 Ekim 2026'dan itibaren geçerli tarifede betonarme binalarda birim m² bedeli 12.039 ₺, diğer yapı tarzlarında ise 8.026 ₺'dir (Eylül 2026'da 11.737 ₺ ve 7.825 ₺ idi). 100 m²'lik betonarme bir daire için sigorta bedeli kabaca: | Hesap | Tutar | |---|---| | 100 m² × 12.039 ₺ | ≈ 1.203.900 ₺ | Bu tutar, aynı tarihte geçerli olan **azami teminat** tutarını (1 Ekim 2026'dan itibaren 2.552.268 ₺) aşamaz. Prim ise bu sigorta bedeli üzerinden, evin bulunduğu deprem risk bölgesi ve yapı tarzına göre belirlenen bir oranla hesaplanır; kesin prim tutarını sigorta şirketinden ya da dask.gov.tr'den sorgulaman gerekir. **Önemli:** Birim m² bedelleri ve azami teminat, ÜFE'ye bağlı olarak her ay güncellenir. Burada verilen rakamlar örnek niteliğindedir; poliçeni yenilerken güncel tarifeye bak. ### Ev değerin teminatı aşarsa ne olur? Büyük ya da değerli evlerde hesaplanan sigorta bedeli azami teminatı geçebilir; bu durumda aşan kısım DASK kapsamının dışında kalır. Bu farkı kapatmak istersen, çoğu konut sigortası paketinin içinde sunulan **ihtiyari deprem sigortası** ile teminatını azami tutarın üzerine tamamlayabilirsin. Sağlık sigortası seçimi gibi diğer sigorta kararların için [sağlık sigortası seçimi](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss) rehberine bakabilirsin. ### Poliçe süresi geçerse ne olur? DASK poliçesi bir yıl için düzenlenir ve süre sonunda yenilenmesi gerekir. Poliçe yenilenmeden geçen sürede deprem meydana gelirse teminat işlemez; ayrıca poliçesiz kalınan dönem, tapu, kredi ya da abonelik işlemlerinde de sorun çıkarır. Kesin yenileme koşullarını ve süresi geçmiş bir poliçe için uygulanan kuralları dask.gov.tr'den ya da sigorta şirketinden teyit et; en güvenlisi, süre dolmadan hatırlatma kurup poliçeyi kesintisiz yenilemektir. ### DASK'sız hangi işlemler zorlaşır? Geçerli bir DASK poliçesi olmadan çoğu bankada konut kredisi kullanmak mümkün değildir. Afet Sigortaları Kanunu'na göre tapu müdürlükleri de işlem tarihinde geçerli bir DASK poliçesi belgelenmedikçe tescil işlemi yapamaz. Elektrik ve su abonelik yenilemesinde de DASK sorgulaması yapılabiliyor. Bu yüzden DASK'ı yalnızca "deprem olursa" değil, evle ilgili resmi işlemlerin önünü açan bir belge olarak da görmek gerekir. ### Sık sorulanlar **DASK zorunlu mu, yaptırmazsam ne olur?** Tapuya kayıtlı, belediye sınırları içindeki meskenler için DASK kanunen zorunludur. Poliçesiz kalman durumunda deprem hasarında teminat işlemez; ayrıca kredi, tapu ve abonelik gibi işlemlerde de güncel poliçe istenebilir. **DASK primi neden her yıl değişiyor?** Sigorta bedelinin hesaplandığı birim m² maliyeti ve azami teminat tutarı, üretici fiyat endeksine (ÜFE) bağlı olarak her ay güncellenir. Bu yüzden aynı ev için geçen yılki prim bu yılkiyle birebir aynı olmaz. **DASK, evimin tüm değerini karşılar mı?** Hayır. DASK, hesaplanan sigorta bedeli neyse onu, ama her zaman güncel azami teminat tutarını aşmayacak şekilde karşılar. Evinin piyasa değeri bu tutarın üzerindeyse fark, ihtiyari deprem sigortasıyla tamamlanabilir. **DASK ile konut sigortası aynı şey mi?** Hayır. DASK yalnızca deprem hasarını, kanunen belirlenen bir tavana kadar karşılar. Konut sigortası ise yangın, hırsızlık, su baskını gibi başka riskleri de kapsayan, isteğe bağlı ve genellikle daha kapsamlı bir poliçedir. **Kiracıyken DASK yaptırmam gerekir mi?** DASK yükümlülüğü evin sahibine aittir; kiracı olarak DASK yaptırmakla yükümlü değilsin. Eşyalarını ve kişisel eşyalarını korumak istersen kendi adına isteğe bağlı bir sigorta yaptırabilirsin. ### Kaynaklar - [6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, md. 11 ve 13 (tapu ve abonelik işlemlerinde DASK kontrolü, tarife ve azami teminat)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6305&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Zorunlu Deprem Sigortası Tarifesi (aylık birim m² bedelleri ve azami teminat tutarları)](https://dask.gov.tr/tr/tarife) · Doğal Afet Sigortaları Kurumu *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Trafik sigortası basamak sistemi nedir? Hasarsızlık indirimi nasıl hesaplanır? Adres: https://butco.app/rehber/trafik-sigortasi-basamak-sistemi-hasarsizlik-indirimi Kategori: Sigorta ve sağlık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Trafik sigortası primin her yıl aynı kalmaz; bulunduğun basamak primi hem düşürür hem yükseltir. Sistemin nasıl işlediğini bilmek, bir kazanın poliçeni kaç yıl etkileyeceğini önceden görmeni sağlar. ### Zorunlu trafik sigortası nedir, kaskodan farkı ne? Zorunlu trafik sigortası (kısaca trafik sigortası), bir kazada **karşı tarafa** verdiğin maddi ve bedensel zararı, poliçe limitleri içinde karşılar; kendi aracının hasarını kapsamaz. Kendi aracının hasarını, çalınmasını ya da yanmasını kapsayan sigorta ise isteğe bağlı **kasko**dur. Araç trafiğe çıkarken trafik sigortası yaptırmak kanunen zorunludur, kasko yaptırmak değildir. ### Basamak sistemi nasıl işler? Basamak (hasarsızlık indirimi) sistemi, hasarsız geçen her poliçe yılında primini düşüren, buna karşılık sigortanın tazminat ödediği bir kazadan sonra primini yükselten bir kademelendirmedir. Basamaklar yönetmelikte 0'dan 8'e kadar sıralanır; 8. basamak en yüksek indirimdir. İlk kez araç işleteni olanlar için yönetmelik 4. basamağı öngörür, ancak bu ibarenin yürütmesi Danıştay kararıyla durdurulduğu için başlangıç basamağını sigortacından teyit et. Poliçe dönemi boyunca sigortacın senin adına hiç tazminat ödemezse bir sonraki yenilemede bir üst basamağa (daha yüksek indirime) geçersin; sigortacının yaptığı her tazminat ödemesi için ise bir sonraki poliçede bir alt basamağa inersin ve prim artar. Basamaklar kabaca şöyle sıralanır (indirim ve artırım oranlarını sigorta şirketleri serbestçe belirler; aşağıdaki tablo genel mantığı özetler): | Basamak yönü | Anlamı | Prime etkisi | |---|---|---| | En yüksek basamaklar (8'e yakın) | Yıllardır hasarsız | En yüksek indirim | | Giriş basamağı (yeni sürücü) | Henüz geçmişi yok | Başlangıç primi | | Alt basamaklar (0'a yakın) | Tazminat ödenen yıllar | Prime ek zam | ### Basamak hangi kazada düşer, hangisinde düşmez? Basamağın gerilemesi için sigorta şirketinin **senin kusurunla** karşı tarafa tazminat ödemiş olması gerekir. Kaza karşı tarafın kusuruyla olduysa ve zararını sen değil karşı tarafın sigortası karşıladıysa, senin basamağın etkilenmez. Yönetmeliğe göre sigortacının poliçenden yaptığı her tazminat ödemesi basamağı bir kademe düşürür; ödemenin küçük olması bunu değiştirmez. Bir kazada kusur oranının kesinleşmesi zaman alabileceğinden, basamak değişikliği genelde bir sonraki poliçe yenilemesinde görünür. ### Basamağını nereden öğrenirsin? Basamak bilgin sigorta şirketinin sana gönderdiği poliçe belgesinde yazar; e-Devlet üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtlarından da sorgulanabilir. Yeni bir teklif alırken acenteye ya da sigorta şirketine kimlik ve mevcut poliçe bilgini verdiğinde sistem basamağını otomatik görür; ayrıca sormana gerek kalmaz. ### Sigorta şirketi değiştirirsen basamak kaybolur mu? Hayır. Hasarsızlık indirimi kişiye (poliçe sahibine) bağlıdır, sigorta şirketine değil. Başka bir şirkete teklif aldığında yeni şirket, SBM üzerinden geçmiş basamağını görür ve primi buna göre hesaplar; şirket değiştirmek indirimi sıfırlamaz. Aracını sattığında da basamağın sende kalır; yeni bir araç aldığında aynı basamaktan devam edersin. Poliçeni bitiş tarihinde yenilemezsen, yenilemeden geçen her 30 gün için sonraki poliçenin primine %5 eklenir (en fazla %50); bu yüzden araç değiştirirken poliçeler arasında boşluk bırakmamak primini korur. ### Primi düşürmenin diğer yolları - **Teklif karşılaştır.** Aynı basamakla farklı şirketlerin fiyatı birbirinden oldukça farklı olabilir; yenileme öncesi birkaç teklif almak zaman kaybettirmez. - **Yıllık peşin öde.** Birçok şirket taksitli yerine peşin ödemede küçük bir indirim uygular. - **Kaza yapma.** En büyük etken budur; küçük hasarlarda bazen tazminatı sigortaya bildirmeden karşı tarafla anlaşmak (kusur netse ve tutar küçükse) basamağını korur, ama bu her durumda mümkün ya da mantıklı olmayabilir. Trafik sigortasını yıllık sabit bir gider olarak [araba masraflarının](https://butco.app/rehber/araba-masraflari-aylik-maliyet) içine koymak, yenileme ayı geldiğinde seni şaşırtmaz. ### Sık sorulanlar **Trafik sigortası ile kasko arasındaki fark nedir?** Trafik sigortası zorunludur ve bir kazada karşı tarafa verdiğin zararı karşılar. Kasko isteğe bağlıdır ve kendi aracının hasarını, çalınmasını ya da yanmasını kapsar. **Basamağım her yıl otomatik olarak yükselir mi?** Hasarsız geçen her poliçe yılında bir üst basamağa geçersin; sigorta şirketinin senin kusurunla tazminat ödediği bir kaza yaşarsan basamağın geriler. **Sigorta şirketimi değiştirirsem basamağım sıfırlanır mı?** Hayır. Hasarsızlık indirimi sigorta şirketine değil kişiye bağlıdır; yeni şirket SBM üzerinden geçmiş basamağını görür ve primi buna göre hesaplar. **Kaza yaptım ama karşı taraf kusurluydu, basamağım düşer mi?** Hayır, eğer zararı senin sigortan değil karşı tarafın sigortası karşıladıysa basamağın etkilenmez. Basamak yalnızca senin kusurunla ödenen tazminatlarda geriler. ### Kaynaklar - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 91 (zorunlu mali sorumluluk sigortası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik, md. 5, 6 ve 7 (0–8 basamak sistemi, bir üst/alt basamak, indirimin işleteni takip etmesi, TRAMER kontrolü, geç yenilemede prim artırımı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11444&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [SBM Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/sbm-trafik-police-sorgulama) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kasko mu trafik sigortası mı öder? Kaza sonrası hangi sigorta neyi karşılar? Adres: https://butco.app/rehber/kasko-trafik-sigortasi-farki-hangisi-ne-zaman-oder Kategori: Sigorta ve sağlık · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Trafik sigortası yalnızca karşı tarafın zararını, kasko ise senin aracının hasarını karşılar; ikisi birbirinin yerine geçmez ve her ikisinin de kendi hasarsızlık basamağı vardır. ### Trafik sigortası ile kasko aynı şey değil **Trafik sigortası** (zorunlu mali sorumluluk sigortası) kanunen zorunludur; trafiğe çıkan her aracın bulunması şart. Ama yalnızca senin karıştığın bir kazada **karşı tarafa**, yani diğer araca, sürücüsüne, yolcularına ya da çevredeki mala verdiğin zararı, poliçe limitleri dahilinde karşılar. **Kasko** ise isteğe bağlıdır (ihtiyaridir), ama kapsamı çok daha geniştir: kaza, yangın, çalınma ve cam kırılması gibi nedenlerle **kendi aracına** gelen hasarı, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın poliçe şartları çerçevesinde karşılar. Deprem, sel, su baskını, fırtına ve dolu gibi doğal afet zararları ise kasko genel şartlarına göre ancak ek teminatla kapsama girer; bunların poliçende yazılı olup olmadığını kontrol et. Kısaca: trafik sigortası karşı tarafı, kasko seni korur. Bir kazada her iki sigorta da aynı anda ama farklı taraflar için devreye girebilir. ### Kaza kimin kusuruysa, hangi sigorta devreye girer? Kazaya karışan taraflardan biri kusurluysa: - Kusurlu sürücünün **trafik sigortası**, kusursuz tarafın aracına ve varsa kişisel zararına, poliçe limiti dahilinde öder. - Kusurlu sürücünün kendi aracındaki hasarı trafik sigortası karşılamaz; bu hasar ancak sürücünün **kendi kaskosu** varsa ödenir. - Kusursuz tarafın da kaskosu varsa, karşı tarafın trafik sigortasından tazminat beklemek yerine daha hızlı işlem için doğrudan kendi kaskosuna başvurup rücu sürecini sigorta şirketine bırakabilir. Yani kaskosu olmayan bir araç kaza yapıp kusurlu bulunursa, kendi aracının onarımını tamamen cepten öder; trafik sigortası bu durumda kendi aracına hiçbir şekilde dokunmaz. ### İhtiyari mali mesuliyet (İMM): trafik sigortasının limiti yetmezse Trafik sigortasının karşı tarafa ödeyeceği tazminatın da bir üst limiti vardır; ağır yaralanma, ölüm ya da lüks bir araca çarpma gibi büyük hasarlarda bu limit yetmeyebilir. Aşan kısmı, kusurlu sürücü **kendi cebinden** öder, meğerki poliçesine **ihtiyari mali mesuliyet (İMM)** teminatı eklenmiş olsun. İMM, genellikle kasko paketine ek olarak alınan, trafik sigortası limitini aştığın andan itibaren devreye giren isteğe bağlı bir teminattır. Değerli araçların dolaştığı şehirlerde ya da sık trafiğe çıkan sürücüler için, kasko yaptırmasan bile yalnızca İMM almak makul bir orta yol olabilir. ### Kasko primini ne belirler, hasarsızlık indirimi nasıl işler? Kasko primini belirleyen başlıca kalemler: - **Aracın kasko değeri:** yeni ve pahalı bir araç, aynı segmentteki eskisinden daha yüksek prim ister. - **Hasarsızlık basamağı:** tıpkı [trafik sigortasındaki basamak sisteminde](https://butco.app/rehber/trafik-sigortasi-basamak-sistemi-hasarsizlik-indirimi) olduğu gibi, kaskoda da ayrı bir basamak ve hasarsızlık indirimi işler; bir yıl hasarsız geçince bir basamak yükselip prim düşer, hasar bildirince basamak geriler. - **Muafiyet tutarı:** poliçeye eklenen muafiyet, küçük hasarlarda kendi payına düşen tutarı artırır ama primi belirgin şekilde düşürür. - **Sürücü yaşı, kullanım amacı ve garaj durumu** da fiyatı etkiler. Trafik sigortası ile kaskonun hasarsızlık basamağı birbirinden bağımsızdır; birinde hasar bildirmen diğerinin basamağını etkilemez, bu yüzden aynı yıl içinde ikisi farklı seviyelerde olabilir. ### Kasko yaptırmak zorunlu mu, ne zaman gerçekten gerekli? Hayır, kasko yasal olarak zorunlu değildir; tek istisnası bazı bankaların taşıt kredisiyle alınan araçlarda kredi süresince kasko şart koşmasıdır. Bunun dışında karar tamamen sana kalır. Kasko genellikle şu durumlarda kendini amorti eder: araç yeni ya da değerliyse, krediyle alındıysa, sık ve yoğun trafikte kullanılıyorsa ya da açık otoparkta kalıyorsa. Eski, düşük değerli bir araçta kasko primi bazen aracın kendi değerine kıyasla anlamsız derecede yüksek çıkabilir; bu durumda yalnızca trafik sigortasıyla devam edip aradaki farkı [acil durum fonuna](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) aktarmak daha mantıklı olabilir. ### Sık sorulanlar **Kaskom yoksa ve kusurluysam ne olur?** Trafik sigortan karşı tarafın zararını öder ama kendi aracının hasarını sen karşılarsın; kasko olmadan kendi aracına ait onarım masrafı tamamen cepten çıkar. **Karşı tarafın trafik sigortası limiti yetmezse ne olur?** Limiti aşan kısmı kusurlu sürücü kendi cebinden öder, İMM teminatı varsa bu teminat devreye girer; yoksa alacaklı taraf icra yoluyla kusurlu sürücüden tahsile gidebilir. **Kasko ile trafik sigortasını aynı şirketten almak zorunda mıyım?** Hayır, ikisini farklı sigorta şirketlerinden alabilirsin; fiyat karşılaştırması yaparken her ikisi için ayrı ayrı teklif almak avantajlı olabilir. **Hasar bildirirsem her iki sigortam da mı basamak kaybeder?** Hayır, yalnızca hasarı bildirdiğin poliçenin basamağı geriler; trafik sigortasından hasar almak kaskonun basamağını etkilemez, aksi de geçerlidir. ### Kaynaklar - [2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 91 (zorunlu mali sorumluluk sigortası) ve md. 92 (kapsam dışı haller)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2918&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları (A.1 sigortanın konusu, A.4 ek sözleşmeyle teminata alınabilecek zararlar)](https://www.tsb.org.tr/content/Legislations/Kara_Araclar%C4%B1_Kasko_Sigortas%C4%B1_Genel_Sartlar%C4%B1.pdf) · Türkiye Sigorta Birliği *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Evde bakım maaşı şartları ve yaşlı anne babanın bakım masrafları: gelir hesabı, başvuru ve vasilik Adres: https://butco.app/rehber/evde-bakim-maasi-sartlari-yasli-bakim-masraflari Kategori: Sosyal destek ve bakım · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Bir yakının bakımını üstlenmek hem zaman hem para ister; çoğu aile bu yükü gelirinin nereye kaydığını fark etmeden taşır. Evde bakım maaşı, SGK'nın medikal malzeme desteği ve doğru hukuki hazırlık bu yükü hafifletebilir. Şartları erken öğrenmek, zor bir dönemde kaybedilen hakları önler. ### Evde bakım maaşı nedir, kimler alabilir? Evde bakım maaşı, bakıma muhtaç ağır engelli bir kişiye evinde bakan yakınına Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen aylık destektir. Maaş engelli kişiye değil, **bakımı üstlenen kişiye** ödenir. Tutarı asgari ücrete değil memur maaş katsayısına bağlıdır (10.000 gösterge × memur aylık katsayısı); katsayı her güncellendiğinde, genellikle yılda iki kez, maaş da değişir. Asgari ücret yalnızca gelir sınırında kullanılır. Temel şartlar şunlardır: - **Ağır engelli raporu:** Bakılacak kişinin sağlık kurulu raporunda günlük yaşamını başkasının yardımı olmadan sürdüremediğini gösteren "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ifadesi bulunmalıdır. Çocuklarda bu bilgi ÇÖZGER raporunda yer alır. - **Hane geliri sınırı:** Hanede kişi başına düşen aylık ortalama net gelir, net asgari ücretin **üçte ikisinden** az olmalıdır. - **Bakımı veren kişi:** Genellikle engelli kişinin yakını olmalı ve bakımı fiilen üstlenmelidir. Yaşın tek başına bir şartı yoktur; ileri yaşta alzheimer, felç ya da ağır kronik hastalık nedeniyle tam bağımlı hale gelen bir anne ya da baba için de rapor alınabiliyorsa başvuru yapılabilir. ### Hane geliri nasıl hesaplanır? Hanedeki herkesin aylık net gelirleri (maaş, emekli aylığı, kira geliri, düzenli gelen diğer ödemeler) toplanır ve hanedeki kişi sayısına bölünür. Bu tutar net asgari ücretin üçte ikisinden az olmalıdır. Aynı hesabı hanenin toplam geliri üzerinden şöyle düşünebilirsin (A: o yılın net asgari ücreti): | Hanedeki kişi sayısı | Hanenin toplam aylık geliri şundan az olmalı | |---|---| | 2 kişi | A × 1,33 | | 3 kişi | A × 2 | | 4 kişi | A × 2,67 | | 5 kişi | A × 3,33 | Hanede bakıma muhtaç birden fazla engelli varsa, ilkinden sonraki her biri hesapta iki kişi sayılır; bu durumda tablodaki sınır yükselir. Ramazan ve Kurban bayramlarında ödenen emekli bayram ikramiyesi gelire katılmaz. Engelli kişinin kendi emekli aylığı da hane gelirine dahildir. Hanenin kim olduğu, aynı adreste yaşayan kişilere ve Bakanlığın sosyal inceleme raporuna göre belirlenir; gelirler e-Devlet kayıtları üzerinden kontrol edilir. Başvurmadan önce güncel asgari ücretle bu hesabı yapmak, sonucu tahmin etmeni sağlar. ### Başvuru adımları 1. **Sağlık kurulu raporu al:** Yetkili bir hastaneden engel oranını ve bağımlılık durumunu gösteren rapor çıkarılır. 2. **Başvuruyu yap:** Bakılacak kişinin ikamet ettiği ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne kimlik ve raporla başvurulur. 3. **Sosyal inceleme:** Görevliler evi ziyaret eder, hanenin gelirini ve bakım koşullarını inceler. 4. **Karar ve ödeme:** Başvuru uygun bulunursa maaş, bakımı veren kişi adına açılan hesaba her ay ödenir. Ödeme başladıktan sonra ev ziyaretleri sürer. Hane gelirinin sınırı aşması, bakımın fiilen yapılmaması, raporun süresinin dolması ya da bakılan kişinin bakımevine yerleşmesi gibi durumlarda maaş kesilir. Değişiklikleri bildirmemek, alınan paranın geri istenmesine yol açabilir. ### Bakımın gerçek maliyeti: aylık bütçe örneği Maaş gelse de gelmese de bakımın düzenli bir gideri vardır. Aşağıdaki kalemler yalnızca örnektir ve tutarlar varsayımsaldır: | Kalem | Aylık (örnek) | Not | |---|---|---| | Hasta bezi, alez, ıslak mendil | 3.000 ₺ | Raporla bir kısmı SGK'dan karşılanabilir | | İlaç katkı payları ve reçetesiz ürünler | 1.200 ₺ | Kronik ilaçlar çoğunlukla SGK'lıdır | | Özel beslenme ürünleri | 1.500 ₺ | Raporlu ise geri ödeme kapsamına girebilir | | Evde fizyoterapi ya da hemşire ziyareti | 4.000 ₺ | Ayda birkaç seans | | Artan ısınma ve elektrik | 800 ₺ | Evde sürekli bulunan hasta | | **Toplam** | **10.500 ₺** | | Hasta bezi, havalı yatak, tekerlekli sandalye ve hasta yatağı gibi tıbbi malzemeler uygun rapor ve reçeteyle SGK tarafından belirlenen limitler içinde karşılanabilir. Bu kalemleri cebinden ödemeden önce aile hekimine ve rapor veren hastaneye sor. Tek seferlik büyük alımlar (hasta yatağı, banyo tutunma barları) için ise bir kez plan yapmak yeterlidir. ### Huzurevi, bakımevi ve evde bakıcı karşılaştırması | Seçenek | Maliyet | Dikkat edilecek nokta | |---|---|---| | Aile içinde evde bakım | En düşük nakit gider | Bakan kişinin işini ve sağlığını etkileyebilir | | Evde yatılı ya da gündüzlü bakıcı | Yüksek; maaşa sigorta primi eklenir | Kayıt dışı çalıştırma hem bakıcı hem sen için risklidir | | Kamu huzurevi | Gelire göre ücretli ya da ücretsiz | Kontenjan sınırlı, bekleme süresi olabilir | | Özel huzurevi ve bakımevi | Aylık ücret yüksek, yıllık artışlı | Sözleşmedeki artış ve ek hizmet ücretlerini oku | Kardeşler bakım yükünü paylaşıyorsa kimin ne kadar katkı verdiğini baştan yazılı hale getirmek ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları önler. Evde bakım yapan kişi işini bırakıyorsa kendi emeklilik primlerinin de kesileceğini hesaba kat; prim gününü sürdürmek için isteğe bağlı sigortanın maliyetini SGK'dan öğrenebilirsin. ### Banka işlemleri: vekaletname mi, vasilik mi? Yaşlı bir yakının maaşını çekmek, faturalarını ödemek ya da evini kiraya vermek için yasal bir yetki gerekir. - **Vekaletname:** Kişi ayırt etme gücüne sahipken notere giderek sana vekaletname verebilir. Ancak ayırt etme gücünü kaybettiğinde (örneğin ilerlemiş demans) vekaletnameyle yapılan işlemler tartışmalı hale gelebilir. - **Vasilik:** Kişi artık kendi işlerini göremiyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurularak bir vasi atanır. Vasi, mal varlığını yönetir ve düzenli olarak mahkemeye hesap verir; ev satışı gibi önemli işlemler için mahkeme izni gerekir. Hastalığın erken döneminde, kişi karar verebilecek durumdayken vekaletname ve gerekli belgeleri hazırlamak, ileride banka hesaplarının dondurulması gibi sorunları önler. Yakının vefat ederse borçlar ve miras konusunda [mirasın reddi](https://butco.app/rehber/miras-reddi-olen-yakinin-borclari) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Evde bakım maaşı almanın şartları nelerdir?** Bakılacak kişinin ağır engelli ya da tam bağımlı olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu olmalı ve hanede kişi başına düşen aylık net gelir net asgari ücretin üçte ikisinden az olmalıdır. Maaş bakımı üstlenen yakına ödenir. **Evde bakım maaşı hesaplamasında hane geliri nasıl bulunur?** Hanede yaşayan herkesin aylık net gelirleri toplanıp kişi sayısına bölünür. Örneğin 3 kişilik bir hanede toplam gelir net asgari ücretin 2 katından az olmalıdır. **Evde bakım maaşına nereye başvurulur?** Bakılacak kişinin ikamet ettiği ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne sağlık kurulu raporu ve kimlikle başvurulur. Ardından evde sosyal inceleme yapılır. **Evde bakım maaşı hangi durumlarda kesilir?** Hane gelirinin sınırı aşması, bakımın fiilen yapılmaması, raporun süresinin dolması ya da bakılan kişinin bakımevine yerleşmesi gibi durumlarda maaş kesilir; bildirilmeyen değişiklikler geri ödemeye yol açabilir. **Hasta bezi SGK tarafından karşılanır mı?** Uygun sağlık raporu ve reçeteyle hasta bezi, havalı yatak ve tekerlekli sandalye gibi malzemeler SGK'nın belirlediği limitler içinde karşılanabilir. ### Kaynaklar - [2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, ek md. 7 (hane içi kişi başı gelirin net asgari ücretin 2/3'ünden az olması; evde bakım yardımının tutarı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2828&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 405 ve 462 (kısıtlama ve vasi atanması; taşınmaz satışı gibi işlemlerde vesayet makamı izni)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Vefat eden yakının borcu mirasçıya kalır mı? Mirası reddetme süresi, veraset ilamı ve banka hesapları Adres: https://butco.app/rehber/miras-reddi-olen-yakinin-borclari Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Miras yalnızca ev, araba ve banka hesabı değildir; borçlar da mirasa dahildir. Yakınını kaybettikten sonraki ilk üç ay, borçları üstlenip üstlenmeyeceğine karar vermek için yasal süredir. Bu süreyi, kabul sayılan davranışları ve bankalarla yapılacak işlemleri bilmek, yas döneminde yapılan pahalı hataları önler. ### Borçlar da mirasa dahildir Türk Medeni Kanunu'na göre mirasçılar, mirasbırakanın mal varlığını bir bütün olarak devralır: hesaplar, taşınmazlar ve alacaklar kadar **kredi, kredi kartı, kişisel borç ve icra dosyaları da mirasa dahildir**. Mirası kabul eden mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur; yani alacaklı, borcun tamamını mirasçılardan herhangi birinden isteyebilir ve bu sorumluluk kendi mal varlığına kadar uzanabilir. Miras aktifinin (varlıkların) borçlardan fazla olduğu durumlarda sorun yoktur: borçlar ödenir, kalan paylaşılır. Borçlar varlıkları aşıyorsa ya da belirsizse, aşağıdaki süreler çok önemlidir. ### İlk iş: tablonun fotoğrafını çek Karar vermeden önce mirasbırakanın varlıklarını ve borçlarını mümkün olduğunca netleştir: - **Bankalar:** Mirasçılık belgesiyle başvurduğunda bankalar hesap bakiyesini, kredi kartı ve kredi borçlarını, varsa kasa ve yatırım hesaplarını bildirir. - **Krediler ve sigortalar:** Kredi sözleşmelerine bağlı hayat sigortası olup olmadığını sor. - **İcra dosyaları:** Hakkında takip olup olmadığını öğrenmek için icra dairelerine ya da bir avukata başvurabilirsin. - **Kişisel borç ve alacaklar:** Ailenin ve yakın çevrenin bildiği borçlar, senetler, kefaletler. - **Taşınmaz ve araçlar:** Tapu ve araç kayıtları. Tablo netleşmiyorsa sulh hukuk mahkemesinden **resmi defter tutulmasını** isteyebilirsin; Türk Medeni Kanunu'na göre bu talep, reddetme süresiyle aynı şekilde işleyen **bir aylık** süre içinde yapılmalıdır. Bu yol, alacaklıların resmi bir ilanla çağrıldığı ve terekenin dökümünün çıkarıldığı bir süreçtir; talep için süre 3 ay değil bir ay olduğundan erken davranmak gerekir. ### Mirası reddetme süresi: 3 ay Yasal mirasçılar mirası **ölümü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde** reddedebilir; vasiyetle atanmış mirasçılar için süre, ölümün kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar. Ret: - Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki **sulh hukuk mahkemesine** sözlü ya da yazılı beyanla yapılır. - **Kayıtsız ve koşulsuz** olmalıdır; "borçları reddediyorum ama evi alıyorum" denemez. - Süre içinde reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır. Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödeme gücünün olmadığı açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (hükmen ret). Bunun mahkemede ileri sürülmesi ve ispatı gerekir; güvenli olan, 3 aylık süreyi kaçırmamaktır. ### Mirası kabul sayılan davranışlar: dikkat Reddetme süresi dolmadan önce yapılan bazı işlemler, mirası kabul ettiğin anlamına gelir ve reddetme hakkını kaybettirir. Mirasın olağan yönetimi dışına çıkan ya da terekeyi sahiplenmek anlamına gelen işlemlere örnekler: - Mirasbırakanın hesabından para çekmek ya da kartıyla harcama yapmak - Aracını ya da eşyalarını satmak, devretmek - Alacaklarını tahsil edip kendin için kullanmak - Tereke mallarını gizlemek ya da kendine mal etmek Cenaze masrafları, bozulacak eşyanın korunması gibi zorunlu ve olağan işler genellikle bu kapsamda sayılmaz. Emin olmadığın her işlemden önce bir avukata danışmak, reddetme hakkını korumanın en güvenli yoludur. ### Reddedince pay kime geçer? Yasal mirasçılardan birinin reddettiği pay, o kişi mirasbırakanın ölümünde hiç yokmuş gibi hak sahiplerine geçer. Bu, uygulamada şu anlama gelir: **sen reddedersen pay senin çocuklarına geçebilir**. Borçlu bir mirası tüm aile reddetmek istiyorsa, reddeden kişinin altsoyunun da ret beyanında bulunması gerekebilir; küçük çocuklar için bu beyan veli tarafından yapılır. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; borçlar tereke mallarından ödenir, kalan bir şey varsa hak sahiplerine verilir. Ret sonrası sıralama aileden aileye değiştiği için bu aşamada hukuki destek almak önemlidir. ### Kredi hayat sigortası ve kart borcu Kredilerin önemli bir kısmına bağlı hayat sigortası yapılır. Böyle bir poliçe varsa, borçlunun vefatında kalan kredi borcu sigorta şirketince teminat tutarı kadar bankaya ödenir ve mirasçılara kalmaz. Aynı şekilde bazı kredi kartlarında borç ya da ödeme koruma sigortası bulunur. Başvuru için genellikle ölüm belgesi, mirasçılık belgesi ve poliçe bilgileri istenir; poliçenin süresini ve kapsamını mutlaka kontrol et ([sigorta seçerken bakılacaklar](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss)). ### Veraset ilamı, banka hesapları ve veraset vergisi 1. **Mirasçılık belgesi (veraset ilamı):** Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır; kimin ne oranda mirasçı olduğunu gösterir. 2. **Banka hesapları:** Bankalar vefat bilgisini aldığında hesaplara bloke koyar. Hesaptaki paranın mirasçılara ödenmesi için mirasçılık belgesi ve çoğu zaman vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı istenir. 3. **Veraset ve intikal vergisi beyannamesi:** Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse ve mirasçılar Türkiye'deyse, beyanname ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir. Mirasçı başına istisna tutarları her yıl güncellenir; istisnanın altında kalan paylar için vergi çıkmayabilir, ama beyan yükümlülüğü durumdan duruma değişir. 4. **Vergi ödemesi:** Tahakkuk eden veraset vergisi üç yılda, Mayıs ve Kasım aylarında altı eşit taksitle ödenebilir; bu taksitleri yıllık ödemeler planına eklemek işini kolaylaştırır ([yıllık resmi ödemeler](https://butco.app/rehber/mtv-emlak-vergisi-yillik-odemeler)). ### Kendi aileni düşün: finansal envanter Bu süreci yaşayanların en sık söylediği şey, neyin nerede olduğunu bilmemenin her şeyi zorlaştırdığıdır. Kendi hesaplarını, kartlarını, kredilerini, sigorta poliçelerini, altın ve dövizini, kime borçlu ve kimden alacaklı olduğunu düzenli bir listede tutmak, yakınlarının işini büyük ölçüde kolaylaştırır. Listenin toplamı zaten [net varlığın](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama)dır; kişisel borç ve alacaklarını yazılı tutmak için [borç ve alacak takibi](https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Ölen kişinin kredi kartı borcu mirasçılara geçer mi?** Evet. Kredi kartı ve kredi borçları da mirasa dahildir ve mirası kabul eden mirasçılar bu borçlardan sorumludur. Krediye bağlı hayat sigortası ya da kartta borç koruma sigortası varsa kalan borç sigortadan ödenebilir. **Mirası reddetme süresi ne kadar?** Yasal mirasçılar için ölümü öğrendikleri tarihten itibaren 3 aydır. Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanla ve koşulsuz olarak yapılır. **Mirası reddedersem borç çocuklarıma geçer mi?** Reddedilen pay, reddeden kişi hiç yokmuş gibi hak sahiplerine geçer; bu, payın reddedenin çocuklarına geçmesi anlamına gelebilir. Borçlu bir mirastan tüm aile kurtulmak istiyorsa altsoyun da reddetmesi gerekebilir. **Vefat edenin hesabından para çekmek mirası kabul sayılır mı?** Olağan yönetimin dışına çıkan işlemler, örneğin hesaptan para çekip kullanmak ya da eşyaları satmak, mirası kabul anlamına gelebilir ve reddetme hakkını kaybettirebilir. Önce bir avukata danış. **Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?** Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse ve mirasçılar Türkiye'deyse, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir. Vergi üç yılda, Mayıs ve Kasım aylarında altı eşit taksitle ödenebilir. ### Kaynaklar - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 599 ve 641 (mirasın bir bütün olarak kazanılması, mirasçıların müteselsil sorumluluğu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 605-612 (mirasın reddi, 3 aylık süre, ret şekli, ret hakkının düşmesi, reddin sonuçları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 619 (resmî defter tutulması istemi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 9 (beyanname süresi) ve md. 19 (üç yılda, mayıs ve kasım aylarında ödeme)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7338&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kefil olmadan önce oku: kefil olduğun borç sana kalırsa ne olur, müteselsil ve adi kefalet farkı Adres: https://butco.app/rehber/kefil-olmak-kefalet-riskleri-muteselsil-kefil Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Kefil olmak, bir arkadaşa ya da akrabaya yapılan küçük bir iyilik gibi görünür; oysa hukuken başkasının borcunu senin borcun yapan bir imzadır. Borçlu ödemediğinde banka ya da ev sahibi doğrudan sana gelebilir. İmza atmadan önce neyi kabul ettiğini ve en kötü senaryoda ne kadar ödeyeceğini bilmek gerekir. ### Kefalet nedir, kefil tam olarak neyi üstlenir? Kefalet, Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) düzenlenen bir sözleşmedir: **Kefil, borçlu borcunu ödemezse bu borçtan kendisinin sorumlu olacağını alacaklıya karşı taahhüt eder.** Yani kefil olduğunda borçluyla değil, doğrudan bankayla, ev sahibiyle ya da hangi alacaklı varsa onunla sözleşme yaparsın. En sık karşılaşılan kefalet türleri şunlardır: - **İhtiyaç, taşıt ve konut kredisine kefalet:** Bankalar geliri yetersiz görülen ya da kredi notu düşük başvurularda kefil ister. - **Kira kefilliği:** Ev sahibi, kiracının kirayı ödemediği durumda kefile başvurmak ister. Özellikle öğrenciler ve ilk kez ev tutanlar için istenir. - **Esnaf ve ticari kredilere kefalet:** Bir işletmenin kredisine şahsen kefil olmak, tutarlar büyük olduğu için en riskli türlerden biridir. Kefalet bir iyilik değil, **ödeme ihtimali olan bir borçtur**. Kararı, "bu parayı hiç geri almadan ödeyebilir miyim?" sorusuna verdiğin cevaba göre vermelisin. ### Müteselsil kefil ile adi kefil arasındaki fark Kefilin ne zaman ödemek zorunda kalacağını, kefaletin türü belirler: | | Adi kefalet | Müteselsil kefalet | |---|---|---| | Alacaklı kime önce gider? | Önce borçluya | Borçluya gitmeden kefile gidebilir | | Kefil ne zaman takip edilir? | Borçlu hakkındaki takip sonuçsuz kalınca, borçlu iflas edince ya da yurt dışına yerleşince | Borçlu temerrüde düşüp ihtar sonuçsuz kalınca ya da ödeme güçsüzlüğü açıkça ortadaysa | | Nerede kullanılır? | Nadiren, genellikle kişiler arası sözleşmelerde | Banka kredilerinin neredeyse tamamında | Bankalar ve kira sözleşmelerinin büyük bölümü **müteselsil kefalet** ister. Pratikte bu şu anlama gelir: Borçlu birkaç taksiti ödemediğinde banka, borçlunun malına mülküne gitmeyi beklemeden senin hesabına, maaşına ve malvarlığına yönelebilir. Müteselsil kefil olmak, borcun ortağı olmaya çok yakındır. ### Geçerli bir kefalet için kanunun aradığı şartlar TBK, kefili aceleyle atılan imzalara karşı korumak için sıkı şekil şartları koyar. Bu şartlar yoksa kefalet geçersiz sayılabilir: - **Yazılı sözleşme:** Sözlü kefalet geçerli değildir. - **Azami miktar ve tarih:** Kefilin sorumlu olacağı **en yüksek tutar** ve kefalet tarihi sözleşmede yazmalıdır. Tutarı boş bırakılmış bir kâğıda imza atma. - **El yazısı:** Kefil; azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefilse "müteselsil kefil" ifadesini **kendi el yazısıyla** yazmalıdır. Bankalarda kefaletname üzerinde bunu elle yazman istenir; yazdığın rakam, en kötü durumda ödeyeceğin tutarın üst sınırıdır. - **Eşin yazılı rızası:** Evliysen, kanundaki bazı istisnalar dışında kefil olabilmen için eşinin sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında **yazılı rıza** vermesi gerekir. Bu kural aile bütçesini korumak için vardır. El yazısıyla yazdığın azami miktar genellikle kredinin anapara tutarından yüksektir; faiz, gecikme faizi ve takip masrafları da bu sınırın içinde senden istenebilir. Rakamı yazarken "bu kadarını ödemek zorunda kalabilirim" diye düşün. ### Borçlu ödemezse kefile ne olur? Borçlu taksitlerini aksattığında süreç genellikle şöyle ilerler: - **İhtar:** Banka borçluya ve çoğu zaman kefile de ihtarname gönderir, borcun muaccel olduğunu (tamamının hemen istenebileceğini) bildirir. - **İcra takibi:** Ödeme yapılmazsa borçlu ile birlikte müteselsil kefil hakkında da icra takibi başlatılabilir. - **Haciz:** Takip kesinleşirse kefilin maaşının bir kısmına, banka hesaplarına ve malvarlığına haciz konabilir. Kefil olduğun kredi, Findeks raporunda **kefil olunan krediler** arasında görünür. Bankalar yeni bir kredi ya da kart başvurunda bu riski hesaba katar; borçlunun geç ödemeleri senin kredi değerlendirmeni de olumsuz etkileyebilir. Kredi notunun nelerden etkilendiğini [Findeks kredi notu](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme) rehberi anlatır. ### Kefil ödediği parayı geri alabilir mi? Rücu hakkı Evet. Kefil, alacaklıya ödediği ölçüde alacaklının haklarını devralır ve ödediği tutarı **borçludan geri isteyebilir**. Buna rücu denir. Ancak teoride var olan bu hak, pratikte çoğu zaman zayıftır: Borçlu bankaya ödeyemediyse, sana da ödeyemeyecek durumdadır. Ödeme yaptıysan dekontları, banka yazışmalarını ve borçluyla yaptığın anlaşmayı sakla. Borçlu sonradan ödemeye başlarsa her taksidi yazılı olarak kayda geçir. Başkasına verdiğin paranın takibi için [borç ve alacak takibi](https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi) rehberine bakabilirsin. ### Kefalet ne zaman biter? 10 yıl kuralı ve miras - **Borç kapanınca:** Kredi tamamen ödendiğinde kefalet de sona erer. Kredi bittiğinde bankadan borcun kapandığını gösteren bir yazı istemek iyi bir alışkanlıktır. - **10 yıl sınırı:** TBK'ya göre gerçek kişilerin verdiği her türlü kefalet, **10 yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer**. Uzatılması ancak yazılı olarak, en fazla 10 yıl için ve süre dolmadan en erken bir yıl önce yapılabilir. Süre dolmadan önce doğmuş bir borçtan sorumluluk bu kurala göre ayrıca değerlendirilir. - **Kefilin vefatı:** Kefalet borcu mirasçılara geçebilir. Ailen, senin kime kefil olduğunu bilmiyorsa bu yük onlara sürpriz olarak kalabilir. Ölen yakının borçlarında yapılabilecekler için [mirasın reddi](https://butco.app/rehber/miras-reddi-olen-yakinin-borclari) rehberine bak. Kefil olduktan sonra "vazgeçtim" demek kolay değildir; alacaklı kabul etmedikçe kefalet devam eder. Bu yüzden asıl karar anı imzadan öncesidir. ### İmzadan önce sorulacak 7 soru - Kefil olacağım borcun **tamamı** ne kadar, taksiti ne kadar, kaç ay sürecek? - Müteselsil mi, adi kefil mi olacağım? El yazımla yazacağım azami miktar ne? - Borçlu bir işini kaybederse ya da hastalanırsa taksitleri kim ödeyecek? - En kötü senaryoda bu tutarı **acil durum fonumu** tüketmeden ödeyebilir miyim? - Aynı anda başka bir kredi ya da ev almayı planlıyor muyum? Kefalet bu başvuruyu nasıl etkiler? - Eşim bu riski biliyor ve yazılı rıza veriyor mu? - Kefil olmak yerine yardım etmenin başka bir yolu var mı? Örneğin, göze alabildiğin küçük bir tutarı doğrudan borç vermek, kefaletin belirsiz riskinden daha nettir. Bu sorulardan birine bile net cevap veremiyorsan "hayır" demek, ilişkiyi yıllarca sürecek bir borç anlaşmazlığından korumanın en güvenli yoludur. Beklenmedik bir ödemeye karşı bir yastık oluşturmak için [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) rehberine göz atabilirsin. ### Sık sorulanlar **Müteselsil kefil ne demek?** Müteselsil kefil, borçlu borcunu ödemediğinde alacaklının önce borçluya gitmek zorunda kalmadan doğrudan takip edebildiği kefildir. Borçlu temerrüde düşüp ihtar sonuçsuz kalınca banka kefilden ödeme isteyebilir. **Kefil olduğum kredi Findeks notumu etkiler mi?** Kefil olduğun krediler Findeks raporunda görünür ve bankalar yeni başvurularında bu riski dikkate alır. Borçlunun geç ödemeleri kefilin kredi değerlendirmesini de olumsuz etkileyebilir. **Eşimin rızası olmadan kefil olabilir miyim?** Türk Borçlar Kanunu'na göre evli biri, kanundaki bazı istisnalar dışında ancak eşinin sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verdiği yazılı rızayla kefil olabilir. **Kefalet kaç yıl sürer?** Gerçek kişilerin verdiği kefalet, TBK'ya göre 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer. Uzatma ancak yazılı olarak ve en fazla 10 yıl için yapılabilir. Borç daha önce kapanırsa kefalet de sona erer. **Kefil olarak ödediğim parayı geri alabilir miyim?** Evet. Kefil, ödediği tutar kadar alacaklının haklarını devralır ve bu parayı borçludan isteyebilir. Buna rücu hakkı denir; ödeme dekontlarını ve yazışmaları saklamak önemlidir. ### Kaynaklar - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 583 ve 584 (kefalette yazılı şekil, el yazısı ve eşin yazılı rızası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 585 ve 586 (adi kefalet ve müteselsil kefalet)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 596 ve 598 (kefilin rücu hakkı, 10 yıllık sona erme)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Maaş haczi ne kadar kesilir? İcra takibi başlarsa ödeme emrine itiraz, hesap blokesi ve emekli maaşı haczi Adres: https://butco.app/rehber/maas-haczi-icra-takibi-ne-kadar-kesilir Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 İcra takibi korkutucu görünür, ama kuralları bellidir: maaşının tamamı değil belirli bir kısmı kesilir, itiraz için kısa ama net bir süren vardır ve bazı gelirler ile eşyalar haczedilemez. Ödeme emrini aldığın gün doğru adımı atmak ve kesintiyi baştan bütçene yazmak, borcun faiz ve masrafla büyümesini de durdurur. ### İcra takibi nasıl başlar? Bir alacaklı (çoğu zaman banka, kart şirketi, ev sahibi ya da bir operatör) parasını alamadığında icra dairesine başvurarak **icra takibi** başlatır. Mahkeme kararı olmadan başlayan en yaygın türe **ilamsız takip** denir. Takip açılınca icra dairesi borçluya bir **ödeme emri** gönderir. Ödeme emri genellikle UETS üzerinden elektronik olarak ya da PTT aracılığıyla tebliğ edilir. Tebliğ tarihi önemlidir, çünkü bütün süreler o günden itibaren işler. Adresin değiştiyse ve güncellemediysen tebligat eski adresine gidip tebliğ edilmiş sayılabilir; bu yüzden adres kaydını güncel tutmak paranı korumanın bir parçasıdır. Hakkında takip olup olmadığını **e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama** hizmetinden ya da UYAP Vatandaş Portalı'ndan görebilirsin. Tebligatı beklemeden dosyanı görmek, sürelerini kaçırmamanı sağlar. ### Ödeme emri geldi: ilk 7 gün neden önemli? İlamsız takipte ödeme emrini aldıktan sonra borca ya da imzaya **itiraz etmek için 7 gün** süren vardır. Bu süre içinde ya borcu ödersin, ya itiraz edersin, ya da hiçbir şey yapmazsan takip kesinleşir. - **Borç sana ait değilse ya da tutar yanlışsa:** 7 gün içinde icra dairesine gerekçeni yazarak itiraz edersin. İtiraz, takibi durdurur; alacaklı devam etmek isterse mahkemeye gitmek zorunda kalır. - **Borç doğruysa:** Haksız bir itiraz, alacaklı mahkemede kazanırsa aleyhine inkâr tazminatına yol açabilir. Borç gerçekten senin ise asıl yapılacak iş, ödeme planı konuşmaktır. - **Hiçbir şey yapmazsan:** Süre dolunca takip kesinleşir ve alacaklı maaşına, banka hesaplarına, aracına ya da taşınmazına haciz isteyebilir. Çek, senet gibi kambiyo senetlerine dayanan takiplerde süreler daha kısadır. Ödeme emrinde yazan süreyi esas al ve emin değilsen hemen bir avukata danış; barolar, maddi durumu yetersiz olanlara adli yardım verir. ### Maaş haczi ne kadar kesilir? İcra ve İflas Kanunu'na göre maaş, borçlunun ve ailesinin geçimi için gereken kısım ayrıldıktan sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek kısım **maaşın dörtte birinden az olamaz**. Uygulamada icra daireleri işverene çoğu zaman **net maaşın dörtte birinin** kesilmesini bildirir. aylık kesinti ≈ net maaş × 1/4 | Net maaş | Aylık kesinti (1/4) | Eline geçen | 90.000 ₺ borç kaç ayda biter? | |---|---|---|---| | 28.000 ₺ | 7.000 ₺ | 21.000 ₺ | Yaklaşık 13 ay | | 40.000 ₺ | 10.000 ₺ | 30.000 ₺ | Yaklaşık 9 ay | | 60.000 ₺ | 15.000 ₺ | 45.000 ₺ | Yaklaşık 6 ay | Tablo varsayımsaldır ve dosyaya işleyen faiz, masraf ve vekalet ücretini içermez; gerçekte süre biraz daha uzar. Dikkat edilmesi gereken diğer noktalar: - **Nafaka borcu farklıdır:** Nafaka alacakları için dörtte bir sınırı yoktur; icra dairesi, borçlunun geçimi için gerekli miktarı ayırarak daha yüksek bir kesinti belirleyebilir. - **Birden fazla haciz sıraya girer:** Maaşına iki farklı alacaklı haciz koyduysa kesinti ikiye katlanmaz. Önce ilk haczin borcu ödenir, o bitince sıradaki kesilmeye başlar. Bu yüzden son dosyanın bitişi uzayabilir. - **İkramiye ve prim de dahildir:** Maaş haczi çoğu zaman ikramiye, prim ve fazla mesai gibi ödemeleri de kapsar. Kıdem tazminatı gibi toplu ödemeler için icra dairesinin yazısına bak. - **İşveren kesinti yapmak zorundadır:** Haciz yazısı gelen işveren kesintiyi yapıp icra dairesine yatırır. Maaş haczi tek başına işten çıkarma sebebi değildir. ### Banka hesabına bloke ve emekli maaşı Takip kesinleşince alacaklı, UYAP üzerinden bankalardaki hesaplarına da haciz koydurabilir. Haciz yazısı gelen banka hesaptaki mevcut parayı bloke eder. Burada iki önemli koruma vardır: - **Maaş hesabındaki maaş:** Hesaba yatan maaşın tamamı bloke edildiyse, o maaşın dörtte bir sınırını aşan kısmı için icra mahkemesine şikâyet yoluyla haczin kaldırılmasını isteyebilirsin. Hesapta aylardır biriken para ise maaş gibi korunmayabilir. - **Emekli maaşı:** Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre SGK'dan bağlanan emekli aylığı, **nafaka borçları dışında haczedilemez**. Kredi sözleşmesine önceden konan "haczine razıyım" gibi maddeler genel olarak geçerli sayılmaz; ama haciz sırasında açıkça rıza gösterirsen kesinti yapılabilir. Emekli maaşına haciz konduysa şikâyet hakkını ve süreyi bir avukatla konuş. Emekli maaşının bütçesini ve promosyonunu planlamak için [emekli maaşı bütçesi](https://butco.app/rehber/emekli-maasi-butce-promosyon-ikramiye) rehberine bakabilirsin. ### Neler haczedilemez? Kanun, borçlunun ve ailesinin hayatını sürdürebilmesi için bazı malları haciz dışında tutar. Başlıcaları: - **Zorunlu ev eşyası:** Buzdolabı, fırın, çamaşır makinesi, yatak, yemek masası gibi evde birlikte yaşayanların ihtiyacı olan eşyalar. Aynı türden birden fazlası varsa fazlası haczedilebilir. - **Mesleki araç gereç:** Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gereken alet ve kitaplar. - **Haline münasip ev:** Borçlunun durumuna uygun tek konutu için haczedilmezlik ileri sürülebilir. Bu koruma kendiliğinden işlemez; haczi öğrendikten sonra süresi içinde icra mahkemesine şikâyet edilmesi gerekir. Değerli ziynet eşyası, ikinci araç, lüks elektronik ya da yatırım amaçlı mallar ise haczedilebilir. ### Borç büyümeden dosyayı kapatmak İcra dosyasında borç, asıl alacakla sınırlı kalmaz. Takip tarihinden itibaren **faiz** işler; üzerine **icra harç ve masrafları** ile alacaklının avukatı varsa **icra vekalet ücreti** eklenir. Dosya açık kaldıkça toplam büyür. Bu yüzden: 1. **Dosyanın güncel borcunu öğren:** e-Devlet ya da UYAP'ta dosyayı açıp icra dairesinden ya da alacaklının avukatından kapak hesabını iste. 2. **Ödeme planı konuş:** Alacaklılar çoğu zaman taksitle ödemeye açıktır. İcra dairesinde yapılan **ödeme taahhüdü** ile borcu taksitlendirebilirsin; ama taahhüde uymamak ayrıca cezai sonuç doğurabilir, bu yüzden ödeyebileceğin kadarını taahhüt et. 3. **Ödemeyi dosyaya yap:** Borcu icra dosyasının hesabına ya da alacaklıyla yazılı anlaşarak öde ve dekontu sakla. Ödeme bitince dosyanın kapatılmasını ve hacizlerin kaldırılmasını iste. 4. **Birden fazla borcun varsa sırala:** Hangi dosyanın önce kapanacağını seçmek için [kartopu ve çığ yöntemi](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi) rehberine bak. İcra takibi, kredi notunu da olumsuz etkiler. Dosya kapandıktan sonra notunu toparlamak için [Findeks kredi notu](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme) rehberine bakabilirsin. Başkasının borcu için takibe muhatap olduysan [kefalet](https://butco.app/rehber/kefil-olmak-kefalet-riskleri-muteselsil-kefil) rehberi sana yol gösterir. ### Maaş haczi varken bütçe nasıl kurulur? Maaş haczi başladığında en büyük hata, bütçeyi eski net maaşa göre yapmaya devam etmektir. Bunun yerine: - **Geliri yeniden tanımla:** Bütçenin geliri, kesintiden sonra hesabına yatan tutardır. - **Önce sabitleri koru:** Kira, fatura, ulaşım ve market gibi zorunlu giderleri önce yerleştir; kalanla ertelenebilir harcamaları planla. - **Yeni borç açma:** Kesintiyi kapatmak için nakit avans ya da KMH kullanmak yeni bir icra dosyasının başlangıcı olabilir. - **Bitiş tarihini gör:** Kalan dosya borcunu aylık kesintiye bölmek, haczin ne zaman biteceğini gösterir ve dayanmayı kolaylaştırır. Bu rehber genel bilgi verir; somut bir dosyada süreler ve haklar için bir avukattan destek almak gerekir. ### Sık sorulanlar **Maaş haczinde maaşın ne kadarı kesilir?** Kanuna göre haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz; uygulamada icra daireleri çoğu zaman net maaşın dörtte birinin kesilmesini ister. Nafaka borçlarında bu sınır uygulanmaz ve kesinti daha yüksek olabilir. **Ödeme emrine itiraz süresi kaç gün?** İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Kambiyo senetlerine dayanan takiplerde süreler daha kısadır; ödeme emrinde yazan süreyi esas al. **Emekli maaşına haciz konabilir mi?** SGK'dan bağlanan emekli aylığı nafaka borçları dışında haczedilemez. Kredi sözleşmesine önceden konan rıza maddeleri genel olarak geçerli sayılmaz; ancak haciz sırasında açıkça rıza gösterilirse kesinti yapılabilir. **İki ayrı icra dosyası varsa maaşımdan iki kat mı kesilir?** Hayır. Maaş hacizleri sıraya girer; önce ilk haczin borcu ödenir, o bitince sıradaki dosya için kesinti başlar. Nafaka borcu ise sıraya bakılmaksızın öncelikli olabilir. **Hakkımda icra takibi olup olmadığını nasıl öğrenirim?** e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden ya da UYAP Vatandaş Portalı'ndan hakkındaki dosyaları, alacaklıyı ve dosyanın güncel durumunu görebilirsin. ### Kaynaklar - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, md. 62 (ödeme emrine 7 gün içinde itiraz)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2004&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, md. 83 (maaşın haczi; haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz) ve md. 82 (haczedilemeyen mallar)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2004&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 93 (aylıkların nafaka dışında haczedilemezliği, borçlu muvafakati)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Adalet Bakanlığı İcra Dosyası Sorgulama](https://www.turkiye.gov.tr/adalet-icra-dosyasi-sorgulama) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Tahliye taahhütnamesi nedir? Ev sahibi kiracıyı ne zaman çıkarabilir? Adres: https://butco.app/rehber/tahliye-taahhutnamesi-kiraci-tahliyesi Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Tahliye taahhütnamesi, doğru zamanda ve doğru şekilde alınmazsa mahkemede hiçbir işe yaramayan bir kâğıt parçasına dönüşür. Hem ev sahibi hem kiracı için hangi şartların arandığını bilmek, ileride büyük bir hayal kırıklığını önler. ### Tahliye taahhütnamesi nedir? Tahliye taahhütnamesi, kiracının kira ilişkisi devam ederken, ileride belirli bir tarihte kiralanan taşınmazı boşaltacağını yazılı olarak kabul ettiği belgedir. Borçlar Kanunu bu belgeyi tanır ve ev sahibine, kiracı taahhüt ettiği tarihte evi boşaltmazsa mahkemeye gitmeden, doğrudan icra yoluyla tahliye isteme imkânı tanır. Taahhütname yalnızca kiracının imzasını taşır; ev sahibinin ayrıca imza atması şart değildir, ama uygulamada iki tarafın da bir nüsha elinde bulundurması anlaşmazlıkları önler. ### En kritik kural: sözleşmeyle aynı gün imzalanamaz Borçlar Kanunu'nun 352. maddesi, tahliye taahhüdünün **kiralananın kiracıya teslim edilmesinden sonra** yazılı olarak verilmesini açıkça şart koşar; yerleşik içtihat da taahhütnamenin kira sözleşmesinden sonraki bir tarihte, ayrı bir belge olarak düzenlenmesini arar. Kira sözleşmesiyle aynı gün ya da öncesinde imzalatılan bir taahhütname, kiracının henüz evi kiralamamışken, evi kiralayabilmek için baskı altında imzalamak zorunda kaldığı kabul edilerek geçersiz sayılır. Bu yüzden ev sahibinin sözleşmeyle birlikte "standart" bir taahhütname imzalatması, tahliye anında mahkemede işe yaramaz; taahhütnamenin kira ilişkisi zaten kurulduktan sonra, kiracının kendi iradesiyle imzaladığı ayrı bir tarih taşıması gerekir. ### Süre kaçırılırsa hak düşer Taahhüt edilen tahliye tarihi geldiğinde kiracı evi boşaltmazsa, ev sahibinin bu tarihten itibaren **bir ay içinde** icra takibi başlatması ya da dava açması gerekir. Ev sahibi bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse süre bir kira yılı uzar (Borçlar Kanunu md. 353). Ne bildirim yapılır ne de süresinde harekete geçilirse, aynı taahhütnameye dayanarak tahliye istenemez; ev sahibi başka bir hukuki yola (örneğin yeni bir taahhütname almaya ya da farklı bir tahliye sebebine) başvurmak zorunda kalır. ### Kiracı imzalamak zorunda mı? Hayır. Tahliye taahhütnamesi imzalamak kiracı için kanuni bir zorunluluk değildir; kira sözleşmesinin geçerliliği buna bağlı değildir. Kiracı, ileride evden çıkacağı bir tarihi önceden bilip kabul ediyorsa (örneğin geçici bir süre için kiraladıysa) taahhütnameyi kendi isteğiyle imzalayabilir; imzalamaması kirasını ödemeye devam ettiği sürece tahliyeye gerekçe oluşturmaz. ### Diğer yaygın tahliye yolları Tahliye taahhütnamesi, ev sahibinin kiracıyı çıkarabileceği tek yol değildir; en sık başvurulan diğer yollar şunlardır: - **Kira borcunu ödememe (temerrüt):** Bir kira yılı içinde kiracıya iki haklı ihtar çekilmişse, ev sahibi bu gerekçeyle dava açarak tahliye isteyebilir. - **İhtiyaç nedeniyle tahliye:** Ev sahibi, kendisi, eşi, alt soyu, üst soyu ya da kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da iş yeri ihtiyacını gerekçe göstererek dava açabilir; ihtiyacın gerçek ve samimi olması aranır. - **On yıllık uzama süresi sonunda tahliye:** Belirli süreli bir kira sözleşmesi, süre bitiminden sonra kendiliğinden bir yıl uzayarak devam eder; sözleşme süresinin bitiminden itibaren on yıllık uzama süresi dolduktan sonra ev sahibi, herhangi bir sebep göstermeden, izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir. Her yolun kendi süre ve şekil şartları vardır; hangisinin somut duruma uyduğunu bir avukatla değerlendirmek, sürecin baştan hatalı ilerlemesini önler. ### Kiracıysan ne yapmalısın? Bir tahliye taahhütnamesi imzalaman istendiğinde, tarihin kira sözleşmesinden sonraki bir güne ait olduğundan ve belgenin bir nüshasının sende kaldığından emin ol. Taahhüt ettiğin tarihte çıkmayı düşünmüyorsan, imzalamadan önce ev sahibinle görüşüp gerekirse tarihi netleştir; imzaladıktan sonra fikir değiştirmek, ev sahibinin taahhütnameye dayanarak tahliye talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. Çıkış tarihi netleşince sırada ([depozitonu eksiksiz geri almak](https://butco.app/rehber/kira-depozitosu-geri-alma)) ve ([yeni evin taşınma bütçesini](https://butco.app/rehber/ev-tasima-masraflari-tasinma-butcesi)) çıkarmak var. ### Sık sorulanlar **Tahliye taahhütnamesini kiracı imzalamak zorunda mı?** Hayır. İmzalamak kanuni bir zorunluluk değildir ve kira sözleşmesinin geçerliliğini etkilemez; kiracı yalnızca kendi isteğiyle imzalarsa taahhütname geçerli olur. **Kira sözleşmesiyle aynı gün imzalanan tahliye taahhütnamesi geçerli mi?** Hayır. Borçlar Kanunu taahhüdün kiralananın teslim edilmesinden sonra verilmesini şart koşar; içtihada göre de taahhütnamenin sözleşme tarihinden sonraki ayrı bir tarihte düzenlenmesi gerekir. Aynı gün imzalanan bir taahhütname mahkemede geçersiz sayılabilir. **Ev sahibi taahhüt tarihinden ne kadar süre sonra dava ya da icra başlatabilir?** Taahhüt edilen tarihten itibaren bir ay içinde. Ev sahibi bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı bildirirse süre bir kira yılı uzar; ikisi de yapılmazsa aynı taahhütnameye dayanarak tahliye istenemez. **Kiracı kirasını hep zamanında ödüyorsa yine de ihtiyaç nedeniyle çıkarılabilir mi?** Evet, kira borcunun düzenli ödenmesi ihtiyaç nedeniyle tahliyeyi engellemez; bu yol kiracının kusuruna değil, ev sahibinin gerçek ve samimi ihtiyacına dayanır. Ancak ihtiyacın gerçekliği mahkemece değerlendirilir. ### Kaynaklar - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 352 (yazılı tahliye taahhüdü, bir aylık süre; iki haklı ihtar)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 350 (gereksinim nedeniyle tahliye) ve md. 347 (on yıllık uzama süresi sonunda bildirim)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 353 (dava süresinin uzaması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Miras kaldı, vergi çıkar mı? Veraset ve intikal vergisi nasıl hesaplanır, istisna tutarı ne kadar? Adres: https://butco.app/rehber/veraset-intikal-vergisi-miras-vergisi-hesaplama Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Mirasçının payına düşen değerin bir kısmı vergiden istisnadır; istisnayı aşan kısım artan oranlı bir tarifeyle vergilenir ve beyanname süresi ölümün nerede gerçekleştiğine göre değişir. Bu, mirası reddetmekten tamamen ayrı bir konudur. ### Veraset ve intikal vergisi nedir, miras reddiyle karıştırılmamalı Bir kişi vefat ettiğinde ya da sağken karşılıksız bir şekilde (bağış, çekiliş, ikramiye gibi) mal varlığı bir başkasına geçtiğinde, devreden değer **veraset ve intikal vergisine** tabi olur. Mirasçı, kalan evi, altını, parayı ya da aracı üstüne kaydettirmeden önce, istisna tutarını aşan kısım için vergi dairesine beyanname vermek ve vergiyi ödemekle yükümlüdür. Bu, [mirası reddetme](https://butco.app/rehber/miras-reddi-olen-yakinin-borclari) ile karıştırılmamalıdır: miras reddi, ölen kişinin borcunun mirasçıya geçmesini önlemek için kullanılan bir haktır; veraset ve intikal vergisi ise mirası kabul eden kişinin, kendisine kalan net değer üzerinden devlete ödediği vergidir. İkisi tamamen ayrı konulardır ve biri diğerini otomatik olarak etkilemez. ### 2026 istisna tutarları: hangi mirasa vergi çıkmaz? Her mirasçının payına düşen değerin belirli bir kısmı vergiden istisnadır; istisnayı aşmayan miras için ödenecek vergi çıkmaz. 2026 yılı için: - **Füruğ (çocuk, torun) ve eşe kalan miras:** her birine düşen paydan 2.907.136 TL istisnadır. - **Füruğ yoksa eşe kalan miras:** istisna tutarı 5.817.845 TL'ye çıkar. - **Karşılıksız intikaller (bağış, çekiliş, ikramiye gibi):** istisna çok daha düşüktür, 66.935 TL. İstisna, mirasın toplamına değil her mirasçının kendi payına ayrı ayrı uygulanır; üç çocuğa kalan bir mirasta her çocuk kendi payından bu tutarı düşer. İstisna ve dilim tutarları her yıl yeniden belirlendiği için işlemden önce güncel rakamı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinden doğrulamak gerekir. ### Vergi dilimleri: miras ile bağış farklı oranlarla vergilenir İstisnayı aşan tutar, artan oranlı bir tarifeyle vergilenir; tıpkı [gelir vergisi dilimlerinde](https://butco.app/rehber/vergi-dilimi-atlama-zam-sonrasi-net-maas) olduğu gibi yalnızca bir üst dilime taşan kısım o dilimin oranıyla vergilenir. 2026 tarifesi veraset yoluyla intikallerde şöyledir: - İlk 3.000.000 TL için %1 - Sonraki 7.000.000 TL için %3 - Sonraki 15.000.000 TL için %5 - Sonraki 30.000.000 TL için %7 - 55.000.000 TL'yi aşan kısım için %10 Karşılıksız intikallerde (bağış gibi) aynı dilim sınırları kullanılır ama oranlar belirgin şekilde daha yüksektir: %10, %15, %20, %25 ve %30. Bu fark bilerek tasarlanmıştır; devlet, mirası bağıştan daha hafif vergilendirir. Ancak ana, baba, eş ya da çocuklarından bağış alan kişi için bu oranların yarısı uygulanır (%5 ile %15 arası). ### Beyanname ne zaman verilir, süre kaçırılırsa ne olur? Beyanname süresi, ölümün nerede gerçekleştiğine ve mirasçının nerede yaşadığına göre değişir: - Ölüm Türkiye'de olduysa ve mirasçı da Türkiye'de yaşıyorsa: ölüm tarihinden itibaren **4 ay**. - Ölüm yurt dışında gerçekleştiyse ya da mirasçı yurt dışında yaşıyorsa: süre genellikle **6 aya** çıkar. Ölüm yurt dışında olup mirasçı da ölenin bulunduğu ülkedeyse süre 4 ay, başka bir yabancı ülkedeyse 8 aydır. Süresinde beyan verilmezse vergi dairesi resen ya da ikmalen tarhiyat yapar; bu durumda vergi aslıyla birlikte gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası da tahsil edilir. Tapuda intikal işlemi genellikle veraset ilamı ve vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı istediği için, beyan verilmeden mirasın resmi olarak devri de zaten zorlaşır. ### Vergi bir defada mı ödenir? Hayır. Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi tek seferde değil, **3 yıl boyunca, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte** ödenir. Bu, özellikle taşınmaz ya da işletme gibi nakde çevrilmesi zor bir miras kaldığında mirasçının bütçesini rahatlatan bir kolaylıktır; vergiyi ödemek için mirası hemen satmak gerekmez. ### Sık sorulanlar **Mirası reddedersem veraset ve intikal vergisi öder miyim?** Hayır. Mirası süresi içinde reddedersen mirasçı sıfatın hiç oluşmaz, dolayısıyla üzerine düşecek pay ve buna bağlı vergi de doğmaz. Reddetme süresi ve şartları için mirası reddetme rehberine bakabilirsin. **Eşe kalan miras da istisnadan yararlanır mı?** Evet, eş de füruğ gibi kendi payı için 2026'da 2.907.136 TL istisnadan yararlanır; füruğ hiç yoksa eşin istisnası 5.817.845 TL'ye çıkar. **İstisnayı aşmayan miras için beyanname vermeme gerek var mı?** İstisna tutarının altında kalan miras için de genellikle beyanname verilmesi istenir; vergi çıkmasa bile beyan yükümlülüğü ayrıdır, bu yüzden mirasçının süresi içinde vergi dairesine başvurması gerekir. **Yurt dışındaki bir mirasa da Türkiye'de vergi öder miyim?** Türkiye'de yerleşik bir mirasçıysan yurt dışından kalan miras için de Türkiye'de beyanname vermen gerekir; çifte vergilendirmeyi önlemek için yurt dışında ödenen vergi genellikle mahsup edilebilir. ### Kaynaklar - [7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 4 (2.907.136 TL / 5.817.845 TL / 66.935 TL istisnaları)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7338&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 16 (veraset %1–%10, ivazsız %10–%30 tarifesi) ve md. 9 (4 ay / 6 ay beyanname süresi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7338&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 19 (3 yılda, mayıs ve kasım aylarında 6 eşit taksit)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7338&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Dijital miras: Ölünce e-posta, sosyal medya ve banka hesabına ne olur? Adres: https://butco.app/rehber/dijital-miras-olum-sonrasi-hesaplar-sosyal-medya Kategori: Miras ve hukuk · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 27 Eylül 2026 Ölen bir kişinin banka hesabı ve borçları veraset ilamıyla mirasa dahil olurken, e-posta ve sosyal medya hesapları şirketlerin kendi kurallarına tabidir; abonelikler ise kart iptal edilene kadar sessizce tahsilata devam eder. ### Dijital miras nedir? **Dijital miras**, bir kişinin ölümünden sonra geride bıraktığı e-posta, sosyal medya, bulut depolama, dijital cüzdan ve üyelik hesapları gibi çevrimiçi varlıkların tümünü ifade eder. Fiziksel bir mal gibi otomatik olarak mirasçılara geçmez; her platformun kendi kuralları, her hesabın da kendi şifresi vardır ve bu şifreyi bilmeyen bir mirasçı hesaba erişemez. Buna karşılık banka hesabındaki para, yatırım araçları ve borçlar gibi **parasal değeri** olan kısım, dijital olsa da normal miras hukukuna tabidir ve veraset ilamıyla mirasçılara intikal eder. ### Banka hesabı, kredi kartı borcu ve yatırımlar mirasa nasıl dahil olur? Ölen kişinin banka hesabındaki bakiye, yatırım hesabındaki varlıklar ve kredi kartı ya da kredi borçları, diğer taşınır mallar gibi mirasa dahildir. Mirasçılar, veraset ilamını bankaya ibraz ederek hesaba erişim sağlayabilir; ama bu erişim otomatik değildir, banka önce ilamı ve mirasçı kimliklerini doğrular. Borç varsa durum daha dikkatli değerlendirilmelidir: mirasçılar mirası kabul ederse ölen kişinin borçlarından da [kendi malvarlıklarıyla sorumlu olabilir](https://butco.app/rehber/miras-reddi-olen-yakinin-borclari); borç alacaktan fazlaysa mirası reddetmek ya da hükmen reddetmiş sayılmayı talep etmek bir seçenektir. Mirasa konu değerin belirli bir tutarı aşan kısmı için ayrıca [veraset ve intikal vergisi](https://butco.app/rehber/veraset-intikal-vergisi-miras-vergisi-hesaplama) doğabilir. ### E-posta, sosyal medya ve bulut hesapları kapatılabilir mi? Büyük teknoloji şirketlerinin çoğu, bir kullanıcının vefatı bildirildiğinde hesabı tamamen mirasçıya devretmez; bunun yerine genellikle iki seçenek sunar: - **Hesabı kapatma/silme:** Ölüm belgesi ve talep sahibinin kimliğiyle yapılan başvuru üzerine hesap tamamen kapatılır; içerik genellikle geri alınamaz. - **Anma/miras kişisi düzenlemesi:** Bazı sosyal medya platformları, kullanıcı hayattayken önceden bir "miras kişisi" ya da "anı hesabı" yöneticisi belirlemesine izin verir; bu kişi hesabı tamamen ele geçiremese de sınırlı bazı işlemleri (profil fotoğrafını sabitleme, anma bildirimi ekleme gibi) yapabilir. Şifreyi bilmeden, sadece ölüm belgesiyle bir hesabın içeriğine (mesajlar, fotoğraflar) tam erişim sağlamak çoğu platformda mümkün değildir; bu, kullanıcıların gizliliğini korumaya yönelik bir tercihtir. ### Abonelikler: unutulan sessiz masraflar Netflix, Spotify, dijital dergi ya da uygulama içi abonelikler gibi düzenli ödemeler, kart iptal edilmediği ya da abonelik elle sonlandırılmadığı sürece **otomatik yenilenmeye devam eder**. Ölen kişinin kartı aktif kaldığı sürece, mirasçılar fark etmeden aylarca küçük tutarlar çekilebilir. Mirası devralan biri için yapılacak en pratik iş, ölen kişinin kart ve banka hesap hareketlerini birkaç ay geriye dönük incelemek ve düzenli olarak tekrar eden ödemeleri tek tek tespit edip iptal etmektir. ### Dijital miras için hayattayken alınabilecek önlemler Dijital mirasın mirasçılar için bir sorpriz ve karmaşa kaynağı olmaması için hayattayken alınabilecek birkaç basit önlem vardır: - **Bir şifre yöneticisi kullanmak** ve güvenilir bir yakına acil durumda nasıl erişileceğini (kasada bir kağıt, güvenilir bir kişiyle paylaşılan ana şifre gibi) bildirmek. - Büyük platformların sunduğu **miras kişisi/acil durum kişisi** ayarlarını önceden yapmak. - Aktif olarak kullanılan banka hesapları, kredi kartları ve düzenli aboneliklerin bir listesini, kimseyle şifre paylaşmadan sadece "hangi hesaplar var" bilgisini güvenilir birinin bilmesini sağlayacak şekilde tutmak. Bu liste, bir vefat durumunda yakınların hangi ödemelerin devam ettiğini ve hangi hesapların kapatılması gerektiğini hızla görebilmesini sağlar; karmaşık bir vasiyet hazırlamaktan çok, pratik bir hatırlatma listesidir. ### Sık sorulanlar **Ölen birinin e-posta hesabına mirasçılar şifresiz girebilir mi?** Genellikle hayır. Büyük e-posta sağlayıcıları, gizliliği korumak için ölüm belgesiyle yapılan başvurularda çoğunlukla hesabı kapatmayı sunar, içeriğe tam erişim sağlamaz. **Sosyal medya hesabı nasıl anma hesabına çevrilir?** Platformun kendi 'anma hesabı' ya da 'miras kişisi' ayarları üzerinden, ölüm belgesi ve talep sahibinin kimlik bilgileriyle başvuru yapılır; her platformun süreci ve sunduğu yetkiler farklıdır. **Ölen kişinin banka hesabındaki para otomatik olarak mirasçılara mı geçer?** Hayır, otomatik geçmez. Mirasçıların veraset ilamını bankaya ibraz etmesi ve banka tarafından kimlik ile mirasçılık durumunun doğrulanması gerekir. **Kredi kartı borcu olan biri ölürse borç ne olur?** Borç mirasa dahil olur. Mirası kabul eden mirasçılar borçtan da sorumlu olabilir; borç fazlaysa mirası reddetmek bir seçenektir, detaylar miras reddi rehberinde anlatılıyor. ### Kaynaklar - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 598 (mirasçılık belgesi), md. 599 (mirasın bir bütün olarak kazanılması) ve md. 605 (mirasın reddi; hükmen ret)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 1 (veraset yoluyla intikalin vergiye tabiliği)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7338&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Çiftler için ortak bütçe: evin masrafları nasıl paylaşılır, kim ne öder? Adres: https://butco.app/rehber/ciftler-ortak-butce Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Çiftlerin para yüzünden tartışması çoğu zaman azlıktan değil belirsizlikten doğar: kim neyi ödüyor, kimin parası nereye gidiyor bilinmez. Paylaşım yöntemini baştan konuşup yazıya dökmek hem bütçeyi hem ilişkiyi rahatlatır. ### Önce konuşun: para sohbeti için 5 soru Ortak bütçenin ilk adımı bir tablo değil, bir konuşmadır. Evlenmeden ya da aynı eve taşınmadan önce, en geç ilk ayın sonunda şu soruları birlikte cevaplayın: 1. **Net gelirlerimiz ne kadar, ne zaman yatıyor?** Maaş günleri farklıysa ödemelerin hangi günlere denk geleceği önemlidir. 2. **Borcumuz var mı?** Kredi kartı, kredi, KMH ya da aileye olan borçlar saklanmamalıdır. Birinin borcu, ortak hedeflerin zamanlamasını doğrudan etkiler. 3. **Ortak gider nedir?** Kira, aidat, faturalar ve market açıkça ortaktır; kişisel giyim, hobi, spor salonu ya da aileye yapılan yardım ortak mı, kişisel mi? 4. **Birbirimize sormadan harcayabileceğimiz tutar ne?** Belli bir tutarın üstündeki alışverişleri önceden konuşmak, sürprizli ekstreleri önler. 5. **Ortak hedefimiz ne?** Ev peşinatı, araba, çocuk, tatil ya da acil durum fonu; hedefin tarihi ve tutarı ayda ne kadar ayırmanız gerektiğini belirler. ### Masrafları paylaşmanın 3 yolu Aşağıdaki örnekte bir çiftin net gelirleri 60.000 ₺ ve 40.000 ₺, ortak giderleri ise ayda 50.000 ₺ (kira 25.000 ₺, faturalar ve aidat 7.000 ₺, market 13.000 ₺, diğer ev giderleri 5.000 ₺). | Yöntem | Ortak gidere ödenen | Kişiye kalan | |---|---|---| | Eşit paylaşım | 25.000 ₺ ve 25.000 ₺ | 35.000 ₺ ve 15.000 ₺ | | Gelirle orantılı (%60 ve %40) | 30.000 ₺ ve 20.000 ₺ | 30.000 ₺ ve 20.000 ₺ | - **Eşit paylaşım:** En basit yöntemdir; gelirler birbirine yakınsa iyi çalışır. Gelir farkı büyükse daha az kazanan kişinin kişisel harcama ve birikim payı hızla erir. - **Gelirle orantılı paylaşım:** Her biri gelirinin aynı yüzdesini ortak giderlere ayırır. Örnekte ikisi de gelirinin %50'sini ortak gidere verir. Gelir farkı olan çiftler için genellikle daha adil hissettirir. - **Tam ortak havuz:** Bütün gelirler tek hesapta toplanır, bütçe tek bir aile bütçesi olarak yönetilir. Tam şeffaflık ve güven gerektirir; kişisel harcama payını ayrıca belirlemek, "bunu neden aldın" tartışmalarını önler. ### Seninki, benimki, bizimki: üç hesap yöntemi Birçok çiftin sonunda vardığı denge, üç hesaplı düzendir: - **Bizimki:** Ortak bir hesap. Her biri maaş gününde kararlaştırılan payı (eşit ya da orantılı) bu hesaba aktarır. Kira, aidat, faturalar, market ve ortak birikim buradan ödenir. - **Seninki ve benimki:** Payı aktardıktan sonra kalan para kişiseldir; kimse diğerinin kişisel harcamasına hesap sormaz. Bu düzende düzenli ödemeleri ortak hesaba bağlamak işi kolaylaştırır: fatura talimatları ve kira aynı hesaptan çıkar, ay sonunda "bu ay faturayı kim ödemişti" sorusu ortadan kalkar ([kira, aidat ve faturalar nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). Ortak hesaba aktarılan tutar, ortak giderlerin biraz üstünde tutulursa hesapta küçük bir yedek birikir. ### Kim ne ödedi? Hesaplaşmayı basit tut Ortak hesap açmadan, masrafları o an kim müsaitse onun ödediği bir düzende yaşıyorsanız, küçük farklar birikip büyük bir kırgınlığa dönüşebilir. İki basit kural işe yarar: - Ortak harcamaları tek bir yerde not edin ve ayda bir kez, örneğin maaş gününden sonra hesaplaşın. - Aradaki farkı alacak ve borç olarak kaydedin; tutar kapandığında kaydı da kapatın ([borç ve alacak nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi)). Önemli olan kuruşu kuruşuna eşitlemek değil, iki tarafın da yöntemin adil olduğuna inanmasıdır. Aylar içinde değişen gelirlere, bir tarafın işsiz kaldığı ya da doğum izninde olduğu dönemlere göre yöntemi yeniden konuşmak normaldir. ### Ortak hedefler ve ortak borçlar Ev peşinatı, düğün ya da araba gibi büyük hedefler için ayrı bir birikim hedefi ve tarih belirlemek, her ay ne kadar ayırmanız gerektiğini netleştirir ([birikim hedefi nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama)). Ortak hedefin yanında herkesin kendine ait küçük bir hedefi olması da motivasyonu korur. Borçlarda ise dikkatli olun: bir kredide müşterek borçlu ya da kefil olmak, borcun tamamından sorumlu olabileceğiniz anlamına gelir ve ikinizin kredi notunu da etkiler ([Findeks kredi notu nasıl yükselir](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme)). Evlilikte yasal mal rejimi ve evlilik sırasında edinilen malların paylaşımı gibi konularda sorunuz varsa bir hukukçuya danışmak en doğrusudur. ### Sık yapılan hata: aylık bir buluşma yapmamak Ortak bütçe bir kez kurulup bırakılamaz. Ayda bir kez, yarım saatlik bir "bütçe buluşması" yapın: geçen ay nereye ne gitti, bütçe limitleri aşıldı mı, hedefe ne kadar yaklaştınız, önümüzdeki ay büyük bir ödeme var mı? Sorunları olduğu anda değil, sakin bir anda ve rakamlara bakarak konuşmak, para tartışmalarını kişisel olmaktan çıkarır. ### Sık sorulanlar **Evde masraflar eşit mi paylaşılmalı, maaşa göre mi?** Gelirler birbirine yakınsa eşit paylaşım basit ve adildir. Gelir farkı büyükse her birinin gelirinin aynı yüzdesini ortak giderlere ayırdığı orantılı paylaşım genellikle daha adil hissettirir. Önemli olan iki tarafın da yöntemi adil bulmasıdır. **Çiftler ortak hesap açmalı mı?** Ortak bir hesap kira, faturalar ve market gibi ortak giderleri tek yerden ödemeyi kolaylaştırır. Birçok çift ortak hesabın yanında her birinin kişisel hesabını da koruyarak hem şeffaflık hem bağımsızlık sağlar. **Seninki benimki bizimki yöntemi nedir?** Her iki tarafın maaş gününde kararlaştırılan payı ortak hesaba aktardığı, ortak giderlerin bu hesaptan ödendiği ve kalan paranın kişisel kaldığı üç hesaplı bir düzendir. **Eşimin kredi borcundan ben de sorumlu olur muyum?** Müşterek borçlu ya da kefil olduğun bir borçtan sorumlu olabilirsin. Evlilikteki mal rejimi ve borçların durumu kişiye göre değiştiği için hukuki sorularda bir avukata danışmak gerekir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Bebek masrafları: bebeğin ilk yılı ne kadara mal olur? Doğuma hazırlık bütçesi Adres: https://butco.app/rehber/bebek-masraflari-ilk-yil-butcesi Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Bebek masrafının büyük kısmı doğumdan önceki birkaç haftada tek seferde, geri kalanı ise bez ve mama gibi her ay tekrar eden kalemlerle gelir. İkisini ayrı planlamak ve doğum izninde düşecek geliri hesaba katmak, ilk yılı borçlanmadan geçirmeyi sağlar. ### Bebek masrafları üç parçadan oluşur "Bebek çok masraflı" cümlesi doğrudur ama plan yapmaya yetmez. Masrafları üç gruba ayırınca neyin ne zaman geleceği netleşir: - **Tek seferlik hazırlık:** Beşik, bebek arabası, oto koltuğu, ilk kıyafetler, emzirme ve banyo malzemeleri. Çoğu doğumdan önceki iki üç ay içinde alınır. - **Doğum masrafı:** Hastane, doktor ve doğum paketi. Devlet hastanesi, SGK anlaşmalı özel hastane ya da tamamen özel hastane tercihine göre çok farklıdır. - **Aylık giderler:** Bez, mama (ya da emziren anne için ek beslenme), ıslak mendil, bakım ürünleri, doktor kontrolleri, büyüdükçe yenilenen kıyafetler. Buna bir de dördüncü kalem eklenir: doğum izni ve ücretsiz izin döneminde **azalan gelir**. Bütçeyi çoğu zaman masraflar değil, bu gelir düşüşü zorlar. ### Doğum öncesi alışveriş listesi: gerçekten gerekenler Bebek mağazalarının listeleri yüzlerce kalem içerir; ilk aylarda gerçekten ihtiyaç duyulanlar ise çok daha azdır. Aşağıdaki tabloda rakamlar yalnızca örnektir; marka, yeni ya da ikinci el tercihi ve şehre göre birkaç kat değişebilir. | Kalem | Örnek tutar | Not | |---|---|---| | Oto koltuğu (ana kucağı) | 6.000 ₺ | Hastaneden eve dönüşte gerekir; ikinci elde kaza geçmişi bilinmez | | Bebek arabası | 10.000 ₺ | Travel sistem setler oto koltuğunu da içerebilir | | Beşik ve yatak | 7.000 ₺ | Yatak yeni alınmalı; beşik ikinci el olabilir | | İlk kıyafetler (0 ile 3 ay) | 4.000 ₺ | Bebek hızlı büyür; az ve yıkanabilir al | | Banyo, bakım ve emzirme malzemeleri | 3.000 ₺ | Küvet, havlu, biberon, göğüs pompası | | Kanguru ya da ana kucağı taşıyıcı | 2.000 ₺ | İsteğe bağlı | | **Toplam** | **32.000 ₺** | | Bu kalemlerin çoğu birkaç ay kullanılır. Aileden ve çevreden gelecek hediyeleri önceden konuşmak, aynı ürünün iki kez alınmasını önler. Beşik, mama sandalyesi, park yatak ve oyuncak gibi kalemler ikinci elde yarı fiyatına bulunabilir; oto koltuğu ve yatak ise güvenlik ve hijyen nedeniyle yeni alınmalıdır. ### Doğum masrafı: hastane seçimi bütçeyi belirler SGK'lı biri için devlet hastanesinde doğum genellikle ek ücretsizdir. SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde SGK payının üstüne hastanenin belirlediği fark ücreti ödenir; anlaşması olmayan özel hastanelerde ise masrafın tamamı cebinden çıkar. Normal doğum ve sezaryen, oda tipi ve doktor tercihi fiyatı ayrıca değiştirir. Özel hastanede doğum düşünüyorsan hamileliğin ilk aylarında birkaç hastaneden yazılı paket fiyatı iste ve pakete neyin dahil olmadığını sor: yenidoğan yoğun bakım, ek gece, epidural ve bebek doktoru muayenesi sık rastlanan ek kalemlerdir. Özel sağlık sigortan varsa doğum teminatını ve bekleme süresini poliçende kontrol et; birçok poliçede doğum teminatı ancak poliçe başladıktan belli bir süre sonra geçerli olur ([tamamlayıcı ve özel sağlık sigortası farkı](https://butco.app/rehber/saglik-sigortasi-secimi-tss-oss)). ### Aylık bebek gideri: bez ve mama hesabı Yenidoğan bir bebek günde 8 ile 12 bez kullanabilir; bu sayı aylar geçtikçe azalır ama bez bedeni büyüdükçe adet fiyatı artar. Ortalama günde 7 bez ve bez başına 8 ₺ ile hesaplarsak: aylık bez gideri = günlük bez sayısı × 30 × bez başına fiyat 7 × 30 × 8 = **1.680 ₺**. Bebek anne sütü yerine devam sütü ya da formül mamayla besleniyorsa mama kutusu hızlı tükenir ve aylık gider bezinkini geçebilir. Örnek bir aylık tablo: | Aylık kalem | Örnek tutar | |---|---| | Bez | 1.700 ₺ | | Islak mendil ve bakım ürünleri | 700 ₺ | | Mama (formülle beslenen bebek için) | 3.500 ₺ | | Kıyafet yenileme (aylık ortalama) | 1.000 ₺ | | Doktor, ilaç ve özel aşılar (aylık ortalama) | 1.100 ₺ | | **Toplam** | **8.000 ₺** | Sağlık Bakanlığı'nın rutin aşı takvimindeki aşılar aile hekiminde ücretsizdir; takvim dışındaki bazı aşılar ise ücretli olabilir. Kendi rakamlarını çıkarmak için ilk ayın fişlerini toplayıp bir sonraki ayın bütçesine taşımak en gerçekçi yöntemdir. Altı aydan sonra ek gıdaya geçiş, mama sandalyesi, yürüteç yerine oyun parkı ve ev güvenliği ürünleri (priz kapağı, köşe koruyucu, kapı bariyeri) yeni kalemler olarak eklenir. ### İlk yıl bütçesi: örnek hesap Yukarıdaki örnek rakamlarla, devlet hastanesinde doğum yapan ve formül mamayla beslenen bir bebek için ilk yıl kabaca şöyle görünür: ilk yıl maliyeti = hazırlık + doğum + aylık gider × 12 32.000 + 0 + 8.000 × 12 = **128.000 ₺**. Anne sütüyle beslenen bir bebekte mama kalemi düştüğü için toplam belirgin şekilde azalır; özel hastanede doğum ya da kreş ve bakıcı ise toplamı birkaç katına çıkarabilir. Bu rakam senin rakamın değil, bir başlangıç noktasıdır: kendi seçimlerinle her satırı güncelle. Devletin doğum yardımı gibi destekleri ve tutarları dönem dönem değişir; güncel koşulları ve başvuru yolunu e-Devlet'ten ya da ilgili kurumdan kontrol et. Bu desteği bütçenin temeline değil, ek bir gelir olarak koymak daha güvenlidir. ### Doğum izni ve ücretsiz izinde gelir düşüşü Çalışan anneler için doğum izni boyunca maaş yerine SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği alınır; bu ödenek her zaman maaşın tamamı kadar değildir ve maaşla aynı gün yatmaz. Doğum izninden sonra ücretsiz izin, yarım çalışma ya da işe dönmeme kararı ise hane gelirini aylarca düşürebilir. Bu yüzden hamilelik süresince yapılacak en değerli hazırlık alışveriş değil birikimdir. Doğumdan sonraki altı ayda gelirin ne kadar düşeceğini hesapla ve bu farkı hamilelik boyunca ayda bir miktar kenara koyarak karşıla ([birikim hedefi nasıl hesaplanır](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama)). Mevcut [acil durum fonunu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) bu iş için harcamak yerine ayrı bir "bebek fonu" açmak, beklenmedik bir hastane masrafına karşı yedeğini korur. ### Sık yapılan hata: bütün alışverişi kredi kartına taksitle yığmak Doğumdan önceki haftalarda yapılan büyük alışverişler taksitlendiğinde, taksitlerin en yoğun olduğu aylar tam da gelirin düştüğü doğum izni dönemine denk gelir. Taksitli alışverişin ekstrelere nasıl dağıldığını önceden görmek bu sürprizi önler ([taksitli alışveriş ekstreye nasıl yansır](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre)). Mümkünse hazırlık alışverişini hamileliğin ortasına yay ve birikimle öde; taksit kullanacaksan bitiş tarihinin doğum iznini geçmemesine dikkat et. ### Sık sorulanlar **Bebeğin ilk yılı ne kadara mal olur?** Hastane seçimi, anne sütü ya da mama ile beslenme ve alışveriş tercihlerine göre çok değişir. Tek seferlik hazırlık, doğum masrafı ve aylık giderin 12 katını toplayarak kendi rakamını çıkarabilirsin; kreş ve bakıcı bu toplamı en çok artıran kalemlerdir. **Bebek için aylık bez ve mama masrafı nasıl hesaplanır?** Günlük bez sayısını 30 ile ve bez başına fiyatla çarp. Mama için bir kutunun kaç gün yettiğine bakıp ayda kaç kutu gerektiğini hesapla. Bebek büyüdükçe bez sayısı azalır, beden ve mama miktarı artar. **Doğum öncesi hangi alışverişler gerçekten gerekli?** İlk haftalar için oto koltuğu, uyku alanı, az sayıda kıyafet, bez ve temel bakım malzemeleri yeterlidir. Birçok ürün birkaç ay kullanıldığı için ikinci el ya da hediye olarak edinilebilir; oto koltuğu ve yatak ise yeni alınmalıdır. **Devlet hastanesinde doğum ücretli mi?** SGK kapsamındaki biri için devlet hastanesinde doğum genellikle ek ücret gerektirmez. SGK anlaşmalı özel hastanelerde fark ücreti ödenir, anlaşmasız özel hastanelerde masrafın tamamı kişiye aittir. Güncel durumu hastaneye ve SGK'ya sormak gerekir. ### Kaynaklar - [5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 18 (analık hâlinde geçici iş göremezlik ödeneği)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Çocuğa harçlık ne kadar verilmeli? Yaşa göre harçlık ve çocuklarda para bilinci Adres: https://butco.app/rehber/cocuga-harclik-ne-kadar-verilmeli Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Harçlığın doğru tutarı bir rakam değil, harçlığın neyi karşılayacağıyla belirlenir. Küçük yaşta düzenli ve az verilen harçlık, çocuğa bütçe yapmayı, beklemeyi ve hata yapıp düzeltmeyi güvenli bir alanda öğretir. ### Harçlık neden önemli? Para bilinci okulda değil, çoğunlukla evde ve harçlıkla kazanılır. Harçlığını kendi yöneten bir çocuk, bir şeyi almak için beklemeyi, ayın sonunu getirmeyi ve bir hatanın bedelini küçük tutarlarla öğrenir. Aynı dersleri yetişkinlikte kredi kartıyla öğrenmek çok daha pahalıdır. Harçlığın amacı çocuğa para vermek değil, **karar verme hakkı** vermektir. Bu yüzden harçlığın düzenli, önceden bilinen bir günde ve tutarda gelmesi, tutarın yüksek olmasından daha önemlidir. ### Kaç yaşında harçlık verilmeli? Yaşa göre harçlık - **3-5 yaş:** Harçlıktan çok oyun dönemi. Kumbaraya bozuk para atmak, paraları saymak, markette küçük bir şeyi kendi parasıyla ödemek yeter. - **6-9 yaş:** Küçük, **haftalık** bir harçlık başlatmak için iyi bir yaş. Bir hafta, bu yaştaki bir çocuğun planlayabileceği en uzun süredir. - **10-13 yaş:** Harçlık kantin, kırtasiye gibi belli harcamaları kapsamaya başlar. Hedef için birikim (bir oyun, bir bisiklet parçası) bu dönemde anlam kazanır. - **14-17 yaş:** **Aylık** harçlığa geçilebilir. Ulaşım, telefon paketi, arkadaşlarla dışarı çıkma gibi kalemler harçlığa devredilir. Bazı bankalar ebeveyn onayıyla gençlere hesap ve banka kartı sunar; kart kullanımını birlikte takip etmek iyi bir alıştırmadır. - **18 yaş ve sonrası:** Harçlık artık bir öğrenci bütçesine dönüşür ([üniversite öğrencisi bütçesi](https://butco.app/rehber/ogrenci-butcesi-universite)). ### Harçlık ne kadar olmalı? Hesaplama yöntemi Başka ailelerin verdiği tutarlar yol gösterici değildir; şehir, okul ve harçlığın kapsadığı kalemler çok farklıdır. Daha sağlam yol, harçlığın hangi harcamaları karşılayacağını belirleyip bunları toplamaktır: harçlık = harçlığa devredilen harcamalar + serbest harcama payı + birikim payı Örneğin 12 yaşındaki bir çocuk için haftalık: - Kantin: 5 gün × 60 ₺ = 300 ₺ - Kırtasiye ve küçük ihtiyaçlar: 50 ₺ - Serbest harcama (atıştırmalık, oyun, hediye): 100 ₺ - Birikim payı: 50 ₺ Haftalık harçlık **500 ₺** eder. Rakamlar yalnızca örnektir. Önemli olan, harçlığa devrettiğin harcamayı artık ayrıca ödememektir: kantin parası harçlığın içindeyse, çocuk parasını bitirdiğinde ek para vermek dersi siler. ### Haftalık mı, aylık mı? Küçük çocuklar için **haftalık** harçlık daha iyidir: bir haftayı zihinde canlandırmak kolaydır ve hata yapıldığında sonuç en fazla birkaç gün sürer. Çocuk birkaç ay boyunca haftasını rahat çıkarıyorsa önce iki haftalığa, lise çağında aylığa geçebilirsin. Aylık harçlık, yetişkin hayatındaki maaş döngüsünün küçük bir provasıdır. ### Üç kavanoz yöntemi: harca, biriktir, paylaş Özellikle küçük yaşlarda harçlığı gözle görülür üç bölüme ayırmak işe yarar: 1. **Harca:** Hafta içinde serbestçe kullanılacak para. 2. **Biriktir:** Belli bir hedef için bekleyen para. Hedefin resmini kavanozun üstüne yapıştırmak beklemeyi kolaylaştırır. 3. **Paylaş:** Bir arkadaşa hediye, bir bağış ya da hayvan barınağı için ayrılan küçük pay. Oranlar ailenin tercihidir; örneğin %60 harca, %30 biriktir, %10 paylaş. Çocuk biriktirdiği paraya belli bir süre dokunmazsa üstüne küçük bir "aile katkısı" eklemek, faizin ve birikimin mantığını erkenden gösterir. ### Harçlık ev işlerine bağlanmalı mı? İki görüş vardır. Harçlığı ev işlerine bağlamak emek ile para arasındaki ilişkiyi öğretir; ama yatağını toplamak gibi herkesin yapması gereken işler para karşılığı olursa çocuk "para vermezsen yapmam" demeye başlayabilir. Birçok ailenin bulduğu orta yol: temel harçlık düzenli ve koşulsuzdur, olağan dışı işler (arabayı yıkamak, bahçe temizliği) için ayrıca kazanma fırsatı sunulur. ### Sık yapılan hatalar - **Para bitince ek vermek:** Bir kez "kurtarmak" bütçenin sınırını kaldırır. Zorunlu bir ihtiyaç varsa bunu avans olarak ver ve sonraki harçlıktan kes; borç ve geri ödeme kavramı da böylece öğrenilir. - **Harcama kararlarına karışmak:** Çocuk harçlığını sana saçma gelen bir şeye harcayabilir. Pişmanlık en kalıcı derstir; güvenlik ve sağlık dışında karışmamaya çalış. - **Harçlığı düzensiz vermek:** Unutulan ya da geciken harçlık planlamayı imkânsız kılar. - **Oyun içi satın almaları gözden kaçırmak:** Dijital para gözle görülmediği için daha kolay harcanır. Telefon ve tabletlerde aile paylaşımı ayarlarından satın almaları onaya bağla; oyun paralarını da harçlıktan karşılamayı kural haline getir. - **Para konuşmamak:** Evin faturalarını, bir alışverişte fiyat karşılaştırmasını ya da bir tatil için birikimi çocukla konuşmak, harçlık kadar öğreticidir. ### Sık sorulanlar **Çocuğa kaç yaşında harçlık verilmeli?** Birçok çocuk 6-7 yaş civarında küçük, haftalık bir harçlığı yönetebilir. Daha küçük yaşlarda kumbara ve bozuk para saymak gibi oyunlarla başlamak yeterlidir. **Çocuğa haftalık ne kadar harçlık verilmeli?** Tek bir doğru tutar yoktur. Harçlığın hangi harcamaları (kantin, kırtasiye, ulaşım) karşılayacağını belirleyip bunları topla, üstüne küçük bir serbest harcama ve birikim payı ekle. **Harçlık haftalık mı aylık mı verilmeli?** Küçük çocuklara haftalık harçlık daha uygundur. Çocuk haftasını rahat çıkarmaya başladığında iki haftalığa, ergenlikte aylık harçlığa geçilebilir. **Üç kavanoz yöntemi nedir?** Harçlığı harcamak, biriktirmek ve paylaşmak için üç ayrı kavanoza bölme yöntemidir. Çocuğa paranın farklı amaçları olduğunu gözle görülür şekilde öğretir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Çocuğum oyuna para harcadı: uygulama içi satın alma iadesi ve oyun harcamalarına limit koymak Adres: https://butco.app/rehber/cocuk-oyun-ici-harcama-iade-uygulama-ici-satin-alma Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Oyunlardaki küçük satın almalar tek tek masum görünür; kayıtlı bir kartla birkaç dokunuş, ay sonunda ekstrede binlerce liralık bir sürpriz olabilir. İade şansı ilk saatlerde en yüksektir. Hızlı hareket etmek, ardından telefon, tablet ve konsolda satın almayı onaya bağlamak ve çocuğa oyun için net bir bütçe vermek aynı sorunun tekrarlanmasını önler. ### Oyun içi harcama neden bu kadar hızlı büyür? Mobil oyunların çoğu ücretsiz indirilir; gelirlerini **uygulama içi satın almalarla** kazanır. Roblox'ta Robux, PUBG Mobile'da UC, Brawl Stars'ta elmas, Fortnite'ta V-Bucks, Valorant'ta VP gibi oyun paraları; sezon kartları (battle pass), kostümler (skin) ve sandık ya da çark gibi şansa dayalı ödüller bu modelin parçasıdır. Çocuklar için sorun şudur: Oyun parası gerçek parayla bağlantısını gizler. "80 elmas" bir çocuğa para gibi gelmez. Cihazda kayıtlı bir kart varsa ve satın alma için şifre istenmiyorsa, birkaç dakikada onlarca işlem yapılabilir. Bu harcamalar ekstrede genellikle **APPLE.COM/BILL**, **GOOGLE *oyun adı** ya da oyun şirketinin adıyla görünür. ### İlk yapılacaklar: ilk 48 saat önemli - **Kartı cihazdan kaldır ya da satın almayı kilitle:** Yeni işlemleri hemen durdur. Aşağıdaki ayarları şimdi yapmak, iade beklerken harcamanın büyümesini önler. - **Harcamaları listele:** Mobil bankacılıktan kartın son işlemlerini, uygulama mağazasından satın alma geçmişini aç. Tarih, tutar ve oyun adını not et. - **Hemen iade iste:** Platformların iade kuralları süreye bağlıdır ve erken yapılan başvuruların kabul edilme ihtimali daha yüksektir. - **Çocukla sakin konuş:** Amaç cezalandırmak değil, ne olduğunu anlamak. Çocuğun hangi oyunda neyi neden aldığını bilmek, iade başvurusunda da işine yarar. ### App Store, Google Play ve Steam'de iade nasıl istenir? **iPhone ve iPad (App Store):** **reportaproblem.apple.com** adresine Apple hesabınla gir, "Para iadesi talep et" seçeneğini seç, satın almayı işaretle ve nedeni yaz. Nedeni açık yaz: "Satın alma, çocuğum tarafından izinsiz yapıldı." Apple her başvuruyu ayrı değerlendirir; iade garanti değildir ama çocuk kaynaklı ilk başvurular sık kabul edilir. **Android (Google Play):** Satın almadan sonraki **48 saat içinde** Google Play'in iade formundan ya da **play.google.com > Ödemeler ve abonelikler > Bütçe ve geçmiş** ekranından iade isteyebilirsin. 48 saat geçtiyse önce oyunun geliştiricisiyle iletişime geçmen istenir; aile üyesinin yetkisiz satın almaları için Google Play'in ayrıca bir başvuru yolu vardır. **Bilgisayar (Steam):** Steam, oyunun kendisi için satın almadan itibaren 14 gün içinde ve 2 saatten az oynanmışsa iade kabul eder. Oyun içi eşyalarda kurallar oyuna göre değişir; birçok üçüncü taraf oyunda iade yoktur. **Oyunun kendi sitesi ya da konsol mağazası:** Roblox, Epic Games, PlayStation ve Xbox mağazalarının kendi destek formları vardır. Hesap bilgileri, işlem numarası ve tarihle başvur. Platform iade politikaları sık güncellenir; başvurmadan önce ilgili yardım sayfasındaki güncel kuralı kontrol et. ### Bankaya itiraz ve cayma hakkı işe yarar mı? Kart kayıtlı cihazda **aile içinden birinin** yaptığı harcama, bankalar tarafından genellikle dolandırıcılık sayılmaz; kart sahibinin cihazı ve hesabı üzerinden yapıldığı için harcama itirazı (chargeback) çoğu zaman reddedilir. Bu yüzden önce platformun kendi iade yolunu dene. Bankaya itirazı, platform iade etmediğinde ya da tanımadığın bir hesaptan yapılmış şüpheli işlemler gördüğünde değerlendir. Kartının başkası tarafından kullanıldığını düşünüyorsan [kart dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberindeki adımları izle. İnternetten alışverişteki 14 günlük cayma hakkı, **anında teslim edilen dijital içeriklerde** genellikle uygulanmaz; oyun parası da bu kapsama girer. Yani oyun içi satın almanın iadesi çoğunlukla bir yasal hak değil, platformun iade politikasına bağlıdır. Ayrıntı için [online alışverişte iade ve cayma hakkı](https://butco.app/rehber/online-alisveris-iade-cayma-hakki) rehberine bakabilirsin. ### Bir daha olmasın: satın almaları onaya bağlamak - **iPhone ve iPad:** Aile Paylaşımı'nda çocuğa ayrı bir Apple hesabı aç ve **Satın Alma İste** özelliğini aç; çocuğun her satın alması senin telefonuna onay isteği olarak gelir. Ayrıca **Ayarlar > Ekran Süresi > İçerik ve Gizlilik Kısıtlamaları > iTunes ve App Store Satın Alımları** ekranından uygulama içi satın almaları tamamen kapatabilirsin. - **Android:** Google **Family Link** ile çocuğun hesabında satın almaları ebeveyn onayına bağla. Kendi cihazını çocuğa veriyorsan **Play Store > Ayarlar > Kimlik doğrulama > Satın alma işlemleri için kimlik doğrulaması gerektir** seçeneğini "Tüm satın alma işlemleri için" yap. - **Konsollar:** PlayStation, Xbox ve Nintendo'nun ebeveyn denetimlerinde aylık harcama sınırı ya da satın almada şifre zorunluluğu ayarlanabilir. - **Kartta internet alışverişi:** Mobil bankacılıktan kartının internet alışverişini kapatıp yalnızca ihtiyaç anında açabilir, ya da mağaza hesabında yalnızca limiti düşük bir **sanal kart** tutabilirsin. ### Oyun harçlığı: yasaklamak yerine bütçe vermek Oyun harcamasını tamamen yasaklamak çoğu zaman gizli harcamaya dönüşür. Daha kalıcı yol, oyunu çocuğun kendi bütçesinin bir parçası yapmaktır: - **Hediye kartı ile önceden ödenmiş bütçe:** App Store ve Google Play hediye kartları ya da oyunların kendi ön ödemeli kartları, harcamanın üst sınırını baştan belirler. Kart bitince harcama da biter. - **Harçlıktan pay:** Oyun parası harçlıktan ayrılan bir tutarla alınırsa çocuk, 300 ₺'lik bir kostümün kaç haftalık harçlığı olduğunu kendisi hesaplar. Yaşa göre harçlık tutarı için [çocuğa harçlık](https://butco.app/rehber/cocuga-harclik-ne-kadar-verilmeli) rehberine bak. - **Şansa dayalı ödüllerde net kural:** Sandık, çark ve kart paketleri, ne çıkacağı belli olmadığı için tekrar tekrar harcamaya teşvik eder. Bunlara hiç para harcanmaması gibi açık bir aile kuralı koymak işe yarar. - **"Bedava Robux, bedava UC" tuzakları:** Bedava oyun parası vaat eden siteler ve mesajlar genellikle hesap şifresini ya da kart bilgisini ele geçirmek içindir. Çocuğa bunu önceden anlat. ### Sık sorulanlar **Çocuğum oyunda izinsiz harcama yaptı, parayı geri alabilir miyim?** Çoğu durumda iade isteyebilirsin. iPhone'da reportaproblem.apple.com üzerinden, Android'de satın almadan sonraki 48 saat içinde Google Play üzerinden başvur. İade garanti değildir ve platformun değerlendirmesine bağlıdır; erken başvurmak şansı artırır. **Google Play'de iade süresi kaç saat?** Google Play, satın almadan sonraki 48 saat içinde iade başvurusunu doğrudan kabul eder. Bu süre geçtiyse oyunun geliştiricisine başvurman istenir. **Uygulama içi satın almalarda cayma hakkı var mı?** Anında teslim edilen dijital içeriklerde 14 günlük cayma hakkı genellikle uygulanmaz. Oyun içi satın almaların iadesi çoğunlukla platformun iade politikasına bağlıdır. **iPhone'da uygulama içi satın alma nasıl kapatılır?** Ayarlar > Ekran Süresi > İçerik ve Gizlilik Kısıtlamaları > iTunes ve App Store Satın Alımları yolundan Uygulama İçi Satın Alımlar seçeneğini İzin Verme yap. Aile Paylaşımı'ndaki Satın Alma İste özelliği ise her satın almayı senin onayına bağlar. **Çocuğun oyun harcamasını bankaya itiraz edebilir miyim?** Edebilirsin, ancak kart kayıtlı cihazda aile içinden birinin yaptığı harcamalar genellikle dolandırıcılık sayılmadığı için itiraz çoğu zaman reddedilir. Önce platformun kendi iade yolunu denemek daha etkilidir. ### Kaynaklar - [Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, md. 15/1-ğ (elektronik ortamda anında ifa edilen hizmet ve gayrimaddi mallarda cayma hakkı istisnası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20237&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [Uygulamalar, oyunlar ve uygulama içi satın alma işlemleri ile ilgili geri ödeme politikaları (48 saat kuralı)](https://support.google.com/googleplay/answer/15574908?hl=tr) · Google Play Yardım - [Apple'dan satın aldığınız uygulamalar veya içerikler için para iadesi talep etme](https://support.apple.com/tr-tr/118223) · Apple Destek - [Steam İadeleri (14 gün ve 2 saat oynama süresi koşulu)](https://store.steampowered.com/steam_refunds/?l=turkish) · Valve / Steam *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır? Ev, araba, altın ve kredi borcu kime kalır? Adres: https://butco.app/rehber/bosanmada-mal-paylasimi-edinilmis-mallara-katilma Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Türkiye'de 2002'den beri evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır: evlilik süresince çalışarak edinilen mallar, borçlar düşüldükten sonra eşler arasında yarı yarıya paylaşılır. Evlilikten önce sahip olunanlar, miras ve bağışlar ise kişisel mal olarak paylaşıma girmez. Hangi malın hangi gruba girdiğini bilmek, boşanma sürecinde ve daha evlenmeden önce doğru karar vermeni sağlar. ### Yasal mal rejimi: edinilmiş mallara katılma Türk Medeni Kanunu'na göre eşler bir mal rejimi sözleşmesi yapmadıysa aralarında **edinilmiş mallara katılma** rejimi geçerlidir. Bu rejim 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girdi. Evlilik süresince her eş kendi malını yönetir; paylaşım ancak mal rejimi sona erdiğinde, yani boşanma davası açıldığında ya da eşlerden biri öldüğünde gündeme gelir. Boşanmada mal rejimi **boşanma davasının açıldığı tarihte** sona ermiş sayılır. Bu tarihten sonra edinilen mallar paylaşıma girmez; malların değeri ise tasfiye sırasındaki güncel değerle hesaplanır. **2002'den önce evlenenler:** 1 Ocak 2002'ye kadar geçen dönem için o zamanki yasal rejim olan mal ayrılığı uygulanır; bu tarihten sonra edinilenler için edinilmiş mallara katılma kuralları geçerlidir. Evlilik süresi bu tarihi kapsıyorsa hesap iki döneme bölünür. ### Kişisel mal mı, edinilmiş mal mı? | Kişisel mal (paylaşılmaz) | Edinilmiş mal (paylaşılır) | |---|---| | Evlilikten önce sahip olunan ev, araba, birikim | Evlilik süresince maaşla, ticari kazançla alınan her şey | | Evlilik sırasında miras yoluyla gelen mallar | Evlilikte biriken mevduat, altın, döviz ve yatırımlar | | Evlilik sırasında karşılıksız bağış olarak alınanlar | Sosyal güvenlik ve emeklilik kurumlarından yapılan ödemeler | | Yalnızca bir eşin kişisel kullanımına ait eşyalar | Kişisel malların gelirleri (örneğin evlilik öncesi evin kira geliri) | | Manevi tazminat alacakları | Çalışma gücünün kaybı nedeniyle yapılan tazminat ödemeleri | Dikkat çeken bir ayrıntı: evlilik öncesi evin **kendisi** kişisel maldır, ama evlilik boyunca getirdiği kira geliri edinilmiş mal sayılır. Bir malın hangi gruba girdiği tartışmalıysa, onun kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatlamak zorundadır; ispat edilemeyen mal edinilmiş mal kabul edilir. Evlilik öncesi birikiminin dökümlerini ve miras belgelerini saklamak bu yüzden önemlidir. ### Hesap: artık değerin yarısı Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ait borçlar çıkarılır; kalan tutara **artık değer** denir. Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısını alacak olarak isteyebilir. Artık değer eksiye düşerse sıfır sayılır; yani bir eşin borcu diğerine yüklenmez. Aşağıdaki örnek tamamen **varsayımsal** rakamlarla hazırlanmıştır: | | Eş A | Eş B | |---|---|---| | Evlilikte alınan ev ve birikimler | 2.000.000 ₺ | 600.000 ₺ | | Bu mallara ait borçlar | 400.000 ₺ | 0 ₺ | | **Artık değer** | **1.600.000 ₺** | **600.000 ₺** | | Diğer eşten isteyebileceği pay (yarısı) | 300.000 ₺ | 800.000 ₺ | Karşılıklı alacaklar birbirinden düşülünce Eş A, Eş B'ye **500.000 ₺** öder. Sonuçta her iki eşin elinde evlilikte edinilenlerden 1.100.000 ₺ kalır. Paylaşım malın kendisinin bölünmesiyle değil, genellikle **para alacağı** olarak yapılır; ev tapuda kimin adınaysa ona kalır, diğer eş katılma alacağını talep eder. ### Ev, araba, altın ve kredi borcu - **Kredili alınan ev:** Peşinat evlilik öncesi birikimden ödendiyse o kısım kişisel mal payı olarak hesaba katılır; evlilik süresince maaştan ödenen taksitler edinilmiş mal payını oluşturur. Evin bugünkü değeri bu oranlara göre dağıtılır. - **Diğer eşin evine katkı:** Bir eş, diğerinin kişisel malı olan bir evin alınmasına ya da iyileştirilmesine para ile katkıda bulunduysa, bu malda ortaya çıkan değer artışından katkısı oranında **değer artış payı** alacağı olarak ayrıca istenebilir (TMK md. 227). 2002 öncesi mal ayrılığı döneminde yapılan katkılar için ise Yargıtay'ın kullandığı kavram **katkı payı alacağıdır**. - **Araba:** Evlilikte alınan araba, ruhsat kimin adına olursa olsun edinilmiş maldır. Taşıt kredisinin kalan borcu, değerinden düşülür. - **Düğün takıları ve ziynet eşyası:** Yargıtay kararlarında düğünde takılan ziynet eşyası, aksine bir anlaşma ya da yerel âdet ispat edilmedikçe, genellikle kadının kişisel malı sayılır. Takıların kimde kaldığı ve bozdurulup bozdurulmadığı ayrıca tartışma konusu olur; fotoğraf ve kuyumcu fişleri ispatta işe yarar. - **Kredi ve kart borcu:** Banka karşısında borçlu, sözleşmeyi imzalayan kişidir. Boşanma bunu değiştirmez; eşin borcuna kefil olduysan kefalet boşanmadan sonra da sürer. Ayrıntılar için [kefalet](https://butco.app/rehber/kefil-olmak-kefalet-riskleri-muteselsil-kefil) rehberine bak. - **Aile konutu:** Tapuya "aile konutu" şerhi konulabilir. Bu durumda evin maliki olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan evi satamaz, üzerinde ipotek kuramaz ve kiralıksa kira sözleşmesini feshedemez. ### Anlaşmalı boşanma, nafaka ve süreler **Anlaşmalı boşanma** için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin mal paylaşımı, nafaka ve çocukların velayeti gibi konularda anlaştıkları bir protokolü hâkimin onaylaması gerekir. Çekişmeli davaya göre hem daha kısa sürer hem de avukat ve bilirkişi masrafı çok daha düşüktür. Protokolde mal paylaşımı açıkça düzenlenmezse bu konuda ayrıca dava açılabilir. Nafaka türleri ayrı ayrı düşünülür: dava sürerken hükmedilen **tedbir nafakası**, çocuğun giderleri için **iştirak nafakası** ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için **yoksulluk nafakası**. Nafaka tutarları her yıl belirlenen oranlarla artırılabilir. Mal rejiminin tasfiyesi davası boşanmayla birlikte ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrıca açılabilir. Yargıtay uygulamasında bu dava için genellikle **boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık** süre esas alınır. Süreler ve hesap yöntemi dosyaya göre değiştiği için bir aile hukuku avukatından destek almak iyi olur. ### Evlenmeden önce ve boşanma sürecinde bütçe - **Mal rejimi sözleşmesi:** Evlenmeden önce ya da evlilik sırasında noterde yapılan bir sözleşmeyle mal ayrılığı gibi başka bir rejim seçilebilir. Evlilik öncesi önemli bir malvarlığı ya da ortaklık payı varsa bu seçenek konuşulmaya değer. - **Belgeleri şimdiden topla:** Tapu, ruhsat, kredi sözleşmeleri, hesap dökümleri ve evlilik tarihindeki birikimini gösteren belgeler paylaşımın temelidir. - **Tek gelire göre yeni bütçe:** Boşanma süreci, iki ayrı kira ve iki ayrı fatura demektir. Tek gelirle kurulacak yeni bütçeyi dava başlamadan önce hesapla; bir [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) geçiş dönemini rahatlatır. - **Ortak hesaplar ve kartlar:** Ortak hesaplarda ve ek kartlarda yapılacak harcamalar için açık bir anlaşma yap; gerekirse ek kartları kapat. Ortak bütçeyi evlilikte nasıl kurduğunuza dair fikirler için [çiftlerin ortak bütçesi](https://butco.app/rehber/ciftler-ortak-butce) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Boşanmada mal paylaşımı yarı yarıya mı yapılır?** Evlilik süresince çalışarak edinilen mallar için evet: her eş, diğer eşin borçlar düşüldükten sonra kalan edinilmiş mallarının yarısını isteyebilir. Evlilik öncesi mallar, miras ve bağışlar ise kişisel mal olduğu için paylaşılmaz. **Evlenmeden önce aldığım ev boşanınca paylaşılır mı?** Evin kendisi kişisel maldır ve paylaşılmaz. Ancak kredi taksitleri evlilik süresince maaştan ödendiyse, ödenen kısım oranında edinilmiş mal payı oluşur ve diğer eş bu pay üzerinden alacak isteyebilir. **Düğünde takılan altınlar boşanınca kime kalır?** Yargıtay kararlarında düğünde takılan ziynet eşyası, aksine bir anlaşma ya da yerel âdet ispat edilmedikçe genellikle kadının kişisel malı sayılır ve paylaşıma girmez. **Eşimin adına olan kredi borcunu ben de öder miyim?** Banka karşısında borçlu sözleşmeyi imzalayan kişidir. Kefil ya da ortak borçlu değilsen bankaya karşı sorumlu olmazsın; ancak borç, mal paylaşımı hesabında ilgili malın değerinden düşülür. **Mal paylaşımı davası ne zaman açılabilir?** Boşanma davasıyla birlikte ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrıca açılabilir. Yargıtay uygulamasında genellikle boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık süre esas alınır. ### Kaynaklar - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 202, 219 ve 220 (yasal mal rejimi, edinilmiş ve kişisel mallar)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 225, 231 ve 236 (dava tarihinde sona erme, artık değer, artık değerin yarısı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 166 ve 194 (anlaşmalı boşanma için en az bir yıl, aile konutu)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun, md. 10 (2002 öncesi evliliklerde mal rejimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4722&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Nafaka çeşitleri ve hesaplama: yoksulluk, iştirak, tedbir nafakası Adres: https://butco.app/rehber/nafaka-cesitleri-hesaplama-yoksulluk-istirak-tedbir Kategori: Aile ve ilişkiler · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 27 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Nafakanın sabit bir formülü yok; hâkim, tarafların gelirine, ihtiyaçlarına ve çocuk sayısına bakarak karar veriyor. Dört nafaka türü arasındaki farkı ve 2026'daki önemli değişikliği bilmek, süreci daha az belirsiz hale getirir. ### Dört nafaka türü ve aralarındaki fark Türk hukukunda dört ayrı nafaka türü vardır ve her biri farklı bir ihtiyacı karşılar: - **Tedbir nafakası:** Boşanma ya da ayrılık davası sürerken, eşin ve varsa çocukların geçici olarak geçimini sağlamak için hükmedilir; dava bitince yerini iştirak ya da yoksulluk nafakasına bırakır. - **İştirak nafakası:** Ortak çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderleri için ödenir. Boşanma gerçekleşmese bile ebeveynler bu yükümlülükten kaçamaz; çocuk 18 yaşını doldurunca kendiliğinden sona erer, ama eğitimi sürüyorsa devam etmesi ayrıca talep edilebilir. - **Yoksulluk nafakası:** Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için hükmedilir; talep eden tarafın, boşanmaya yol açan olaylarda diğer taraftan daha ağır kusurlu olmaması gerekir. - **Yardım nafakası:** Boşanmayla ilgisi yoktur; yardıma muhtaç durumdaki anne, baba, kardeş gibi yakınlar için istenebilir. ### Nafaka tutarı nasıl hesaplanır? Nafaka için matematiksel bir formül yok; hâkim her dosyayı kendi şartlarında değerlendirir. Yerleşik uygulamada izlenen yol genellikle şöyledir: - Ödeyecek tarafın net geliri belirlenir - Kira, düzenli sağlık gideri gibi zorunlu giderler bu gelirden ayrıca değerlendirilir - Kalan gelirden, çocuk sayısı ve ihtiyaçlarına göre bir pay ayrılır; uygulamada çocuk başına net gelirin yaklaşık %10-30'u arasında bir iştirak nafakası sık görülür, ama bu bağlayıcı bir oran değildir - Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusur oranı ve varsa başka çocukları da hesaba katılır Sonuç olarak aynı gelire sahip iki kişi, farklı dosyalarda farklı tutarlarla karşılaşabilir; verilen örnek oranlar yalnızca fikir vermek içindir. ### İştirak nafakası ne zaman biter, ne zaman artar? İştirak nafakası çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla kendiliğinden sona erer; ödemenin otomatik kesilmesi gerekmez ama taraflar bunu genellikle bu şekilde uygular. Çocuk üniversitede okuyorsa ebeveynlerden mali gücü yerindeyse eğitim süresince destek olması istenebilir; bu durumda ayrı bir talep ya da anlaşma gerekir. Nafaka tutarı zamanla enflasyon karşısında yetersiz kalabilir; taraflar anlaşamazsa nafakanın artırılması için ayrı bir **nafaka artırım davası** açılabilir. Bazı kararlarda tutarın yıllık ÜFE ya da TÜFE oranında kendiliğinden artacağı da hükme bağlanabilir. ### Yoksulluk nafakasında büyük değişiklik: Anayasa Mahkemesi kararı Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026'da görüştüğü başvuruda, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki yoksulluk nafakasının **"süresiz olarak"** bağlanmasını öngören ibareyi oy çokluğuyla iptal ettiği kamuoyuna duyuruldu. Kararın resmî metni ve yürürlük tarihi Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla kesinleşir; güncel durumu Anayasa Mahkemesi'nin ve Resmî Gazete'nin sitesinden kontrol et. Bu karar yoksulluk nafakası hakkını ortadan kaldırmıyor; yalnızca nafakanın ömür boyu ve süresiz devam etmesini zorunlu kılan mevcut sistemi sona erdiriyor. Duyurulara göre iptal hükmü, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girecek; bu süre TBMM'nin süreli ve adil yeni bir model kurması için tanındı. O güne kadar 175. madde bugünkü haliyle uygulanmaya devam eder. İptal kararları geriye yürümediği için, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden sona ermiyor. Ne var ki mevzuat bu geçiş sürecinde değişmeye devam edecek; devam eden ya da yeni açılacak bir davan varsa güncel durumu bir aile hukuku avukatıyla konuşmak en sağlıklısı. ### Nafaka ödenmezse ne olur? Nafaka bir mahkeme kararına bağlandıktan sonra ödenmemesi hukuki sonuç doğurur. Alacaklı taraf icra takibi başlatabilir; nafaka borcunu ödeme gücü olduğu halde ödemeyen borçlu hakkında, İcra ve İflas Kanunu kapsamında **tazyik hapsi** talep edilebilir. Tazyik hapsi üç aya kadardır ve amacı ödemeye zorlamaktır: borçlu nafakayı öderse tahliye edilir. Hapis borcu da affetmez; ödenmeyen nafaka icra yoluyla tahsil edilmeye devam eder. Ödeme güçlüğü yaşıyorsan mahkemeden nafakanın azaltılmasını istemek, ödemeyi tamamen aksatmaktan daha güvenli bir yoldur. ### Sık sorulanlar **Yoksulluk nafakası artık süresiz verilmiyor mu?** Anayasa Mahkemesi'nin süresiz yoksulluk nafakasını öngören ibareyi iptal ettiği duyuruldu; duyurulara göre iptal, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girecek ve o güne kadar mevcut kural uygulanır. Bu süreçte mevzuat değişebileceği için güncel durumu resmî kaynaklardan ve bir avukattan teyit et. **İştirak nafakası çocuk 18 yaşına gelince otomatik olarak mı biter?** Evet, kural olarak iştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer. Eğitimi devam ediyorsa ayrı bir talep ya da anlaşmayla destek sürdürülebilir. **Nafaka tutarı sabit mi kalır, zamanla artar mı?** Mahkeme kararında aksi belirtilmedikçe tutar kendiliğinden artmaz. Taraflar anlaşamazsa, enflasyon karşısında yetersiz kalan tutar için ayrı bir nafaka artırım davası açılabilir. **Nafaka ödemezsem hapse girer miyim?** Ödeme gücün olduğu halde nafakayı ödememen halinde alacaklı icra takibiyle tazyik hapsi talep edebilir. Tazyik hapsi üç aya kadardır ve nafaka ödenirse tahliye edilirsin; hapis borcu ortadan kaldırmaz, borç yine de tahsil edilir. ### Kaynaklar - [4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 169 (geçici önlemler/tedbir nafakası), md. 175 (yoksulluk nafakası), md. 328 (ana-baba bakım borcu, ergin olana ve eğitim sürerse), md. 364 (yardım nafakası)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, md. 344 (nafaka kararına uymayanlara üç aya kadar tazyik hapsi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2004&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Üniversite öğrencisi bütçesi: KYK bursu ve harçlıkla ay nasıl çıkarılır? Adres: https://butco.app/rehber/ogrenci-butcesi-universite Kategori: Eğitim ve öğrenci · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Öğrenci bütçesinin zorluğu gelirin az olması kadar parça parça ve farklı günlerde gelmesidir. Parayı haftalara bölmek, bursun yattığı hafta harcanıp ay sonunun aç geçmesini önler. ### Öğrenci bütçesi neden farklıdır? Çalışan birinin geliri genellikle ayda bir, tek seferde gelir. Öğrencinin geliri ise dağınıktır: KYK bursu ya da kredisi, aileden gelen harçlık, yarı zamanlı bir iş ya da yaz işinden kalan birikim farklı günlerde hesaba geçer. Buna dönem başındaki büyük masraflar (depozito, eşya, kitap, kayıt ücretleri) eklenince, ilk haftalar bol, son haftalar dar geçer. İyi bir öğrenci bütçesinin amacı her kuruşu hesaplamak değil, ayın son haftasında da cepte para kalmasını sağlamaktır. ### Adım 1: Gelirini ve geldiği günü yaz Her gelir kaynağını tutarı ve hesabına geçtiği günle birlikte listele. Tutarın yanında günü bilmek önemlidir: aile harçlığın ayın başında, burs ayın ortasında geliyorsa, iki tarih arasındaki günleri buna göre planlarsın. KYK bursu ile kredisi arasındaki farkı da bil: **burs karşılıksızdır, kredi ise geri ödenir.** Öğrenim kredisinin geri ödemesi, öğrenim süresinin bitiminden iki yıl sonra başlar ve genellikle kredinin alındığı süre kadar aylık taksitle ödenir. Mezun olduğunda seni bekleyen bu taksitleri bugünden bilmek, ilk maaşını planlarken işini kolaylaştırır. Tutarlar ve koşullar her yıl yeniden belirlendiği için güncel bilgiyi KYK'nın resmi sitesinden kontrol et. ### Adım 2: Önce sabitleri ayır, kalanı günlere böl Kira ya da yurt ücreti, fatura payı, telefon ve ulaşım kartı gibi her ay aynı kalan giderleri gelirden düş. Küçük de olsa bir birikim payı ayır. Kalan tutar yemek, kahve, sosyal hayat ve ihtiyaçlar için harcayabileceğin paradır: haftalık harçlık = (aylık gelir − sabit giderler − birikim) ÷ 30 × 7 Örnek bir öğrencinin ayı: | Kalem | Tutar | |---|---| | Burs ya da kredi | 4.000 ₺ | | Aile harçlığı | 8.000 ₺ | | Yarı zamanlı iş | 3.000 ₺ | | **Toplam gelir** | **15.000 ₺** | | Öğrenci evinde kira payı | 6.000 ₺ | | Fatura ve internet payı | 1.200 ₺ | | Telefon ve ulaşım | 1.000 ₺ | | Birikim | 800 ₺ | | **Harcanabilir kalan** | **6.000 ₺** | 6.000 ₺ ÷ 30 gün = günde 200 ₺, yani haftada **1.400 ₺**. Haftanın parasını pazartesi günü ayrı bir hesaba ya da kenara ayırmak, "bu hafta ne kadar kaldı" sorusunu tek bakışta cevaplar. Bir hafta az harcarsan kalan bir sonraki haftaya devreder; fazla harcarsan fark bir sonraki haftadan düşer. ### Yurt mu, öğrenci evi mi? Aylık rakamlara bakınca ev arkadaşlarıyla tutulan ev bazen yurttan ucuz görünür, ama karşılaştırmayı toplam maliyetle yapmak gerekir: | | Yurt | Paylaşımlı öğrenci evi | |---|---|---| | Aylık ödeme | Tek ücret | Kira payı ve varsa aidat payı | | Faturalar | Çoğunlukla ücrete dahil | Ayrı ödenir, kışın belirgin artar | | Başlangıç masrafı | Kayıt ücreti ve varsa depozito | Depozito, emlakçı ücreti, eşya ve mutfak | | Yemek | Yemekhane ya da yurt mutfağı | Market ve ev yemeği | | Sürpriz gider | Az | Arıza, tadilat, eksik eşya | Öğrenci evinde kış faturası, internet ve ortak market masrafları eklenince fark hızla kapanabilir ([doğalgaz faturasını düşürmek](https://butco.app/rehber/dogalgaz-elektrik-faturasi-dusurme)). Evi tutmadan önce ev sahibine ya da önceki kiracıya geçen kışın faturalarını sormak, sonradan yaşanacak sürprizi önler. ### Ev arkadaşıyla ortak giderler Paylaşımlı evde en çok tartışma çıkaran konu paradır. Birkaç basit kural bunu önler: - **Faturaları kim ödüyor, baştan belirleyin.** Her faturayı bir kişi öder, diğerleri payını aynı hafta ona gönderir. - **Ortak market için bir tavan koyun.** Deterjan, tuvalet kâğıdı gibi ortak ihtiyaçlar için her ay herkesin aynı tutarı koyduğu bir kasa, tek tek hesaplaşmaktan kolaydır. - **Kim kime ne kadar borçlu, yazın.** Küçük tutarlar birikince unutulur ve kırgınlık yaratır ([arkadaşa verilen borç nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi)). ### Öğrenciyken tasarruf etmenin yolları - **Öğrenci indirimlerini kullan:** Toplu taşımada öğrenci kartı, sinema ve tiyatroda öğrenci bileti, müzik ve video platformlarının öğrenci planları ciddi fark yaratır. Bir hizmete ödeme yapmadan önce öğrenci indirimi olup olmadığını sor. - **Yemekhaneyi değerlendir:** Üniversite yemekhanesi, dışarıda yemeğin çok altında bir fiyatla doyurur. Yemek, öğrenci bütçesinde kiradan sonra en büyük kalemdir. - **Kitabı satın almadan önce kütüphaneye bak:** Ders kitaplarının ikinci elini üst dönemlerden almak ya da kütüphaneden ödünç almak mümkündür. - **Kahveyi hesapla:** Günde bir kahve, ayda 20 iş günüyle kolayca birkaç bin liraya ulaşır. Haftalık harçlığın içinde bunu görmek, kararı sana bırakır. - **Küçük bir acil durum payı biriktir:** Bozulan telefon ya da beklenmedik bir yol masrafı için birkaç bin liralık yedek, seni karta ya da ailene acil telefon açmaya mecbur bırakmaz ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). ### İlk kredi kartı: fırsat mı, tuzak mı? Birçok banka öğrencilere düşük limitli kart sunar. Doğru kullanılan bir kart, mezuniyette işine yarayacak bir kredi geçmişi oluşturur ([Findeks kredi notu](https://butco.app/rehber/findeks-kredi-notu-yukseltme)). Yanlış kullanıldığında ise öğrenciyken biriken borç, ilk maaşlarını yıllarca yer. - Ekstre borcunun her ay tamamını öde; asgari ödeme alışkanlık haline gelirse kalan borç faiz işletir. - Karttan nakit çekme; nakit avans alışverişten çok daha pahalıdır ([nakit avans çekmek](https://butco.app/rehber/nakit-avans-cekmek)). - Kartı haftalık harçlığının dışında ikinci bir cüzdan gibi görme; karttan yaptığın harcama da o haftanın harcamasıdır. ### Sık yapılan hata: bursun geldiği hafta harcamak Para hesaba geçtiği gün insan kendini zengin hisseder; dışarıda yemekler, alışverişler ve plansız harcamalar en çok bu haftaya yığılır. Sonra ayın son on günü borç istemeye kalır. Parayı geldiği gün haftalara bölmek ve her haftanın harçlığını yalnızca o hafta kullanmak, bu döngüyü kırmanın en kolay yoludur ([aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). ### Sık sorulanlar **Üniversite öğrencisi aylık ne kadar harcar?** Şehre, yurt ya da evde kalmaya ve yemek alışkanlığına göre çok değişir. En büyük iki kalem genellikle barınma ve yemektir; kendi rakamın için bir ay boyunca harcamalarını kaydetmek en doğru yoldur. **KYK bursu ile KYK kredisi arasındaki fark nedir?** Burs karşılıksızdır ve geri ödenmez. Kredi ise öğrenim süresinin bitiminden iki yıl sonra başlayarak, genellikle kredinin alındığı süre kadar aylık taksitlerle geri ödenir. Güncel koşullar için KYK'nın resmi sitesine bak. **Öğrenci bütçesi nasıl yapılır?** Gelirlerini ve geldikleri günleri yaz, kira, fatura, telefon ve ulaşım gibi sabitleri ayır, küçük bir birikim payı bırak. Kalanı 30'a bölüp 7 ile çarparak haftalık harçlığını bul ve her haftayı kendi harçlığıyla geçir. **Öğrenciyken kredi kartı almak mantıklı mı?** Düşük limitli bir kartı her ay tamamını ödeyerek kullanmak kredi geçmişi oluşturur. Asgari ödeme alışkanlığı ve nakit avans ise öğrenciyken biriken borcu hızla büyütür. ### Kaynaklar - [351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu, md. 16 (geri ödemenin ilişik kesilmesinden iki yıl sonra, kredi alınan süre kadar aylık taksitle başlaması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=351&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Okul masrafları ne kadar tutar? Kırtasiye, servis, yemek ve özel okul taksiti için yıllık okul bütçesi Adres: https://butco.app/rehber/okul-masraflari-yillik-butce Kategori: Eğitim ve öğrenci · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Okul masrafı yalnızca Eylül'deki kırtasiye alışverişi değildir. Servis, yemek, kurs, gezi ve yıl ortası alışverişleriyle yıla yayılan bir yüktür. Kalemleri tek seferlik ve aylık olarak ayırıp yıllık toplamı görmek, hem okul açılışını hem de yılın geri kalanını rahatlatır. ### Okul masraflarını ikiye ayır: tek seferlik ve aylık Okul giderlerinin büyük kısmı sanıldığı gibi Eylül'de bitmez. Planlamayı kolaylaştırmak için kalemleri iki gruba ayır: | Tek seferlik (dönem başı) | Aylık ya da düzenli | |---|---| | Kırtasiye ve defter listesi | Okul servisi | | Okul çantası, beslenme çantası, matara | Okul yemeği ya da beslenme | | Okul kıyafeti ve spor kıyafeti | Harçlık ([ne kadar verilmeli?](https://butco.app/rehber/cocuga-harclik-ne-kadar-verilmeli)) | | Yardımcı kaynak ve test kitapları | Kurs, etüt, özel ders | | Okul aile birliği bağışı (gönüllü) | Spor, müzik ya da sanat kursu | | Özel okulda kayıt ve yıllık ücret | Özel okul taksiti | Bunlara yıl içinde gelen gezi, proje malzemesi, fotoğraf, mezuniyet ve ikinci dönem kırtasiye yenilemesi eklenir. Bu küçük kalemler için yıllık toplamın yüzde 10'u kadar bir "okul sürprizleri" payı ayırmak gerçekçi olur. ### Örnek hesap: devlet okulunda bir öğrencinin yılı İlkokul ya da ortaokula devam eden, servisle giden bir çocuğun yıllık okul bütçesi şöyle olabilir (rakamlar örnektir, şehre ve okula göre çok değişir): | Kalem | Hesap | Yıllık | |---|---|---| | Kırtasiye, çanta, kıyafet | dönem başı | 9.000 ₺ | | Okul servisi | 2.500 ₺ × 9 ay | 22.500 ₺ | | Beslenme ve kantin | 1.500 ₺ × 9 ay | 13.500 ₺ | | Hafta sonu kursu | 1.800 ₺ × 8 ay | 14.400 ₺ | | Kaynak kitaplar | yılda iki kez | 3.000 ₺ | | Okul sürprizleri payı | toplamın %10'u | 6.240 ₺ | | **Toplam** | | **68.640 ₺** | aylık okul payı = yıllık okul bütçesi ÷ 12 = 68.640 ÷ 12 ≈ 5.720 ₺ Servis ve yemek dokuz ay ödenir ama maaş on iki ay gelir. Yaz aylarında servis ücreti ödenmezken aylık payı biriktirmeye devam etmek, bir sonraki Eylül'ün kırtasiye ve kıyafet alışverişini hazır bekletir. ### Özel okulda peşin indirim mi, taksit mi? Özel okullar genellikle yıllık ücreti peşin ödeyenlere indirim, taksitle ödeyenlere ise indirimsiz fiyat sunar. Aradaki fark, aslında taksit seçeneğinin gizli faizidir. Yıllık ücreti 400.000 ₺ olan bir okulu düşün: - **Peşin:** %8 indirimle 368.000 ₺ - **Taksit:** ilki bugün olmak üzere 10 × 40.000 ₺ = 400.000 ₺ Taksiti seçen veli, 32.000 ₺ fazla ödeyerek 368.000 ₺'yi dokuz ay boyunca parça parça ödemiş olur. Bu, aylık yaklaşık %1,9'luk, yıllık bileşik olarak da yaklaşık %25'lik bir faize denk gelir. Karşılaştırma şöyle yapılır: - Peşin ödeyecek paran varsa ve bu parayı başka bir yerde yıllık %25'ten daha yüksek, benzer güvenlikte bir getiriyle değerlendiremiyorsan peşin ödemek kazançlıdır ([efektif ve nominal faiz farkı](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki)). - Peşin ödemek için kredi çekeceksen, kredinin toplam maliyeti bu örtük faizden yüksekse taksit daha ucuzdur. - Peşin ödeme acil durum fonunu sıfırlıyorsa indirim riskine değmeyebilir ([acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). Kredi kartıyla taksitli ödeme seçeneğinde toplam tutarın kart limitini uzun süre dolduracağını da hesaba kat ([kredi kartı limit kullanımı](https://butco.app/rehber/kredi-karti-limit-kullanimi)). ### Kırtasiye ve okul alışverişinde tasarruf 1. **Önce evdekini say:** Geçen yıldan kalan kalem, cetvel, boya ve çanta çoğu zaman bir yıl daha dayanır. Listeyi evdekilerle karşılaştırmadan alışverişe çıkma. 2. **Listedeki marka şart mı?** Öğretmenin listede belirttiği ürünün muadilini almak çoğu zaman sorun olmaz; emin değilsen sor. 3. **Fiyat karşılaştır, toplu al:** Aynı listeyi birkaç veliyle birlikte toptancıdan almak birim fiyatı düşürür. 4. **Karakterli ürün tuzağı:** Çizgi film karakterli defter ve çantalar aynı kalitede ürünlerden belirgin şekilde pahalıdır. 5. **Kıyafette büyüme payı:** Okul kıyafetini bir beden büyük almak ikinci dönemde yeniden alışverişi önleyebilir. 6. **İkinci el kitap:** Bir üst sınıftaki öğrencilerin kaynak kitaplarını devralmak ya da değiş tokuş etmek ciddi tasarruf sağlar. ### Okul aile birliği bağışı ve diğer katkılar Devlet okullarında okul aile birliğine yapılan bağış gönüllüdür; öğrencinin kaydı ya da okula devamı bağış yapılmasına bağlanamaz. Bağış yapmak istiyorsan tutarı bütçene göre belirleyebilir, makbuz isteyebilirsin. Sınıf etkinliği, gezi ve proje için toplanan paralar için de sınıf içinde yıllık bir tahmini tutar üzerinde anlaşmak, velilerin bütçe planını kolaylaştırır. ### Okul bütçesini yıla yaymak için pratik bir plan - **Haziran:** Gelecek yılın tahmini yıllık okul bütçesini çıkar, aylık payı hesapla. - **Temmuz ve Ağustos:** Servis ve yemek ödenmezken aylık payı biriktirmeye devam et; kırtasiye indirimlerini okul listesiyle birlikte takip et. - **Eylül:** Dönem başı alışverişini birikmiş paradan yap, karta yığılmasın. - **Ocak:** İkinci dönem yenilemeleri ve yarıyıl tatili giderlerini ekle. - **Her ay:** Servis, yemek ve kurs ödemelerini düzenli ödeme olarak takip et. Birden fazla çocuğu olan aileler için bu plan daha da önemlidir; iki çocuğun Eylül masrafları tek maaşı kolayca aşabilir. Genel aile bütçesi için [aylık bütçe nasıl yapılır](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Bir çocuğun yıllık okul masrafı ne kadar tutar?** Okulun türüne, şehre, servis ve kurs kullanımına göre çok değişir. Kırtasiye, kıyafet, servis, yemek, kurs ve yıl içindeki küçük giderleri tek tek yazıp toplamak, kendi yıllık rakamını en doğru şekilde verir. **Okul aile birliği bağışı zorunlu mu?** Hayır. Devlet okullarında okul aile birliğine yapılan bağış gönüllüdür ve öğrencinin kaydı ya da okula devamı bağışa bağlanamaz. **Özel okul ücretini peşin mi ödemeliyim, taksitle mi?** Peşin indirim, taksitli ödemenin gizli faizidir. İndirimin denk geldiği yıllık faizi, paranı başka bir yerde değerlendirebileceğin getiriyle ya da çekeceğin kredinin maliyetiyle karşılaştır; acil durum fonunu sıfırlayacaksan taksit daha güvenli olabilir. **Kırtasiye masrafını nasıl azaltırım?** Evde kalan malzemeleri listeyle karşılaştır, karakterli ürünler yerine sade muadillerini seç, diğer velilerle toplu alışveriş yap ve kaynak kitapları ikinci el ya da takasla edin. ### Kaynaklar - [Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği, md. 15 (velilerin bağışa zorlanamaması, kayıt döneminde bağış toplanamaması)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=15878&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## KYK kredi borcu nasıl ödenir? Geri ödeme ne zaman başlar, taksit nasıl hesaplanır, erken kapatmak mantıklı mı? Adres: https://butco.app/rehber/kyk-kredi-borcu-geri-odeme-erken-kapatma Kategori: Eğitim ve öğrenci · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 KYK öğrenim kredisi, faizi ve enflasyon farkı olmayan nadir borçlardan biridir: aldığın kadar geri ödersin. Ödemenin ne zaman başlayacağını, aylık taksitin ne kadar olacağını ve erken kapatmanın sana ne kazandırıp ne kaybettireceğini bilirsen mezuniyetten sonraki ilk bütçeni sürprizsiz kurarsın. ### KYK kredisi ile KYK bursu arasındaki fark Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağlı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYK), yükseköğrenim öğrencilerine iki tür destek verir: - **Burs:** Geri ödenmez. Öğrenci başarı şartlarını sağladığı ve bursu kesilmediği sürece aldığı parayı iade etmez. - **Öğrenim kredisi:** Bir borçtur. Öğrenim boyunca her ay hesabına yatar, öğrenim bittikten sonra taksitle geri ödenir. İkisi aynı anda alınmaz. Kredi sözleşmesinde bir kefil gösterilir; borç ödenmezse alacaklı kefile de gidebilir. Kefilin sorumluluğu için [kefil olmanın riskleri](https://butco.app/rehber/kefil-olmak-kefalet-riskleri-muteselsil-kefil) rehberine bakabilirsin. Öğrenim sürerken bu parayla ay nasıl çevrilir sorusunun cevabı ise [üniversite öğrencisi bütçesi](https://butco.app/rehber/ogrenci-butcesi-universite) rehberinde. ### Geri ödeme ne zaman başlar? Öğrenim kredisinin geri ödemesi, **öğrenimin bittiği tarihten 2 yıl sonra** başlar. Bu iki yıl, mezun olup iş bulman için tanınan bir ara dönemdir; bu sürede ödeme yapman gerekmez ama istersen ödemeye erken başlayabilirsin. - **Taksit sayısı:** Kaç ay kredi aldıysan geri ödemeyi de genellikle o kadar ayda, aylık eşit taksitlerle yaparsın. 4 yıl boyunca ayda bir kredi aldıysan borcun da yaklaşık 4 yılda biter. - **Taksit tutarı:** Toplam borcun taksit sayısına bölünmesiyle bulunur. - **Okulu bırakma ya da kaydın silinmesi:** Öğrenim tamamlanmadan bittiğinde ödeme takvimi farklı işleyebilir; kendi durumun için KYK'nın güncel bilgisine bak. aylık taksit = toplam kredi borcu ÷ kredi alınan ay sayısı Güncel borcunu, taksit sayını ve ilk taksit tarihini e-Devlet'te KYK'nın borç sorgulama hizmetinden görebilirsin. Ödeme, Ziraat Bankası başta olmak üzere KYK'nın belirlediği bankaların şube, internet ve mobil kanallarından yapılır. ### Enflasyon farkı kaldırıldı: yalnızca anapara ödersin Eskiden KYK kredi borçları, geri ödeme sırasında enflasyon endeksine göre artırılıyordu; bu yüzden birçok mezun aldığından çok daha fazlasını ödüyordu. **2022'de yapılan yasa değişikliğiyle** öğrenim kredisi borçlarına enflasyon farkı uygulanması kaldırıldı. Bugün kural basittir: **aldığın anapara kadar geri ödersin**, faiz ya da endeks farkı eklenmez. Bu, KYK kredisini piyasadaki neredeyse bütün borçlardan ucuz yapar. Bir ihtiyaç kredisinde ya da kredi kartında ödediğin faizi düşününce fark çok büyüktür; karşılaştırma için [efektif ve nominal faiz](https://butco.app/rehber/efektif-nominal-faiz-farki) rehberine bakabilirsin. ### Örnek hesap: 150.000 liralık KYK borcunun gerçek yükü 48 ay kredi almış ve toplam 150.000 ₺ borcu olan bir mezunu düşün. Geri ödemesi de 48 ay sürer: 150.000 ₺ ÷ 48 = 3.125 ₺ aylık taksit Taksit tutarı dört yıl boyunca aynı kalır, ama paranın değeri her yıl düşer. Aşağıdaki tabloda yıllık enflasyonun **%25** olduğu varsayılmıştır; bu yalnızca örnek bir orandır. Son sütun, taksitin ödemeye başladığın yılın parasıyla ne kadar ettiğini gösterir. | Geri ödeme yılı | Aylık taksit | İlk yılın parasıyla değeri | |---|---|---| | 1. yıl | 3.125 ₺ | 3.125 ₺ | | 2. yıl | 3.125 ₺ | 2.500 ₺ | | 3. yıl | 3.125 ₺ | 2.000 ₺ | | 4. yıl | 3.125 ₺ | 1.600 ₺ | Kâğıt üstünde 150.000 ₺ ödenir; ilk yılın parasıyla bu yaklaşık **110.700 ₺** eder. Maaşın enflasyon kadar artıyorsa taksit, maaşının içinde her yıl daha küçük bir pay tutar. Maaş artışının gerçekte ne kadar olduğunu görmek için [reel maaş artışı](https://butco.app/rehber/maas-zammi-reel-artis-hesaplama) rehberine bak. ### KYK borcunu erken kapatmak mantıklı mı? Faiz ya da endeks işlemeyen bir borcu erken kapatmak, bir faizli krediyi erken kapatmak gibi değildir. Erken ödediğin her lira için indirim kazanmazsın; yalnızca enflasyonun borcu eritmesinden vazgeçmiş olursun. Karar verirken şu soruları sor: - **Daha pahalı bir borcun var mı?** Kredi kartı borcu, KMH ya da ihtiyaç kredisi varsa önce onları kapatmak her zaman daha çok kazandırır. Borçları sıraya koymak için [kartopu ve çığ yöntemi](https://butco.app/rehber/borc-kapatma-kartopu-cig-yontemi) rehberine bak. - **Acil durum fonun var mı?** Birikimini KYK borcuna yatırıp bir sonraki beklenmedik masrafta karta yüklenmek, ucuz borcu pahalı borçla değiştirmek olur. Önce [acil durum fonu](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu) kurmak daha güvenlidir. - **Para elinde durunca eriyecek mi?** Parayı enflasyona karşı koruyacak bir yerde tutmayacak, harcayıp gideceksen borcu kapatmak en azından onu bir işe yarar. - **Psikolojik yük:** Borçsuz olmak bazı insanlar için rakamlardan daha değerlidir. Bu da meşru bir sebeptir; yeter ki acil durum parası yerinde kalsın. Kısacası, pahalı borcu olmayan ve birikimi yerinde duran biri için KYK taksitlerini takviminde ödemek çoğu zaman yeterlidir. Yasal düzenlemeler değişebileceği için karar vermeden önce güncel kuralı KYK'dan teyit et. ### Taksiti ödeyemiyorsan: erteleme ve gecikme - **Erteleme:** Yüksek lisans ya da doktora gibi lisansüstü öğrenim ve askerlik gibi durumlarda geri ödemenin ertelenmesi istenebilir. Hangi belgelerle, ne kadar süreyle erteleme yapıldığını başvurmadan önce KYK'nın güncel duyurularından kontrol et. - **Gecikme:** Vadesinde ödenmeyen taksitlere gecikme zammı işleyebilir ve uzun süre ödenmeyen borç yasal takibe alınabilir. Takibe düşen borç, kefili de etkiler. - **Yapılandırma:** Zaman zaman çıkan yasal düzenlemelerle geciken KYK borçları için yapılandırma imkânı tanınabilir. Böyle bir düzenleme beklerken ödemeyi durdurmak risklidir; önce kendi durumunu KYK'ya sor. - **İşsiz kaldıysan:** Gelirin kesildiğinde taksiti bütçenin sabit bir kalemi olarak koru ve diğer giderleri ona göre ayarla. İşsizlik ödeneği hakkın olup olmadığını [işsizlik maaşı](https://butco.app/rehber/issizlik-maasi-hesaplama-issizlik-odenegi) rehberinden öğrenebilirsin. ### Mezuniyetten önce yapılacak hazırlık İki yıllık ara dönem, borcu unutmak için değil, ödemeye hazırlanmak için iyi bir zamandır: - **Borcunu öğren:** e-Devlet'ten toplam borcu, taksit sayısını ve ilk ödeme tarihini not al. - **Taksiti bütçene şimdiden koy:** İlk işine başladığında aylık bütçeni taksit varmış gibi kur. Ödeme başladığında yaşam standardın düşmez. Bütçe iskeleti için [aylık bütçe](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir) rehberine bak. - **Ara dönemde biriktir:** Ödeme başlamadan önceki iki yılda taksit kadar bir tutarı her ay kenara koyarsan hem acil durum fonun oluşur hem de ödeme başladığında elinde bir yastık olur. - **Hatırlatma kur:** Taksit günü unutulduğunda gecikme zammı işler. Otomatik ödeme talimatı ya da hatırlatma bu riski ortadan kaldırır. ### Sık sorulanlar **KYK kredi borcu ne zaman ödenmeye başlanır?** Öğrenim kredisinin geri ödemesi, öğrenimin bittiği tarihten 2 yıl sonra başlar. İstersen bu süreyi beklemeden ödemeye erken başlayabilirsin. **KYK borcuna faiz ya da enflasyon farkı işliyor mu?** Hayır. 2022'deki yasa değişikliğiyle öğrenim kredisi borçlarına enflasyon farkı uygulanması kaldırıldı; aldığın anapara kadar geri ödersin. Vadesinde ödenmeyen taksitlere ise gecikme zammı işleyebilir. **KYK aylık taksiti nasıl hesaplanır?** Toplam kredi borcu, kredi alınan ay sayısına bölünür. 48 ay kredi almış ve toplam 150.000 ₺ borcu olan biri 48 ay boyunca ayda 3.125 ₺ öder. **KYK borcunu erken kapatmak mantıklı mı?** Faiz ve endeks işlemediği için erken ödeme indirim kazandırmaz. Daha pahalı bir borcun ya da eksik bir acil durum fonun varsa önce onlara öncelik vermek genellikle daha mantıklıdır; borçsuz olmayı tercih etmek de meşru bir sebeptir. **KYK borcu nereden sorgulanır ve ödenir?** Borç ve taksit bilgisi e-Devlet'teki KYK borç sorgulama hizmetinden görülür. Ödeme, Ziraat Bankası başta olmak üzere KYK'nın belirlediği bankaların şube, internet ve mobil kanallarından yapılır. **Yüksek lisans yaparken KYK borcu ertelenir mi?** Lisansüstü öğrenim ve askerlik gibi durumlarda geri ödemenin ertelenmesi istenebilir. Şartları ve gereken belgeleri başvurmadan önce KYK'nın güncel duyurularından kontrol et. ### Kaynaklar - [351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu, md. 16 (borcun verilen kredi kadar olması, ilişik kesilmesinden iki yıl sonra kredi alınan süre kadar aylık taksitle ödeme; 3/11/2022 tarihli 7420 sayılı Kanunla değişik)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=351&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [KYK Öğrenim / Katkı Kredisi Geri Ödeme Sorgulama hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/kyk-ogrenim-katki-kredisi-geri-odeme-sorgulama) · e-Devlet Kapısı - [KYK Kredi Geri Ödeme Erteleme Başvurusu hizmeti](https://www.turkiye.gov.tr/kyk-geri-odeme-erteleme-basvuru) · e-Devlet Kapısı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Zekât nasıl hesaplanır? Nisap miktarı, altın ve dövize zekât, bağışı bütçeye yerleştirmek Adres: https://butco.app/rehber/zekat-hesaplama-nisap-bagis-butcesi Kategori: Bağış ve zekât · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 28 Eylül 2026 Zekât, bir yıl boyunca elde tutulan birikimin kırkta biridir; doğru hesap için önce net varlığını bilmen gerekir. Nisabı, hangi malların hesaba girdiğini ve borçların nasıl düşüldüğünü adım adım görmek, zekâtı ve diğer bağışları bütçeyi sarsmadan, düzenli bir kalem olarak planlamanı sağlar. ### Zekât kimlere düşer? Türkiye'de Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamalarına göre zekât, temel ihtiyaçları ve borçları dışında **nisap miktarı** kadar ya da daha fazla birikimi olan ve bu birikimin üzerinden **bir kameri yıl (yaklaşık 354 gün)** geçen kişiye düşer. Üç koşulu birlikte düşün: - **Nisap:** Birikimin, Diyanet'in esas aldığı ölçüye göre **80,18 gram altın** değerine ulaşmalıdır. - **Temel ihtiyaç dışı olmalı:** Oturduğun ev, kullandığın araba, ev eşyası ve iş aletleri hesaba girmez. - **Yıl dolmalı:** Birikimin nisaba ulaştığı günden itibaren bir kameri yıl geçmelidir. Birçok kişi pratik olarak her yıl aynı günde, örneğin Ramazan ayında hesap yapar. Mezhepler arasında bazı konularda farklı görüşler vardır; bu rehber Diyanet'in yaygın olarak bilinen görüşlerini özetler. Kendi durumuna özel sorular için Diyanet'in Alo 190 hattına ya da müftülüklere danışabilirsin. ### Nisap miktarı TL olarak ne kadar? Nisap sabit bir TL tutarı değildir; altın fiyatıyla birlikte değişir. Hesap günündeki gram altın fiyatıyla çarpman yeterlidir: nisap (₺) = 80,18 × gram altın fiyatı Gram altının 4.000 ₺ olduğu bir günde nisap yaklaşık **320.720 ₺** eder (fiyat örnektir). Net zekâta tabi birikimin bu tutarın altındaysa zekât düşmez; üzerindeyse tamamı üzerinden hesaplanır. Altının gram, çeyrek ve tam gibi birimlerini has altına çevirmek için [altın kaç gram](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram) rehberine bakabilirsin. ### Hangi varlıklar hesaba girer? | Varlık | Zekât hesabına girer mi? | |---|---| | Nakit, vadesiz ve vadeli TL hesaplar | Evet | | Döviz (dolar, avro vb.) | Evet, hesap günündeki kurla | | Altın ve gümüş (külçe, gram, çeyrek, ziynet) | Evet; Diyanet kullanılan ziynet eşyasını da dahil eder | | Hisse senedi ve fon | Evet, piyasa değeriyle (görüş ayrılıkları vardır) | | Tahsil edilmesi umulan alacaklar | Evet | | Ticari mallar ve stok | Evet, satış değeriyle | | Oturulan ev, kullanılan araba, ev eşyası | Hayır | | Kiraya verilen ev | Evin kendisi hayır; biriken kira geliri evet | Birikimin başka para birimlerinde ve altında dağınık duruyorsa, hesaplamanın en zor kısmı hepsini aynı gün, aynı fiyatlarla TL'ye çevirmektir. Bunu yapan bir liste zaten [net varlık](https://butco.app/rehber/net-varlik-hesaplama) hesabının kendisidir. ### Borçlar düşülür mü? Diyanet'in açıklamalarına göre zekâta tabi birikimden **borçlar düşülür**. Konut ya da taşıt kredisi gibi uzun vadeli borçlarda ise borcun tamamı değil, genellikle **önümüzdeki bir yıl içinde ödenecek taksitlerin toplamı** düşülür. Kredi kartında dönem borcun ve bir yıl içinde ödenecek taksitlerin, kişilere olan borçların ve vadesi gelmiş faturaların da hesaptan çıkarılması bu yaklaşıma uyar ([borç ve alacak takibi](https://butco.app/rehber/borc-alacak-takibi)). ### Adım adım örnek zekât hesabı Hesap günündeki fiyatlar örnek olarak alınmıştır: gram altın 4.000 ₺, dolar 41 ₺. | Kalem | Tutar | |---|---| | Vadeli ve vadesiz hesaplar | 180.000 ₺ | | 2.000 dolar (× 41 ₺) | 82.000 ₺ | | 50 gram altın (× 4.000 ₺) | 200.000 ₺ | | Hisse senetleri | 60.000 ₺ | | Bir arkadaştaki alacak | 20.000 ₺ | | Eksi: kart borcu ve bir yıllık kredi taksitleri | −92.000 ₺ | | **Zekâta tabi net birikim** | **450.000 ₺** | 450.000 ₺, 320.720 ₺'lik nisabın üzerinde olduğu için zekât düşer. Zekât oranı **kırkta bir, yani %2,5**: zekât = 450.000 × 0,025 = 11.250 ₺ Zekât, nisabı aşan kısım üzerinden değil, **net birikimin tamamı** üzerinden hesaplanır. Altın ya da döviz olarak vermek de mümkündür; bu durumda o varlığın kırkta biri verilir (50 gram altının kırkta biri 1,25 gram). ### Zekât kime verilir, kime verilmez? Zekât; ihtiyaç sahipleri, borcunu ödeyemeyecek durumda olanlar ve yolda kalmış kişiler gibi Kur'an'da sayılan gruplara verilir. Anne, baba, dede, nine gibi usule; çocuk ve torun gibi füruğa ve eşe zekât verilmez, çünkü bu kişilerin geçimi zaten zekâtı veren kişiye aittir. Kardeşlere, amca, dayı, hala ve teyzelere ise ihtiyaç sahibiyseler zekât verilebilir ve bu, yakınlık nedeniyle daha faziletli sayılır. Zekât, **fitre (fıtır sadakası)** ile karıştırılmamalıdır. Fitre, Ramazan ayında nisap miktarı birikimi olan kişilerin kendileri ve bakmakla yükümlü oldukları her kişi için verdiği sadakadır; tutarı her yıl Diyanet tarafından açıklanır ve zekâttan ayrı hesaplanır. ### Zekâtı ve bağışı bütçeye yerleştirmek Zekât ve düzenli bağışlar tek seferde verildiğinde, özellikle Ramazan ayında bütçeyi zorlayabilir. İki pratik yol vardır: - **Aylık ayırmak:** Geçen yılın zekâtını on ikiye bölüp her ay ayrı bir hesaba ya da birikim hedefine aktarırsan, hesap günü geldiğinde para hazır olur. 11.250 ₺'lik bir zekât için ayda yaklaşık 940 ₺ yeterlidir. - **Sabit bir bağış oranı:** Birçok kişi zekâttan ayrı olarak gelirinin belirli bir yüzdesini, örneğin %1 ile %3'ünü, düzenli bağışa ayırır. Bunu aylık bütçede kira ve faturalar gibi sabit bir kalem olarak yazmak, bağışı "ay sonunda para kalırsa" durumundan çıkarır ([aylık bütçe nasıl yapılır?](https://butco.app/rehber/aylik-butce-nasil-yapilir)). ### Bağışlarda vergi indirimi Gelir vergisi beyannamesi veren kişiler; kamu kurumlarına, belediyelere, kamu yararına çalışan derneklere ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflara yaptıkları belgeli bağışları, beyan ettikleri gelirin **%5'ine kadar** (kalkınmada öncelikli yörelerde %10'una kadar) matrahtan indirebilir. Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına yapılan bağışlar ile Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Darülacezeye makbuz karşılığı yapılan nakdi bağışların ise tamamı indirilebilir. Bu indirim yalnızca beyanname verenler için geçerlidir; maaşı yalnızca stopajla vergilendirilen çalışanlar bu yoldan yararlanamaz. Bağışını banka yoluyla yapıp makbuzunu saklamak, hem indirim için hem de kendi kaydın için önemlidir. ### Sahte bağış kampanyalarına dikkat Deprem, sel gibi afetlerden sonra ve Ramazan ayında sosyal medyada ve mesajlaşma uygulamalarında sahte yardım kampanyaları çoğalır. Türkiye'de izinsiz yardım toplamak yasaktır. Bağış yapmadan önce: - Kurumun resmi internet sitesine bağlantıya tıklamadan, adresi kendin yazarak gir. - Kişisel hesaplara "acil" diye istenen paralardan, özellikle kripto para ve hediye kartı isteklerinden kaçın. - Kurumun dernek ya da vakıf kaydını ve bağış makbuzu verip vermediğini kontrol et. Paranı hedef alan diğer yöntemler için [sahte yatırım dolandırıcılığı](https://butco.app/rehber/saadet-zinciri-sahte-yatirim-dolandiriciligi) rehberine bakabilirsin. ### Sık sorulanlar **Zekât nisap miktarı kaç gram altın?** Diyanet İşleri Başkanlığı zekâtta nisap miktarını 80,18 gram altın olarak esas alır. TL karşılığı, hesap günündeki gram altın fiyatıyla çarpılarak bulunur. **Zekât nasıl hesaplanır?** Nakit, döviz, altın, hisse, ticari mal ve tahsili umulan alacaklar toplanır; borçlar ve bir yıl içinde ödenecek kredi taksitleri düşülür. Kalan tutar nisabı aşıyorsa tamamının kırkta biri, yani %2,5'i zekât olarak verilir. **Takılan ziynet altınlarına zekât düşer mi?** Diyanet, Hanefi mezhebinin görüşüne dayanarak kullanılan ziynet eşyasının da zekât hesabına dahil edilmesi gerektiğini belirtir. Diğer mezheplerde farklı görüşler bulunur. **Kredi borcu zekâttan düşülür mü?** Diyanet'in açıklamalarına göre borçlar zekâta tabi birikimden düşülür; uzun vadeli kredilerde genellikle borcun tamamı değil, önümüzdeki bir yıl içinde ödenecek taksitler düşülür. **Zekât ile fitre arasındaki fark nedir?** Zekât, bir yıl elde tutulan birikimin %2,5'idir ve yılda bir verilir. Fitre ise Ramazan ayında kişi başına verilen sadakadır; tutarını her yıl Diyanet açıklar. **Bağışlar vergiden düşülür mü?** Gelir vergisi beyannamesi verenler, kamu yararına dernekler ve vergi muafiyeti olan vakıflar gibi kurumlara yaptıkları belgeli bağışları beyan edilen gelirin %5'ine kadar indirebilir. Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına ve Kızılay, Yeşilay ile Darülacezeye yapılan nakdi bağışların ise tamamı indirilebilir. ### Kaynaklar - [Farklı ayarda altını bulunan kimse zekâtını nasıl hesaplar? (nisap 24 ayar 80,18 gram, oran kırkta bir)](https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/406/farkli-ayarda-altini-bulunan-kimse-zekatini-nasil-hesaplar) · Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu - [Zekâtla İlgili Bilinmesi Gerekenler (borçların düşülmesi, ziynet eşyasının zekâtı)](https://erzincan.diyanet.gov.tr/sayfalar/contentdetail.aspx?MenuCategory=Kurumsal&ContentId=1802) · Diyanet İşleri Başkanlığı, Erzincan İl Müftülüğü - [193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 89 (bağış ve yardımların beyan edilen gelirin %5'ine, kalkınmada öncelikli yörelerde %10'una kadar indirimi; Cumhurbaşkanınca başlatılan kampanyalara ve Kızılay, Yeşilay, Darülacezeye yapılan bağışların tamamının indirimi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi - [2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu, md. 6 (izinsiz yardım toplama yasağı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2860&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Yurt dışı tatil bütçesi: kur, kart komisyonu ve gizli masraflarla gerçek maliyet Adres: https://butco.app/rehber/yurt-disi-tatil-butcesi Kategori: Tatil ve seyahat · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Yurt dışı tatilin fiyatı uçak ve otelden ibaret değildir; vize, harç, kur farkı ve kart komisyonları sessizce eklenir. Bütçeyi gideceğin ülkenin para biriminde kurmak ve kartı doğru kullanmak, dönüşteki ekstre sürprizini önler. ### Bütçeyi gideceğin para biriminde kur Yurt dışı tatilde fiyatlar euro, dolar ya da yerel para birimindedir; TL ile yapılan bir bütçe, kur yükseldiğinde tatile çıkmadan eskir. Bu yüzden bütçeyi önce gideceğin ülkenin para biriminde hazırla. Aşağıda Avrupa'da bir şehirde iki kişilik 5 gecelik bir tatil için örnek bütçe var: | Kalem | Hesap | Tutar | |---|---|---| | Uçak (gidiş dönüş, bagajlı) | 2 × 220 € | 440 € | | Konaklama | 5 gece × 110 € | 550 € | | Yemek ve kahve | 2 kişi × 5 gün × 45 € | 450 € | | Şehir içi ulaşım ve müzeler | | 150 € | | Alışveriş ve hediyelik | | 150 € | | Yedek pay (%10) | | 174 € | | **Toplam** | | **1.914 €** | Buna yola çıkmadan TL olarak ödenen kalemler eklenir: vize ücreti ve aracı kurum hizmet bedeli, pasaport harcı, yurt dışı çıkış harç pulu, seyahat sağlık sigortası ve havalimanı ulaşımı. Harç tutarları her yıl güncellendiği için güncel rakamı resmi kaynaklardan kontrol et. ### Tatil parasını dövizde biriktir Tatil birkaç ay sonraysa, biriktirdiğin parayı her ay tatilin para birimine çevirmek kur riskini aylara yayar. Kurun tatilden hemen önce yükselmesi hâlinde bütçenin tamamı etkilenmez; bir kısmı zaten daha önceki kurlardan alınmıştır. aylık birikim = tatil bütçesi ÷ tatile kalan ay sayısı Örnekteki 1.914 € için 6 ay varsa her ay yaklaşık **320 €** ayırman gerekir. Bu dövizi ayrı bir döviz hesabında tutmak, tatil parasının günlük harcamalara karışmasını önler ([dolar ve euro birikimi nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/doviz-birikimi-takibi)). Bankada döviz alırken alış ile satış kuru arasındaki farka dikkat et; sık ve küçük alımlarda bu fark maliyete eklenir. ### Yurt dışında kredi kartı: dikkat edilecek 5 şey 1. **Kartı yurt dışı kullanıma aç:** Birçok bankada kartın yurt dışı ve internet kullanımı varsayılan olarak kapalıdır ya da mobil uygulamadan ayrıca açılması gerekir. Yola çıkmadan kontrol et. 2. **Komisyon ve kur farkını öğren:** Yurt dışı harcamalar kartın para birimine bankanın kuruyla çevrilir; birçok banka buna ek olarak bir yurt dışı işlem ücreti yansıtır. Kartının ücret tablosuna bak; birden fazla kartın varsa en düşük maliyetli olanı seç. 3. **"TL ile öde" sorusuna hayır de:** Yurt dışındaki POS cihazı ya da ATM, işlemi TL'ye çevirmeyi teklif edebilir. Buna **dinamik kur dönüşümü (DCC)** denir ve uygulanan kur çoğunlukla bankanın kurundan belirgin biçimde kötüdür. Her zaman yerel para birimini seç. 4. **Kredi kartıyla ATM'den para çekme:** Kredi kartıyla nakit çekmek [nakit avans](https://butco.app/rehber/nakit-avans-cekmek) sayılır; ücret ve faiz ilk günden işler. Nakit gerekiyorsa banka kartı ya da yanına aldığın döviz daha ucuzdur; yurt dışındaki ATM'nin de ayrıca ücret alabileceğini unutma. 5. **Hesap kesim tarihini hesapla:** Tatil harcamaları kesim tarihine göre bir ya da iki ekstreye bölünebilir. Hangi harcamanın hangi ekstreye düşeceğini önceden bilmek dönüşteki sürprizi önler ([hesap kesim tarihi nedir](https://butco.app/rehber/hesap-kesim-tarihi)). ### Nakit mi kart mı? Avrupa'nın büyük bölümünde temassız kartla ödeme neredeyse her yerde geçer; bazı ülkelerde ve küçük işletmelerde ise nakit hâlâ yaygındır. Pratik bir denge, yanında birkaç günlük küçük harcamayı karşılayacak kadar nakit döviz ve yedek olarak ikinci bir kart taşımaktır. Kartların ikisini aynı cüzdanda tutmamak, kaybolma ya da hırsızlıkta tatilin ortada kalmasını önler. Havalimanı döviz bürolarının kuru genellikle şehirdekilerden kötüdür; dövizi yola çıkmadan bankadan almak çoğunlukla daha ucuzdur. ### Uçak ve otelde tasarruf - **Erken rezervasyon ve esnek tarih:** Uçak fiyatları gün ve saate göre büyük farklılık gösterir. Esnek tarih aramasıyla hafta içi gidiş dönüşler çoğu zaman daha ucuzdur. - **Bagaj ücretini hesaba kat:** Ucuz görünen bilet, bagaj ve koltuk seçimi eklenince pahalı olabilir. Karşılaştırmayı toplam fiyatla yap. - **Mutfaklı konaklama:** Kahvaltıyı ve bazı akşam yemeklerini kendin hazırlamak, yemek bütçesini belirgin biçimde düşürür. - **Şehir kartları:** Birçok şehirde ulaşım ve müze girişini birleştiren kartlar vardır; gerçekten o kadar müze gezecekseniz kârlıdır. - **Sezon dışı gitmek:** Aynı otel yaz ve bayram dönemlerinde birkaç katı fiyata çıkabilir. ### Tatili taksitle almak mantıklı mı? Tur ve uçak biletlerinde taksit seçeneği tatili erişilebilir gösterir; ama taksitler tatil bittikten aylar sonra da ekstrede kalır. Bir sonraki tatile gelindiğinde bir önceki hâlâ ödeniyorsa, tatil bütçesi aslında borçla finanse ediliyordur ([taksitli alışveriş ekstreye nasıl yansır](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre)). Taksit kullanacaksan, toplam taksit tutarının aylık bütçene sığdığından ve tatil döneminde yapacağın harcamaların da ekstreye ekleneceğinden emin ol. ### Sık yapılan hata: dönüşte ekstreyle yüzleşmek Tatilde harcamalar farklı para birimlerinde, farklı kartlardan ve günlerce yapılır; kafada tutulan toplam neredeyse her zaman gerçeğin altında kalır. Her akşam günün harcamalarını not etmek ve bütçenin ne kadarının kaldığına bakmak birkaç dakika sürer ama dönüşteki ekstre sürprizini ortadan kaldırır. Kart harcamaları ekstreye TL'ye çevrilmiş olarak ve birkaç gün gecikmeyle düşebileceği için, not ettiğin tutarla ekstre arasında küçük kur farkları olması normaldir. ### Sık sorulanlar **Yurt dışında kartla öderken TL mi yerel para mı seçilmeli?** Yerel para birimi seçilmelidir. POS cihazı ya da ATM'nin TL ile ödeme teklifi dinamik kur dönüşümüdür (DCC) ve uygulanan kur genellikle bankanın kurundan belirgin biçimde kötüdür. **Yurt dışında kredi kartı kullanmak komisyonlu mu?** Yurt dışı harcamalar bankanın kuruyla çevrilir ve birçok banka buna ek olarak bir yurt dışı işlem ücreti yansıtır. Oran bankaya ve karta göre değiştiği için kartının ücret tablosunu kontrol etmek gerekir. **Yurt dışında kredi kartıyla ATM'den para çekmek pahalı mı?** Evet. Kredi kartıyla nakit çekmek nakit avans sayılır; ücret ve faiz ilk günden işler, yurt dışındaki ATM de ayrıca ücret alabilir. Nakit ihtiyacı için banka kartı ya da önceden alınmış döviz genellikle daha ucuzdur. **Tatil için ne zaman döviz almalı?** Tatile kalan süreye bölüp her ay bir miktar döviz almak, kur riskini aylara yayar ve tatilden hemen önceki bir kur artışının etkisini azaltır. Havalimanı döviz bürolarının kuru genellikle daha kötüdür. ### Kaynaklar - [Applying for a Schengen visa (vize ücreti ve aracı kurum hizmet bedeli)](https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/visa-policy/applying-schengen-visa_en) · Avrupa Komisyonu (Migration and Home Affairs) - [5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, md. 26 (nakit kullanımında faizin işlem tarihinden işletilebilmesi)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5464&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) · Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Schengen vizesi kaça mal olur? Vize ücreti, aracı kurum bedeli, istenen banka dökümü ve vize reddinin bedeli Adres: https://butco.app/rehber/schengen-vizesi-ucreti-masraflari-vize-reddi Kategori: Tatil ve seyahat · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Avrupa tatilinin ilk faturası uçak bileti değil, vize başvurusudur. Konsolosluk ücreti, aracı kurum bedeli, sigorta ve belge masrafları bir araya gelince kalabalık bir aile için ciddi bir tutar çıkar ve vize reddedilirse bu para geri gelmez. Masrafı baştan hesaplamak ve dosyayı ilk seferde eksiksiz hazırlamak, hem paranı hem tatilini korur. ### Schengen vizesinin masraf kalemleri Schengen vizesi, Türk vatandaşlarının Almanya, Fransa, İtalya, Yunanistan, Hollanda gibi Schengen bölgesindeki ülkelere kısa süreli (180 gün içinde en çok 90 gün) seyahati için gereken vizedir. Başvurunun maliyeti tek bir kalemden oluşmaz: - **Konsolosluk vize ücreti:** Avro olarak belirlenir ve tüm Schengen ülkeleri için aynıdır. Haziran 2024'ten beri yetişkinler için **90 €**, 6 ile 12 yaş arası çocuklar için **45 €**'dur; 6 yaş altındaki çocuklardan ücret alınmaz. Ödeme günün kuruyla TL olarak da alınabilir. - **Aracı kurum hizmet bedeli:** Başvurular çoğu ülkede VFS Global, iDATA, BLS gibi aracı kurumlar üzerinden yapılır. Bu kurumlar vize ücretinin üstüne ayrı bir hizmet bedeli alır; tutar ülkeye ve kuruma göre değişir. - **Ek hizmetler:** VIP salon, SMS bilgilendirme, kurye ile pasaport teslimi, fotokopi ve fotoğraf gibi isteğe bağlı hizmetler. Zorunlu olmadıklarını bilerek seç. - **Seyahat sağlık sigortası:** Zorunludur ve Schengen bölgesinin tamamında geçerli, en az **30.000 €** teminatlı olmalıdır. Fiyatı seyahat süresine ve yaşa göre değişir. - **Belge masrafları:** Biyometrik fotoğraf, gerekiyorsa pasaport harcı, noter onaylı muvafakatname (çocuk tek ebeveynle seyahat ediyorsa) ve tercüme. - **Başvuru merkezine ulaşım:** Başvuru merkezi olmayan bir şehirde yaşıyorsan yol ve konaklama da maliyete eklenir; parmak izi için başvuru sahiplerinin çoğunun şahsen gitmesi gerekir. ### Hesap: dört kişilik aile için vize bütçesi Aşağıdaki tablo tamamen **varsayımsal** rakamlarla hesaplanmıştır: avro kuru 50 ₺, aracı kurum bedeli kişi başı 1.500 ₺, sigorta kişi başı 800 ₺ kabul edilmiştir. Kendi hesabında başvuracağın kurumun ve sigortacının güncel fiyatlarını kullan. | Kişi | Vize ücreti | Aracı kurum | Sigorta | Toplam | |---|---|---|---|---| | Yetişkin | 4.500 ₺ (90 €) | 1.500 ₺ | 800 ₺ | 6.800 ₺ | | Yetişkin | 4.500 ₺ (90 €) | 1.500 ₺ | 800 ₺ | 6.800 ₺ | | Çocuk (9 yaş) | 2.250 ₺ (45 €) | 1.500 ₺ | 800 ₺ | 4.550 ₺ | | Çocuk (4 yaş) | 0 ₺ | 1.500 ₺ | 800 ₺ | 2.300 ₺ | | **Aile toplamı** | | | | **20.450 ₺** | Fotoğraf, ulaşım ve yurt dışı çıkış harcı eklendiğinde toplam daha da artar. Vize, tatilin geri kalanından aylar önce ödenen bir masraftır; bu yüzden tatil birikiminin ilk dilimi olarak planlanmalıdır. Uçak, konaklama ve yurt dışında kart kullanımı için [yurt dışı tatil bütçesi](https://butco.app/rehber/yurt-disi-tatil-butcesi) rehberine bak. ### Banka hesap dökümünde ne kadar para olmalı? En sık sorulan soru budur ve tek bir cevabı yoktur. Konsolosluklar, seyahat süresince kendini geçindirebileceğini gösteren **yeterli mali imkân** ister. Bazı ülkeler günlük asgari bir tutar belirler; çoğu ise dosyanın bütününe bakar. Dikkat edilen noktalar: - **Son birkaç ayın hareketleri:** Genellikle son 3 ayın ıslak imzalı ya da kaşeli hesap dökümü istenir. Başvurudan hemen önce hesaba yatırılan ve kaynağı belirsiz büyük bir tutar, olumlu değil şüpheli görünebilir. - **Düzenli gelir:** Hesaba her ay yatan maaş, dökümdeki bakiyeden daha güçlü bir kanıttır. Çalışanlar için maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü ve işveren yazısı; emekliler için emekli aylığı belgesi; öğrenciler için öğrenci belgesi ve sponsor belgeleri istenir. - **Seyahat planıyla uyum:** On günlük bir seyahat için hesapta birkaç günlük harcamayı karşılamayan bir bakiye soru işareti yaratır. - **Sponsor:** Masrafları bir aile üyesi karşılıyorsa onun dökümü, gelir belgesi ve sponsor dilekçesi eklenir. Birikimini dövizde tutuyorsan döviz hesabının dökümü de mali durumu gösterir; birikimi takip etmek için [döviz birikimi](https://butco.app/rehber/doviz-birikimi-takibi) rehberine bakabilirsin. ### Vize randevusu ve sahte randevu satıcıları Yoğun dönemlerde, özellikle yaz tatili öncesinde vize randevusu bulmak zorlaşır. Bu boşluğu dolandırıcılar ve aracılar doldurur: - **Randevu satışı:** Sosyal medyada "garantili randevu" ya da "hızlı vize" diye para isteyen hesaplar resmî değildir. Randevular yalnızca aracı kurumun ya da konsolosluğun resmî sitesinden alınır. - **"Vize garantisi":** Vize kararını yalnızca konsolosluk verir; hiçbir ajans vizeyi garanti edemez. Garanti vaat edip peşin para isteyen yerlerden uzak dur. - **Erken planla:** Başvurular genellikle seyahatten en erken 6 ay önce yapılabilir. Tatil tarihini belirler belirlemez randevu takibine başla; uçak ve oteli iptal edilebilir seçeneklerle ayırt. Sahte ilanlar ve dolandırıcılık yöntemleri için [kart dolandırıcılığı ve sahte SMS](https://butco.app/rehber/kart-dolandiriciligi-sahte-sms) rehberine bak. ### Vize reddedilirse ne olur? - **Ücret iade edilmez:** Vize ücreti ve aracı kurum bedeli başvurunun değerlendirilmesi karşılığıdır; sonuç ne olursa olsun geri ödenmez. Ret, dört kişilik bir ailede bütün başvuru masrafının boşa gitmesi demektir. - **Ret gerekçesi yazılıdır:** Ret kararı, standart bir formda hangi gerekçeyle verildiğini gösterir. Eksik belge, seyahat amacının açık olmaması ya da mali durumun yeterli görülmemesi en sık gerekçelerdendir. - **İtiraz ve yeniden başvuru:** Ret kararına, kararı veren ülkenin belirlediği süre ve usulle itiraz edebilirsin. Çoğu zaman eksiği giderip yeniden başvurmak daha hızlıdır, ama yeniden başvuruda ücretler yeniden ödenir. - **Sonraki başvurular:** Ret kaydı sistemde görünür. Bir sonraki başvuruda ret gerekçesini gideren belgeleri eklemek önemlidir. - **Tatil iptali:** İade edilmeyen uçak bileti ve otel, vize reddinin asıl maliyetidir. Vize çıkmadan iadesiz rezervasyon yapma. ### Masrafı düşürmenin ve riski azaltmanın yolları - **Dosyayı ilk seferde eksiksiz hazırla:** Konsolosluğun güncel belge listesini baştan sona uygula. Ret riskini azaltmak, en büyük tasarruftur. - **İsteğe bağlı hizmetleri seç:** VIP salon, SMS ve kurye gibi hizmetler zorunlu değildir. - **Vizeni düzgün kullan:** Aldığın vizeyi başvurduğun amaç ve ülkeyle uyumlu kullanmak, sonraki başvurularda daha uzun süreli ve çok girişli vize alma şansını artırır; bu da her seyahatte yeniden ödeme yapmamayı sağlar. - **Kuru izle:** Vize ücreti avro olduğundan TL maliyeti kurla değişir. Tatil birikimini avro cinsinden tutmak kur riskini azaltır. ### Sık sorulanlar **Schengen vize ücreti ne kadar?** Haziran 2024'ten beri yetişkinler için 90 €, 6 ile 12 yaş arası çocuklar için 45 €'dur; 6 yaş altındaki çocuklardan ücret alınmaz. Aracı kurumların hizmet bedeli bu ücrete ayrıca eklenir. Başvurmadan önce güncel tutarı kontrol et. **Vize reddedilirse para iade edilir mi?** Hayır. Vize ücreti ve aracı kurum hizmet bedeli başvurunun değerlendirilmesi karşılığıdır ve sonuç ne olursa olsun iade edilmez. Yeniden başvuruda ücretler yeniden ödenir. **Schengen vizesi için banka hesabında ne kadar para olmalı?** Tek bir tutar yoktur; bazı ülkeler günlük asgari bir tutar belirler. Konsolosluklar seyahat süresini karşılayacak mali imkânı ve düzenli geliri görmek ister. Başvurudan hemen önce yatırılan kaynağı belirsiz büyük tutarlar şüpheli görünebilir. **Seyahat sağlık sigortası zorunlu mu?** Evet. Schengen başvurusunda tüm Schengen bölgesinde geçerli, seyahat süresini kapsayan ve en az 30.000 € teminatlı bir seyahat sağlık sigortası istenir. **Vize başvurusu kaç ay önceden yapılır?** Başvurular genellikle seyahatten en erken 6 ay önce, en geç 15 gün önce yapılabilir. Yoğun dönemlerde randevu bulmak zorlaştığı için tarih belli olur olmaz randevu takibine başlamak iyi olur. ### Kaynaklar - [Applying for a Schengen visa (90 €/45 € vize ücreti, en erken 6 ay en geç 15 gün önce başvuru, ret gerekçesi ve itiraz)](https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/visa-policy/applying-schengen-visa_en) · Avrupa Komisyonu (DG Migration and Home Affairs) *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış. Alım satım kararlarında aracı kurumunun ya da kuyumcunun güncel fiyatı esas alınmalıdır.* ## Düğün bütçesi nasıl hazırlanır? Kalem kalem düğün masrafları listesi Adres: https://butco.app/rehber/dugun-butcesi-hazirlama Kategori: Hayat planları · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Düğün masrafı tek bir fatura değil, aylara yayılmış onlarca kapora ve ödemedir. Toplamı baştan yazıp kalemlere bölmek, düğünden sonra yıllarca süren taksit ve kredi yükünü önlemenin en kolay yoludur. ### Önce toplam bütçeyi ve kaynakları belirle Salon gezmeye başlamadan önce iki rakamı netleştir: düğüne en fazla ne kadar harcayabileceğiniz ve bu paranın nereden geleceği. Kaynaklar genellikle üçtür: çiftin birikimi, ailelerin katkısı ve düğüne kadar biriktirilecek tutar. Düğünde takılacak altın ve verilecek hediyeleri bütçeye kaynak olarak yazmak risklidir: miktarı önceden bilinmez ve masrafların çoğu düğünden önce ödenir. Takıları bir sürpriz olarak görmek, borçla başlayan bir evliliğin önüne geçer. Davetli sayısı, bütçeyi en çok belirleyen karardır. Yemekli bir düğünde maliyetin büyük kısmı kişi başı fiyattan geldiği için, listeye eklenen her 50 kişi toplamı belirgin biçimde değiştirir. ### Düğün masrafları listesi - **Söz, nişan ve kına:** mekân, ikram, kıyafet, nişan tepsisi ve süslemeler. - **Düğün mekânı ve yemek:** salon ya da bahçe kirası, kişi başı menü, pasta, içecekler, servis ücreti. - **Kıyafet ve hazırlık:** gelinlik, damatlık, ayakkabı, aksesuar, kuaför ve makyaj. - **Fotoğraf ve video:** dış çekim, düğün çekimi, albüm, drone. - **Müzik ve eğlence:** orkestra ya da DJ, ses ve ışık sistemi, ilk dans hazırlığı. - **Davetiye ve süsleme:** davetiye, nikâh şekeri, çiçek, masa süslemeleri, gelin arabası. - **Resmi işlemler:** nikâh başvurusu, sağlık raporu ve belgeler. - **Alyans ve takı:** alyanslar, tektaş, gelin takıları. - **Balayı:** ulaşım, konaklama, günlük harcamalar. Ev kurma masrafları (mobilya, beyaz eşya, çeyiz) çoğu zaman düğünün kendisinden daha büyük bir kalemdir. Karışmaması için ayrı bir bütçe olarak planla. ### Örnek düğün bütçesi dağılımı Aşağıdaki tablo, 500.000 ₺'lik bir bütçenin kalemlere nasıl dağılabileceğini gösteren bir örnektir. Oranlar şehre, davetli sayısına ve tercihlere göre çok değişir; amaç her kaleme baştan bir tavan koymaktır. | Kalem | Pay | Tutar | |---|---|---| | Mekân ve yemek | %40 | 200.000 ₺ | | Söz, nişan ve kına | %12 | 60.000 ₺ | | Kıyafet, kuaför ve makyaj | %10 | 50.000 ₺ | | Alyans ve takı | %10 | 50.000 ₺ | | Balayı | %10 | 50.000 ₺ | | Fotoğraf ve video | %8 | 40.000 ₺ | | Müzik ve eğlence | %5 | 25.000 ₺ | | Davetiye, çiçek ve süsleme | %5 | 25.000 ₺ | | **Toplam** | **%100** | **500.000 ₺** | Bu tavanlara ek olarak toplamın yaklaşık %5 ile %10'u kadar bir **beklenmedik gider payı** ayırmak iyi bir alışkanlıktır; son hafta çıkan masraflar neredeyse her düğünde olur. ### Düğün için ayda ne kadar biriktirmelisin? Düğün tarihi belli olduğunda hesap basittir: aylık birikim = (düğün bütçesi − eldeki birikim − aile katkısı) ÷ düğüne kalan ay sayısı Örnek: 500.000 ₺'lik bütçenin 150.000 ₺'si hazır, ailelerden 100.000 ₺ katkı bekleniyor ve düğüne 10 ay var. (500.000 − 150.000 − 100.000) ÷ 10 = **ayda 25.000 ₺**. Bu tutar gelirinize göre fazlaysa tarihi ileri almak, davetli sayısını küçültmek ya da en büyük kalemden kısmak borca girmekten daha ucuzdur ([birikim hedefi hesaplama](https://butco.app/rehber/birikim-hedefi-hesaplama)). Kaporaların çoğu düğünden aylar önce ödenir. Birikim planını, ödemelerin hangi ayda yapılacağına göre de kontrol et; toplam yetse bile salon kaporasının ödeneceği ay para yetmeyebilir ([nakit akışı tahmini](https://butco.app/rehber/ay-sonu-bakiye-tahmini)). ### Kredi ve taksitle düğün: dikkat edilecekler Düğün ve ev kurma masrafları sıklıkla ihtiyaç kredisi ya da uzun vadeli kart taksitleriyle karşılanır. Her biri tek tek küçük görünür, ama düğünden sonraki aylarda üst üste binerek maaşın önemli bir kısmını bağlayabilir. Taksite girmeden önce tüm taksitlerin toplamının ay ay nasıl azalacağını ve ne zaman biteceğini gör ([taksitlerin ekstreye yansıması](https://butco.app/rehber/taksitli-alisveris-ekstre), [borç bitiş tarihi](https://butco.app/rehber/borc-bitis-tarihi)). ### Takılan altınlar ve hediyeler Düğünde takılan çeyrek, yarım, tam altın ve bilezikleri düğünün ertesi günü sayıp bir yere yazmak, hem kimin ne taktığını hatırlamak hem de toplam değeri bilmek için işe yarar. Ziynet altınlarının değeri gram altından farklı hesaplanır ([çeyrek, yarım ve tam altın kaç gram](https://butco.app/rehber/altin-kac-gram)). Takıları bozdurup borç kapatmayı düşünüyorsan, alış ve satış fiyatı arasındaki farkı hesaba kat. ### Sık yapılan hata: kişi başı fiyatın dışında kalanları unutmak Salon teklifindeki kişi başı fiyat, çoğu zaman toplam faturanın tamamı değildir. Pasta, içecekler, servis ücreti, ses ve ışık sistemi, süsleme ve vergilerin fiyata dahil olup olmadığını sözleşmeden önce yazılı olarak sor. Ayrıca kesin davetli sayısını ne zamana kadar bildirmen gerektiğini ve gelmeyen davetliler için ücret alınıp alınmadığını öğren. ### Sık sorulanlar **Düğün masrafları nelerdir?** Söz, nişan ve kına; düğün mekânı ve yemek; gelinlik, damatlık, kuaför; fotoğraf ve video; müzik; davetiye ve süsleme; nikâh işlemleri; alyans ve takı; balayı. Ev kurma masrafları ayrı planlanmalıdır. **Düğün bütçesinin en büyük kalemi hangisidir?** Yemekli düğünlerde genellikle mekân ve yemek. Bu kalem kişi başı fiyattan hesaplandığı için davetli sayısı toplam bütçeyi en çok etkileyen karardır. **Düğün için ayda ne kadar biriktirmeliyim?** Düğün bütçesinden eldeki birikimi ve beklenen aile katkısını çıkar, kalan tutarı düğüne kalan ay sayısına böl. **Takılacak altınlar düğün bütçesine dahil edilmeli mi?** Önceden miktarı bilinmediği ve masrafların çoğu düğünden önce ödendiği için takıları kaynak olarak yazmamak daha güvenlidir. *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.* ## Kedi ya da köpek bakmanın maliyeti: evcil hayvan için aylık ve yıllık bütçe Adres: https://butco.app/rehber/kedi-kopek-bakim-masrafi Kategori: Hayat planları · Yazar: Ziynet Kuşaslan · Yayın: 25 Eylül 2026 · Güncelleme: 25 Eylül 2026 Evcil hayvanın asıl maliyeti mamadan ibaret değildir: aşılar, veteriner kontrolleri ve beklenmedik tedaviler yıl içine dağılır. Bunları baştan hesaba katmak, dostunu sahiplendikten sonra bütçenin zorlanmasını önler. ### Sahiplenmeden önce: 15 yıllık bir taahhüt Bir kedi genellikle 12 ile 18 yıl, bir köpek cinsine ve boyuna göre 10 ile 15 yıl yaşar. Evcil hayvan sahiplenmek bu yüzden bir defalık alışveriş değil, uzun süreli düzenli bir giderdir. Aylık birkaç bin liralık masraf, 15 yılda yüz binlerce liraya ulaşır. Bu, sahiplenmekten vazgeçmek için değil, doğru hazırlanmak için söylenir. Masrafları üç başlıkta düşünmek işini kolaylaştırır: **başlangıç masrafları**, **aylık giderler** ve **yıllık giderler**. Bunlara bir de beklenmedik veteriner masrafları için yedek eklenir. ### Başlangıç masrafları - **Sahiplenme:** Barınaktan ya da sokaktan sahiplenmek çoğunlukla ücretsizdir. Satın almak ise ciddi bir tutar tutar ve sonraki masrafları azaltmaz. - **İlk veteriner muayenesi ve aşı serisi:** Yavrularda aşılar birkaç hafta arayla birkaç doz halinde yapılır; ilk aylarda veteriner masrafı bu yüzden yüksektir. - **Mikroçip ve kayıt:** Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerin mikroçiple kayıt altına alınması zorunludur; işlemi veteriner hekim yapar. - **Kısırlaştırma:** Tek seferlik ama başlangıçtaki en büyük kalemlerden biridir. Bazı belediyeler sahipsiz ya da sahiplendirilen hayvanlar için ücretsiz kısırlaştırma yapar; bulunduğun yeri sor. - **Eşyalar:** Taşıma çantası, mama ve su kabı, yatak; kedi için kum kabı ve tırmalama tahtası, köpek için tasma, kayış ve oyuncaklar. ### Aylık ve yıllık giderler: örnek hesap Aşağıdaki tablo, kaliteli kuru mama ile beslenen yetişkin bir kedi için örnek bir bütçedir. Fiyatlar şehre, markaya ve veterinere göre büyük farklılık gösterir; kendi rakamların için bulunduğun yerdeki fiyatlarla hesapla. | Kalem | Sıklık | Aylık karşılığı | |---|---|---| | Kuru mama | Aylık | 1.500 ₺ | | Yaş mama ve ödül | Aylık | 500 ₺ | | Kedi kumu | Aylık | 600 ₺ | | İç ve dış parazit ilacı | 1 ile 3 ayda bir | 250 ₺ | | Yıllık aşılar ve genel kontrol | Yıllık, 6.000 ₺ | 500 ₺ | | **Toplam** | | **3.350 ₺** | Yıllık masrafları aylığa çevirmek, gerçek maliyeti görmenin en doğru yoludur: aylık gerçek maliyet = aylık giderler + yıllık giderler ÷ 12 + acil durum payı Bu örnekte kedinin maliyeti yılda yaklaşık **40.000 ₺**. Orta ve büyük boy bir köpekte mama tüketimi birkaç kat fazla olduğu için toplam genellikle daha yüksektir; kum masrafı yerine tasma, eğitim ve gezdirme gibi kalemler eklenir. ### Asıl sürpriz: veteriner ve tedavi masrafları Planlı giderleri hesaplamak kolaydır; bütçeyi sarsan, beklenmedik hastalık ve kazalardır. Bir idrar yolu tıkanıklığı, yabancı cisim yutma ya da kırık, tek seferde birkaç aylık bakım masrafına mal olabilir. Yaşlandıkça diş temizliği, kan tahlilleri ve düzenli kontroller de artar. - **Evcil hayvan acil durum fonu:** Her ay küçük bir tutarı yalnızca veteriner için kenara ayır. Birkaç aylık bakım masrafı kadar bir yedek, zor bir günde tedaviyi para yüzünden erteleme zorunluluğunu kaldırır ([acil durum fonu nasıl oluşturulur](https://butco.app/rehber/acil-durum-fonu)). - **Evcil hayvan sigortası:** Bazı sigorta şirketleri kedi ve köpekler için sağlık sigortası sunar. Poliçede yaş sınırı, bekleme süresi, muafiyet ve hangi tedavilerin kapsam dışı olduğu mutlaka okunmalı; yıllık prim ile kendi biriktireceğin fonu karşılaştır. - **Koruyucu sağlık en ucuz tedavidir:** Aşıları ve parazit ilaçlarını aksatmamak, kısırlaştırma ve düzenli kontrol, ileride çok daha pahalı tedavilerin önüne geçer. ### Tatile giderken: pet otel ve bakıcı Evcil hayvanı olan birinin tatil bütçesinde yeni bir kalem vardır: sen yokken ona kim bakacak? Pet otel ve evde bakıcı hizmetleri günlük ücretlidir ve bayram, yılbaşı gibi yoğun dönemlerde hem fiyat artar hem yer bulmak zorlaşır. Bir haftalık tatil planlarken bu masrafı baştan ekle ve yerini erken ayırt. Kediler için günde bir kez eve uğrayan bir tanıdık ya da bakıcı, genellikle otelden hem ucuz hem de hayvan için daha az streslidir. ### Masrafları düşürmenin yolları - **Mamayı büyük pakette al, birim fiyatı karşılaştır:** Kilogram başı fiyat büyük pakette çoğunlukla düşer; ama açılan paketin bayatlamadan bitmesi gerekir ([birim fiyat ve indirim tuzakları](https://butco.app/rehber/indirim-donemi-durtusel-harcama)). - **Mama değiştirirken acele etme:** Ucuz mamaya ani geçiş sindirim sorunlarına ve veteriner masrafına yol açabilir. Değişikliği birkaç güne yayarak yap. - **Aşı ve ilaç tarihlerini kaçırma:** Geciken aşı serisinin yeniden başlaması gerekebilir. - **Oyuncak ve aksesuara sınır koy:** Evcil hayvan ürünleri dürtüsel alışverişin en tatlı halidir; kedinin en sevdiği oyuncak çoğu zaman bir karton kutudur. ### Sık yapılan hata: yalnızca mamayı hesaplamak "Mamasını karşılarım" diye sahiplenilen hayvanların bütçesi çoğunlukla ilk veteriner faturasında zorlanır. Doğru hesap mama, kum, parazit ilacı, yıllık aşılar ve bir acil durum payının toplamıdır. Bu toplamı gelirinle karşılaştır ve rahatça taşıyabildiğinden emin ol; yeni dostun için en iyisi, ona uzun yıllar boyunca aynı özeni gösterebileceğin bir plandır ([düzenli ödemeler nasıl takip edilir](https://butco.app/rehber/duzenli-odemeler-takibi)). ### Sık sorulanlar **Kedi bakmanın aylık maliyeti ne kadar?** Mama, kum, parazit ilacı ve yıllık aşıların aylık payıyla birlikte örnek bir yetişkin kedi için yaklaşık 3.350 ₺ tutar. Fiyatlar şehre, markaya ve veterinere göre çok değişir; beklenmedik tedaviler için ayrıca yedek ayırmak gerekir. **Kedi ve köpeklerde mikroçip zorunlu mu?** Evet. Türkiye'de sahipli kedi ve köpeklerin mikroçiple kayıt altına alınması zorunludur; işlemi veteriner hekimler yapar. **Evcil hayvan sigortası yaptırmaya değer mi?** Bazı sigorta şirketleri kedi ve köpekler için sağlık sigortası sunar. Yaş sınırı, bekleme süresi, muafiyet ve kapsam dışı tedavileri okuyup yıllık primi kendi biriktireceğin veteriner fonuyla karşılaştırmak gerekir. **Köpek bakmak kediden pahalı mı?** Orta ve büyük boy köpeklerde mama tüketimi birkaç kat fazla olduğu için genellikle evet. Buna tasma, eğitim, gezdirme ve tatilde pet otel gibi kalemler eklenir; küçük ırklarda fark azalır. ### Kaynaklar - [Sahipli hayvanların dijital kimliklendirilmesi: 5199 sayılı Kanun ve yönetmelik gereği mikroçiple PETVET kaydı](https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/5652/Sahipli-Hayvanlarin-Dijital-Kimliklendirilmesi) · Tarım ve Orman Bakanlığı *Bu rehber yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, finans, vergi ya da hukuk tavsiyesi değildir. Karar vermeden önce kendi durumunu değerlendir, gerekirse yetkili bir uzmana danış.*